Η Δ.Ε.Υ.Α Αλεξάνδρειας ανακοινώνει ότι σήμερα στις 30/09/2026 ημέρα Τετάρτη και ώρα από 11:00 π.μ έως και 12:30 μ.μ η Δ.Κ Λουτρου και η Ξεχαμένης δεν θα έχουν νερό λόγω έκτακτης αποκατάστασης βλάβης στο δίκτυο ύδρευσης από τα τεχνικά συνεργεία της επιχείρησης.
Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας .
Εκ της Τεχνικής
Υπηρεσίας της ΔΕΥΑ ΑΛ
Η υπόθεση έγινε γνωστή στις αστυνομικές αρχές χθες το βράδυ, όταν η πενταψήφια γραμμή «10201» για θέματα ανηλίκων δέχθηκε τηλεφωνική καταγγελία από ενήλικο άτομο, το οποίο διατήρησε την ανωνυμία του. Σύμφωνα με την καταγγελία, το άτομο είχε στην κατοχή του βιντεοληπτικό υλικό, στο οποίο φέρεται ο δικηγόρος να ασκεί λεκτική και σωματική βία σε βάρος του ανήλικου γιου του.
Το περιστατικό φέρεται να σημειώθηκε χθες το απόγευμα, κατά τη διάρκεια ζωντανής μετάδοσης στην πλατφόρμα TikTok. Μετά την καταγγελία, το Γ.Α.Ε.Β. Αλίμου σχημάτισε αυτεπαγγέλτως δικογραφία σε βάρος του δικηγόρου για παράβαση των διατάξεων περί ενδοοικογενειακής σωματικής βλάβης και ενδοοικογενειακής προσβολής της γενετήσιας αξιοπρέπειας.
Αστυνομικοί ξεκίνησαν αναζητήσεις, στο πλαίσιο του αυτοφώρου, για τον εντοπισμό του δικηγόρου και διαπιστώθηκε ότι μένει σε οικία στη Βούλα. Σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., αστυνομικές δυνάμεις μετέβησαν στο σημείο, ωστόσο αρχικά ο αναζητούμενος δεν ανταποκρινόταν στις εκκλήσεις των αστυνομικών και δεν άνοιγε την πόρτα. Λίγη ώρα αργότερα ωστόσο ο δικηγόρος εξήλθε από την οικία του και παρελήφθη από αστυνομικούς, προκειμένου να οδηγηθεί στο Γ.Α.Ε.Β. Αλίμου ενώ ακολούθως πραγματοποιήθηκε κατ’ οίκον έρευνα παρουσία εισαγγελέα.
Ο δικηγόρος αφέθηκε ελεύθερος στη συνέχεια με προφορική εντολή εισαγγελέα λόγω ιδιότητας.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Μετά την κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση ο Τραμπ δέχθηκε τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων επί μισή ώρα και ανήρτησε στον λογαριασμό του στο Truth Social αυτή τη συμφωνία, με βάση την οποία οι εταιρείες έχουν την ευθύνη να εγγυώνται την ασφάλεια των τεχνολογιών τους.
Οι εταιρείες επίσης συμφώνησαν να υιοθετήσουν δικλείδες ασφαλείας, προκειμένου να εγγυηθούν ότι τα μοντέλα ΑΙ θα λειτουργούν όπως προβλέπεται, και να εντοπίζουν και να διορθώνουν τυχόν ζητήματα γρήγορα.
Τη συμφωνία υπέγραψαν ο Τραμπ και οι επικεφαλής της Google Σουντάρ Πιντσάι, της Anthropic Ντάριο Αμοντέι, της Meta Μαρκ Ζάκερμπεργκ, της OpenAI Γκρεγκ Μπρόκμαν, της SpaceX Ίλον Μασκ και της Nvidia Τζένσεν Χουάνγκ.
«Είναι σχεδόν σαν ένα Σύνταγμα κατά μία έννοια», σχολίασε ο Αμερικανός πρόεδρος, προσθέτοντας ότι «οι μεγαλύτεροι άνθρωποι στον κόσμο το υπέγραψαν και το υπέγραψα εγώ ως πρόεδρος».
Παράλληλα ο Τραμπ σημείωσε ότι θα συστήσει επιτροπή που θα ελέγχει την ασφάλεια των εργαλείων ΑΙ, αν και δεν διευκρίνισε ποιος θα συμμετέχει σε αυτή.
Από την πλευρά του ο Ζάκερμπεργκ σχολίασε ότι η συμφωνία προσφέρει «στον αμερικανικό λαό και τους πελάτες την αυτοπεποίθηση ότι η τεχνολογία λειτουργεί όπως προβλέπεται», χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση «ιστορική συζήτηση».
«Υπερνοημοσύνη»
Το κείμενο προβλέπει τη δημιουργία «ισχυρών εσωτερικών μηχανισμών ελέγχου» που θα αφορούν τη συμπεριφορά των μοντέλων ΑΙ σε τομείς όπως η «κυβερνοασφάλεια» ή οι «χημικές απειλές», τη συγκρότηση εξειδικευμένων εσωτερικών ομάδων για τη διαχείριση των εν λόγω ελέγχων, τη διενέργεια «εξωτερικών» αξιολογήσεων και, τέλος, τον ορισμό «ανεξάρτητων επιτροπών» στο ανώτατο επίπεδο της ιεραρχίας.
Οι εταιρείες δεσμεύθηκαν επίσης να συσκέπτονται «τακτικά για να καθορίζουν τα πρότυπα και τις σωστές πρακτικές».
«Πιστεύω ότι αυτή η τεχνολογία ενέχει πραγματικούς κινδύνους», δήλωσε ο επικεφαλής της Anthropic που συνέβαλε στην έναρξη της συζήτησης για την επιβολή ρυθμιστικών κανόνων στην ΑΙ, ζητώντας πρόσφατα να επιβραδυνθεί η ανάπτυξή της.
Επίσης χθες ο Τραμπ υπέγραψε διάταγμα με το οποίο ζητεί από τις αμερικανικές υπηρεσίες και τα υπουργεία να χρησιμοποιούν τον όρο «υπερνοημοσύνη» (super intelligence- SI). Ο όρος αυτός θα αντικαταστήσει τον AI «στην επίσημη αλληλογραφία», τους ιστότοπους, τις αναφορές και κάθε άλλη μορφή επικοινωνίας, σύμφωνα με το διάταγμα.
Στη διάρκεια της ομιλίας του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την προηγούμενη εβδομάδα ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι ο όρος «τεχνητή» κάνει την τεχνολογία αυτή «να μοιάζει ψεύτικη».
«Η αλλαγή του ονόματος της τεχνητής νοημοσύνης δεν συμβάλλει καθόλου στην αντιμετώπιση των πολύ πραγματικών κινδύνων που συνδέονται με τα ολοένα και πιο ισχυρά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Μαρκ Γουόρνερ.
Διάφορα περιστατικά ασφαλείας τους τελευταίους μήνες, καθώς και οι σοβαρές προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που απειλούν την ανθρωπότητα στο σύνολό της έχουν αναγάγει την τεχνητή νοημοσύνη σε κεντρικό ζήτημα της προεκλογικής εκστρατείας ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε από το CNN, το 82% των Αμερικανών δηλώνουν «ανήσυχοι» με τον ρυθμό ανάπτυξής της, σε αντίθεση με την αισιοδοξία που εκφράζει ο Αμερικανός πρόεδρος.
«Υπαρξιακοί κίνδυνοι»
Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, ο Ρεπουμπλικάνος Μάικ Τζόνσον, ήταν στην πραγματικότητα η κινητήριος δύναμη πίσω από αυτή τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο.
Στο πλευρό του Τραμπ και των επικεφαλής των εταιρειών δήλωσε: «Μπορούμε να διατηρήσουμε το προβάδισμα της Αμερικής έναντι των ανταγωνιστών μας και μπορούμε να το κάνουμε με ασφάλεια».
Τη Δευτέρα, η OpenAI ανακοίνωσε ότι ματαιώνει την κυκλοφορία ενός μοντέλου της που κρίθηκε υπερβολικά επικίνδυνο. Ο διευθύνων σύμβουλός της Σαμ Άλτμαν —ο οποίος δεν συμμετείχε στη συνάντηση στον Λευκό Οίκο — τάχθηκε υπέρ μιας προσέγγισης που εξισορροπεί δύο κινδύνους: την «τυχαία απώλεια ελέγχου» και την «υπερβολική συγκέντρωση ισχύος».
Από την πλευρά της η Anthropic, η εταιρεία που ανέπτυξε το μοντέλο ΑΙ Claude, προειδοποιεί στο ενημερωτικό δελτίο για την ένταξή της στο χρηματιστήριο ότι οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύσσει ενδέχεται να ενέχουν «υπαρξιακούς κινδύνους για την ανθρωπότητα», σύμφωνα με τους Financial Times.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε εξάλλου την ένθερμη υποστήριξή του για την κατασκευή κέντρων δεδομένων, παρά τις διαμαρτυρίες που έχει προκαλέσει το ζήτημα αυτό στις ΗΠΑ.
Δημοσκόπηση του Marist Poll σε συνεργασία με το NPR και το PBS News η οποία δημοσιεύθηκε νωρίτερα τον Σεπτέμβριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 65% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων είναι αντίθετοι στην κατασκευή κέντρων δεδομένων στην περιοχή τους.
Απαντώντας σε αυτές τις ανησυχίες ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι εταιρείες τεχνολογίας θα εργαστούν ώστε οι άνθρωπο να είναι «χαρούμενοι» με την κατασκευή των κέντρων δεδομένων. «Αυτές οι μεγάλες, ισχυρές, πολύ πλούσιες, πολύ έξυπνες εταιρείες πρόκειται να συμβάλλουν τα μέγιστα στις κοινότητες», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους.
Στο παρελθόν ο Αμερικανός πρόεδρος έχει σχολιάσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ο μόνος λόγος που οι κοινότητες θα πρέπει να αντιταχθούν στην κατασκευή κέντρων δεδομένων είναι «αν θέλουν να καταλήξουν οπισθοδρομικές και φτωχές».
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Η Ασία ήταν η περιοχή που επλήγη περισσότερο, με το 53% του πληθυσμού να εκτίθεται σε «εξαιρετικά υψηλά» επίπεδα μόλυνσης του πρώτους οκτώ μήνες του 2026, σύμφωνα με ανάλυση που εκπονήθηκε από την υπηρεσία παρακολούθησης της ατμόσφαιρας (CAMS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στη βόρεια Αμερική, τα δύο τρίτα του πληθυσμού εκτέθηκαν σε ποιότητα αέρα «κακή» ως «πολύ κακή», όπως και το 45% στην Ευρώπη, ανέφερε ο Κοπέρνικος, που βασίζεται σε παρατήρηση από δορυφόρους και στο έδαφος, σε συνδυασμό με μοντέλα για την ατμόσφαιρα.
Σε παγκόσμια κλίμακα, πάνω από το 34% του πληθυσμού βρέθηκε εκτεθειμένο σε ποιότητα αέρα «εξαιρετικά κακή», ενώ το 17% ανέπνεε αέρα ποιότητας «πολύ κακής». Συνολικά, μόλις το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού βρισκόταν σε περιοχές με επίπεδα όζοντος «καλά» και άλλο ένα 15% με «αποδεκτά», κατά το κείμενο, που επισημαίνει τη στενή σχέση της κλιματικής αλλαγής και της ρύπανσης της ατμόσφαιρας.
Το όζον είναι ατμοσφαιρικός ρύπος που εμφανίζεται έπειτα από σειρά χημικών αντιδράσεων. Σχηματίζεται κυρίως από οξείδια του αζώτου (NOx), που εκλύονται κυρίως από την οδική και θαλάσσια κίνηση, τη βιομηχανική δραστηριότητα και πυρκαγιές, καθώς και πτητικές οργανικές ενώσεις (ΠΟΕ), που οφείλονται κυρίως σε βιομηχανικές δραστηριότητες και στην καύση ορυκτών καυσίμων. Με την επίδραση των υπεριωδών ακτινών (UV) του ήλιου, τα αέρια αυτά αντιδρούν χημικά και σχηματίζουν όζον.
Τα υψηλά επίπεδα όζοντος που παρατηρούνται φέτος τροφοδοτήθηκαν από κύματα ζέστης-ρεκόρ και δασικές πυρκαγιές που σάρωσαν την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική κι εξαπλώθηκαν πολύ πέρα από τις περιοχές όπου σχηματίστηκαν, υπογραμμίζοντας έτσι πώς η κλιματική αλλαγή μπορεί να χειροτερέψει την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Το όζον μπορεί να διεισδύσει βαθιά στο ανθρώπινο αναπνευστικό σύστημα, προκαλώντας βήχα, αίσθηση καψίματος στα μάτια, ως και διακοπή της αναπνοής, χειροτερεύοντας κρίσεις άσθματος ή τα συμπτώματα νόσων του αναπνευστικού.
Η μόλυνση του αέρα είναι «από τους πιο σημαντικούς περιβαλλοντικούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία», τόνισε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο Ίαν Μάρναν του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), αναφέροντας πως προκαλεί κάπου 180.000 πρόωρους θανάτους σε ετήσια βάση, εκ των οποίων 60.000 αποδιδόμενους στη ρύπανση από όζον.
Το φαινόμενο κάνει ακόμη πιο σοβαρό το ότι «η μόλυνση του αέρα δεν σταματά στα σύνορα», αντίθετα διανύει «χιλιάδες χιλιόμετρα», περνά «ηπείρους και ωκεανούς» και τελικά «επιδεινώνει την ποιότητα του αέρα πολύ μακριά από την πηγή της», επισήμανε η Λοράν Ρουίγ, η διευθύντρια της CAMS.
Παρά τις «σημαντικές βελτιώσεις» των τελευταίων δεκαετιών όσον αφορά «ορισμένα από τα πιο βλαπτικά είδη ρύπανσης», ιδίως στην Ευρώπη, χάρη σε οδηγία για τον ατμοσφαιρικό αέρα, το όζον παραμένει «ιδιαίτερα περίπλοκη παγκόσμια πρόκληση» και «μεγάλος περιβαλλοντικός κίνδυνος» τόσο «για την ανθρώπινη υγεία» όσο και «για τα οικοσυστήματα», τονίζει η υπηρεσία Κοπέρνικος.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, τα ευρήματα σε πειραματόζωα και οι ενδείξεις για λιγότερη κόπωση στον άνθρωπο δεν ισοδυναμούν με αποδεδειγμένη θεραπεία της αϋπνίας. Η πρόκληση είναι να μετατραπεί η βιολογική υπόθεση σε κλινικά τεκμηριωμένη γνώση.
Όμως τι είναι οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου και γιατί ενδιαφέρουν την έρευνα για τον ύπνο; Σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι φυσικές βιοδραστικές ενώσεις που βρίσκονται στο ελαιόλαδο, ιδιαίτερα στο εξαιρετικά παρθένο. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η ελαιοκανθάλη, η ελαιασίνη και η υδροξυτυροσόλη.
Μελετώνται για την αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση τους, δηλαδή για την πιθανή επίδρασή τους σε μηχανισμούς κυτταρικής επιβάρυνσης και φλεγμονής. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι δράσεις μπορούν να συνδεθούν με καλύτερο ύπνο ή με περιορισμό των συνεπειών του κακού ύπνου. Αυτό αποτελεί ερευνητική υπόθεση, όχι απόδειξη υπνωτικής δράσης. Επίσης, δεν περιέχουν όλα τα ελαιόλαδα τις ίδιες ποσότητες ή αναλογίες αυτών των ουσιών, διευκρινίζει ο ίδιος.
Υπάρχουν ενδιαφέροντα ευρήματα μέχρι σήμερα και ποια είναι αυτά; Ο κ. Σακκάς τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, πώς δύο μελέτες, που δημοσιεύθηκαν το 2023 και το 2025, εξέτασαν την ελαιοκανθάλη σε ποντίκια που χρησιμοποιούνται ως μοντέλα της νόσου Αλτσχάιμερ. Κατέγραψαν μεταβολές σε δείκτες ύπνου, με αποτελέσματα που διέφεραν ανάλογα με την ηλικία και τη δόση.
Είναι σημαντικό ότι μελετήθηκε ο ίδιος ο ύπνος και όχι μόνο γενικοί δείκτες υγείας. Χρειάζεται όμως προσοχή: ο ύπνος εκτιμήθηκε από περιόδους ακινησίας, όχι με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα. Δεν μπορούμε συνεπώς, εξηγεί, να μιλήσουμε για αποδεδειγμένη βελτίωση του βαθύ ύπνου, ούτε να μεταφέρουμε αυτόματα τα αποτελέσματα σε ανθρώπους με αϋπνία. Και τα συγκεκριμένα ευρήματα αφορούν την ελαιοκανθάλη, όχι εξίσου κάθε πολυφαινόλη.
Στο ερώτημα αν υπάρχουν και κλινικά δεδομένα από ανθρώπους, ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σημειώνει:
«Ναι. Η μελέτη OleoMetS, που συνυπογράφουν ο Προκόπης Μαγιάτης από το Τμήμα Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ, ο Γεώργιος Σαμούτης και οι συνεργάτες τους, αποτελεί ένα ενδιαφέρον κλινικό παράδειγμα. Σε 102 ενήλικες με μεταβολικό σύνδρομο συγκρίθηκε, για 12 εβδομάδες, ένα εκχύλισμα πλούσιο σε ελαιοκανθάλη και ελαιασίνη με εικονικό σκεύασμα. Καταγράφηκε, μεταξύ άλλων, σημαντική μείωση της κόπωσης. Η εργασία αυτή αναδεικνύει τη σημασία της έρευνας πάνω σε καθορισμένες φαινολικές ενώσεις του ελαιολάδου. Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε και στοιχεία σχετικά με τον ύπνο, αλλά το αποτέλεσμα της κόπωσης δεν τεκμηριώνει από μόνο του ξεχωριστή βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Είναι εύρημα που αξίζει συνέχεια, όχι ακόμη απόδειξη θεραπείας της αϋπνίας».
Επίσης ο ίδιος γιατί επιμένει στη διάκριση ανάμεσα στον καλύτερο ύπνο και στη λιγότερη κόπωση, τονίζει:
«Επειδή δεν είναι το ίδιο πράγμα. Κάποιος μπορεί να αισθάνεται περισσότερη ενέργεια χωρίς να έχουν αλλάξει οι νυχτερινές αφυπνίσεις του. Αντίστοιχα, μια αλλαγή στη διάρκεια του ύπνου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αισθάνεται πιο ξεκούραστος την επόμενη ημέρα. Χρειαζόμαστε ξεχωριστές μετρήσεις για τον ύπνο, την κόπωση και την καθημερινή λειτουργικότητα. Χρειάζεται επίσης να ξεχωρίζουμε τις περιστασιακές ή επίμονες δυσκολίες ύπνου από τη διαγνωσμένη αϋπνία. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να παρουσιάσουμε ένα θετικό εύρημα ως απάντηση σε ερώτημα που η μελέτη δεν εξέτασε».
Στο ερώτημα αν μία κουταλιά ελαιόλαδο πριν από τον ύπνο θα μπορούσε να βοηθήσει ο κ. Σακκάς απαντά:
«Δεν έχουμε επαρκή στοιχεία για να δώσουμε τέτοια σύσταση ή να ορίσουμε ποσότητα και ώρα λήψης για τη βελτίωση του ύπνου. ‘Αλλο το ελαιόλαδο ως τρόφιμο και άλλο ένα συμπυκνωμένο εκχύλισμα με συγκεκριμένη σύσταση. Δεν μπορούμε να μετατρέπουμε μια πειραματική δόση σε κουταλιές ελαιολάδου. Ούτε το «φυσικό» σημαίνει αυτομάτως ακίνδυνο: σε μία από τις μελέτες σε ζώα εμφανίστηκαν ηπατικές αλλοιώσεις στην υψηλότερη δόση ελαιοκανθάλης. Αυτό δεν μεταφράζεται σε κίνδυνο από τη συνήθη διατροφική χρήση, αλλά υπογραμμίζει ότι τα συμπυκνωμένα σκευάσματα χρειάζονται ξεχωριστό έλεγχο ασφάλειας».
Όσον αφορά ποιο είναι το επόμενο βήμα της δικής του ερευνητικής προσπάθειας, τονίζει:
«Σχεδιάζουμε μια ελεγχόμενη κλινική μελέτη σε ανθρώπους με επίμονες δυσκολίες ύπνου, ώστε να αξιολογήσουμε συνδυασμό καθορισμένων πολυφαινολών ελαιολάδου. Προβλέπεται σύγκριση με εικονικό σκεύασμα για οκτώ εβδομάδες, με καταγραφή τόσο των πιθανών ωφελειών όσο και των ανεπιθύμητων ενεργειών». Για να καταλήξει τονίζοντας ως προς το μήνυμα που θα ήθελε να κρατήσει το κοινό:
«Ότι υπάρχει μια σοβαρή ερευνητική προοπτική, όχι ένα «μαγικό» βοήθημα ύπνου. Δεν συστήνουμε αυτοθεραπεία με εκχυλίσματα ή διακοπή μιας υπάρχουσας αγωγής. Όταν οι δυσκολίες επιμένουν, χρειάζεται αξιολόγηση της αιτίας τους. Για τη χρόνια αϋπνία, η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία ειδικά για την αϋπνία παραμένει η θεραπεία πρώτης επιλογής. Η έρευνα για τις πολυφαινόλες μπορεί να αναδείξει νέες δυνατότητες, αρκεί να μην προηγούνται οι υποσχέσεις των αποδείξεων. Το ελαιόλαδο αξίζει να μελετάται με την ίδια αυστηρότητα που απαιτούμε από κάθε παρέμβαση για την υγεία».
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης
Σε αυτή τη μελέτη με πληθυσμό 8.957 εφήβων, το 70% των συμμετεχόντων είχε δικό του smartphone στην ηλικία των 12 ετών. Η κατοχή smartphone συσχετίστηκε, τόσο στη συγχρονική όσο και στην προοπτική ανάλυση, με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων διατροφικών διαταραχών, όπως επεισόδια υπερφαγίας και σύνδεση της αυτοαξίας με το βάρος. H Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα») παραθέτει τα σημαντικότερα σημεία.
Πιο αναλυτικά, έφηβοι αποκτούν δικά τους smartphones σε ολοένα μικρότερη ηλικία. Οι συσχετίσεις μεταξύ της ηλικίας απόκτησης smartphone και του κινδύνου διατροφικών διαταραχών στους εφήβους δεν είχαν επαρκώς μέχρι σήμερα εξεταστεί. Στις ΗΠΑ, η μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD) χρησιμοποίησε στρωματοποιημένο δείγμα σχολείων και οι συμμετέχοντες προέρχονταν από 21 ερευνητικά κέντρα στις ΗΠΑ. Στη δειγματοληψία επιλέχθηκαν σχολεία με βάση τη φυλή, την εθνικότητα, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και τον βαθμό αστικοποίησης, ώστε να ελαχιστοποιηθούν τα συστηματική λάθη κατά την εισαγωγή των συμμετεχόντων.
Τα ποσοστά σταθμίστηκαν με βάση δεδομένα της American Community Survey, ώστε να αντιπροσωπεύουν εκτιμήσεις για τον πληθυσμό. Τα δεδομένα αναλύθηκαν κατά την περίοδο 2025-2026 και τα κύρια καταληκτικά σημεία ήταν τα συμπτώματα υπερφαγίας, οι ακατάλληλες αντισταθμιστικές συμπεριφορές για την αποτροπή της αύξησης του βάρους, η ανησυχία για την αύξηση του βάρους, η σύνδεση της αυτοαξίας με το βάρος και η παρουσία οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής στις ηλικίες των 12 και 14 ετών.
Ποια ήταν τα αποτελέσματα; Από τους 8.957 συμμετέχοντες (52% αγόρια), οι 6.225 (70%) είχαν δικό τους smartphone στην ηλικία των 12 ετών. Μεταξύ των 6.225 συμμετεχόντων, τα συχνότερα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών ήταν τα συμπτώματα υπερφαγίας (9,2%) στην ηλικία των 12 ετών και οι αντισταθμιστικές συμπεριφορές (20,5%) στην ηλικία των 14 ετών. Στις πολυπαραγοντικές αναλύσεις, η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 ετών συσχετίστηκε συγχρονικά με υψηλότερο επιπολασμό συμπτωμάτων υπερφαγίας με στατιστικά σημαντικά τρόπο, σύνδεσης της αυτοαξίας με το βάρος και παρουσίας οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής.
Αλλά και στις προοπτικές αναλύσεις, η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 ετών συσχετίστηκε διαχρονικά με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων υπερφαγίας, χρήσης ακατάλληλων αντισταθμιστικών συμπεριφορών για την αποτροπή της αύξησης του βάρους, σύνδεσης της αυτοαξίας με το βάρος και παρουσίας οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής.
Βέβαια η μελέτη, επειδή δεν είναι παρεμβατική, δείχνει συσχέτιση και όχι αιτιολογική σχέση, αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου. Κατέγραψε αν οι έφηβοι είχαν δικό τους τηλέφωνο, αλλά όχι τι περιεχόμενο έβλεπαν ή πώς το χρησιμοποιούσαν. Επίσης, μέτρησε συμπτώματα, και όχι απαραίτητα διαγνωσμένες διατροφικές διαταραχές.
Ο πιθανός μηχανισμός της συσχέτισης αφορά κυρίως τον τρόπο χρήσης του smartphone, όπως αναφέρουν οι επιστήμονες που διεξήγαγαν τις αναλύσεις. Το προσωπικό κινητό επιτρέπει συχνή και ιδιωτική πρόσβαση σε εξατομικευμένο περιεχόμενο. Εικόνες «ιδανικών» σωμάτων, αναρτήσεις για δίαιτα ή γυμναστική και συνεχής σύγκριση με συνομηλίκους ενδέχεται να ενισχύουν τη δυσαρέσκεια για το σώμα.
Η πρώιμη εφηβεία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδος: οι σωματικές αλλαγές της ήβης συμπίπτουν με αυξημένη σημασία που αποδίδεται στην αποδοχή από τους άλλους. Έτσι, η εξωτερική εμφάνιση μπορεί να αποκτήσει δυσανάλογο βάρος στην αυτοεκτίμηση. Οι συγγραφείς προτείνουν και άλλες πιθανές οδούς. Η έκθεση σε περιεχόμενο που προωθεί ακραίες διατροφικές πρακτικές μπορεί να τις παρουσιάζει ως φυσιολογικές ή επιθυμητές. Η χρήση του κινητού τη νύχτα ενδέχεται να διαταράσσει τον ύπνο, επηρεάζοντας τη ρύθμιση της όρεξης και των συναισθημάτων. Επιπλέον, το διαδικτυακό στρες θα μπορούσε να συμβάλλει στη χρήση του φαγητού ως τρόπου αντιμετώπισης δυσάρεστων συναισθημάτων.
Συμπερασματικά, η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 ετών συσχετίστηκε με περισσότερα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών, γεγονός που υποδηλώνει ότι η χρονική στιγμή απόκτησης smartphone ενδέχεται να σχετίζεται με τον κίνδυνο διατροφικών διαταραχών και τα δεδομένα αυτά μπορεί να είναι πολύτιμα για τη διαμόρφωση συστάσεων για την σωματική, πνευματική, ψυχική ανάπτυξη των εφήβων, καθώς και τις διατροφικές τους συνήθειες.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Η κατάσταση είναι σοβαρή, καθώς, από το τέλος του Φεβρουαρίου, ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει πρόσθετο ενεργειακό κόστος ύψους άνω των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ για την τροφοδοσία των 27 χωρών μελών της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης, δήλωσε ο ευρωπαίος επίτροπος Νταν Γιόργκενσεν προσερχόμενος στην σύνοδο.
Το άτυπο αυτό ραντεβού στην Ιρλανδία που ασκεί την προεδρία της Ενωσης δεν αναμένεται να καταλήξει σε σημαντικές ανακοινώσεις. Αλλά θα είναι χρήσιμο για τον συντονισμό της ευρωπαϊκής απάντησης στην κρίση της ενέργειας σε συνεργασία με τον επικεφαλής του Διεθνή Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ.
Τα κράτη μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας θα συζητήσουν αν επιπλέον στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου μπορούν να αποδεσμευθούν στην αγορά στο μέλλον, δήλωσε από την πλευρά του ο Φατίχ Μπιρόλ.
«Παρακολουθούμε πολύ στενά τις αγορές, ειδικά τις αγορές προϊόντων, του ντίζελ και άλλων. Εάν υπάρξει ανάγκη, φυσικά, θα συζητήσουμε με τις κυβερνήσεις των μελών την λήψη των αναγκαίων μέτρων», δήλωσε ο Φατίχ Μπιρόλ σε δημοσιογράφους στο Δουβλίνο πριν από την σύνοδο των υπουργών Ενέργειας.
Ο Μπιρόλ απέφυγε να σχολιάσει προτάσεις στις οποίες αναφέρθηκαν υπαινικτικά ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και άλλοι για την αποδέσμευση επιπλέον στρατηγικών αποθεμάτων σε μία προσπάθεια μείωσης των τιμών του πετρελαίου.
Πριν από την σύσκεψη, ο Νταν Γιόργκενσεν απηύθυνε γραπτή σύσταση στους 27 για τον περιορισμό της ζήτησης φυσικού αερίου και της κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας τις ώρες αιχμής.
Η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση θέλει να ευαισθητοποιήσει πριν από την περίοδο της θέρμανσης στα μέσα του Οκτωβρίου – αρχές Νοεμβρίου, εξηγεί ο Phuc-Vinh Nguyen του Ινστιτούτου Jacques-Delors.
Η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση θέλει να αποφύγει οι ευρωπαϊκές χώρες να σπεύσουν να αποπληρώσουν τα αποθέματά τους, γεγονός που θα προκαλούσε περαιτέρω αύξηση των τιμών.
Τα επίπεδα των αποθεμάτων είναι «εξαιρετικά χαμηλά» γι’ αυτήν την περίοδο του έτους, γύρω στο 70% κατά μέσον όρο στην Ευρωπαϊκή ‘Ενωση (82% στην Γαλλία, αλλά μόνο 57% στην Γερμανία ή στην Ολλανδία). Ωστόσο, ο Νταν Γιόργκενσεν διαβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει κανένας άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια της τροφοδοσίας.
Πολύ εξαρτημένη από τις εισαγωγές υδρογονανθράκων, η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση δεν έχει μαγικό ραβδί για να περιορίσει την εκτίναξη των τιμών.
Σε ό,τι αφορά τα καύσιμα, οι Ευρωπαίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τιμές ρεκόρ στα πρατήρια. Το ντίζελ είχε φθάσει τα 2,23 ευρώ ανά λίτρο στην ΕΕ την περασμένη εβδομάδα, έναντι 1,59 ευρώ στο τέλος του Φεβρουαρίου.
Αντιμέτωπη με την άνοδο των τιμών, η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση συνιστά στοχευμένη στήριξη των πλέον πληγέντων τομέων και έχει χαλαρώσει τους κανόνες για τις επιδοτήσεις.
Αναβολή της εφαρμογής του νόμου περί μεθανίου
Για την άμβλυνση του πληθωρισμού των καυσίμων, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από τις Βρυξέλλες μία σειρά διευκολύνσεων, όπως η αναβολή για έναν χρόνο της έναρξης ισχύος της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις εκπομπές μεθανίου, ενός αερίου που προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου και είναι εξαιρετικά ρυπογόνο.
Από το 2027, η οδηγία αυτή θα υποχρεώνει τις εταιρείες εισαγωγής υδρογονανθράκων στην Ευρώπη να παρακολουθούν και να δηλώνουν τις εκπομπές μεθανίου που συνδέονται με τις εισαγωγές τους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται έτοιμη να επιτρέψει αυτή την αναβολή, προς μεγάλη δυσαρέσκεια των περιβαλλοντικών οργανώσεων που θεωρούν ότι δεν θα έχει κανέναν αντίκτυπο στις τιμές, ενώ θα αποτελέσει ακόμη μία υποχώρηση της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.
Εν μέσω αυτής της τεταμένης κατάστασης, η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση ελπίζει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ από τις ΗΠΑ, ένα ενδεχόμενο στο οποίο αναφέρθηκε ο αμερικανός πρόεδρος με στόχο την πτώση της τιμής του στην χώρα του.
Πέραν της παρούσας έκτακτης κατάστασης, οι Βρυξέλλες προωθούν τον εξηλεκτρισμό των χρήσεων (μεταφορές, βιομηχανία, θέρμανση). Η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση επιδιώκει τον διπλασιασμό του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας στον ορίζοντα του 2040, για να φθάσει το 46%.
Εδώ και πολλά χρόνια, η Ευρώπη είναι καθηλωμένη στο 23%, διότι η ηλεκτρική ενέργεια κοστίζει σαφώς περισσότερο από το φυσικό αέριο και διότι δυσκολεύεται να απαλλαγεί από τα ορυκτά καύσιμα στην θέρμανση των κτιρίων και τις μεταφορές.
Η Ισπανία, η Πορτογαλία και το Λουξεμβούργο ζητούν την ένταξη στον νόμο δεσμευτικού στόχου για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για μετά το 2030.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, το δίλημμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμμαχία λειτουργεί ταυτόχρονα ως μηχανισμός συλλογικής άμυνας, ως φορέας διαμόρφωσης στρατηγικής κουλτούρας και ως πεδίο διαπραγμάτευσης εθνικών συμφερόντων. To άρθρο έχει τρεις στόχους: (α) να συνοψίσει το θεωρητικό πλαίσιο του διλλήματος ασφαλείας, (β) να δείξει πώς αυτό εκδηλώνεται σε διαφορετικά κράτη-μέλη και υποψήφιες χώρες, και (γ) να το εφαρμόσει στην τουρκική συζήτηση, με επίκεντρο την πρόταση του Cem Gürdeniz για αποχώρηση από την ολοκληρωμένη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ.
2.1. Ορισμοί και βασική λογική
Σύμφωνα με τον Snyder, το «δίλημμα ασφάλειας στις συμμαχίες» προκύπτει από την αντίφαση μεταξύ της επιδίωξης ασφάλειας μέσω συλλογικών δεσμεύσεων και του κινδύνου που αυτές οι δεσμεύσεις δημιουργούν για το ίδιο το κράτος.
Abandonment (εγκατάλειψη): Ο κίνδυνος ότι ο σύμμαχος θα αποτύχει να τηρήσει τις δεσμεύσεις του σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου. Η εγκατάλειψη μπορεί να λάβει πολλές μορφές: μη ενεργοποίηση ρητρών συλλογικής άμυνας, άρνηση παροχής κρίσιμων μέσων (π.χ. αερομεταφορά, ISR, πυρηνική ομπρέλα), ή ακόμη και επαναπροσέγγιση με τον αντίπαλο εις βάρος του συμμάχου.
Entrapment (εγκλωβισμός): Ο κίνδυνος ότι ένα κράτος θα «συρθεί» από τους συμμάχους του σε σύγκρουση που δεν εξυπηρετεί τα δικά του εθνικά συμφέροντα ή τα εξυπηρετεί μόνο μερικώς. Αυτό συμβαίνει συχνά λόγω υπερβολικά ισχυρών δεσμεύσεων, αυτόματων μηχανισμών επέμβασης, ή έντονης πολιτικής πίεσης για «συμμαχική αλληλεγγύη».
Η κεντρική παρατήρηση του Snyder είναι ότι οι δύο φόβοι συνδέονται αντίστροφα: όσο περισσότερο ένα κράτος επιδιώκει να μειώσει τον κίνδυνο εγκατάλειψης, τόσο αυξάνει την ένταση των δεσμεύσεών του (ισχυρές εγγυήσεις, μόνιμες δυνάμεις, κοινά επιτελεία, νομικά δεσμευτικές ρήτρες), αυξάνοντας έτσι και τον κίνδυνο εγκλωβισμού. Αντίστροφα, όσο περισσότερο ένα κράτος προσπαθεί να προστατευθεί από τον εγκλωβισμό (επιφυλάξεις σε επιχειρήσεις, διατήρηση εθνικού ελέγχου, επιλεκτική συμμετοχή), τόσο πιο αδύναμη μοιάζει η δέσμευση του, αυξάνοντας την πιθανότητα εγκατάλειψης ή την αντίληψη στους συμμάχους ότι «δεν είναι αξιόπιστος εταίρος».
2.2. Το ΝΑΤΟ ως πεδίο ενεργοποίησης του διλήμματος
Στο ΝΑΤΟ, το δίλημμα ασφαλείας εκδηλώνεται σε τρία διασυνδεδεμένα επίπεδα:
Θεσμική δέσμευση: Ρήτρα συλλογικής άμυνας (Άρθρο 5), συμμετοχή στην ολοκληρωμένη στρατιωτική δομή, πυρηνική κοινή χρήση, τυποποίηση (STANAGs), προ-τοποθέτηση δυνάμεων και μέσων.
Επιχειρησιακή συμμετοχή: Συμμετοχή ή μη σε αποστολές out-of-area (Αφγανιστάν, Λιβύη, Ιράκ), παρουσία σε αποτρεπτικές δυνάμεις (enhanced Forward Presence), readiness forces (VJTF). Κάθε περιορισμός (national caveats) μειώνει τον κίνδυνο εγκλωβισμού, αλλά αυξάνει την εντύπωση εγκατάλειψης.
Πολιτική στήριξη και στρατηγική επικοινωνία: Δηλώσεις «σκληρής δέσμευσης», κυρώσεις, διπλωματική στήριξη, κοινή διαμόρφωση αξιολόγησης απειλών. Η ασάφεια ή η απόσταση στις πολιτικές δηλώσεις μπορεί να μετριάσει τον εγκλωβισμό, αλλά τροφοδοτεί φόβους εγκατάλειψης, ιδίως σε κράτη πρώτης γραμμής.
Συνολικά, το δίλημμα ασφαλείας δεν είναι ανωμαλία αλλά δομικό χαρακτηριστικό κάθε μόνιμης στρατιωτικής συμμαχίας. Στη μεταψυχροπολεμική φάση, και ειδικά μετά το 2014 (Κριμαία) και το 2022 (πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία), αυτό το δίλημμα επανήλθε με ιδιαίτερη οξύτητα στο ΝΑΤΟ.
3.1. Βαλτικές χώρες (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία)
Για τις βαλτικές δημοκρατίες, ο κυρίαρχος φόβος είναι η εγκατάλειψη απέναντι στη Ρωσία. Οι αναμνήσεις της σοβιετικής περιόδου, η γειτνίαση με τον ρωσικό χώρο και η δομή των ενόπλων δυνάμεων τους (μικρή κλίμακα, εξάρτηση από ενισχύσεις του NATO) καθιστούν την αξιοπιστία του Άρθρου 5 θεμελιακή.
Η ανάπτυξη «tripwire forces» (πολυεθνικοί σχηματισμοί μάχης) και η συνεχιζόμενη παρουσία αμερικανικών/συμμαχικών δυνάμεων έχει στόχο να μειώσει αυτή την αίσθηση εγκατάλειψης, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει το ρίσκο εγκλωβισμού. Ένα τοπικό επεισόδιο ή ατύχημα θα μπορούσε γρήγορα να μετατραπεί σε κρίση αξιοπιστίας για το ΝΑΤΟ συνολικά.
3.2. Πολωνία
Η Πολωνία συμμερίζεται σε μεγάλο βαθμό τον φόβο εγκατάλειψης των Βαλτικών χωρών, με επιπλέον ιστορικά προηγούμενα (διαμελισμοί, Γιάλτα, Σοβιετική κυριαρχία). Η στρατηγική της είναι να «δέσει» όσο γίνεται πιο στενά τις ΗΠΑ στην ανατολική πτέρυγα (βάσεις, πυραυλική άμυνα, F-35), μειώνοντας τον κίνδυνο εγκατάλειψης.
Ωστόσο, μια Πολωνία με ισχυρό ρόλο ως «προκεχωρημένο ανάχωμα» αυξάνει την πιθανότητα εγκλωβισμού. Σε περίπτωση που η Βαρσοβία υιοθετήσει πιο συγκρουσιακή στάση προς τη Μόσχα και το Μινσκ, οι υπόλοιποι σύμμαχοι θα κληθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην υποχρέωση αλληλεγγύης και στον φόβο εγκλωβισμού σε μία κλιμάκωση που δεν επέλεξαν.
3.3. Γερμανία
Η Γερμανία βιώνει ένα ιδιότυπο δίλημμα: από τη μία, υπάρχει έντονη ιστορική και κοινωνική απροθυμία για «στρατιωτικοποίηση», που ευνοεί την αποφυγή εγκλωβισμού περιφερειακές επεμβάσεις. Από την άλλη, ως κεντρικός πυλώνας της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, δέχεται ισχυρή πίεση να δείξει «αξιοπιστία» και να μην θεωρηθεί ότι εγκαταλείπει τους συμμάχους της, ιδίως στην ανατολική πτέρυγα.
Έτσι η γερμανική στάση ταλαντεύεται: διστακτική εμπλοκή σε out-of-area επιχειρήσεις (Αφγανιστάν, Λιβύη), προσεκτική κλιμάκωση στην Ουκρανία (διαδοχικές φάσεις παροχής οπλικών συστημάτων), αλλά με θεσμικά ισχυρή δέσμευση στο ΝΑΤΟ. Αυτή η στάση είναι τυπικό παράδειγμα προσπάθειας ισορροπίας ανάμεσα στους δύο πόλους του διλήμματος.
3.4. Γαλλία
Η Γαλλία είναι το κλασικό προηγούμενο στρατηγικής αυτονομίας εντός μιας συμμαχίας. Η απόφαση του De Gaulle (1966) να αποχωρήσει από την ολοκληρωμένη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ, διατηρώντας όμως τη συμμετοχή στη συμμαχία, ήταν άμεση απάντηση στο φόβο εγκλωβισμού σε αμερικανικές επιλογές και στον περιορισμό της γαλλικής πυρηνικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Με την επιστροφή στην ολοκληρωμένη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ (2009), η Γαλλία επαναζύγισε το δίλημμα: διατήρησε το εθνικό πυρηνικό δόγμα και την έμφαση στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, αλλά αναγνώρισε ότι η πλήρης αποστασιοποίηση ενέχει ρίσκο εγκατάλειψης ή περιθωριοποίησης στη διαμόρφωση της νατοϊκής στρατηγικής.
3.5. Ηνωμένο Βασίλειο
Το Ηνωμένο Βασίλειο, ως στενότερος σύμμαχος των ΗΠΑ στην Ευρώπη και πυρηνικός εταίρος, κινείται παραδοσιακά προς την πλευρά αποτροπής της εγκατάλειψης: υπερβάλλουσα δέσμευση σε Νατοϊκές επιχειρήσεις, ισχυρή υποστήριξη της παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη, ρόλος ενδιάμεσου μεταξύ ΗΠΑ και ηπειρωτικών συμμάχων.
Ωστόσο, ιδίως μετά το Ιράκ και το Αφγανιστάν, ο βρετανικός δημόσιος διάλογος έχει ενσωματώσει ισχυρή κριτική στον εγκλωβισμό σε αμερικανικές επεμβάσεις. Έτσι, το Λονδίνο ισορροπεί μεταξύ της ανάγκης να μην αφήσει να δημιουργηθεί η εντύπωση εγκατάλειψης προς τις ΗΠΑ και της ανάγκης να αποφύγει μια τρίτη μεγάλη περιπέτεια στο εξωτερικό, χωρίς σαφή στρατηγικό σκοπό.
3.6. Νότιες ευρωπαϊκές χώρες (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία)
Οι χώρες αυτές δεν αντιλαμβάνονται τη Ρωσία ως άμεση στρατιωτική απειλή στον ίδιο βαθμό με την ανατολική πτέρυγα. Κατά συνέπεια, ο φόβος εγκλωβισμού σε βαλτικές/ουκρανικές κρίσεις είναι πιο έντονος, ειδικά όταν συνδέεται με πιέσεις για αύξηση αμυντικών δαπανών (2% και 5%) και με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
Ταυτόχρονα, η συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ και η επιθυμία να διατηρήσουν ρόλο στις αποφάσεις, αποτρέπει μια καθαρή κίνηση αποστασιοποίησης, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να εκληφθεί ως μερική εγκατάλειψη της συμμαχικής αλληλεγγύης. Στην πράξη, εφαρμόζουν στρατηγική «επιλεκτικής εμπλοκής» για να μετριάσουν τον κίνδυνο εγκλωβισμού χωρίς να ενισχύσουν υπερβολικά τον φόβο εγκατάλειψης.
3.7. Τουρκία
Η Τουρκία αποτελεί ένα χαρακτηριστικό σύγχρονο παράδειγμα διπλού διλήμματος. Από τη μία, υπάρχει έντονος φόβος εγκατάλειψης απέναντι σε απειλές που η Άγκυρα θεωρεί υπαρξιακές: το κουρδικό ζήτημα (PKK/YPG), οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο, η παρουσία ανταγωνιστών στη Συρία και στο Ιράκ.
Από την άλλη, με την αυξανόμενη χρήση του ΝΑΤΟ ως εργαλείου αμερικανικής γεωπολιτικής (όπως την αντιλαμβάνεται η τουρκική συζήτηση) και την ανάδειξη της Ρωσίας και του Ιράν ως κρίσιμων γειτόνων, ενισχύεται ο φόβος εγκλωβισμού σε συγκρούσεις που δεν συνάδουν με την τουρκική επιθυμία για πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και στρατηγική Γαλάζιας Πατρίδας.
3.8. Ελλάδα (1974–1980)
Η ελληνική εμπειρία αποχώρησης από την ολοκληρωμένη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, και η επιστροφή το 1980, είναι ένα εμβληματικό αλλά συχνά υποτιμημένο παράδειγμα του διλήμματος. Η αποχώρηση αντανακλούσε την αντίληψη ότι το ΝΑΤΟ εγκατέλειψε την Ελλάδα, επιτρέποντας σε μία σύμμαχο (Τουρκία) να δράσει χωρίς σοβαρό φραγμό.
Η επιστροφή, όμως, αντανακλούσε τη συνειδητοποίηση ότι η παραμονή εκτός της ολοκληρωμένης στρατιωτικής δομής του ΝΑΤΟ, οδηγούσε σε αυξανόμενο κίνδυνο στρατηγικής απομόνωσης και απώλειας επιρροής στις ισορροπίες του Αιγαίου και της νοτιοανατολικής πτέρυγας, προς όφελος της Τουρκίας -δηλαδή σε έναν άλλο τύπο εγκλωβισμού, αυτή τη φορά στην περιθωριοποίηση, αν η Ελλάδα επιχειρούσε να κινηθεί μόνη της.
3.9. Ισραήλ (υποψήφιο/συνεργαζόμενο)
Στον ισραηλινό διάλογο για πιθανή, ή υποθετική ένταξη στο ΝΑΤΟ, το δίλημμα εγκλωβισμός vs εγκατάλειψη αναφέρεται ρητά, Από τη μια πλευρά, η ένταξη θα μείωνε τον φόβο εγκατάλειψης σε κρίση υψηλής έντασης. Από την άλλη, θα μπορούσε να εγκλωβίσει το Ισραήλ σε κρίσεις άλλων ΝΑΤΟϊκών μελών, ή να περιορίσει την ελευθερία κινήσεων στην περιοχή του.
3.10. Ουκρανία (υποψήφια)
Η ουκρανική περίπτωση φωτίζει το δίλημμα από την ανάποδη: η μη-ένταξη διατηρεί υψηλό τον φόβο της εγκατάλειψης ανά πάσα στιγμή από το ΝΑΤΟ, ενώ η προοπτική ένταξης δημιουργεί φόβο εγκλωβισμού για εκείνα τα μέλη του ΝΑΤΟ, που θα έπρεπε να δεσμευθούν σε άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία.
Μπορούμε να ανιχνεύσουμε το δίλλημα εγκατάλειψη vs εγκλωβισμός σε μια σειρά σεναρίων, τα οποία συχνά αναλύονται σε στρατιωτικό επίπεδο.
4.1. Σενάριο Βαλτικής / Μαύρης Θάλασσας
Μπορεί να υπάρξει ένα επεισόδιο όπου ρωσικές ή φιλορωσικές δυνάμεις προκαλούν ένα σοβαρό περιστατικό σε βαλτική χώρα ή στη Μαύρη Θάλασσα, (π.χ. κατάρριψη drone με συμμαχικό προσωπικό, ναυτικό επεισόδιο σε διεθνή ύδατα, ή κυβερνοεπίθεση με υλικές συνέπειες). Τα βαλτικά κράτη και η Πολωνία πιέζουν για αυστηρή εφαρμογή του Άρθρου 5, με ανησυχία ότι οποιαδήποτε χλιαρή αντίδραση θα σηματοδοτήσει εγκατάλειψη και θα καταρρακώσει την αποτρεπτική αξιοπιστία της συμμαχίας.
Ταυτόχρονα, κράτη της δυτικής και νότιας Ευρώπης, καθώς και μέλη με στενές οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία, φοβούνται ότι μια άμεση στρατιωτική απάντηση θα τα εγκλωβίσει σε μια γενικευμένη σύγκρουση που δεν είναι έτοιμα να αναλάβουν. Η πίεση για «αναλογική» αντίδραση, για κυρώσεις αντί στρατιωτικής απάντησης, ή για ενίσχυση αποτρεπτικής παρουσίας χωρίς άμεση ένοπλη σύγκρουση, είναι η έκφραση αυτού του φόβου εγκλωβισμού.
4.2. Σενάριο Ανατολικής Μεσογείου / Αιγαίου
Σε μια κρίση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για θαλάσσιες ζώνες, ενεργειακούς πόρους ή στρατιωτική παρουσία στα νησιά, η Ελλάδα θα απαιτήσει έντονη πολιτική και, ενδεχομένως, στρατιωτική υποστήριξη για να μην νιώσει εγκαταλελειμμένη από τη συμμαχία στην αντιπαράθεσή της με έναν άλλο σύμμαχο, ιδίως αν αυτός είναι ο επιτιθέμενος.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, θα φοβάται ότι το ΝΑΤΟ θα κλίνει προς την ελληνική και την κυπριακή ερμηνεία του status quo, με αποτέλεσμα να βρεθεί εγκλωβισμένη σε ένα δυσμενές διπλωματικό περιβάλλον, όπου τα εθνικά της συμφέροντα στον χώρο της Γαλάζιας Πατρίδας θα υπονομεύονται από τους ίδιους της τους συμμάχους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αναζήτηση στρατηγικής αυτονομίας, εκτός ΝΑΤΟ.
4.3. Σενάριο Μέσης Ανατολής / Ιράν
Κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ/Ισραήλ και Ιράν, με χτυπήματα σε ναυτιλία, βάσεις, ενεργειακές και πολιτικές υποδομές, αναζωπύρωσε τον αμερικανικό κίνδυνο έκδηλης εγκατάλειψης από ευρωπαίους συμμάχους, στο βαθμό που αυτοί αρνήθηκαν να συμμετάσχουν επιχειρησιακά ή να παράσχουν βάσεις.
Για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όμως, καθώς και για την Τουρκία, ο κυρίαρχος φόβος είναι ο εγκλωβισμός σε πόλεμο με περιφερειακές και εσωτερικές συνέπειες (ενεργειακές τιμές, προσφυγικές ροές, τρομοκρατικό ρίσκο). Έτσι, η άρνηση συνδρομής γίνεται εργαλείο μείωσης του εγκλωβισμού, με κόστος την αύξηση της έκδηλης εγκατάλειψης από πλευράς ΗΠΑ.
4.4. Σενάριο Ουκρανίας και διεύρυνσης
Η σταδιακή σύγκλιση του ΝΑΤΟ με την Ουκρανία, είτε μέσω de facto ένταξης είτε μέσω εγγυήσεων ασφάλειας, επιδεινώνει το δίλημμα. Τα κράτη της ανατολικής πτέρυγας φοβούνται ότι αν το ΝΑΤΟ δεν προσφέρει επαρκείς εγγυήσεις, η Ουκρανία – και κατ’ επέκταση τα ίδια – θα βιώσουν εγκατάλειψη απέναντι στη Ρωσία.
Ταυτόχρονα, κράτη που δεν επιθυμούν άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Ρωσία φοβούνται ότι η πλήρης ένταξη της Ουκρανίας θα τα εγκλωβίσει σε μια σύγκρουση από την οποία δεν μπορούν εύκολα να απεμπλακούν, ειδικά αν το Κίεβο υιοθετήσει επιθετική στρατηγική ανακατάληψης εδαφών.
Το δίλημμα εγκλωβισμός vs εγκατάλειψη δεν είναι αφηρημένο, αλλά προκύπτει από συγκεκριμένες πολιτικές και θεσμικές επιλογές.
Η διεύρυνση της κοινής δομής διοίκησης, των μόνιμων δυνάμεων, των αυτόματων ρητρών αντίδρασης, και της «στρατηγικής διαβεβαίωσης» των συμμάχων μπορεί να μειώσει τον φόβο εγκατάλειψης, αλλά αυξάνει την πιθανότητα να εισέλθουν οι σύμμαχοι σε συγκρούσεις από τις οποίες δεν μπορούν να αποδεσμευτούν πολιτικά, χωρίς απώλεια κύρους. Η κατανομή κόστους και ρόλων σε επιχειρήσεις (π.χ. ποιος αναλαμβάνει στόχους υψηλού ρίσκου) επηρεάζει άμεσα την αντίληψη εγκλωβισμού (αν ένα κράτος θεωρεί ότι σηκώνει δυσανάλογο βάρος) και εγκατάλειψης (αν θεωρεί πως άλλοι «κρύβονται πίσω» από την ομπρέλα του).
Η επιφύλαξη συμμετοχής σε συγκεκριμένες ΝΑΤΟϊκές αποστολές (π.χ. περιορισμοί κανόνων εμπλοκής, μη συμμετοχή σε επιχειρήσεις υψηλής έντασης) μειώνει τον κίνδυνο εγκλωβισμού, αλλά τροφοδοτεί την εντύπωση «αναξιόπιστου συμμάχου», αυξάνοντας τον φόβο εγκατάλειψης σε μελλοντικές κρίσεις.
Οι δηλώσεις απόλυτης δέσμευσης («ακλόνητες εγγυήσεις», «μια επίθεση σε έναν είναι επίθεση σε όλους») και η επιθετική ρητορική προς αντιπάλους μειώνουν τις αμφιβολίες των συμμάχων για εγκατάλειψη, αλλά μπορούν να παγιδεύσουν πολιτικά τα κράτη σε κλιμάκωση, από την οποία δύσκολα μπορούν να αποκλιμακώσουν χωρίς σοβαρή απώλεια αξιοπιστίας.
Συνεπώς, η διαχείριση του διλήμματος δεν είναι απλώς ρητορική επιλογή, αλλά συνδέεται με πολύ συγκεκριμένες αποφάσεις για δομές διοίκησης, κανόνες ανάπτυξης, κανόνες εμπλοκής και πολιτική επικοινωνία.
6.1. Η λογική του Gürdeniz
Ο Cem Gürdeniz, ναύαρχος ε.α. και θεωρητικός της «Γαλάζιας Πατρίδας», στο άρθρο του «The Global Balance of Power: NATO Creates Risks, Not Security for Türkiye» υποστηρίζει ότι το ΝΑΤΟ, στην τρέχουσα φάση, λειτουργεί κυρίως ως φορέας κινδύνων για την Τουρκία παρά ως εγγυητής ασφάλειας.
Το επιχείρημα του Gürdeniz μπορεί να συνοψιστεί στα εξής σημεία:
Στην ουσία, ο Gürdeniz διαβάζει το δίλημμα εγκατάλειψη vs εγκλωβισμός ως να έχει ήδη κριθεί. Κατά τη δική του οπτική, η Τουρκία έχει βιώσει de facto εγκατάλειψη σε ζητήματα ΠΚΚ/YPG και Ανατολικής Μεσογείου, ενώ ταυτόχρονα απειλείται με εγκλωβισμό σε ευρύτερες συγκρούσεις με τη Ρωσία και το Ιράν. Επομένως, το συμπέρασμα είναι ότι το ισοζύγιο γύρισε αρνητικά και απαιτείται ριζική αναπροσαρμογή.
6.2. Άλλες απόψεις στην Τουρκία
Η τουρκική συζήτηση δεν είναι μονολιθική. Μπορούν να διακριθούν τουλάχιστον τρεις άλλες βασικές γραμμές αντίληψης, όπως αποτυπώνονται σε αναλύσεις think tanks, ακαδημαϊκές μελέτες και πολιτική ρητορική.
Η πρώτη αφορά τη πλήρη παραμονή και διαχείριση τριβών, αυτή η γραμμή υποστηρίζει ότι, παρά τις σοβαρές τριβές, το ΝΑΤΟ παραμένει κρίσιμο για τη διεθνή θέση της Τουρκίας. Η αποχώρηση από την ολοκληρωμένη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ θα μείωνε δραστικά την τουρκική επιρροή στις νατοϊκές αποφάσεις, θα υπονόμευε την πρόσβαση σε τεχνολογία, πληροφορίες και διαλειτουργικότητα, και θα μπορούσε να οδηγήσει σε de facto εγκατάλειψη της Τουρκίας σε μελλοντικές κρίσεις. Οι υποστηρικτές αυτής της άποψης προτείνουν «σκληρή διαπραγμάτευση» εντός του ΝΑΤΟ, όχι αποστασιοποίηση τύπου De Gaulle.
Η δεύτερη αφορά την επιδίωξη στρατηγικής αυτονομίας εντός του ΝΑΤΟ, Πρόκειται για μια μορφή «στρατηγικής αυτονομίας χωρίς ρήξη». Η Τουρκία, με βάση αυτή την αντίληψη, πρέπει να ενισχύσει τους δεσμούς της με μη δυτικούς εταίρους (Ρωσία, Κίνα, κράτη του Κόλπου, Αφρική) και να καλλιεργήσει ανεξάρτητη αμυντική βιομηχανία, αλλά να παραμείνει ενεργό μέλος της νατοϊκής δομής ώστε να αποφεύγει την πλήρη απομόνωση και να διατηρεί τον λόγο της στο ευρωατλαντικό σύστημα.
Η τρίτη αφορά την κριτική στο «γαλλικό προηγούμενο» και στο μπλοκ αντι-αμερικανικών αφηγήσεων. Ορισμένες μελέτες επισημαίνουν ότι η τουρκική αναζήτηση στρατηγικής αυτονομίας συχνά «προωθείται» από ένα οικοσύστημα ιδρυμάτων/δεξαμενών σκέψης με έντονα αντι-αμερικανικό αφήγημα, το οποίο, όμως, δεν παίρνει επαρκώς υπόψη τις δομικές διαφορές μεταξύ Γαλλίας της δεκαετίας του 1960 και Τουρκίας του 21ου αιώνα (πυρηνική δύναμη, θέση στην ΕΕ, οικονομική δομή κ.λπ.). Η υιοθέτηση γαλλικού μοντέλου χωρίς ανάλογες προϋποθέσεις μπορεί να οδηγήσει σε ασύμμετρες απώλειες για την Τουρκία.
Συνολικά, ενώ ο Gürdeniz εκφράζει μια συνεκτική και δημοφιλή σε ορισμένους κύκλους γραμμή υπέρ «δραστικής απεμπλοκής» από τα νατοϊκά δεσμά, η κυρίαρχη πολιτική τάση στην Άγκυρα μέχρι τώρα φαίνεται να κινείται προς την κατεύθυνση διαχείρισης του διλήμματος εντός του ΝΑΤΟ, με ταλαντεύσεις ανάλογα με τις κυβερνητικές προτεραιότητες και τις διεθνείς ισορροπίες.
Το δίλημμα εγκατάλειψη vs εγκλωβισμός παραμένει κεντρικό για την κατανόηση της δυναμικής του ΝΑΤΟ. Η θεωρία του Snyder παρέχει ένα ισχυρό αναλυτικό εργαλείο για την ερμηνεία των συμπεριφορών κρατών-μελών, από τα Βαλτικά κράτη μέχρι την Τουρκία και την Ελλάδα. Τα σενάρια κρίσης δείχνουν ότι το δίλημμα δεν είναι αφηρημένο, αλλά ενεργοποιείται από συγκεκριμένα επεισόδια και πολιτικές επιλογές.
Η τουρκική περίπτωση, και ειδικά η πρόταση Gürdeniz, φωτίζει το πώς το δίλημμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα υπέρ ριζικών αλλαγών στη συμμαχική θέση μιας χώρας. Ωστόσο, έχουν σημασία και οι αντίθετες απόψεις στην Τουρκία που υπογραμμίζουν ότι η διαχείριση του διλήμματος δεν απαιτεί αναγκαστικά ρήξη, αλλά μπορεί να επιδιωχθεί μέσω «στρατηγικής αυτονομίας εντός του ΝΑΤΟ».
Προέλευση: https://geoeurope.org/2026/09/20/to-dilimma-egkataleipsi-vs-egklobismos-s/
«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για πόλεμο που διεξάγει η Ευρώπη εναντίον μας», δήλωσε ο Λαβρόφ στους δημοσιογράφους, αναφερόμενος στις προμήθειες όπλων που παρέχει η Ευρώπη στην Ουκρανία.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Στο ερώτημα «τι άλλαξε αυτή την εβδομάδα στην Περιφέρεια» ο κ. Κοντογεώργης επισημαίνει ότι «η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο σε μια λίστα έργων και χρηματοδοτήσεων. Βρίσκεται κυρίως στις συνδέσεις μεταξύ τους».
Στο αν μπορεί κάποιος να βρει δουλειά χωρίς να χρειαστεί να εγκαταλείψει τον τόπο του. Στο αν ένας εκπαιδευτικός ή ένας γιατρός μπορεί να υπηρετήσει στην Περιφέρεια με καλύτερους όρους. Στο αν υπάρχουν σχολεία, υπηρεσίες υγείας, δρόμοι, νερό και χώροι άθλησης. Και τελικά, στο αν ένας τόπος δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να μείνουν περισσότεροι άνθρωποι, να επιστρέψουν ή να κάνουν εκεί μια νέα αρχή.
Ειδική αναφορά γίνεται στο νέο πρόγραμμα της ΔΥΠΑ, το οποίο προβλέπει αποκλειστική τηλεργασία για ανέργους που ζουν σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, με επιδότηση του 90% του μισθού και των ασφαλιστικών εισφορών για έναν χρόνο, αλλά και στην πίστωση της επιστροφής δύο ενοικίων σε 17.074 εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην Περιφέρεια.
Την ίδια στιγμή, στο Καστελλόριζο συζητείται ήδη ένα νέο μοντέλο που συνδέει κίνητρα εγκατάστασης, στέγαση δημοσίων λειτουργών και νέες δυνατότητες τηλεργασίας, με στόχο να γίνει πιο εφικτή η μόνιμη ζωή σε έναν απομακρυσμένο τόπο, ενώ στη Θεσσαλία προχωρά η ένταξη 799 νέων αγροτών και κτηνοτρόφων στο πρόγραμμα «Εγκατάσταση Γεωργών Νεαρής Ηλικίας», σε μία προσπάθεια να παραμείνουν νέοι άνθρωποι στον πρωτογενή τομέα.
Παράλληλα, αναφέρεται στη συνεργασία της ΔΕΗ με την Amazon Web Services, στη Δυτική Μακεδονία, για την ανάπτυξη Data Center ισχύος 300 MW, με την πρώτη φάση της επένδυσης να υπολογίζεται στα 3,5 δισ. ευρώ. Μια επένδυση, που όπως σημειώνει, «προσθέτει μια νέα διάσταση στον παραγωγικό μετασχηματισμό μιας περιοχής που βρίσκεται σε μετάβαση».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, επίσης, στη χρηματοδότηση για τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα στο Ιόνιο και στο Νότιο Αιγαίο, συνδέοντας την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με το μέλλον των νησιωτικών περιοχών. Τα πάρκα αφορούν δύο μεγάλα θαλάσσια οικοσυστήματα, ενώ προβλέπονται και παραρτήματα σε Κύθηρα, Μήλο και Αμοργό.
«Η ανάπτυξη όμως έχει αξία όταν συνοδεύεται και από κοινωνική συνοχή», υποστηρίζει ο κ. Κοντογεώργης, ξεχωρίζοντας το νέο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Νικηφόρου στη Δράμα. Οι κρατούμενοι αποκτούν τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν την υποχρεωτική εκπαίδευση και να πάρουν τίτλο ισότιμο με απολυτήριο Γυμνασίου.
Στην Κατερίνη, παράλληλα, δημιουργείται νέο προπτυχιακό πρόγραμμα του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος στη «Διοίκηση Ναυτιλιακών και Συνδυασμένων Μεταφορών», ενώ στην Πελοπόννησο ενεργοποιείται δράση 3,5 εκατ. ευρώ για τη συμμετοχή ατόμων με αναπηρία και πολιτών άνω των 65 ετών που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού σε αθλητικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες.
Ο υφυπουργός στον Πρωθυπουργό αναφέρεται και σε άλλες μικρότερες αλλά εξίσου σημαντικές παρεμβάσεις όπως στις αναβαθμίσεις σχολείων στο Καρπενήσι, στην Ορεινή Κορινθία και στην Κύμη, στις νέες αθλητικές υποδομές από το Ρέθυμνο και την Άνδρο μέχρι τη Θεσσαλία και τη Φολέγανδρο, στο νέο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών στο νοσοκομείο Θήβας, στα ανακαινισμένα Κέντρα Υγείας Διστόμου και Αλιάρτου, στα δύο νέα Κέντρα Ημέρας Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας για ανθρώπους με άνοια και Alzheimer στην Κω και για άτομα με αυτισμό και νευροαναπτυξιακές διαταραχές στη Σύρο, στην ολοκλήρωση του Ε65 που ενισχύει τη σύνδεση της Κεντρικής Ελλάδας με την Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία κ.α.
«Αν υπάρχει λοιπόν ένα κοινό νήμα σε όλα αυτά, είναι ότι η Περιφέρεια δεν αναπτύσσεται με μία παρέμβαση και από έναν μόνο φορέα», υπογραμμίζει ο κ. Κοντογεώργης. «Πάνω από όλα», καταλήγει, «χρειάζεται συνεργασία, ώστε οι ανάγκες που καταγράφονται σε κάθε τόπο να μετατρέπονται σταδιακά σε συγκεκριμένες λύσεις».
ΑΠΕ-ΜΠΕ
