Φωτογραφική Έκθεση: «Το Μακεδονικό Μέτωπο» κατά τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Έδεσσας (Ε.Ο.Σ. Έδεσσας), με την πολύτιμη υποστήριξη της Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας, διοργανώνει και σας προσκαλεί σε ένα συγκλονιστικό φωτογραφικό ιστορικό οδοιπορικό στο χρόνο.

Φωτογραφική Έκθεση: «Το Μακεδονικό Μέτωπο» κατά τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εγκαίνια το Σάββατο 11-7-2026 στις 7 το απόγευμα μια φωτογραφική έκθεση αποτυπωμένη σε μια μοναδική ιστορική αναδρομή.

Από τις 11 έως τις 18 Ιουλίου 2026

Χώρος Διεξαγωγής: Χατζηγιάννειο Πολιτιστικό Κέντρο (Μικρά Καταρρακτάκια)

Τι θα δείτε στην έκθεση που διοργανώνεται για πρώτη φορά:

Η έκθεση ζωντανεύει τις σελίδες της ιστορίας, φέρνοντας στο φως σπάνιο φωτογραφικό υλικό και ντοκουμέντα:

Γεγονότα & Εικόνες που αποτυπώνουν την καθημερινότητα και τις μάχες του πολέμου.

Χάρτες & Οχυρώσεις που αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία της περιοχής.

Ερείπια & Μνημεία, σιωπηλοί μάρτυρες μιας εποχής που χάραξε τη μοίρα του τόπου.

Πού βρίσκονταν τα νοσοκομεία των συμμάχων κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο;

Πού βρίσκονται τα μνημεία εκείνης της περιόδου στην περιοχή μας;

Ελάτε να ξεναγηθείτε και ανακαλύψετε τις απαντήσεις μέσα από σπάνιο φωτογραφικό υλικό, ιστορικά γεγονότα, χάρτες, οχυρώσεις, ερείπια και μνημεία που κράτησαν ζωντανή τη μνήμη του τόπου μας.

Πληροφορίες Διοργάνωσης

Διάρκεια: Από τις 11 έως τις 18 Ιουλίου 2026

Χώρος Διεξαγωγής: Χατζηγιάννειο Πολιτιστικό Κέντρο

Ώρες Λειτουργίας: Πρωί: 10:00 – 14:00

Απόγευμα: 19:00 – 21:00

Είσοδος: Ελεύθερη (Δωρεάν)

Μια μοναδική ευκαιρία για μικρούς και μεγάλους να έρθουν σε επαφή με το παρελθόν της Μακεδονίας, να τιμήσουν την ιστορία και να κατανοήσουν τη σημασία των γεγονότων που διαμόρφωσαν την περιοχή μας.

ΕΟΣ ΕΔΕΣΣΑΣ50 861

ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής: Θερμά συγχαρητήρια στον πιλότο του F-16 που προσγειώθηκε στη Ζάκυνθο

Δήλωση του Τομέα Άμυνας και του Μιχάλη Κατρίνη, υπεύθυνου Κ.Τ.Ε. Άμυνας ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής

Η ασφαλής προσγείωση του μαχητικού αεροσκάφους F-16 στο αεροδρόμιο της Ζακύνθου, υπό εξαιρετικά απαιτητικές συνθήκες λόγω τεχνικής βλάβης, αποτελεί μια ακόμη έμπρακτη απόδειξη του υψηλότατου επιπέδου εκπαίδευσης, επαγγελματισμού και ψυχραιμίας που διακρίνει τους Έλληνες πιλότους της Πολεμικής Αεροπορίας.

Εκφράζουμε τα θερμά μας συγχαρητήρια στον ιπτάμενο, ο οποίος με αξιοσύνη, αποφασιστικότητα και απόλυτη προσήλωση στο καθήκον αντιμετώπισε με επιτυχία μια κρίσιμη κατάσταση, επιβεβαιώνοντας ότι η άρτια εκπαίδευση, η επιχειρησιακή ετοιμότητα και το σθένος αποτελούν τα θεμέλια της αποστολής του. Η ψυχραιμία και η αίσθηση ευθύνης που επέδειξε δεν διασφάλισαν μόνο την επιτυχή έκβαση του περιστατικού, αλλά ανέδειξαν και το μεγαλείο ψυχής που χαρακτηρίζει όσους υπηρετούν την πατρίδα από τη θέση του μαχητή των αιθέρων.

Στο πρόσωπό του, το ΠΑΣΟΚ τιμά κάθε στέλεχος της Πολεμικής Αεροπορίας και, ευρύτερα, κάθε γυναίκα και άνδρα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, που καθημερινά υπηρετούν με αυταπάρνηση, επαγγελματισμό και αφοσίωση την αποστολή τους. Η αξία τους αναγνωρίζεται διεθνώς και η κατάρτιση, η εμπειρία και οι επιχειρησιακές τους ικανότητες καταξιώνουν τη χώρα μας σε κάθε διεθνές περιβάλλον συνεργασίας και άσκησης. Αποτελούν πολύτιμο εθνικό κεφάλαιο και πηγή υπερηφάνειας για όλους τους Έλληνες.

Επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή Σερρών της Κ.Ο. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ – ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΒΕΛΟΠΟΥΛΟΣ κ. Κωνσταντίνου Μπούμπα προς τον Υπουργό Υγείας

Επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή Σερρών της Κ.Ο. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ – ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΒΕΛΟΠΟΥΛΟΣ κ. Κωνσταντίνου Μπούμπα προς τον Υπουργό Υγείας με θέμα: «Ανάγκη λήψης πολιτικών πρωτοβουλιών για τη διασφάλιση της βιώσιμης λειτουργίας της Ψυχιατρικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Σερρών».

Πριν σας δώσω τον λόγο, κύριε Μπούμα, ήρθε μια πληροφορία πολύ ευχάριστη στο Προεδρείο ότι γίνατε παππούς. Σας ευχόμαστε συγχαρητήρια για τον εγγονό, να σας ζήσει. Εγγονός ή εγγονή; Να σας ζήσει, ό,τι επιθυμείτε. Λοιπόν, έχετε τον λόγο.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΜΠΑΣ: Ευχαριστώ πολύ.

Και μάλιστα εμπιστεύτηκα τη Μαιευτική Κλινική του Νοσοκομείου των Σερρών. Είναι εγγονή από τον γιο. Αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά και θέλω να ευχαριστήσω τους γιατρούς και τον κ. Μπαλαξή, τον υποδιοικητή και τον διοικητή, και τον κ. Μαδένη, τον γυναικολόγο.

Γιατί πραγματικά, κύριε Υπουργέ, το επιστημονικό προσωπικό, οι μαιευτήρες κάνουν ένα πολύ σημαντικό έργο ενόψει του δημογραφικού στα νοσοκομεία της επαρχίας και τα πολλά προβλήματα που έχουν να επιλύσουν. Ξέρετε, τα γνωρίζετε. Θα πρέπει, αντί να αποδυναμώνουμε την επαρχία, γιατί χωρίς τους δορυφόρους ο πυρήνας δεν μπορεί να λειτουργήσει νομοτελειακά, ο πυρήνας χρειάζεται συγκεκριμένη τροχιά ενός δορυφόρου, θα πρέπει να λειτουργεί ορθά ο δορυφόρος.

Έβγαλα τη γραβάτα σήμερα γιατί δεν φοράει και ο Υπουργός, οπότε είπα να είμαστε χωρίς γραβάτες. Συμφωνείτε, κύριε Υπουργέ, να είμαστε πιο καλοκαιρινοί και πιο λαϊκοί εν πάση περιπτώσει. Ούτε ο Πρόεδρος φοράει γραβάτα.

Ακούστε, κύριε Υπουργέ. Έρχομαι με ένα πολύ σημαντικό ζήτημα που έχει να κάνει με την εύρυθμη λειτουργία της Ψυχιατρικής Κλινικής των Σερρών και έχω τη χαρά να έχω δύο γιατρούς απέναντί μου, τόσο εσείς όσο και ο κ. Λαμπρούλης.

Λοιπόν, η Ψυχιατρική αυτήν τη στιγμή χρειάζεται τέσσερις ψυχιάτρους, έχει μόνο δύο ψυχιάτρους, οι υπόλοιποι δύο μετακινούνται από το Ιπποκράτειο Νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης, αλλά δεν είναι πανάκεια. Γιατί; Διότι δεν μπορούν να καλύψουν παρά μόνο τις εφημερίες.

Με αυτήν την τακτική, δηλαδή με την υπερεφημέρευση -να πούμε σωστά τη λέξη-, δεν μπορούμε να έχουμε λειτουργία της Ψυχιατρικής Κλινικής, την οποία μετά βασάνων και κόπων την εγκαινιάσαμε και κόψαμε πριν από δύο χρόνια εκείνη την κορδέλα. Καλές οι κορδέλες, αλλά μην τις πριονίζουμε όμως μετά τις κορδέλες.

Θα πρέπει να κρατούμε αυτή την κοινωνική δομή, την επιστημονική δομή, με εύρυθμη λειτουργία, διότι έχει να εξυπηρετήσει πρώτον, μία μεγάλη έκταση που επεκτείνεται σε εμβαδόν γεωγραφικά, δηλαδή, τα σωφρονιστικά καταστήματα Νιγρίτης και Δράμας που έχουν πάρα πολλούς κρατούμενους με καθημερινές μεταγωγές, με καθημερινές επισκέψεις που γίνονται με εισαγγελικές παραγγελίες. Βάλτε τώρα ότι έχει και περιστατικά, έκτακτα περιστατικά στην πρωινή βάρδια, πρέπει να καλύψει και μόνιμες επισκέψεις και τα νούμερα είναι πέντε χιλιάδες εξωτερικά ραντεβού και τριακόσιες εισαγωγές. Δεν είναι αμελητέο το ποσό.

Άρα, λοιπόν, εδώ είναι αδήριτη ανάγκη να έχουμε τέσσερις ψυχιάτρους σε μόνιμη βάση, έφυγαν οι δυο προκηρύχθηκε διαγωνισμός, δεν πληρώθηκαν οι θέσεις, προσέξτε, αλλά με το να έρχονται δύο ψυχίατροι δορυφορικά από την συμπρωτεύουσα από τη Θεσσαλονίκη, το μόνο που κάνουν είναι να καλύπτουν κάποιες εφημερίες. Για παράδειγμα έξι εφημερίες τον Ιούλιο, τρεις ο καθένας και παραμένει στους δυο άλλους ψυχιάτρους που πρέπει να καλύψουν οχτώ εφημερίες έκαστος.

Και λέω εγώ τώρα και λένε οι άνθρωποι, διότι έχω εγώ το έγγραφο από επαΐοντες από το κ. Γιώργο Σπυρούλη που είναι ψυχίατρος επιστημονικός στη διοίκηση, υπεύθυνος της Ψυχιατρικής των Σερρών. Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και λέει έτσι ούτε προγραμματισμό ρεπό και αδειών μπορούμε να έχουμε, διότι αλλάζουν τα δεδομένα και κυρίως κατά τη διάρκεια του θέρους στην ψυχιατρική δομή. Δείτε το.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Γεώργιος Λαμπρούλης): Κύριε Υπουργέ, έχετε τον λόγο.

ΣΠΥΡΙΔΩΝ-ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ (Υπουργός Υγείας): Κύριε Μπούμπα, καταρχάς να σας ζήσει! Να έχει υγεία, καλότυχο και τα καλύτερα.

Και είμαι χωρίς γραβάτα, το ξέρω δεν το συνηθίζω. Να πω γιατί. Ήμουνα στα εγκαίνια του νέου Παίδων Πεντέλης, το κάναμε όλο καινούριο με  τον Πρωθυπουργό από το πρωί και επειδή η εκδήλωση ήταν σε ανοιχτό χώρο, στον ήλιο, βγάλαμε τις γραβάτες γιατί πραγματικά έκανε αφόρητη ζέστη. Οπότε με συγχωρείτε, γενικά εγώ είμαι με γραβάτα.

Λοιπόν, πάμε λίγο στο θέμα. Αρχικά να βάλουμε το θέμα στη σωστή του διάσταση. Στην Ψυχιατρική Κλινική Ενηλίκων Σερρών υπηρετούσαν τρεις γιατροί ΕΣΥ, ειδικότητας ψυχιατρικής και ένας επικουρικός γιατρός στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας και μία γιατρός ειδικότητας παιδοψυχιατρικής και ένας γιατρός ειδικότητας ψυχιατρικής. Δηλαδή, έξι γιατροί στο σύνολο.

Τον Δεκέμβρη του 2025 συνταξιοδοτήθηκε η μοναδική παιδοψυχίατρος. Να σας πω ότι τώρα μόλις βρήκανε παιδοψυχίατρο με μπλοκάκι. Άρα, η θέση αυτή καλύπτεται με γιατρό με μπλοκάκι.

Δεύτερον, τον Ιούνιο -είμαστε Ιούλιο- παραιτήθηκαν δύο ιατροί της κλινικής. Γιατί παραιτήθηκαν; Διότι κάναμε τη μεγάλη προκήρυξη θέσεων του ΕΣΥ και παραιτήθηκαν για να πάνε να γίνουν μόνιμοι. Δηλαδή, από τη μια λέω ότι έχουμε την επιτυχία 82,5% κάλυψη στη μεγάλη μας προκήρυξη και από την άλλη κάποιοι από τους γιατρούς αυτούς είναι επικουρικοί σε άλλα νοσοκομεία, που πηγαίνουν από το ένα στο άλλο δηλαδή.

Άρα, οι δύο που παραιτήθηκαν, παραιτήθηκαν 30 Ιουνίου. Σήμερα είμαστε 3 Ιουλίου. Όσο γρήγορος και να είμαι -είμαι γενικά γρήγορος- θα μου δώσετε μερικές μέρες για να λυθεί αυτό το θέμα.

Τώρα, δυστυχώς, στην προκήρυξη που κάναμε είχαμε και δύο θέσεις μονίμων στις Σέρρες. Δεν καλύφθηκαν αυτές οι δύο θέσεις, γιατί οι δύο επικουρικοί κάνανε αίτηση να πάνε, αν θυμάμαι καλά, στη Σταυρούπολη, στη Θεσσαλονίκη κάπου. Άρα, λοιπόν, υπό την έννοια αυτή, φύγανε από το νοσοκομείο Σερρών.

Τώρα, ήδη ψάχνουμε γιατρούς με μπλοκάκι και ήδη έχουμε ανοίξει την πλατφόρμα των επικουρικών. Απ’ ό,τι φαίνεται, με μπλοκάκι θα βρούμε άλλον έναν γιατρό. Μίλησα και σήμερα με γιατρούς του Νοσοκομείου των Σερρών -μίλησα και εγώ με τον Καθηγητή που αναφέρατε- γιατί προσπαθούμε να δούμε αν υπάρχει κάποιος ενδιαφερόμενος που θέλει να προσληφθεί. Η διάθεσή μου είναι αν υπάρχει ενδιαφερόμενος, να τον προσλάβω. Δεν θέλω να αποποιηθώ των ευθυνών.

Να πω ότι έχω προκηρύξει, ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, μέσω του ΕΣΠΑ και ένα Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας για ασθενείς ψυχικής υγείας για το Νομό Σερρών και είναι τώρα στη διαδικασία κατακύρωσης σχετικού διαγωνισμού. Άρα, σύντομα στις Σέρρες θα έχουμε και ειδική μονάδα.

Συγκεφαλαιώνοντας, λοιπόν, το πρόβλημα είναι πολύ πρόσφατο. Εργαζόμαστε για τη λύση του.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Γεώργιος Λαμπρούλης): Ωραία.

Κύριε Μπούμα, έχετε τον λόγο για τη δευτερολογία σας.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΜΠΑΣ: Επειδή, αυτό που λέει και ο λαός, το προλαμβάνειν είναι καλύτερο του θεραπεύειν, μπορεί να είναι πρόσφατο το πρόβλημα, αλλά θα διογκωθεί, λόγω των αναγκών λειτουργίας της συγκεκριμένης επιστημονικής δομής, η οποία είναι ευμετάβλητη σε ό,τι αφορά τα δεδομένα και εν όψει του θέρους.

Οπότε, οι άνθρωποι δεν μπορούν να προγραμματίσουν ούτε ρεπό, ούτε άδειες, απέναντι στην τέταρτη ΥΠΕ που πρέπει να γνωρίζει αυτόν τον προγραμματισμό. Το ξέρετε ότι αυτή τη στιγμή, ως Υπουργός Υγείας που το βιώνετε ερχόμενος σε επαφή με επιστημονικό και νοσηλευτικό προσωπικό -και εσείς, κύριε Πρόεδρε, ως γιατρός- ότι δεν μπορείς να προγραμματίσεις, διότι τα δεδομένα αλλάζουν.

Η Ψυχιατρική Κλινική καλείται αυτή την ώρα να καλύψει ένα μεγάλο μέρος των αναγκών, καθώς αποτελεί ένα σημαντικό πυλώνα σε ό,τι αφορά την περιφερειακή δομή ψυχικής υγείας και σε ό,τι αφορά τον σύλλογο οικογενειών παιδιών με ψυχική υγεία. Άρα, λοιπόν, έχει και τα δύο σωφρονιστικά καταστήματα.

Το ζήτημα είναι διφυές ως προς το πρόβλημά του, για τον εξής λόγο. Θα πρέπει να μειωθούν οι ενεργές κλίνες, για να μπορεί να απαλλαγεί από τις υποχρεώσεις που έχει ο νομός που γειτνιάζει σε ό,τι αφορά το σωφρονιστικό κατάστημα της Δράμας, για να μπορέσει να ανταπεξέλθει στα καθήκοντά του ο γιατρός. Διότι στην πρωινή βαριά, κύριε Υπουργέ μου, δεν μπορεί να μείνει ένας ψυχίατρος. Οι ανάγκες επιτάσσουν δύο ψυχιάτρους.

Άρα, λοιπόν, αυτή τη στιγμή οι μόνιμοι ψυχίατροι είναι δύο. Φύγανε οι άλλοι. Είναι πρόσφατο. Να το δεχτώ. Όμως, η πανάκεια του να έρχονται από το Ιπποκράτειο, όπου και το ίδιο το Ιπποκράτειο σε ό,τι αφορά την ψυχιατρική κλινική το λέει, δεν είναι βιώσιμο και λειτουργικό. Διότι πρέπει και από εκεί να φύγουν δύο ψυχίατροι και το μόνο που θα κάνουν είναι να καλύψουν εφημερίες, τις οποίες εφημερίες και πάλι, όμως, τις επωμίζονται οι δύο γιατροί που παραμένουν, άντε και αυτός ο ψυχίατρος από το Κέντρο Υγείας. Οπότε, κάνουν πάρα πολλές εφημερίες και δεν μπορούν να πάρουν ούτε ρεπό, ούτε άδεια. Άρα, ο κάματός τους είναι μεγάλος και δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν. Οι δύο ψυχίατροι θα συμπιέσουν την Ψυχιατρική του Ιπποκράτειου.

Ερχόμαστε και στο ζήτημα της λελογισμένης διαχειριστικής πολιτικής των εξόδων. Εάν η ψυχιατρική αποδυναμωθεί από τις Σέρρες, αυτό σημαίνει μεταγωγές, μετακινήσεις που χρήζουν αγωγής ψυχιατρικού ενδιαφέροντος και αυτό σημαίνει έξοδα. Άσε που και λόγω της μη εφαρμόσιμης θεραπευτικής αγωγής, θα έχουμε προβλήματα, τα οποία μετά οι άνθρωποι αυτοί θα πρέπει και θα χρήζουν μεγαλύτερης ψυχιατρικής υποστήριξης. Αυτό σημαίνει και οικονομικό κόστος, αν θέλετε, για τον ευρύτερο δημόσιο τομέα της υγείας, αλλά και ένα κοινωνικό φαινόμενο.

Ξέρετε, πρέπει να σας μεταφέρω, αυτή η Μέκκα του «Καραμαλισμού» -που την αποκαλούσε ο Μιλτιάδης Έβερτ σε συνεντεύξεις μου τότε- έχει αποδυναμωθεί. Ο νομός μου αισθάνεται εγκαταλελειμμένος σε πάρα πολλά ζητήματα.

Η Πανάκεια δεν είναι ούτε του αυτοκινητόδρομου που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός, ούτε κάτι άλλο. Υπάρχει ανεργία, υπάρχει ο πληθυσμός που φθίνει και είναι ηλικιωμένος, αυτό είναι σίγουρα η εγκατάλειψη της υπαίθρου. Είναι μεγάλος γεωγραφικά. Πιάνει από Κιλκίς και Σκόπια μέχρι Κειμήλια και μέχρι Καβάλα.  Άρα, λοιπόν, και οι μετακινήσεις είναι ήδη μεγάλες γι’ αυτούς τους ανθρώπους χιλιομετρικά. Για φανταστείτε τώρα να αποδυναμωθεί η Ψυχιατρική που είναι ένα σημαντικό κομμάτι αυτή τη στιγμή της λειτουργίας του Νοσοκομείου των Σερρών, τρομάξαμε να την κάνουμε, να το πω έτσι απλά στην καθομιλουμένη, γίνανε προσπάθειες επίπονες όλα αυτά τα χρόνια για να ιδρυθεί η Ψυχιατρική Κλινική, διότι ήταν ανάγκη και από αυτούς που χρήζουν τους κατοίκους τους από τους συντοπίτες μου, τους Σερρέους και οι Δραμινοί, οι οποίοι καλύπτονται σε ό, τι αφορά τις σωφρονιστικές δομές, είναι πολύ κρατούμενοι σε Νιγρίτα και σε Δράμα -το καινούργιο Σωφρονιστικό Κατάστημα- βάλτε και τα άλλα που…

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Γεώργιος Λαμπρούλης): Κύριε Υπουργέ, έχετε τον λόγο.

ΣΠΥΡΙΔΩΝ-ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ (Υπουργός Υγείας): Λοιπόν, πρώτον, θα ήμουν ο τελευταίος άνθρωπος στην Ελλάδα που θα υποτιμούσα τον Νομό Σερρών. Είναι τέτοιου μεγέθους ο σεβασμός που θρέφω στον αείμνηστο Εθνάρχη Κωνσταντίνο Καραμανλή και στην οικογένεια του Καραμανλή εν τω συνόλω, που θα ήταν αδύνατο με εμένα Υπουργό Υγείας να υποτιμήσω τις Σέρρες.

Δεύτερον, είμαι εδώ για να σας πω και ήρθα ο ίδιος να σας απαντήσω, να μην ανησυχούν οι Σερραίοι, το πρόβλημα προέκυψε, επαναλαμβάνω, 30 Ιουνίου με τη μετακίνηση των δύο γιατρών και της 31 Δεκεμβρίου με την συνταξιοδότηση άλλου γιατρού, για τη μία που συνταξιοδοτήθηκε  την παιδοψυχίατρο  βρέθηκε ήδη γιατρός με μπλοκάκι και υπογράφει σήμερα. Για τους δύο άλλους ήδη έχω βγάλει μπλοκ παροχής υπηρεσιών για να βρούμε. Η εκτίμηση που έχει η υγειονομική περιφέρεια τελικά θα βρούμε.

Εάν δεν βρούμε και μέχρι να βρούμε -γιατί εγώ δεν μπορώ να γεννήσω ψυχιάτρους- θα κάνουμε μετακινήσεις για να βγαίνουν πλήρως οι εφημερίες. Δεν έχω κανένα σκοπό, κανέναν, να υποτιμήσω τις Σέρρες ή να μειώσω την κλινική ή να αποψιλώσω ή να μειώσω τις εφημερίες, ούτε τίποτα. Θα μετακινούμε γιατρούς από γειτονικές κλινικές δομές για όσο διάστημα χρειαστεί, έως ότου προσλάβουμε, με οποιοδήποτε από τα εργαλεία που έχουμε -μόνιμο, επικουρικό, μπλοκ παροχής υπηρεσιών- ψυχιάτρους για να καλύψουμε με πιο διαρκή τρόπο τις κλινικές αυτές. Δεν θέλω να αισθάνονται οι Σερραίοι ανασφάλεια.

Αντιθέτως, σας είπα μία από τις πόλεις -δεν είχα πολλές, είκοσι είχα να κάνω στην Ελλάδα- για δομή μέσω ΕΣΠΑ ψυχικής υγείας ημερήσιας φροντίδας, μία, είναι οι Σέρρες και επέλεξα να είναι οι Σέρρες, γιατί τιμώ τις Σέρρες. Άρα μη μου λέτε ότι εγώ έχω σκοπό ή η Νέα Δημοκρατία να εγκαταλείψω τον νομό Σερρών. Θα ήταν και παράλογο η Νέα Δημοκρατία, το κόμμα του αειμνήστου εθνάρχη Κωνσταντίνου Καραμανλή, να εγκαταλείψει τον νομό Σερρών. Δεν θα μπορούσε να γίνει. Θα ήταν αφύσικο.

Καταλαβαίνω ότι πολλοί συμπολίτες μου στις Σέρρες μπορεί να αισθάνονται διάφορες μορφές πικρίας από διάφορα πρόσφατα γεγονότα. Βλέπουν όμως ότι ήδη και η μεταρρύθμιση της μεταφοράς του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ αρχίζει να λειτουργεί, οι πληρωμές αρχίζουν να ομαλοποιούνται. Και θέλω να τους μεταφέρω ένα μήνυμα εδώ από τη Βουλή των Ελλήνων, ότι δεν θα αφήσουμε τις Σέρρες αβοήθητες.

Όσον αφορά την αποψίλωση, το δέχομαι. Δεν αφορά τις Σέρρες. Αυτό είναι ευρύτερο ζήτημα. Και δεν είναι ευρύτερο ζήτημα καν ελληνικό, είναι ευρύτερο ζήτημα σε όλο τον δυτικό κόσμο, σίγουρα σε όλη την Ευρώπη. Σίγουρα θα παρακολουθείτε τη γειτονική μας Ιταλία, τον συναγερμό που έχει κηρύξει εκεί η Κυβέρνηση, γιατί έχουν αδειάσει όλες οι επαρχίες της Ιταλίας από κόσμο και έχουνε μείνει χιλιάδες χωριά έρημα, που χαρίζουνε σπίτια χωρίς ούτε ένα ευρώ και σου λένε «παρ’ το και πήγαινε μείνε εκεί». Το ίδιο και στην κεντρική Ιταλία. Δεν είναι ελληνικό φαινόμενο αυτό ούτε φαινόμενο των Σερρών. Συνδέεται με το δημογραφικό ζήτημα, συνδέεται με την αστυφιλία, συνδέεται στην Ελλάδα περισσότερο με το brain drain κ.λπ.

Άρα, ναι, οι Σέρρες έχουν προβλήματα, όπως όλη η ελληνική επαρχία. Η Κυβέρνηση είναι από πάνω. Εγώ προσωπικά όσον αφορά το θέμα της υγείας είμαι απολύτως από πάνω και οι Βουλευτές Σερρών της Νέας Δημοκρατίας είναι απολύτως ενεργοί συνεχώς στο γραφείο μου και μου ζητάνε συνεχώς πράγματα και κάνουμε συνεχώς πράγματα για το νοσοκομείο.

Ευχαριστώ πολύ.

Άρθρο Ν. Ανδρουλάκη, Προέδρου ΠΑΣΟΚ- Κίνημα Αλλαγής στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»

«Η ακρίβεια είναι ο σιωπηλός φόρος στο εισόδημα κάθε εργαζόμενου. Ένας φόρος που δεν ψηφίστηκε ποτέ στη Βουλή, αλλά πληρώνεται κάθε μέρα»

Άρθρο Ν. Ανδρουλάκη, Προέδρου ΠΑΣΟΚ- Κίνημα Αλλαγής στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»

Χθες, για δεύτερη φορά, με επίκαιρη  ερώτηση μου στον Πρωθυπουργό έφερα στο επίκεντρο το πρόβλημα της ακρίβειας και του δυσθεώρητου κόστους διαβίωσης, με δεδομένες και τις υψηλές δαπάνες στέγασης, ενέργειας και υγείας, που ροκανίζουν το οικογενειακό εισόδημα. 

Σύμφωνα με τη Εurostat, επί επτά μήνες η Ελλάδα καταγράφει σταθερά υψηλότερο γενικό πληθωρισμό από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Από τον Ιούλιο 2019 έως τον Απρίλιο 2026, η σωρευτική αύξηση των τιμών στα τρόφιμα ξεπέρασε το 42%, ενώ ο μέσος όρος της Ευρωζώνης διαμορφώθηκε στο 36%.  Ενώ η αγοραστική δύναμη των πολιτών βρίσκεται στην τελευταία θέση της ΕΕ.

Απέναντι σε αυτή τη ζοφερή καθημερινότητα για τη μεσαία τάξη και τους πιο αδύναμους οικονομικά, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αντιτείνει ότι η αύξηση μισθών εξισορροπεί την ακρίβεια . Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελετών της ΓΣΕΕ, από το 2019 έως το 2025 ο πραγματικός μέσος ετήσιος μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3% και παραμένει 1,3% χαμηλότερος από τα επίπεδα του 2021, αποδεικνύοντας ότι η ακρίβεια λειτουργεί ως ένας σιωπηλός φόρος στο εισόδημα κάθε εργαζόμενου. Ένας φόρος που δεν ψηφίστηκε ποτέ στη Βουλή, αλλά πληρώνεται κάθε μέρα από τους πολίτες.

Από το 2023 ο Πρωθυπουργός δεσμευόταν σε συνεντεύξεις του ότι «τα δύσκολα της ακρίβειας είναι πίσω μας», ότι μια επιστολή στην Ούρσουλα φον  ντερ Λάιεν θα έβαζε τέλος στην αισχροκέρδεια των πολυεθνικών, ότι τα αλλεπάλληλα «καλάθια του νοικοκυριού, του νονού, του Αγ. Βασίλη κλπ» θα έφερναν αποτέλεσμα. Κατέληξαν επικοινωνιακές «φούσκες», που η αποτελεσματικότητα τους εξαντλούνταν ως την επόμενη δημοσκόπηση.

Πρόσφατα, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος υποχρεώθηκε να αποκαλύψει δυσάρεστες για την κυβέρνηση αλήθειες. Ομολόγησε ότι η ακρίβεια επιμένει λόγω της μεγάλης εξάρτησης της χώρας από το φυσικό αέριο, που την καθιστά ευάλωτη σε κάθε κρίση. Παρέλειψε, βέβαια, να πει ότι η αυξημένη εξάρτηση της χώρας από το εισαγόμενο φυσικό αέριο ξεκίνησε επί ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και γιγαντώθηκε επί Νέας Δημοκρατίας, που με τις επιλογές της επιπλέον παρέδωσε τον ενεργειακό χώρο στα καρτέλ. Τελευταίο παράδειγμα η σύγχρονη και αντιρρυπαντική  μονάδα «Πτολεμαΐδα 5», για την οποία οι φορολογούμενοι πλήρωσαν περίπου 1,5 δισ. ευρώ και σήμερα η κυβέρνηση τη μετατρέπει σε μονάδα φυσικού αερίου, μολονότι  ακόμη και η Γερμανία αξιοποιεί  τα απώτατα όρια που δίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αυτές τις σύγχρονες λιγνιτικές μονάδες.

Όσο, δε, για το κυβερνητικό επιχείρημα ότι  ο υψηλός πληθωρισμός είναι το αναπόφευκτο τίμημα μιας οικονομίας που αναπτύσσεται και παράγει υπερ-πλεονάσματα, η πραγματικότητα είναι: τα δημόσια έσοδα αυξάνονται επειδή οι πολίτες πληρώνουν ακριβότερα τα ίδια προϊόντα, τις ίδιες υπηρεσίες, την ίδια καθημερινότητα. Για κάθε 1 ευρώ άμεσων φόρων αντιστοιχούν σχεδόν 1,6 ευρώ έμμεσων φόρων, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 0,96 ευρώ.

Απέναντι σε όλα αυτά, χρειάζεται αλλαγή σελίδας. Δεσμεύομαι για 3 συγκεκριμένες παρεμβάσεις:

Α) Ισχυρός ανταγωνισμός και πραγματικός έλεγχος της αγοράς: Με μια ουσιαστική Αρχή Προστασίας Καταναλωτή που ασκεί δυναμική και αποτελεσματική εποπτεία σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, μια ισχυρή ΔΙΜΕΑ και μια ενισχυμένη Επιτροπή Ανταγωνισμού που θα βάζουν φραγμό στην ασυδοσία των ολιγοπωλίων και θα διεξάγουν αυστηρούς ελέγχους στην αγορά. 

Β) Μείωση των έμμεσων φόρων: Η κυβέρνηση απορρίπτει τη στοχευμένη μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά, γιατί δεν μπορεί να ελέγξει την αγορά. Πρόσφατη μελέτη του Ινστιτούτου Μελετών της ΓΣΕΒΕΕ αποδεικνύει ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης του ΦΠΑ πέρασε στους καταναλωτές. Στη χώρα μας, οι παράγοντες της αγοράς συμφωνούν γιατί δεν το τολμά πιλοτικά η κυβέρνηση; Επιπλέον, δεσμευόμαστε για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. 

Γ) Δικαιότερη φορολογία: Με σταδιακή τιμαριθμική αναπροσαρμογή της φορολογικής κλίμακας, στα πρότυπα της Πορτογαλίας. Για να μην πληρώνει περισσότερους φόρους ένας εργαζόμενος μόνο και μόνο επειδή αυξήθηκε ονομαστικά ο μισθός του, ενώ η αγοραστική του δύναμη μειώθηκε.

Η χώρα χρειάζεται πολιτική αλλαγή. Ο ελληνικός λαός αξίζει μια κυβέρνηση που βάζει στο επίκεντρο τους πολλούς, όχι τα προνόμια των λίγων.

ΓΕΠΑΔ Κεντρικής Μακεδονίας: 11-7-2026 Εξιχνιάστηκαν 2 κλοπές από κοσμηματοπωλεία σε Κατερίνη και Θεσσαλονίκη

Εξιχνιάστηκαν 2 κλοπές από κοσμηματοπωλεία σε Κατερίνη και Θεσσαλονίκη

Σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος ενός άνδρα και μίας γυναίκας οι οποίοι προσποιούνταν τους πελάτες

Συνολικά αφαίρεσαν κοσμήματα, η αξία των οποίων ανέρχεται στις 14.000 ευρώ

Μετά από μεθοδική έρευνα των αστυνομικών της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Κατερίνης, εξιχνιάστηκαν 2 κλοπές από κοσμηματοπωλεία, που έγιναν τον Νοέμβριο του 2025 και τον Φεβρουάριο του 2026, σε Κατερίνη και Θεσσαλονίκη.

Για την υπόθεση σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος ενός αλλοδαπού άνδρα και μίας αλλοδαπής γυναίκας, για το αδίκημα της κλοπής κατά συναυτουργία.

Ειδικότερα, όπως προέκυψε από την έρευνα, οι προαναφερόμενοι, την 29 Νοεμβρίου 2025 εισήλθαν σε κοσμηματοπωλείο στην Κατερίνη προσποιούμενοι τους πελάτες και αφαίρεσαν με την μέθοδο της απασχόλησης, κοσμήματα συνολικής αξίας 12.000 ευρώ.

Επιπλέον χρησιμοποιώντας την ίδια μεθοδολογία, την 24 Φεβρουαρίου 2026, αφαίρεσαν από κοσμηματοπωλείο στη Θεσσαλονίκη, 2 δαχτυλίδια συνολικής αξίας 2.000 ευρώ.

Κατασχέθηκε το όχημα το οποίο χρησιμοποιούσαν.

Η έρευνα των αστυνομικών συνεχίζεται για να εξακριβωθεί η τυχόν συμμετοχή τους και σε άλλες παρόμοιες αξιόποινες πράξεις.

Η δικογραφία που σχηματίστηκε σε βάρος τους θα υποβληθεί στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Κατερίνης.

Κ. Νταλούκας: Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι του καλοκαιριού για τα παιδιά και πώς μπορούν να προληφθούν

Το καλοκαίρι είναι συνώνυμο της ανεμελιάς για τα παιδιά, κρύβει όμως και κινδύνους που μπορούν να απειλήσουν ακόμη και τη ζωή τους, αν δεν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης. Πνιγμοί, θερμοπληξία, αφυδάτωση, γαστρεντερίτιδες, εξωτερική ωτίτιδα, τσιμπήματα με σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις και η υπερβολική έκθεση στον ήλιο συγκαταλέγονται στα συχνότερα προβλήματα των θερινών μηνών.

Σε συνέντευξη του στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας», ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων, Κωνσταντίνος Νταλούκας, εξηγεί ποια είναι τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσουν οι γονείς και δίνει πρακτικές συμβουλές για την πρόληψη και την άμεση αντιμετώπιση των καλοκαιρινών κινδύνων για τα παιδιά.

Ο πνιγμός ο σημαντικότερος θερινός κίνδυνος σε παιδιά 1-4 ετών

Σύμφωνα με τον κ. Νταλούκα, ο πνιγμός και ο παρολίγο πνιγμός είναι ίσως ο σημαντικότερος θερινός κίνδυνος, ιδιαίτερα στα παιδιά ηλικίας ενός έως τεσσάρων ετών, αλλά και στα μεγαλύτερα. «Ο πνιγμός μπορεί να συμβεί σε δευτερόλεπτα και σιωπηλά, ακόμα και σε ρηχά νερά. Το ότι ένα παιδί γνωρίζει κολύμπι δεν αποτελεί επαρκές μέτρο πρόληψης. Πρέπει να υπάρχει μια συνεχής επιτήρηση από τους ενήλικες, περίφραξη της πισίνας που δυστυχώς δεν υπάρχει στη χώρα μας, σωσίβιο σε βάρκα, σε θαλάσσια σπορ, και αποφυγή υπερεκτίμησης των βοηθητικών μέσων επίπλευσης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι ο πνιγμός παραμένει σημαντικό και συχνά υποτιμημένο πρόβλημα δημόσιας υγείας, και το ζούμε δυστυχώς κάθε χρόνο στην Ελλάδα.

Ποια συμπτώματα χτυπούν καμπανάκι για θερμποπληξία και πρέπει να αναζητηθεί άμεσα ο παιδίατρος

Ο δεύτερος μεγαλύτερος καλοκαιρινός κίνδυνος, σύμφωνα με τον κ. Νταλούκα είναι η θερμική εξάντληση και η θερμοπληξία, που όπως λέει, απαντώνται συχνά κυρίως σε βρέφη και  νήπια, στα οποία μπορεί να συνυπάρχει και χρόνιο νόσημα, ή παχυσαρκία, ή σε περιπτώσεις που κάνουν κάποιο άθλημα τις ώρες της ζέστης. «Τα σημεία που θα πρέπει να  ανησυχήσουν το γονιό και να αναζητήσει άμεσα τον παιδίατρο, είναι η έντονη κόπωση, εάν παραπονεθεί το παιδί ότι πονάει το κεφάλι του, ότι ζαλίζεται, αν το πιάσουν κράμπες, αν έχει υπνηλία, αν έχει σύγχυση, αν κάνει εμετούς, ή ανεβάσει πυρετό, μετά από έκθεση στη ζέστη. Η θερμοπληξία είναι επείγον περιστατικό. Πρακτικά οι γονείς θα πρέπει να αποφεύγουν να αφήνουν τα παιδιά τους να κάνουν δραστηριότητες τις ώρες μεταξύ 11 το πρωί με 5 το απόγευμα, να τα ενθαρρύνουν να πίνουν συχνά υγρά, να τους φοράνε ελαφρά ρούχα, να τα βάζουν να παίζουν στη σκιά και ποτέ να μην ξεχνάνε και αφήνουνε τα παιδιά μόνα τους σε αυτοκίνητο, γιατί έχουμε δει πολλά τραγικά περιστατικά δυστυχώς».

Πώς αντιμετωπίζεται η αφυδάτωση

Όσον αφορά τις γαστρεντερίτιδες και την αφυδάτωση που εμφανίζονται συχνά το καλοκαίρι λόγω ζέστης, ταξιδιών και ενίοτε κακής συντήρησης των τροφίμων, ο κ. Νταλούκας αναφέρει ότι πιο ευάλωτα είναι τα βρέφη και τα μικρά παιδιά. «Κλινικά σημεία στην αφυδάτωση είναι η μειωμένη διούρηση, το ξηρό στόμα, ο λήθαργος και η ευερεθιστότητα. Δεν υπάρχουν δάκρυα, όταν είναι έντονη η αφυδάτωση, παρατηρείται ταχυκαρδία κλπ. Σε διάρροια ή εμετούς, η έγκαιρη χορήγηση ειδικών ηλεκτρολυτικών διαλυμάτων  από το στόμα είναι, συχνά η πιο σημαντική από οποιοδήποτε άλλο φάρμακο είναι ενέργεια που πρέπει να κάνει ο γονιός, κατόπιν ειδικών οδηγιών του παιδιάτρου». Εκτός από τις γαστρεντερίτιδες, μία ακόμη συχνή λοίμωξη του καλοκαιριού είναι η εξωτερική ωτίτιδα, γνωστή και ως «αυτί του κολυμβητή». «Εμφανίζεται συχνά στα παιδιά που κολυμπούν και χαρακτηριστικό της σύμπτωμα είναι ο έντονος πόνος, όταν τραβήξει κανείς το πτερύγιο του αυτιού, στοιχείο που βοηθά σημαντικά στη διάγνωση. Η αντιμετώπισή της γίνεται συνήθως με τοπική αγωγή, δηλαδή αντιβιοτικές σταγόνες στο αυτί, χωρίς να απαιτείται αντιβίωση από το στόμα. Παράλληλα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικές ωτικές σταγόνες που βοηθούν να απομακρύνεται η υγρασία και να διατηρείται στεγνός ο έξω ακουστικός πόρος, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο λοίμωξης

Η χρήση επινεφρίνης σε παιδιά με ιστορικό σοβαρών αλλεργιών μπορεί να αποβεί σωτήρια

Στα τσιμπήματα από σφήκες, μέλισσες, μέδουσες, τσιμπούρια, κάποια παιδιά, κάνουν αλλεργικές αντιδράσεις. «Στα περισσότερα ευτυχώς, παιδιά πρόκειται για τοπικές αντιδράσεις μόνο, που δημιουργούν λίγο πόνο και φαγούρα και οι οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη χρήση αντισταμινικών από το στόμα και τοπικά διαφόρων αλοιφών,  που καλό είναι να έχει ο γονιός μαζί του και στη θάλασσα. Υπάρχουν όμως, παιδιά που δεν εμφανίζουν μόνο κνίδωση, αλλά μπορεί να εκδηλώσουν σημεία αναφυλαξίας, όπως πρήξιμο στα χείλη, ή στα βλέφαρα, βήχα, δύσπνοια και άλλα σοβαρά συμπτώματα. Πρόκειται για μια κατάσταση που μπορεί να αποβεί απειλητική για τη ζωή και, δυστυχώς, έχουμε χάσει παιδιά από αναφυλακτικό σοκ, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Για τον λόγο αυτό, οι γονείς των παιδιών με γνωστό ιστορικό σοβαρής αλλεργίας θα πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους άμεσα διαθέσιμη επινεφρίνη, η χρήση της οποίας μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.»

Όχι στον ήλιο βρέφη κάτω των έξι μηνών – Το ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία συνδέεται με  καρκίνο του δέρματος στην ενήλικη ζωή

Τα βρέφη και τα παιδιά δύο ετών και κάτω έχουν πάρα πολύ ευαίσθητη επιδερμίδα και οι βλάβες που γίνονται σε αυτές τις  ηλικίες εμφανίζονται αργότερα με τραγικές συνέπειες, καθώς το ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία, συνδέεται άμεσα με τον καρκίνο του δέρματος στην ενήλικη ζωή, υπογραμμίζει ο γνωστός παιδίατρος, για να επισημάνει στη συνέχεια ότι τα βρέφη κάτω των έξι μηνών είναι προτιμότερο να μην βγαίνουν στον ήλιο. «Σε μεγαλύτερα παιδιά καλό είναι να προτιμώνται αντηλιακά με φυσικά φίλτρα και όχι με χημικά και δείκτη προστασίας 30 και πάνω, ενώ η επάλειψη θα πρέπει να γίνεται περίπου κάθε δύο ώρες μετά το μπάνιο. Θα πρέπει να υπάρχει προστασία στη σκιά, καπέλο, το οποίο να καλύπτει τους ώμους, τα αυτιά, το μέτωπο, γυαλιά απορροφητικά και στις δυο ακτινοβολίες, UVA και UVB, ρούχα τα οποία να καλύπτουν πλάτη, ώμους, γόνατα και ένα αντηλιακό ευρέως φάσματος για παιδιά έξι μηνών και πάνω». Ο  πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων διευκρινίζει ότι το παιδί κάτω από την ομπρέλα δεν είναι πλήρως προστατευμένο, όπως λανθασμένα κάποιοι γονείς νομίζουν. «Μόνο η σκιά στο σπίτι, στο μπαλκόνι, ή από παχύ φύλλωμα δέντρου, μπορεί να εξασφαλίσει μια επαρκή σκίαση».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Θεσσαλονίκη – Αριστείδης Τσαμτσής: Ένας νέος με αυτισμό που ζωγραφίζει, δημιουργεί, παίζει στο θέατρο και κάνει όνειρα για το μέλλον

Έναν κόσμο γεμάτο χρώματα, με κατασκευές φτιαγμένες από χαρτί, χρωματιστά μολύβια και κολλητική ταινία, έχει δημιουργήσει ο 24χρονος Αριστείδης Τσαμτσής. Χρησιμοποιώντας απλά υλικά, δημιουργεί τρισδιάστατες φιγούρες, ζώα, ήρωες κινουμένων σχεδίων, τρένα, καραβάκια και μικρές κατασκευές που αποτυπώνουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητά του. Οι δημιουργίες του παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό, στο πλαίσιο της παράστασης «Η 2η ΕυκαιρίΑ» της ερασιτεχνικής θεατρικής ομάδας «Ταυτισμός», η οποία ανέβηκε πρόσφατα στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.

Ο Αριστείδης είναι ένας νέος με αυτισμό που, εκτός από την ενασχόλησή του με τις χάρτινες δημιουργίες, συμμετέχει ως ηθοποιός στην ομάδα «Ταυτισμός», η οποία αποτελείται κυρίως από άτομα με αυτισμό και μέλη των οικογενειών τους. Η δημιουργικότητα του Αριστείδη, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στις εικαστικές δημιουργίες και το θέατρο. Έχει εικονογραφήσει ένα βιβλίο και επίσης φοιτά στο Εκπαιδευτικό Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΕΚΕΚ) ΑμεΑ Θεσσαλονίκης της ΔΥΠΑ, στη Λακκιά, όπου μαθαίνει την τέχνη της ξυλουργικής.

ΑριστείδηςΤσαμτσής1

Τα δύσκολα σχολικά χρόνια και το μπούλινγκ

«Ο Αριστείδης διαγνώστηκε με αυτισμό γύρω στα τέσσερά του χρόνια. Καθυστέρησε να μιλήσει και υπήρχαν κάποια άλλα σημάδια που εγώ δεν γνώριζα, γιατί ήταν το πρώτο μου παιδί. Αφού αξιολογήθηκε σε ιατροπαιδαγωγικά κέντρα, διαγνώστηκε με αυτισμό», λέει η μητέρα του Γιώτα Τσολακίδου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Τα σχολικά χρόνια του Αριστείδη δεν ήταν πάντα εύκολα. Δυσκολευόταν ιδιαίτερα σε μαθήματα, όπως η ιστορία και τα μαθηματικά. «Στενοχωριόμουν πολύ γιατί δεν μπορούσα να τα μάθω εύκολα», θυμάται ο Αριστείδης.

Η μητέρα του, αναφερόμενη στις διαφορετικές στάσεις που συνάντησαν κατά τη σχολική πορεία του γιου της, λέει: «Άλλοι εκπαιδευτικοί έδειχναν κατανόηση και άλλοι όχι. Παρότι γνώριζαν ότι υπήρχαν μαθησιακές δυσκολίες, κάποιοι τον έκριναν μόνο από την εξωτερική εικόνα».

Ο Αριστείδης θυμάται επίσης περιστατικά μπούλινγκ στο Λύκειο. Κάποιοι συμμαθητές του τον πίεζαν να κάνει πράγματα για να διασκεδάζουν, όπως να φιλήσει μια κοπέλα ή να μιμηθεί ζώα. Όπως αναφέρει, αρχικά το έκανε για να αποφύγει την ένταση, όμως στη συνέχεια ενημέρωνε τους καθηγητές του.

ΑριστείδηςΤσαμτσής2

Η τέχνη ως τρόπος έκφρασης

Ο Αριστείδης ξεκίνησε να ζωγραφίζει από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Χωρίς να έχει παρακολουθήσει μαθήματα ζωγραφικής, έμαθε μόνος του, παρατηρώντας εικόνες στο διαδίκτυο και εξελίσσοντας σταδιακά την τεχνική του.«Από το Δημοτικό άρχισα να ζωγραφίζω και συνέχισα. Τώρα ζωγραφίζω πολύ καλύτερα από τότε. Σιγά σιγά βελτιώθηκα», λέει.

Στα έργα που ζωγραφίζει σήμερα περιλαμβάνονται τοπία, θάλασσες, δάση, δέντρα, προσωπογραφίες, αλλά και αγιογραφίες.  Με τις χάρτινες κατασκευές άρχισε να ασχολείται ήδη από την Α’ Γυμνασίου. Φτιάχνει ήρωες από κινούμενα σχέδια, ζώα, τρένα, καραβάκια και διάφορες άλλες δημιουργίες, όπως ο Βασιλιάς Τζούλιαν από την ταινία «Μαδαγασκάρη» -μία από τις κατασκευές που έχει ξεχωρίσει.

ΑριστείδηςΤσαμτσής5

Το επόμενο βήμα για τον ίδιο είναι να δώσει στις δημιουργίες του μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, μεταφέροντάς τες από το χαρτί στο ξύλο. Εδώ και έξι χρόνια σπουδάζει ξυλουργική στο ΕΚΕΚ ΑμεΑ Θεσσαλονίκης της ΔΥΠΑ. Στο ΕΚΕΚ, οι μαθητές εκπαιδεύονται στην κατασκευή ξύλινων αντικειμένων με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών. Ο Αριστείδης έχει ήδη συμμετάσχει στη δημιουργία κατασκευών, όπως κουνιστά αλογάκια και άλλα ξύλινα παιχνίδια, αναλαμβάνοντας το τρίψιμο και το βάψιμο των αντικειμένων. «Θέλω τις κατασκευές που φτιάχνω τώρα με χαρτί να τις μετατρέψω σε ξύλινες και κάποια στιγμή να ανοίξω ένα εργαστήριο, να τις φτιάχνω και να τις πουλάω», αναφέρει ο ίδιος, περιγράφοντας το επαγγελματικό του όνειρο.

Η δημιουργικότητά του δεν περιορίζεται μόνο στη ζωγραφική και την ξυλουργική. Έχει ασχοληθεί και με την εικονογράφηση βιβλίου. Συγκεκριμένα, εικονογράφησε με επτά ζωγραφιές το παραμύθι «Εσύ, Εγώ, Εμείς» της ιδρύτριας της ομάδας «Ταυτισμός» Παρασκευής Σαλαβγιά, το οποίο μιλά για τη μαγεία της αυτοανακάλυψης, της ενσυναίσθησης και της αποδοχής. «Έχω ζωγραφίσει μια νεράιδα που κάθεται σε αναπηρικό αμαξίδιο και μια χριστουγεννιάτικη σκηνή», λέει ο Αριστείδης, αναφερόμενος στην εικονογράφηση του βιβλίου.

ΑριστείδηςΤσαμτσής4

Το θέατρο, οι φιλίες και τα όνειρα

Τα τελευταία δύο χρόνια, ο Αριστείδης συμμετέχει στη θεατρική ομάδα «Ταυτισμός», μέσα από την οποία έχει λάβει μέρος σε τρεις παραστάσεις. Έχει υποδυθεί -μεταξύ άλλων- τον ρόλο του διατροφολόγου, ενώ στις παραστάσεις συμμετείχε και η μητέρα του. «Μου αρέσει πολύ το θέατρο. Θα ήθελα να γίνω ηθοποιός ή να γράφω ταινίες για να παίζω σε αυτές», λέει.

Η θεατρική ομάδα δεν του έδωσε μόνο την ευκαιρία να εκφραστεί καλλιτεχνικά, αλλά και να δημιουργήσει νέες φιλίες. «Έχω φίλους από το θέατρο και βλεπόμαστε και εκτός θεάτρου. Έχω φίλους και από τη σχολή», σημειώνει.

Η μητέρα του Αριστείδη περιγράφει ως μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ζωής τους, τη συμμετοχή τους στη θεατρική παράσταση «Η 2η ΕυκαιρίΑ» της ομάδας «Ταυτισμός», στις 27 Ιουνίου 2026. «Ήταν μια εμπειρία που δεν θα ξεχάσουμε ποτέ. Μετά από μήνες προετοιμασίας, τα παιδιά ανέβηκαν στη σκηνή και απέδειξαν ότι, όταν τους δοθεί η ευκαιρία, μπορούν να πετύχουν σπουδαία πράγματα. Το χειροκρότημα του κόσμου ήταν η μεγαλύτερη ανταμοιβή για όλους. Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς την ομάδα “Ταυτισμός” και ιδιαίτερα τις Παρασκευή και Ηλιάνα Σαλαβγιά, καθώς και την Άννα και τη Βασιλική Παναγιωτίδου, που πίστεψαν σε αυτά τα παιδιά και τους έδωσαν την ευκαιρία να λάμψουν. Για τον Αριστείδη, όμως, έκαναν ακόμη κάτι πολύ σημαντικό: πραγματοποίησαν το μεγάλο του όνειρο, οργανώνοντας στο φουαγιέ του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης έκθεση με τις χάρτινες κατασκευές του. Η χαρά του όταν έβλεπε τον κόσμο να θαυμάζει τα έργα του δεν περιγράφεται. Αυτές οι στιγμές μάς θυμίζουν ότι η αναπηρία δεν σημαίνει αδυναμία. Κάθε άνθρωπος έχει δυνατότητες που μπορούν να ανθίσουν, αρκεί να βρεθούν άνθρωποι που θα τις πιστέψουν και θα τους δώσουν μια ευκαιρία», λέει.

ΑριστείδηςΤσαμτσής3

Πρόσφατα, ο Αριστείδης παρουσίασε σε έκθεση που πραγματοποιήθηκε στη σχολή του περισσότερες από 50 προσωπογραφίες συμμαθητών και καθηγητών του. Σήμερα, ο Αριστείδης συνεχίζει να δημιουργεί και να σχεδιάζει το μέλλον του. Θέλει να γίνει ξυλουργός, να ανοίξει το δικό του εργαστήριο, να ασχοληθεί περισσότερο με την εικονογράφηση και, κάποια στιγμή, να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μουντιάλ 2026: Οταν ο Μέσι βγαίνει για… κυνήγι

Στα 39 του χρόνια, ο Λιονέλ Μέσι εξακολουθεί να εντυπωσιάζει στο Μουντιάλ 2026, ενώ παράλληλα προβάλλει την εικόνα ενός «ζώου» που καθοδηγείται από την αποστολή του με την εθνική Αργεντινής, της οποίας θα ηγηθεί και στον προημιτελικό της Κυριακής (12/7, 04:00) με αντίπαλο την Ελβετία.

    Ο «ψύλλος με τα χρυσά πόδια» δεν βρίσκεται στο κορυφαίο επίπεδο όπως όταν ήταν στο αποκορύφωμα της καριέρας του, καθώς πλέον συνηθίζει να περπατά ενώ όλοι οι συμπαίκτες του τρέχουν, κάνουν τάκλιν και τον υποστηρίζουν με κάθε τρόπο. Αλλά αυτό μοιάζει περισσότερο με στρατηγική παρά με περιορισμό, έναν τρόπο προσαρμογής στον Μέσι του σήμερα.

    «Του αρέσει να μένει έξω και μερικές φορές του αρέσει να σταματά μπροστά από την εστία σε θέση οφσάιντ. Αυτό δεν σημαίνει ότι παίζουν με έναν παίκτη λιγότερο, αλλά μάλλον ότι έχουν έναν παίκτη λιγότερο στην αντεπίθεση. Αυτό ακριβώς τον κάνει τόσο επικίνδυνο, επειδή μπορεί να βρεθεί αμαρκάριστος», παρατήρησε ο προπονητής της Αυστρίας, Ραλφ Ράνγκνικ.

    Παρά την ακριβή ανάλυση που έγινε την παραμονή του αγώνα τους, ο έμπειρος τεχνικός εντυπωσιάστηκε από δύο εξαιρετικές στιγμές του Μέσι στην ήττα με 2-0 από την «αλμπισελέστε» στην φάση των ομίλων.

    Ο «pulga» γνωρίζει άριστα πώς να εξοικονομεί ενέργεια και να χτυπάει την κατάλληλη στιγμή, ακόμη και αργά στο παιχνίδι, όπως απέδειξε στους «16» εναντίον της Αιγύπτου (3-2), με μια ασίστ κι’ ένα γκολ μέσα σε πέντε λεπτά.

    «Ειλικρινά, δεν έχει σημασία εάν ο κόσμος λέει ότι περπατάει στο γήπεδο, γιατί στο ποδόσφαιρο, δεν κερδίζει αυτός που τρέχει περισσότερο. Αλλά αυτός που παίζει καλύτερα, και κανείς δεν παίζει σαν αυτόν», έγραψε η αργεντίνικη εφημερίδα «Clarín», ενώ το BBC, ανέφερε: «Ο Μέσι παρατηρεί. Ο Μέσι περιμένει. Ο Μέσι εξοικονομεί ενέργεια για τις στιγμές που μετράνε. Το σώμα μπορεί να είναι πιο αργό, αλλά ο εγκέφαλος παραμένει τόσο κοφτερός όσο μια λεπίδα. Η ιδιοφυΐα, ωστόσο, είναι μόνιμη».

    Στο Μουντιάλ 2026, ο παίκτης της Ίντερ Μαϊάμι διαθέτει εκπληκτικά στατιστικά, με οκτώ γκολ σε πέντε αγώνες, όσα έχει πετύχει ο Κιλιάν Μπαπέ, ενώ ακολουθούν ο Έρλινγκ Χάαλαντ (7 γκολ) και ο Χάρι Κέιν (6 γκολ).

    Και θα μπορούσε να είχε φτάσει σε διψήφιο αριθμό γκολ, εάν δεν είχε χάσει τα δύο πέναλτι, εναντίον της Αυστρίας και της Αιγύπτου. Αυτές οι χαμένες ευκαιρίες απογοήτευαν τον αρχηγό της Αργεντινής κάθε φορά, και μετέτρεψε την απογοήτευσή του σε κινητήρια δύναμη, ανακτώντας την θέση του ως παίκτης που οι συμπαίκτες του σέβονται και στον οποίο αφιερώνουν όλες τους τις προσπάθειες.

    «Ο Μέσι είναι η ισορροπία μας, ο οδηγός μας, ο ηγέτης μας», τόνισε ο Λαουτάρο Μαρτίνεθ και πρόσθεσε: «Θα συνεχίσουμε να δίνουμε τα πάντα γι’ αυτόν».

    «Στο 2-0 υπέρ της Αιγύπτου, είδαμε ότι κάτι είχε αλλάξει», είπε ο Ζλάταν Ιμπραΐμοβιτς στο Fox Sports και συνέχισε: «Είχε γίνει… ζώο, ήταν σε αποστολή και δεν επρόκειτο να αφήσει το θήραμά του. Όταν πηγαίνει για… κυνήγι, κανείς δεν μπορεί να τον σταματήσει».

    «Με τον Λέο, μερικές φορές δεν πρέπει να ξυπνάς το θηρίο», συμφώνησε ο Τιερί Ανρί, ο πρώην συμπαίκτης του στην Μπάρτσα. Και ο πρώην Γάλλος επιθετικός αφηγήθηκε μια προπόνηση όπου ο Αργεντινός, δυσαρεστημένος που δέχτηκε ένα γκολ μετά από αυτό που θεώρησε λάθος διαιτησίας, πήρε την κατάσταση στα χέρια του:

    «Κοιτούσαμε τα μάτια του και βλέπαμε ότι έχει ξεφύγει από τα καθέκαστα. Πηγαίνει για την μπάλα και σκοράρει τρία γκολ στην σειρά: σκοράρει αμέσως, σου κλέβει την μπάλα, σκοράρει ξανά, την παίρνει πίσω, σκοράρει ξανά, μετά γυρίζει και λέει: «Την επόμενη φορά, δώσε φάουλ». Και όλοι λέγαμε: «Ναι, ναι, την επόμενη φορά δώσε φάουλ», γιατί είναι απλά ασταμάτητος όταν μπαίνει σε αυτήν την κατάσταση».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΙΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Νουβέλες και μυθιστορήματα από Έλληνες συγγραφείς για το καλοκαίρι

Δύο νουβέλες και τρία μυθιστορήματα από την πρόσφατη ελληνική εκδοτική παραγωγή προτείνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ για τις καλοκαιρινές μας αναγνώσεις.

Αρχή με νουβέλα. Δύο γυναίκες και ένας άντρας με τον τελευταίο να αναλαμβάνει τον ρόλο του ομοδιηγητικού αφηγητή. Η Κάλλη (ο ήρωας την ονομάζει έτσι από μια εξαδέλφη του που τον σφράγισε, και όχι μόνο ερωτικά) έχει τον σαγηνευτικό αέρα (στους τρόπους, στο ντύσιμο και στην κοψιά) μιας κάπως περασμένης εποχής και η τυχαία συνάντησή τους θα καταλήξει σε νυχτερινές συνευρέσεις με τζιν και με βότκα και σε ένα διστακτικά εξομολογητικό ύφος, χωρίς πάντως το παραμικρό σαρκικό ερωτικό πρόσημο. Εκείνο το οποίο απασχολεί πρωτίστως την Κάλλη είναι μια νεότερη γυναίκα, η Ματούλα, που μένει στην πολυκατοικία απέναντι από τον αφηγητή με τον φίλο της. Ο Γιώργος Συμπάρδης με μια ούτως ή άλλως ξεχωριστή πεζογραφική ταυτότητα, από τις πλέον διακεκριμένες στην πορεία της μεταπολιτευτικής πεζογραφίας, είναι με τις «Νύχτες με την Κάλλη», εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μια από τις καλύτερες ώρες του. Βρισκόματε σε μια γειτονιά των Πετραλώνων, στον εσωτερικό χώρο του διαμερίσματος του Γιώργου και σε ό,τι πιάνει από την πολυκατοικία της Ματούλας το βλέμμα, κοιτάζοντας από τη μεριά του Γιώργου. Παιχνίδι χώρων, που θα μετατραπούν και σε ελλειπτικά εσωτερικά τοπία, με δεδομένη τη συνθήκη υπαινιγμού και λιγότερο ή περισσότερο φανερής απόκρυψης, παιχνίδι ματιάς η οποία ανεπαίσθητα υποχωρεί ή μετατοπίζεται, καθώς και παιχνίδι τοπικού περίγυρου και γειτονιάς που αντανακλούν τον πορώδη δεσμό, ο οποίος αναπτύσσεται μεταξύ του εντός και του εκτός.

  Περνάμε στο ιστορικό μυθιστόρημα.  Υπάρχουν, εδώ και πολλά χρόνια πλέον, ιστορικά μυθιστορήματα που ανατρέπουν καθιερωμένους κανόνες, υπονομεύουν απαραίτητες προϋποθέσεις και σπάζουν σιδερένιες συμβάσεις, φτάνοντας σχεδόν μέχρι και την αναίρεση του είδους. Παρόλα αυτά μας οδηγούν με βεβαιότητα στην καρδιά της πλήξης. Και υπάρχουν επίσης, ιστορικά μυθιστορήματα που δεν διστάζουν να ακολουθήσουν την πεπατημένη, κατορθώνοντας εντούτοις να μας κερδίσουν αμέσως με τη ζωντάνια, με τη σφριγηλότητα και με τον τρόπο της συνομιλίας τους με το παρόν. Η «Πριγκίπισσα Άννα», εκδόσεις Ίκαρος, του Βασίλη Παπαδόπουλου ανήκει σαφώς στη δεύτερη κατηγορία και εξελίσσεται πρώτα εντός και κατόπιν εκτός του κέντρου της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Στις αρχές του 10ου αιώνα, η αδελφή του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου θα παντρευτεί στο Κίεβο τον ηγεμόνα του με απαράβατο όρο τον εκχριστιανισμό του ίδιου και του λαού του. Την Άννα θα συνοδεύσει στο μακρύ ταξίδι της ο Δημήτριος, γραμματικός του παλατιού, μεγάλος κρυφός της έρωτας και παιδικός φίλος του Βουλγαροκτόνου, που αναλαμβάνει χρέη παντογνώστη αφηγητή προκειμένου να καταγράψει και να εξιστορήσει την πολιτική της θυσία, να αναδείξει την ηγετική προσωπικότητα του Βλαδίμηρου, να διεισδύσει στην αλλότρια νοοτροπία και κουλτούρα των Ρώσων (Ρως), να περιγράψει καθημερινές συνήθειες, τελετές, ενδύματα, έπιπλα, εργαλεία, στολές, τείχιση και εξοπλισμό του Κιέβου σε αντίστιξη με τον κόσμο της Κωνσταντινούπολης.

  Στο μυθιστόρημα της Μαρίας Φακίνου «Όλα τα δέντρα», εκδόσεις Αντίποδες, ο έρωτας ανάμεσα σε έναν δημοσιογράφο και σε μια συγγραφέα έχει όλα τα χαρακτηριστικά της πραγματικής ζωής: κινείται μεταξύ άλλων, προγενέστερων σχέσεων, επιστρέφει με διαφορετικού τύπου αναδρομές σε κομμάτια του παρελθόντος αμφοτέρων, τρέφεται με ενθουσιασμούς και με εξάρσεις, επιδεικνύει μεγάλη αντοχή στον χρόνο και στις δοκιμασίες αλλά και μοιραία φθείρεται και φθίνει μέχρι να τελειώσει και να κλείσει τον κύκλο του, προλαβαίνοντας στο μεταξύ και να χτίσει δύο καλά δουλεμένους χαρακτήρες. Η διαφορά είναι πως η Φακίνου θα παρεμβάλει σε όλο το μήκος της διαδρομής, με έναν κάθε άλλο παρά εγκεφαλικό τρόπο και με ένα βλέμμα το οποίο θα ξεψαχνίσει την ίδια στιγμή τόσο τη βιοτική τριβή όσο και τις υπαρξιακές αποβλέψεις των ηρώων, το κέντημα ή μάλλον έναν οδικό χάρτη της αποτύπωσής τους σε ένα είδος γραπτής εκδοχής ή αφηγηματικής διοχέτευσης της ιστορίας τους. Σαν να παρακολουθούν στον καθρέφτη οι ήρωες το ξετύλιγμα του δεσμού τους, πλέκοντας σενάρια (ή, πρακτικότερα, υπολογίζοντας δυνατότητες) της μετεξέλιξής του.

  Θεραπεύτριες, μάγισσες και τρελά ερωτευμένες μανάδες και κόρες, Ιερά Εξέταση και πυρά της τιμωρίας, αλχημεία και επιστημονικές θεωρίες για την ηλιοκεντρική κατανόηση των ουρανών, αλλά και καταδιώξεις, φυλακίσεις ή θάνατοι σε έναν 17ο αιώνα ο οποίος περιλαμβάνει τα πάντα: την επιστημονική πρωτοπορία, τη σύγκρουση με τη θρησκευτική και με την πολιτική εξουσία της Εκκλησίας, τον περιθωριακό ρόλο της γυναίκας στην κοινωνία, καθώς και τον έστω και επί ματαίω αγώνα της να αλλάξει τη μοίρα της. Αυτό είναι το κλίμα εντός του οποίου αναπτύσσεται το ιστορικό μυθιστόρημα της Άννας Γρίβα «Η αλχημίστρια», εκδόσεις Μελάνι. Η Σοφία Τερέζα Ρομάνο, μητέρα της Τζούλιας, θα καεί με απόφαση της Ιεράς Εξέτασης ως μάγισσα και η κόρη θα επωμιστεί το βάρος και την τουλάχιστον δυσοίωνη πραγματικότητα του οικογενειακού τραύματος δια βίου, προσπαθώντας μαζί με την αγαπημένη φίλη της Μαρία να ταξιδέψει στον χώρο και στον δύσβατο ιστορικό της χρόνο χωρίς να διαγράψει την αλχημιστική, δηλαδή τη θεραπευτική κληρονομιά της. Με σκηνικό δράσης την ισπανοκρατούμενη Σικελία, την Τοσκάνη και τη Ρώμη, η Τζούλια θα ανακαλύψει στο τέλος πόσο δύσκολο από τη μια πλευρά είναι να μπει σε διαφορετική ρότα ο κόσμος μα και πώς με την κιβωτό της γνώσης, όπως και με τη δύναμη της εμπειρίας και της κληροδότησης, μπορούμε να συνεχίσουμε την πορεία με κάποια προοπτική. Ο χειρισμός της Γρίβα να αντιπαραβάλει την Ιερά Εξέταση του 17ου αιώνα με ιστορικές περιπτώσεις της περιόδου, όπως του Τζορντάνο Μπρούνο, του Γαλιλαίου και του Κοπέρνικου, συν το εικαστικό σύμπαν της Αρτεμίζια Τζεντιλέσκι για τις γυναίκες, αποτελεί ιδιοφυή επινόηση σε δύο οπωσδήποτε επίπεδα: στο επίπεδο της μυθοπλαστικής ανάπλασης των ιστορικών αντιφάσεων της εποχής και στο επίπεδο των σύγχρονων, παροντικών προβολών του, όπως το θέμα της γυναίκας.

  «Οι νύχτες με την Γκαμπριέλα», εκδόσεις Περισπωμένη, της Λίλας Τρουλινού είναι μια νουβέλα που έχει ως πρωταγωνίστρια μια Ελληνίδα φοιτήτρια η οποία αναζητεί στους ρωμαϊκούς δρόμους και στις ρωμαϊκές συνοικίες του τέλους της δεκαετίας του 1970 την αιφνιδίως εξαφανισμένη αγαπημένη της. Η Νόρα ψάχνει την Γκαμπριέλα και στην αρχή όλα έχουν να κάνουν με τη ζήλεια και με τις κοινωνικές της φοβίες. Η Νόρα ζει σε μια υποβαθμισμένη, αν όχι και ευθέως περιφρονημένη γειτονιά και δεν ήταν πάντοτε με γυναίκες, η Γκαμπριέλα είναι προσανατολισμένη παντού, ελεύθερη, όμορφη και πολυσυλλεκτική – πώς να υπομείνει ένα τέτοιο πλέγμα η Νόρα; Ζώντας την ανάγκη για ερωτική επιθυμία, η ίδια δεν ποθεί με ιδέες και με θεωρίες, όπως ένα μεγάλο μέρος της Αριστεράς, αλλά με την ομορφιά, με την αθωότητα και με την περιπλάνηση. Η Τρουλινού έχει ήδη μπολιάσει, και πόσο εύστοχα και έγκαιρα, τον έρωτα με την πολιτική.

Επιθυμία και πολιτική: H επιθυμία είναι άνοιγμα και προσήλωση. Είναι επίσης διάψευση και ήττα. Όπως η πολιτική. Η συντριβή θα επέλθει καθ’ ολοκληρίαν, αφανίζοντας μαζί και κάθε προσδοκία για το συλλογικό ή για τα άτομα, με άλλα λόγια για την Γκαμπριέλα.

Ας μην το τραβήξω μέχρι τον ρομαντισμό έρωτα και πολιτικής. Ο γενναίος συντονισμός του ετεροβαρούς φορτίου του καθενός, της πολιτικής από τη μια και του έρωτα από την άλλη, όπως και η ορμητική και αισθησιακή γλώσσα της Τρουλινού, η οποία δεν προσπαθεί να κρύψει την αισιοδοξία της -ίσως ακριβώς για να μείνει μαγικά ακατανόητη, αρκούν.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι μικροπιστώσεις στην πράξη: Πέντε ιστορίες που δείχνουν τη δύναμή τους

Υπάρχουν μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν την επόμενη επένδυσή τους. Υπάρχουν νέοι επαγγελματίες που χρειάζονται λίγες χιλιάδες ευρώ για να μετατρέψουν μια ιδέα σε βιώσιμη δραστηριότητα. Υπάρχουν νέοι μηχανικοί που διαθέτουν γνώσεις και πελατολόγιο, αλλά όχι τα απαραίτητα κεφάλαια για να εξοπλίσουν το γραφείο τους. Υπάρχουν, ακόμη, άνθρωποι που θέλουν να υλοποιήσουν μια ιδέα στον πολιτισμό, στην εκπαίδευση ή σε άλλους τομείς κοινωνικής προσφοράς και αναζητούν την απαραίτητα οικονομική ώθηση για να κάνουν το πρώτο βήμα.

Για αρκετούς από αυτούς, η εξεύρεση χρηματοδότησης στα πρώτα στάδια της δραστηριότητάς τους δεν είναι πάντοτε εύκολη. Η έλλειψη εμπράγματων εξασφαλίσεων, το μικρό μέγεθος της επιχείρησης ή το γεγονός ότι βρίσκονται ακόμη στην αρχή της επαγγελματικής τους πορείας μπορεί να περιορίζουν τις διαθέσιμες επιλογές. Σε πολλές περιπτώσεις, όμως, αυτό που χρειάζονται δεν είναι ένα μεγάλο επενδυτικό δάνειο, αλλά ένα σχετικά μικρό ποσό που θα τους επιτρέψει να αγοράσουν εξοπλισμό ή πρώτες ύλες, να καλύψουν ανάγκες κεφαλαίου κίνησης ή να αναπτύξουν μια νέα δραστηριότητα. Αυτό ακριβώς το χρηματοδοτικό κενό ήρθε να καλύψει ο θεσμός των μικροπιστώσεων, ο οποίος περνά σταδιακά από τη θεωρία στην πράξη και στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα χρηματοδοτικό εργαλείο που απευθύνεται κυρίως σε πολύ μικρές επιχειρήσεις, αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες, κοινωνικές επιχειρήσεις και νέους επιχειρηματίες, οι οποίοι διαθέτουν ένα βιώσιμο επιχειρηματικό σχέδιο και αναζητούν πρόσβαση σε χρηματοδότηση προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους.

Η χορήγηση μικροχρηματοδοτήσεων αφορά στην πίστωση ποσού έως 25.000 ευρώ, χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, είτε για την κάλυψη επενδυτικών αναγκών, είτε ως κεφάλαιο κίνησης, μέσω των  Ιδρυμάτων Μικροχρηματοδοτήσεων που έχουν αδειοδοτηθεί από την Τράπεζα της Ελλάδος.  Τα Ιδρύματα Μικροχρηματοδοτήσεων οφείλουν να παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες επιχειρηματικής εκπαίδευσης και καθοδήγησης στους δικαιούχους. Σημαντική ώθηση στον θεσμό δίνει και το νέο Ταμείο Μικροπιστώσεων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (HDB – www.hdb.gr), συνολικού προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ. Μέσω του Ταμείου παρέχεται άτοκη χρηματοδότηση που καλύπτει το 60% του δανείου για τη γενική επιχειρηματικότητα και το 75% του δανείου για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, μειώνοντας αισθητά το τελικό κόστος δανεισμού. Στο Ταμείο Μικροπιστώσεων συμμετέχουν έως σήμερα το ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions, οι Έξυπνες Μικροπιστώσεις (MicroSmart) και η Action Finance Initiative (AFI Microfinance).  Η πρόσκληση είναι ανοιχτή έως 27/12/2026 για τυχόν αιτήσεις των λοιπών Ιδρυμάτων Μικροχρηματοδοτήσεων που έχουν αδειοδοτηθεί από την Τράπεζα της Ελλάδος.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε πολύ μικρές επιχειρήσεις με έως και δέκα εργαζόμενους, ετήσιο κύκλο εργασιών έως και 900.000 ευρώ, σύνολο ενεργητικού έως και 450.000 ευρώ, ενώ στόχος είναι να χρηματοδοτηθούν περίπου 3.300 επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα, από τις οποίες οι 1.100 θα δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο της γυναικείας επιχειρηματικότητας. Η διαδικασία είναι πλήρως ψηφιοποιημένη, από την ηλεκτρονική ταυτοποίηση των στοιχείων του ενδιαφερόμενου μέχρι την αξιολόγηση του επιχειρηματικού σχεδίου και την έγκριση της χρηματοδότησης, όλα τα στάδια πραγματοποιούνται ψηφιακά. Στον χρόνο λειτουργίας του Ταμείου Μικροπιστώσεων, από τον Μάιο 2025 έως 30-06-2026 έχουν ήδη συνολικά εγκριθεί 855 δάνεια ύψους 18,7 εκ. ευρώ. Η κατανομή του πλήθους ανά Περιφέρεια, είναι κατά 36% στην Αττική, 15,% στη Κεντρική Μακεδονία και 13% στη Κρήτη. Σημαντικό, λοιπόν ότι το 64% παρέχεται σε δάνεια εκτός Αττικής.

Στο υποπρόγραμμα της Γυναικείας Επιχειρηματικότητας, προβλέπονται πρόσθετα χρηματοδοτικά κίνητρα για την ενίσχυση επιχειρήσεων που λειτουργούνται από γυναίκες.  Έχουν ήδη εγκριθεί 364 δάνεια ύψους 7,7 εκ. ευρώ, δηλαδή το 42% του συνόλου στο πλήθος και το 41% του συνόλου στην αξία. Η λειτουργία του Ταμείου, αποτελεί καταλύτης στην ανάπτυξη της συγκεκριμένης εμβρυικής αγοράς. Το Ταμείο Μικροπιστώσεων, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάπτυξη της αγοράς Μικροπιστώσεων στη χώρα αλλά και στην διάδοση του θεσμού των Μικροχρηματοδοτικών Ιδρυμάτων καθώς, χωρίς αυτό το αποτύπωμα της λειτουργίας τους να ήταν σημαντικά μικρότερο και άρα περιορισμένη η αποτελεσματικότητα της βελτίωσης της πρόσβασης επιχειρήσεων σε πηγές χρηματοδότησης.

Από την ιδέα στην πράξη – Ιστορίες επιτυχίας πίσω από τις μικροπιστώσεις

Οι μικροπιστώσεις αποκτούν πραγματική αξία όταν αποτυπώνονται στις ιστορίες των ανθρώπων που τις αξιοποίησαν. Από έναν κινητό κινηματογράφο που φτάνει στα πιο απομακρυσμένα χωριά της χώρας μέχρι ένα εργαστήριο εκπαιδευτικής ρομποτικής στο Διδυμότειχο και νέους επιστήμονες που έκαναν το πρώτο επαγγελματικό τους βήμα, οι περιπτώσεις αυτές δείχνουν πώς μια σχετικά μικρή χρηματοδότηση μπορεί να αποτελέσει αφετηρία ανάπτυξης, καινοτομίας και κοινωνικής προσφοράς.

Ένας κινηματογράφος που ταξιδεύει

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι εκείνη του MDM Cinema-κινητός κινηματογράφος, μιας πρωτοβουλίας που γεννήθηκε από μια απλή αλλά συγκλονιστική διαπίστωση: ακόμη και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι στην Ελλάδα που δεν έχουν δει ποτέ κινηματογραφική ταινία σε μεγάλη οθόνη. Οι δημιουργοί του, Δήμητρα Καρδάση και Μιχάλης Ηλιάσκος, όπως αναφέρουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ θέλησαν να μεταφέρουν τη μεγάλη οθόνη σε απομακρυσμένα χωριά, ακριτικές περιοχές και μικρές κοινότητες, όπου η πρόσβαση στον κινηματογράφο δεν είναι αυτονόητη. «Όταν συνειδητοποιήσαμε ότι παιδιά που δεν έχουν ζήσει τη μαγεία της μεγάλης οθόνης και ηλικιωμένοι που έχουν δεκαετίες να δουν μια κινηματογραφική προβολή, γεννήθηκε η ιδέα του κινητού κινηματογράφου. Γεννήθηκε το MDM Cinema και καταφέραμε να πάμε τη μεγάλη οθόνη ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες και ακριτικές περιοχές της χώρας». Για να γίνει όμως η ιδέα πραγματικότητα, χρειαζόταν ο απαραίτητος τεχνικός εξοπλισμός. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η μικροπίστωση που έλαβαν μέσω της AFI Microfinance, με την υποστήριξη της Eurobank.

«Η μικροπίστωση αποτέλεσε για εμάς ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για να μετατρέψουμε μια ιδέα σε πράξη. Μέσα από αυτή τη χρηματοδότηση καταφέραμε να επενδύσουμε στον απαραίτητο εξοπλισμό και να δημιουργήσουμε το MDM Cinema, μια πρωτοβουλία που φέρνει τη μαγεία της μεγάλης οθόνης σε απομακρυσμένες κοινότητες, χωριά και σχολεία όπου η πρόσβαση στον πολιτισμό είναι περιορισμένη ή ακόμη και ανύπαρκτη». Σήμερα η ομάδα ταξιδεύει σε κοινότητες του Έβρου, μεταφέροντας προβολείς, οθόνες και όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό, ώστε πλατείες, σχολικές αυλές και δημόσιοι χώροι να μετατρέπονται σε υπαίθριους κινηματογράφους.

«Για εμάς ο κινηματογράφος δεν είναι μόνο ψυχαγωγία, αλλά ένα μέσο κοινωνικής σύνδεσης, συμμετοχής και πολιτιστικής ισότητας. Κάθε προβολή είναι μια ευκαιρία να μεταμορφώσουμε μια πλατεία, μια αυλή ή έναν δημόσιο χώρο σε σημείο συνάντησης, χαράς και πολιτισμού. Η ανταπόκριση των τοπικών κοινωνιών ξεπέρασε τις αρχικές προσδοκίες και πλέον δημιουργεί νέα σχέδια επέκτασης. Το επόμενο βήμα μας είναι η απόκτηση ενός καταλληλότερου μεταφορικού μέσου, που θα μας επιτρέψει να καλύπτουμε μεγαλύτερες αποστάσεις και να φτάνουμε ακόμη πιο εύκολα σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας. Ο πολιτισμός έχει πραγματική αξία μόνο όταν φτάνει σε όλους».

Από τον κινηματογράφο στη ρομποτική

Αν η πρώτη ιστορία αναδεικνύει τον κοινωνικό και πολιτιστικό ρόλο των μικροπιστώσεων, η δεύτερη δείχνει πώς μπορούν να στηρίξουν την καινοτομία και την εκπαίδευση ακόμη και σε μια ακριτική περιοχή της χώρας. Στο Διδυμότειχο, η Μαρία Μπαχτσεβανίδου δημιούργησε το εργαστήριο εκπαιδευτικής ρομποτικής Robot Galaxy, με στόχο να προσφέρει στα παιδιά της περιοχής δυνατότητες που μέχρι πρόσφατα συναντούσε κανείς κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Για να γίνει όμως αυτό πραγματικότητα, απαιτήθηκαν σημαντικές επενδύσεις σε σύγχρονο εξοπλισμό, καθώς η εκπαιδευτική ρομποτική βασίζεται σε τεχνολογίες που εξελίσσονται διαρκώς και χρειάζονται συνεχή ανανέωση. «Η χρηματοδότηση από την AFI Microfinance, με την υποστήριξη της Eurobank, ήταν καθοριστική για την εξέλιξη της Robot Galaxy. Στη ρομποτική ο εξοπλισμός δεν είναι απλώς απαραίτητος, είναι ακριβός και εξελίσσεται συνεχώς. Για να μπορείς να προσφέρεις ουσιαστική και σύγχρονη εκπαίδευση, πρέπει να ακολουθείς την τεχνολογία και να ανανεώνεσαι διαρκώς».

Η μικροπίστωση επέτρεψε όχι μόνο την αναβάθμιση του εξοπλισμού, αλλά και τη διεύρυνση της δραστηριότητας σε νέους τομείς, όπως τα drone, το VR και το 3D printing. «Η χρηματοδότηση μάς έδωσε τη δυνατότητα να ανοίξουμε τη δραστηριότητά μας και σε άλλα πεδία, όπως τα drone, το VR και το 3D printing. Αν δεν υπήρχε αυτή η στήριξη, μπορεί να τα καταφέρναμε, αλλά πολύ πιο αργά, με περισσότερους περιορισμούς και χωρίς την ποιότητα που μπορούμε να προσφέρουμε σήμερα».

Σήμερα η Robot Galaxy λειτουργεί ως ένας χώρος όπου παιδιά και νέοι εξοικειώνονται με τη ρομποτική, τον προγραμματισμό και τις νέες τεχνολογίες, αποκτώντας δεξιότητες που θεωρούνται πλέον απαραίτητες για το μέλλον. Η αποδοχή από την τοπική κοινωνία δεν ήταν δεδομένη από την πρώτη στιγμή. «Στην αρχή υπήρχε επιφυλακτικότητα από ορισμένους γονείς, καθώς δεν γνώριζαν τι ακριβώς είναι η ρομποτική. Όταν ξεκίνησε να μαθαίνεται από στόμα σε στόμα και τα παιδιά έφερναν άλλα παιδιά, αλλά κυρίως όταν οι ίδιοι οι γονείς ζήτησαν να μάθουν και οι ίδιοι ρομποτική, τότε κατάλαβα ότι έχω δημιουργήσει κάτι που επηρεάζει πραγματικά τον τόπο μου.» Σήμερα, η Robot Galaxy αποτελεί σημείο αναφοράς για την εκπαιδευτική ρομποτική στην περιοχή, ενώ το όραμα της δημιουργού της είναι να συνεχίσουμε με την ίδια διάθεση, να μεγαλώσουμε και να δώσουμε ακόμη περισσότερες ευκαιρίες στα παιδιά, ώστε να μπορούν να εξελίσσονται, να βλέπουν τον κόσμο και να ανοίγει το μυαλό τους».

Νέοι μηχανικοί, μεγάλες ανάγκες

Οι μικροπιστώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται μόνο σε κοινωνικές και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες. Αποτελούν επίσης εργαλείο ανάπτυξης για νέους επιστήμονες και μικρές επιχειρήσεις σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας. Οι ακόλουθες περιπτώσεις, που προέρχονται από την ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions,θυγατρική εταιρεία του Ταμείου Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων  (ΤΜΕΔΕ), δείχνουν πώς η πρόσβαση σε μικροχρηματοδότηση μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για την ανάπτυξη μιας νέας επαγγελματικής δραστηριότητας.

Ο Γαβριήλ Μπουλούγαρης, πολιτικός μηχανικός και ιδρυτής της Erion Workshop, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα νέου επιστήμονα που αξιοποίησε τη μικροχρηματοδότηση για να αναπτύξει την επαγγελματική του δραστηριότητα. Η ανάπτυξη μιας νέας τεχνικής επιχείρησης έχει τις δικές της ξεχωριστές προκλήσεις. Η απόκτηση σύγχρονων λογισμικών προγραμμάτων και εξοπλισμού, η συνεχής αναβάθμισή τους, η κάλυψη κεφαλαίου κίνησης και η ανάγκη για ταμειακή ευελιξία, που θα επιτρέπει στο γραφείο να αναλαμβάνει πολλαπλά έργα ταυτόχρονα, αποτελούν μερικές μόνο από αυτές. Η ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions στάθηκε δίπλα του όταν τα παραδοσιακά χρηματοδοτικά κανάλια δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στον ρυθμό ενός νέου, δυναμικού γραφείου. Με στόχο να αναγνωρίζει την ποιότητα της ιδέας και την ικανότητα του ανθρώπου πίσω από αυτήν, η ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions χρηματοδότησε τον Γαβριήλ, επιτρέποντάς του να εδραιώσει την εταιρεία του ως έναν αξιόπιστο συνομιλητή στον χώρο της. Η περίπτωσή του αποτελεί υπόδειγμα αυτού που η μικροχρηματοδότηση υπόσχεται: στήριξη στον κατάλληλο άνθρωπο, τη στιγμή που αυτή έχει πραγματική αξία.

Από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως την χειροποίητη υποδηματοποιία

Στον ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δραστηριοποιείται ο Λεωνίδας Αναστασόπουλος, ηλεκτρολόγος μηχανικός και μηχανικός υπολογιστών. Οι ανάγκες κεφαλαίου κίνησης μιας νεοφυούς επιχείρησης είναι ιδιαίτερα αυξημένες σε έναν κλάδο με υψηλό κόστος εκκίνησης και σημαντικές απαιτήσεις για συνεχή ανάπτυξη. Με τη στήριξη της ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions, ο Λεωνίδας εξασφάλισε πρόσβαση σε χρηματοδότηση χωρίς την προϋπόθεση ύπαρξης προηγούμενης τραπεζικής συνεργασίας. Στην πράξη, αυτό που αξιολογήθηκε ήταν η ύπαρξη μιας βιώσιμης επιχειρηματικής ιδέας και η δυνατότητα υλοποίησής της. Σήμερα, η επιχείρησή του αποτελεί μια ζωντανή απόδειξη ότι η μικροχρηματοδότηση δεν είναι απλώς ένα δάνειο, αλλά μια πράξη εμπιστοσύνης προς τον νέο επιχειρηματία.

Στον χώρο της χειροποίητης υποδηματοποιίας, η Αλεξάνδρα Δεσποτίδου ξεκίνησε το 2021 ένα εργαστήριο με δύο χέρια και ένα όραμα. Κατασκευάζει χειροποίητα γυναικεία σανδάλια, που συνδυάζουν την ελληνική τεχνογνωσία με τον σύγχρονο σχεδιασμό. Το brand της απέκτησε γρήγορα πελάτες μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου και συνεργασιών χονδρικής. Η ανάπτυξη του πελατολογίου, όμως, απαιτούσε το επόμενο βήμα: την επέκταση στη χειμερινή υποδηματοποιία και την περαιτέρω ενίσχυση της παρουσίας της στην αγορά. Με δάνειο ύψους 25.000 ευρώ, που χορηγήθηκε από το Ταμείο Μικροπιστώσεων ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ μέσω της ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions, επένδυσε σε νέο εξοπλισμό παραγωγής, προμηθεύτηκε πρώτες ύλες για μπότες και μποτάκια, προχώρησε στην πρόσληψη προσωπικού και ενίσχυσε την ψηφιακή προβολή της επιχείρησής της. Με τη χρηματοδότηση κατάφερε να πετύχει κάτι που λίγες μικρές παραγωγικές μονάδες καταφέρνουν: να μετατρέψει μια εποχική επιχείρηση σε μια δραστηριότητα που λειτουργεί ολόκληρο τον χρόνο. Η χρηματοδότηση δεν πρόσφερε απλώς κεφάλαιο. Έδωσε τον χρόνο που χρειαζόταν για να επενδύσει στον εξοπλισμό, να εκπαιδεύσει το προσωπικό και να λανσάρει τη νέα χειμερινή σειρά, χωρίς να θυσιάσει την ποιότητα πάνω στην οποία έχτισε το brand της. Από τα καλοκαιρινά σανδάλια στις χειμερινές συλλογές, η Αλεξάνδρα πλέον παράγει και πουλά καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με την ελληνική χειροποίητη υποδηματοποιία να βρίσκει στο ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ έναν πραγματικό συνοδοιπόρο ανάπτυξης.

Μικρές χρηματοδοτήσεις, μεγάλο αποτύπωμα

Πίσω τελικά από κάθε μικροπίστωση δεν βρίσκεται απλώς μια χρηματοδότηση, αλλά μια επιχειρηματική ιδέα, μια προσωπική προσπάθεια και, συχνά, η αφετηρία μιας νέας διαδρομής. Οι περιπτώσεις που παρουσιάζονται αποδεικνύουν ότι ακόμη και ένα σχετικά μικρό κεφάλαιο μπορεί να δημιουργήσει σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα, όταν συναντά ανθρώπους με σχέδιο, επιμονή και διάθεση να εξελιχθούν.

ΑΠΕ-ΜΠΕ