Ψηφιακή κάρτα εργασίας στο Δημόσιο – Εκσυγχρονίζεται το σύστημα διαχείρισης του ωραρίου εργασίας

Ψηφιακή κάρτα εργασίας σε όλο το Δημόσιο, για την τήρηση του ωραρίου εργασίας των υπαλλήλων, προωθεί το υπουργείο Εσωτερικών.

Η ψηφιακή κάρτα θα καταγράφει την ώρα προσέλευσης και αποχώρησης, καθώς και κάθε μεταβολή του ημερήσιου ωραρίου των υπαλλήλων του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού των ΟΤΑ με σχέση εργασίας δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, αορίστου ή ορισμένου χρόνου.

Στόχος της μεταρρύθμισης αυτής είναι η αποτελεσματικότερη διαχείριση του ωραρίου εργασίας των υπαλλήλων του δημοσίου, ώστε να περιοριστούν φαινόμενα κατάχρησης ή καταστρατήγησης, ενώ παράλληλα επιτυγχάνεται μείωση της διοικητικής γραφειοκρατίας που σχετίζεται με χειρόγραφα ή ανακριβή συστήματα καταγραφής.

Με το σχετικό άρθρο 102 του νομοσχεδίου «Αναμόρφωση της βαθμολογικής διάρθρωσης, του συστήματος βαθμολογικών προαγωγών και του συστήματος επιλογής προϊσταμένων…», που ψηφίστηκε την περασμένη Τρίτη από τη Βουλή, δημιουργείται ένα νέο ενιαίο πλαίσιο καταγραφής του χρόνου εργασίας μέσω του πληροφοριακού Συστήματος Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΣΔΑΔ), ενώ παράλληλα τίθενται συγκεκριμένοι περιορισμοί ως προς τη χρήση και την επεξεργασία των δεδομένων.

Η βασική αλλαγή είναι ότι οι φορείς του Δημοσίου θα πρέπει να τηρούν στο ΣΔΑΔ στοιχεία για τη μέτρηση του χρόνου εργασίας. Όπου υπάρχει ήδη ωρομετρικό σύστημα, προβλέπεται διαλειτουργικότητά του με το ΣΔΑΔ, εφόσον αυτό είναι τεχνικά εφικτό.

Την ευθύνη για την ορθή τήρηση του ωραρίου έχουν οι προϊστάμενοι των οργανικών μονάδων, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την ορθότητα των καταχωρήσεων του προσωπικού που εποπτεύουν.

Η υφυπουργός Εσωτερικών, Βιβή Χαραλαμπογιάννη ανέφερε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι στο υπουργείο «υλοποιούμε μια ολιστική μεταρρύθμιση για τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού στη δημόσια διοίκηση, εστιασμένη στη διαρκή εκπαίδευση, στην αναβάθμιση του ρόλου και στην ανάδειξη των δυνατοτήτων και των ικανοτήτων των στελεχών της». Πρόσθεσε λέγοντας ότι «αυτή η νέα προσέγγιση, η οποία αποβλέπει στη βέλτιστη εξυπηρέτηση των πολιτών, μας ωθεί στον πλήρη εκσυγχρονισμό του συστήματος διαχείρισης του ωραρίου εργασίας των υπαλλήλων του δημοσίου. Συνεχίζουμε για ένα δημόσιο αποδοτικό, αποτελεσματικό, με ίσες ευκαιρίες και κανόνες για όλους».

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι τα δεδομένα της ψηφιακής κάρτας δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα για οποιοδήποτε υπηρεσιακό σκοπό.

Το άρθρο περιορίζει ρητά τη χρήση τους στην τήρηση του ωραρίου, στον υπολογισμό αποδοχών και αποζημιώσεων υπερωριακής απασχόλησης, στη στατιστική επεξεργασία και στον έλεγχο νομιμότητας από τα αρμόδια όργανα.

Παράλληλα απαγορεύεται η χρήση τους για σκοπούς που δεν συνδέονται με τις παραπάνω λειτουργίες, καθώς και η δυσμενής μεταχείριση εργαζομένου βάσει των συγκεκριμένων στοιχείων, με εξαίρεση όσα προβλέπονται στις πειθαρχικές και υπηρεσιακές διαδικασίες.

Μέσα από την υποχρεωτική και καθολική εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας, το αρμόδιο υπουργείο επιδιώκει να εξαλείψει το φαινόμενο των «κοπανατζήδων», διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφαλή και διαβαθμισμένη πρόσβαση στους εργασιακούς χώρους. Η προσέγγιση αυτή στοχεύει στην οριστική πρόληψη φαινομένων καταστρατήγησης του ωραρίου και στην εξάλειψη της δαπάνης για εικονικές υπερωρίες, οδηγώντας σε έναν σχολαστικότερο έλεγχο των δημόσιων πόρων.

Οι τεχνικές λεπτοµέρειες εφαρµογής του μέτρου θα καθοριστούν με Κοινή Απόφαση των συναρμόδιων υπουργών. Το μέτρο θα εφαρμοστεί αρχικώς πιλοτικά και στη συνέχεια θα εντάσσονται σταδιακά οι φορείς, ενώ θα υπάρξει πρόβλεψη εξαιρέσεων για υπαλλήλους που εκτελούν εξωτερική υπηρεσία ή βρίσκονται σε αποστολή.

Οι περιπτώσεις χρήσης βιομετρικής τεχνολογίας

Στις παραγράφους 7 έως 10 του άρθρου προβλέπεται η χρήση βιομετρικής τεχνολογίας σε υπηρεσίες του Δημοσίου.

Η βιομετρική τεχνολογία δεν προβλέπεται ως ο συνήθης τρόπος χρήσης της ψηφιακής κάρτας, αλλά μπορεί να εφαρμοστεί σε εξαιρετικές περιπτώσεις για την ταυτοποίηση και καταγραφή της φυσικής παρουσίας των υπαλλήλων.

Αφορά κυρίως χώρους στους οποίους απαιτείται αυστηρός έλεγχος πρόσβασης εξαιτίας του διαβαθμισμένου χαρακτήρα των εγκαταστάσεων, της προστασίας κρίσιμων υποδομών ή λόγων εθνικής ασφάλειας και δεν υπάρχει άλλο, λιγότερο επεμβατικό μέσο για την επίτευξη αυτού του σκοπού. Αυτό κρίθηκε σκόπιμο καθώς η βιομετρία, δηλαδή η μέτρηση ανθρώπινων χαρακτηριστικών, όπως το δακτυλικό αποτύπωμα, που χρησιμοποιούνται σε τεχνολογικά συστήματα για την αναγνώριση ατόμων (χαρακτηριστικό παράδειγμα το ξεκλείδωμα των κινητών συσκευών), θεωρείται ο πλέον ασφαλής και αξιόπιστος τρόπος επαλήθευσης της ταυτότητας.

Βιομετρικό σύστημα προβλέπεται επίσης ότι μπορεί να ενεργοποιηθεί σε φορέα όπου έχουν διαπιστωθεί, έπειτα από έλεγχο της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας ή πειθαρχική διαδικασία, επαναλαμβανόμενες και ουσιώδεις παραβάσεις τήρησης του ωραρίου από το ίδιο ή διαφορετικό πρόσωπο μέσα σε διάστημα δώδεκα μηνών.

Ωστόσο, ούτε σε αυτή την περίπτωση η βιομετρική καταγραφή ενεργοποιείται αυτομάτως. Απαιτείται έκθεση τεκμηρίωσης από τον υπεύθυνο επεξεργασίας, με την οποία θα διαπιστώνεται η ανεπάρκεια ή αναποτελεσματικότητα της ψηφιακής κάρτας, καθώς και γνώμη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ).

Το υπουργείο Εσωτερικών έχει συνάψει ήδη Προγραμματική Συμφωνία με την Κοινωνία της Πληροφορίας προκειμένου εντός του δεύτερου εξαμήνου του 2027 να έχουν γίνει όλα τα απαραίτητα επιχειρησιακά ζητήματα για την εφαρμογή του μέτρου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κ. Μητσοτάκης: Οριζόντια παρέμβαση της κυβέρνησης για το πετρέλαιο και το επίδομα θέρμανσης – Επέκταση της επιδότησης στο diesel για όλο τον Οκτώβριο

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην ανάρτησή του για τον εβδομαδιαίο απολογισμό του κυβερνητικού έργου αναφέρεται μεταξύ άλλων στην αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας, στη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στη βουλή για την Συνταγματική Αναθεώρηση και την στάση της αντιπολίτευσης και στο ζήτημα της ακρίβειας και συγκεκριμένα στα μέτρα που θα ανακοινώσει η κυβέρνηση  για το πετρέλαιο θέρμανσης και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης.

«Τις επόμενες ημέρες θα ανακοινώσουμε μια σημαντική παρέμβαση της κυβέρνησης και των διυλιστηρίων για το πετρέλαιο θέρμανσης, ώστε η τιμή εκκίνησης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, χαμηλότερα από το επίπεδο στο οποίο έκλεισε η περυσινή περίοδος. Παράλληλα, προχωράμε σε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, όχι μόνο για όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο, αλλά και για τα νοικοκυριά που θερμαίνονται με άλλες μορφές ενέργειας» αναφέρει ο πρωθυπουργός.

«Επίσης, επεκτείνουμε την επιδότηση στο diesel για όλον τον Οκτώβριο. Βεβαίως, ακόμη και αν μια κυβέρνηση διαθέτει δημοσιονομικές εφεδρείες, η έκταση του προβλήματος καθιστά αναγκαία μια ευρωπαϊκή παρέμβαση, στην οποία και επιμένω. Σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει έκτακτες εθνικές παρεμβάσεις, χωρίς αυτές να προσμετρώνται στα όρια δαπανών, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και την προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα» προσθέτει.

Αναφερόμενος στη στάση της αντιπολίτευσης στη Συνταγματική Αναθεώρηση σημειώνει «Κι όμως, είδαμε δυνάμεις που αυτοπροσδιορίζονται ως σοβαρές και υπεύθυνες να μην στηρίζουν ακόμη και αλλαγές με τις οποίες, επί της ουσίας, συμφωνούν ή τις οποίες έχουν συμπεριλάβει στο πρόγραμμά τους».

«Η αντιπολίτευση έχει, προφανώς, κάθε δικαίωμα να καταθέτει τις δικές της προτάσεις. Αυτό είναι η δημοκρατία. Όταν, όμως, δηλώνεις ότι το άρθρο 16 πρέπει να αλλάξει, ότι η ευθύνη των υπουργών χρειάζεται άλλη αντιμετώπιση και ότι η Δικαιοσύνη πρέπει να θωρακιστεί περισσότερο, δεν μπορείς την ίδια στιγμή να επιλέγεις το «παρών» και να κάνεις δυσκολότερη κάθε αλλαγή. Αυτό ακριβώς συνέβη. Είναι μια λογική κατώτερη των περιστάσεων» προσθέτει ο πρωθυπουργός.

Ακολουθεί ολόκληρη η ανάρτηση του πρωθυπουργού:

Τώρα που διαβάζετε την ανασκόπηση, στην Ελλάδα είναι 10 το πρωί. Στο Σαν Φρανσίσκο μόλις άλλαξε η μέρα. Οπότε, τεχνικά, εσείς ξέρετε ήδη περισσότερα για την Κυριακή από εμένα. Καλημέρα λοιπόν, ή καληνύχτα, αναλόγως από ποια πλευρά του Ατλαντικού το βλέπει κανείς. Βρίσκομαι εδώ όπου, μεταξύ άλλων, θα έχω επαφές με κορυφαίες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, πριν πάω στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Πάμε, όμως, στα νέα της εβδομάδας!

Θα ξεκινήσω με δύο καλά νέα για την ελληνική οικονομία. Μέσα σε ένα μόλις εικοσιτετράωρο, η Moody’s αναβάθμισε τις προοπτικές της χώρας μας, ενώ η Scope αναβάθμισε την πιστοληπτική της βαθμίδα. Έγραψα και χθες ότι αυτές οι δύο αναβαθμίσεις είναι μία ακόμη επιβεβαίωση της προόδου που έχει κάνει η οικονομία μας τα τελευταία χρόνια. Και κυρίως της απόστασης που έχουμε διανύσει από την εποχή που η Ελλάδα βρισκόταν εκτός επενδυτικής βαθμίδας και δανειζόταν με πολύ δυσμενέστερους όρους. Κατανοώ ότι όλα αυτά μπορεί να ακούγονται κάπως τεχνικά, όμως έχουν σημασία γιατί όσο πιο αξιόπιστη θεωρείται η χώρα, τόσο φθηνότερα μπορεί να δανείζεται, τόσο πιο εύκολα προσελκύει επενδύσεις και τόσο περισσότερες είναι οι δυνατότητες της οικονομίας να αναπτύσσεται. Και αυτό, στο τέλος της διαδρομής, σημαίνει περισσότερες δουλειές, καλύτερους μισθούς και περισσότερους πόρους για την Υγεία, την Παιδεία και το κοινωνικό κράτος.

Η χώρα έχει αλλάξει και συνεχίζει να αλλάζει και αυτό δεν είναι κάτι που αφορά μόνο την οικονομία. Ένα από τα επόμενα μεγάλα βήματα είναι η Συνταγματική Αναθεώρηση, για την οποία συζητήσαμε στη Βουλή αυτήν την εβδομάδα. Ένα θέμα που, κανονικά, θα έπρεπε να μας ενώνει περισσότερο απ’ ό,τι μας χωρίζει, γιατί δεν αφορά μια κυβέρνηση ή μια αντιπολίτευση, αλλά τους κανόνες με τους οποίους θα λειτουργεί η χώρα για πολλά χρόνια. Κι όμως, είδαμε δυνάμεις που αυτοπροσδιορίζονται ως σοβαρές και υπεύθυνες να μην στηρίζουν ακόμη και αλλαγές με τις οποίες, επί της ουσίας, συμφωνούν ή τις οποίες έχουν συμπεριλάβει στο πρόγραμμά τους. Η αντιπολίτευση έχει, προφανώς, κάθε δικαίωμα να καταθέτει τις δικές της προτάσεις. Αυτό είναι η δημοκρατία. Όταν, όμως, δηλώνεις ότι το άρθρο 16 πρέπει να αλλάξει, ότι η ευθύνη των υπουργών χρειάζεται άλλη αντιμετώπιση και ότι η Δικαιοσύνη πρέπει να θωρακιστεί περισσότερο, δεν μπορείς την ίδια στιγμή να επιλέγεις το «παρών» και να κάνεις δυσκολότερη κάθε αλλαγή. Αυτό ακριβώς συνέβη. Είναι μια λογική κατώτερη των περιστάσεων. Οι πολίτες, όμως, βλέπουν και κρίνουν. Και ελπίζω ότι στην επόμενη Βουλή η ευκαιρία αυτή δεν θα χαθεί, αλλά θα υποχρεώσει όλους να σταθούν με μεγαλύτερη ευθύνη απέναντι στη χώρα.

Περνώ τώρα στο ζήτημα της ακρίβειας. Τις επόμενες ημέρες θα ανακοινώσουμε μια σημαντική παρέμβαση της κυβέρνησης και των διυλιστηρίων για το πετρέλαιο θέρμανσης, ώστε η τιμή εκκίνησης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, χαμηλότερα από το επίπεδο στο οποίο έκλεισε η περσινή περίοδος. Παράλληλα, προχωράμε σε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, όχι μόνο για όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο, αλλά και για τα νοικοκυριά που θερμαίνονται με άλλες μορφές ενέργειας. Η μεγαλύτερη ενίσχυση κατευθύνεται παγίως στις περιοχές όπου οι ανάγκες είναι αυξημένες λόγω των κλιματικών συνθηκών. Επίσης, επεκτείνουμε την επιδότηση στο diesel για όλον τον Οκτώβριο. Βεβαίως, ακόμη και αν μια κυβέρνηση διαθέτει δημοσιονομικές εφεδρείες, η έκταση του προβλήματος καθιστά αναγκαία μια ευρωπαϊκή παρέμβαση, στην οποία και επιμένω. Σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει έκτακτες εθνικές παρεμβάσεις, χωρίς αυτές να προσμετρώνται στα όρια δαπανών, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και την προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα.

‘Αλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα θέτει στην Ευρώπη ένα ζήτημα που ξεπερνά τα εθνικά της σύνορα. Το βλέπουμε ήδη στην προσπάθεια να προστατεύσουμε τα παιδιά από τους κινδύνους του ψηφιακού εθισμού και των social media. Η χώρα μας πρωτοστάτησε σε αυτή τη συζήτηση. Με το KidsWallet δημιουργήσαμε έναν λειτουργικό μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας και θέσαμε από νωρίς την ανάγκη για ένα κοινό ευρωπαϊκό «ψηφιακό όριο ενηλικίωσης». Είναι σημαντικό ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υιοθετεί τώρα αυτή τη βασική αρχή: αυτόνομοι λογαριασμοί στα social media από τα 15 και μετά, με αυστηρότερους περιορισμούς για τις μικρότερες ηλικίες, αλλά και με περισσότερη εταιρική ευθύνη από την πλευρά των πλατφορμών. Είναι ένα πολύ σημαντικό μήνυμα σε μια στιγμή που έχουν πολλαπλασιαστεί οι προειδοποιήσεις για τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης.

Και στο μεταναστευτικό, όμως, οι θέσεις μας δικαιώνονται και εισακούγονται. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με χαρά άκουσα την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ανακοινώνει ότι θα προτείνει έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό έκτακτης απόκρισης σε περιπτώσεις μαζικών και εργαλειοποιημένων μεταναστευτικών ροών, όπως συνέβη το 2021 στον Έβρο και πρόσφατα στη Θέουτα. Είναι μια πρόταση που είχα διατυπώσει ήδη στις αρχές Αυγούστου, με άρθρο μου στο Politico. Γιατί όταν ένα κράτος-μέλος δέχεται τέτοια πίεση στα σύνορά του, δεν υπερασπίζεται μόνο τα δικά του σύνορα. Υπερασπίζεται τα ευρωπαϊκά σύνορα. Και η Ευρώπη οφείλει να έχει έτοιμη, κοινή απάντηση. Να πω επίσης πως το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε συνταγματική την υποχρεωτική εγγραφή των ΜΚΟ στο Μητρώο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, καθώς και τον έλεγχο των οικονομικών τους στοιχείων. Είναι μια σημαντική νίκη για τη διαφάνεια, τον έλεγχο και τη λογοδοσία. Όποιος δραστηριοποιείται σε ένα τόσο ευαίσθητο πεδίο δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς κανόνες και χωρίς έλεγχο.

Αλλάζω εντελώς θέμα και μεταφέρομαι, νοητά αυτήν τη φορά, στο Καστελλόριζο, το ανατολικότερο άκρο της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου την περασμένη Κυριακή παρουσιάσαμε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο 37 έργων στρατηγικής σημασίας. Από αυτά, ξεχωρίζω το μόνιμο ετήσιο εισοδηματικό κίνητρο 5.000 ευρώ για όλους τους κατοίκους και τους δημοσίους υπαλλήλους, τα σώματα ασφαλείας και τις Ένοπλες Δυνάμεις. Θεωρώ ότι είναι ένας πρακτικός τρόπος να στηρίξουμε όσους επιλέγουν να ζουν και να υπηρετούν σε έναν τόπο με μεγάλες δυσκολίες αλλά και μεγάλη σημασία για τη χώρα. Η προσπάθεια ενίσχυσης της Περιφέρειας αφορά συνολικά τα νησιά, τις ορεινές περιοχές, τις μικρές πόλεις και τα χωριά που χρειάζονται καλύτερες υποδομές, υπηρεσίες και περισσότερες ευκαιρίες. Αυτό σημαίνει, στην πράξη, να δίνουμε στους ανθρώπους τη δυνατότητα να μείνουν, να επιστρέψουν ή να επιλέξουν να φτιάξουν εκεί τη ζωή τους, νιώθοντας ασφαλείς. Στα Ψαρά, για παράδειγμα, το νέο Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο, ύψους 2,1 εκ. ευρώ, έρχεται να απαντήσει στην αυτονόητη ανάγκη του να μην νιώθει κανείς, όπου κι αν ζει, ότι στερείται ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και φροντίδας.

Στο Πόρτο Γερμενό, που δοκιμάστηκε σκληρά από τη μεγάλη φωτιά του Αυγούστου, ξεκίνησαν ήδη τα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, ύψους 2 εκ. ευρώ, με ανάδοχο την Τράπεζα Πειραιώς. Στόχος είναι οι κρίσιμες παρεμβάσεις να έχουν ολοκληρωθεί πριν τις έντονες φθινοπωρινές και χειμερινές βροχοπτώσεις. Τα έργα αφορούν 4.189 στρέμματα και 10 ρέματα, με τη συνεργασία της Πολιτείας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της Δασικής Υπηρεσίας. Παράλληλα, δίνουμε μια ανάσα για δώδεκα μήνες στους πολίτες και τις επιχειρήσεις που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του Ιουλίου και του Αυγούστου, αναστέλλοντας κάθε πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης στην κινητή ή ακίνητη περιουσία τους, με εξαίρεση τις απαιτήσεις διατροφής, για όσους έχουν πιστοποιηθεί ως πληγέντες και έχουν ενταχθεί στην κρατική αρωγή ή στα προγράμματα στεγαστικής συνδρομής και αποζημίωσης οικοσκευής.

Στον πυρήνα της στρατηγικής μας, ωστόσο, βρίσκεται και η μεγάλη εικόνα του ψηφιακού και παραγωγικού μετασχηματισμού της χώρας. Η Ελλάδα μπαίνει πιο δυναμικά από ποτέ στον παγκόσμιο χάρτη των Data Centers, χάρη στη συμφωνία της ΔΕΗ με την Amazon Web Services για τη δημιουργία ενός από τα μεγαλύτερα Κέντρα Επεξεργασίας Δεδομένων στη Δυτική Μακεδονία, στον ‘Αγιο Δημήτριο. Μια σημαντική επένδυση που θα φέρει νέες και καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας, κρατώντας τους νέους επιστήμονες στον τόπο τους. Εδώ να πω επίσης, μιας και αναφέρομαι σε επενδύσεις, ότι η πατρίδα μας πετυχαίνει την καλύτερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τους χρόνους αξιολόγησης των επενδυτικών σχεδίων, ολοκληρώνοντάς τους πλέον εντός 45 έως 90 ημερών. Μέσω του νέου αναπτυξιακού νόμου, έχουμε ήδη εγκρίνει 928 επενδυτικά σχέδια συνολικού προϋπολογισμού 3,1 δισ. ευρώ, με τη δημόσια ενίσχυση να φτάνει τα 1,5 δισ. ευρώ, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τη διασφάλιση τουλάχιστον 15.000 θέσεων εργασίας υψηλής παραγωγικότητας.

Την Πέμπτη είχαμε τη χαρά να εγκαινιάσουμε και επίσημα το πιο σύγχρονο Αθλητικό Πάρκο της χώρας, το «Ellinikon Sports Park», που θα μπορούν να το χαίρονται όχι μόνο οι κάτοικοι των όμορων δήμων με το Ελληνικό, αλλά από ολόκληρη την Αττική. Σε μια έκταση 200 στρεμμάτων, με γήπεδα ποδοσφαίρου, μπάσκετ, στίβου και τένις, μπορούν να αθληθούν αθλητές και σύλλογοι, αλλά και οικογένειες με παιδιά, άνθρωποι κάθε ηλικίας που θέλουν να γυμναστούν, να περπατήσουν ή να περάσουν χρόνο έξω. Είναι το πρώτο μεγάλο έργο της ανάπλασης του Ελληνικού που παραδίδεται στην καθημερινότητα των πολιτών και είμαστε πολύ υπερήφανοι γι’ αυτό.

Υπερήφανοι είμαστε και για τους αθλητές και τις αθλήτριές μας για την εντυπωσιακή παρουσία τους στους 20ούς Μεσογειακούς Αγώνες στον Τάραντα. Η Ελλάδα κατέκτησε 71 μετάλλια, 26 χρυσά, 26 ασημένια και 19 χάλκινα, και, για πρώτη φορά, βρέθηκε στην τρίτη θέση της γενικής κατάταξης ανάμεσα σε 27 χώρες. Πολλά συγχαρητήρια στους ίδιους, στους προπονητές τους και στις Ομοσπονδίες. Και μιας και μιλάμε για αθλητισμό, συνεχίζονται και φέτος τα προγράμματα «’Αθληση για Όλους», για παιδιά, ενήλικες, ανθρώπους τρίτης ηλικίας, άτομα με αναπηρία και κοινωνικά ευάλωτες ομάδες. Ήδη 115 Δήμοι ανταποκρίθηκαν, με 829 πτυχιούχους Φυσικής Αγωγής να αναλαμβάνουν 6.584 εγκεκριμένα προγράμματα, στα οποία υπολογίζεται ότι θα συμμετάσχουν περίπου 150.000 αθλούμενοι.

Κλείνω με κάτι όμορφο για την Αθήνα. Ο σπουδαίος αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού αποδόθηκε ξανά στους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης, πλήρως αναβαθμισμένος και προσβάσιμος σε ανθρώπους με κινητικές και οπτικές αναπηρίες. Δημιουργήθηκαν νέες διαδρομές, αναδείχθηκαν αρχαία κατάλοιπα, φυτεύτηκαν 1.000 δέντρα και θάμνοι, ενώ από τη νέα έξοδο στην Αγίων Ασωμάτων εκτίθεται για πρώτη φορά η σαρκοφάγος της Φιλωτέρας, ένα από τα σημαντικότερα επιτύμβια μνημεία του Κεραμεικού των ρωμαϊκών χρόνων. Ένα έργο που εκκρεμούσε χρόνια ολοκληρώθηκε με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Μαζί με την Πνύκα, την Αρχαία Αγορά, την Ακρόπολη και τον Εθνικό Κήπο, ο Κεραμεικός κάνει την Αθήνα λίγο πιο ανοιχτή, πιο προσβάσιμη και πιο όμορφη. Αν προλαβαίνετε, βάλτε τον στη σημερινή σας βόλτα. Καλή σας ημέρα!

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σημάδια αντιστροφής στον ρυθμό μείωσης των γεννήσεων – Προς νέο πακέτο στήριξης για οικογένειες με παιδιά

Σημαντική επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των γεννήσεων στην Ελλάδα καταγράφεται κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία των ληξιαρχικών πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών.

Στο διάστημα Ιανουαρίου-Αυγούστου καταγράφηκαν 43.339 γεννήσεις. Με απλή αναγωγή στο σύνολο του έτους, ο αριθμός αναμένεται να διαμορφωθεί σε περίπου στις 65.006 γεννήσεις. Ωστόσο, η τελική επίδοση αναμένεται να είναι σχετικά υψηλότερη, καθώς ο Δεκέμβριος καταγράφει διαχρονικά περισσότερες γεννήσεις σε σχέση με τον μέσο μηνιαίο ρυθμό.

Ο αριθμός γεννήσεων θα είναι μειωμένος σε σχέση με πέρυσι, αλλά αισθητά λιγότερο από όσο τα προηγούμενα χρόνια. Η σύγκριση με το 2025 δείχνει ότι οι γεννήσεις στην Ελλάδα είχαν υποχωρήσει σε μόλις 66.532, που ήταν οι λιγότερες από το 2013 – καθώς τότε είχαν καταγραφεί 64.568 γεννήσεις. Ωστόσο παρά την ανάκαμψη που μεσολάβησε μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση, από την εποχή της πανδημίας και μετά ο αριθμός των γεννήσεων υποχωρεί σταθερά: από 86.390 γεννήσεις το 2021, σε 77.106  το 2022, σε 72.244 το 2023, σε 69.675 το 2024.

Με τα νέα δεδομένα του 2026 όμως, στο βαθμό που ο ρυθμός γεννήσεων του οκταμήνου διατηρηθεί έως το τέλος του 2026 και η τάση δεν αποδειχθεί συγκυριακή, η ετήσια υποχώρηση δείχνει να ανακόπτεται τουλάχιστον κατά 50% σε σύγκριση με την τελευταία τριετία: ενώ η μείωση στις γεννήσεις ξεπερνούσε τις 3.000 ετησίως, το 2026 φαίνεται να περιορίζεται σε περίπου 1.500.

Η δημογραφική εικόνα αυτή χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση καθώς τα στοιχεία των ληξιαρχείων αποτελούν διοικητικά δεδομένα και όχι πλήρη δημογραφική μελέτη. Ωστόσο, θεωρείται σημαντική ένδειξη και ένας από τους βασικούς παράγοντες για τη χάραξη και αξιολόγηση μέτρων πολιτικής, προκειμένου να αποκτήσουν οι οικογένειες περισσότερα παιδιά στη χώρα μας.

Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Γενική Γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή «η μείωση κατά 50% στον ρυθμό μείωσης των γεννήσεων αποτελεί μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη, καθώς δείχνει σαφή πρόοδο και καταγράφει τάσεις αντιστροφής του δημογραφικού προβλήματος. Αυτή η δυναμική, όπως αποδεικνύεται για το έτος 2026 με γνώμονα το αρχείο των ληξιαρχικών πράξεων του Υπουργείου Εσωτερικών, συνδέεται άμεσα με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικού χαρακτήρα μέτρα στήριξης της οικογένειας που αργά αλλά σταθερά παίρνει η κυβέρνηση. Αν η πορεία αυτή συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει στην επιστροφή στο μοντέλο της παραδοσιακής οικογένειας με παιδιά. Οι στοχευμένες αυτές παρεμβάσεις αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη των νέων ζευγαριών, ενισχύοντας τον κοινωνικό ιστό και θέτοντας τις βάσεις για την πληθυσμιακή αναγέννηση της χώρας» τονίζει η ίδια.

Πρώτη ένδειξη αλλαγής

Από το 2019 έως το 2025 εφαρμόστηκε ένα ευρύ πλέγμα οικονομικών, φορολογικών και εργασιακών παρεμβάσεων για τη στήριξη των οικογενειών. Ενδεικτικά περιλαμβάνονται: εφάπαξ επίδομα γέννησης, με προσαύξηση 300-500 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί, αύξηση αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων (70 ευρώ για κάθε παιδί), πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς, διεύρυνση των προγραμμάτων κοινωνικού τουρισμού, αδεια μητρότητας εννέα μηνών και άδεια πατρότητας 14 ημερών, τετράμηνη γονική άδεια και σε ευέλικτες μορφές εργασίας για γονείς, φορολογικές ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών., αύξηση του αφορολόγητου ορίου κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί, Στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για τρίτεκνους -πολύτεκνους, κίνητρα για επιχειρήσεις που στηρίζουν εργαζόμενους γονείς, Ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας (ΚΟΤ Γ) για πολύτεκνες οικογένειες, βοήθημα 1.000 ευρώ για αγρότισσες των οποίων τα παιδιά εισάγονται στο πανεπιστήμιο κλπ.

Τι έρχεται για οικογένειες με παιδιά

Το νέο πακέτο μέτρων που εξαγγέλθηκε στη ΔΕΘ  μεταφέρει το βάρος από την εφάπαξ ενίσχυση, στη μόνιμη ελάφρυνση και στήριξη στις οικογένειες των παιδιών. Η βασική αλλαγή είναι η φορολογική μεταχείριση των τρίτεκνων και των πολύτεκνων οικογενειών. Πριν το τέλος του 2026 προβλέπεται να θεσμοθετηθούν:

  • Μηδενικός φόρος για τρίτεκνους έως 20.000 ευρώ

Μηδενίζεται ή μειώνεται δραστικά ο φόρος για τρίτεκνους, στα εισοδήματα που αποκτώνται από 1.1.2027 . Στην πράξη το αφορολόγητο για οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ.

Για τρίτεκνο με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος με το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε φόρο 620 ευρώ, η νέα ρύθμιση μηδενίζει τον φόρο.

Το όφελος θα αποτυπώνεται στη μισθοδοσία των μισθωτών και συνταξιούχων κάθε μήνα, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα το διαπιστώσουν κατά την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων. Για παράδειγμα, τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ, πλήρωνε φόρο 1.350 ευρώ που πλέον μηδενίζεται. Η ρύθμιση ευνοεί ιδιαίτερα τους περίπου 34.000 τρίτεκνους επαγγελματίες που υπάγονται στην τεκμαρτή φορολόγηση.

Ωστόσο  ωφελούνται και όλοι όσοι δηλώνουν υψηλότερα εισοδήματα, καθώς ξεκινούν να φορολογούνται πάνω από το όριο των 20.000 ευρώ. Για παράδειγμα, τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ  είχε φόρο 2.820 ευρώ και από το 2027 θα πληρώνει 1.020 ευρώ, κερδίζοντας 1.800 ευρώ το χρόνο.

  • Μεγαλύτερη ενίσχυση για πολύτεκνους

Ο μηδενικός φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ ισχύει πλέον ήδη , με το αφορολόγητο να διαμορφώνεται σε 27.100 ευρώ για το 2026, έναντι 13.000 ευρώ το 2025.

Το νέο μέτρο όμως που θα νομοθετηθεί για πρώτη φορά, αφορά αύξηση στο επίδομα γέννησης κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί, από το τέταρτο και μετά.

Για την ακρίβεια, δεν προβλέπεται απλώς «αύξηση 1.000 ευρώ για κάθε παιδί» αλλά το επίδομα γέννησης προσαυξάνεται κλιμακωτά επιπλέον 1.000 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί.

Μέχρι σήμερα, το επίδομα είχε διαμορφωθεί ως εξής:

  • 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί.
  • 2.700 ευρώ για το δεύτερο.
  • 3.000 ευρώ για το τρίτο.
  • 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί.

Με τη νέα ρύθμιση, το ποσό συνεχίζει να αυξάνεται μετά το τέταρτο παιδί:

  • 4.500 ευρώ για το τέταρτο παιδί.
  • 5.500 ευρώ για το πέμπτο παιδί.
  • 6.500 ευρώ για το έκτο παιδί.
  • 7.500 ευρώ για το έβδομο παιδί και ούτω καθεξής.

Για παράδειγμα το 14ο παιδί το οποίο απέκτησε τον Ιούλιο εφέτος μία οικογένεια στην Καβάλα δικαιούται επίδομα 14.500 ευρώ, δηλαδή 11.000 ευρώ επιπλέον που θα τα λάβει αναδρομικά.

Η διαφοροποίηση αυτή σηματοδοτεί αλλαγή φιλοσοφίας: η πολιτεία δεν περιορίζεται πλέον στην ενίσχυση της πρώτης γέννησης, αλλά επιχειρεί να στηρίξει περισσότερο τις οικογένειες που αποφασίζουν να αποκτήσουν τρίτο, τέταρτο ή και περισσότερα παιδιά.

  • Επενδυτικός λογαριασμός για τη νέα γενιά

Θεσμοθετείται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός όπου οι γονείς μπορούν να ανοίξουν για τα βρέφη κατά τα πρώτα δύο έτη από τη γέννησή τους. Η πολιτεία θα βάζει στο λογαριασμό αυτόν, ποσό ίσο με αυτό που καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών. Τα ποσά της κρατικής συνεισφοράς θα πιστώνονται περιοδικά στους λογαριασμούς από το Υπουργείο Οικονομικών.

Για παράδειγμα, γονέας βρέφους που γεννήθηκε το 2026 και ανοίγει εντός του 2027 επενδυτικό λογαριασμό, καταθέτει ποσό 1.200 ευρώ κατ’ έτος τα έτη 2027 έως 2031, 1.320 ευρώ τα έτη 2032 έως 2036, 1.452 τα έτη 2037 έως 2041 και 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044. Συνολικά στον επενδυτικό λογαριασμό θα έχουν κατατεθεί στα 18 έτη 49.304 ευρώ εκ των οποίων 24.652 θα έχουν δοθεί για το παιδί από το κράτος.

  • Στέγαση και μεγαλύτερα σπίτια

Στο μέτωπο της στέγασης, διευρύνονται τα φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες σε μακροχρόνια μίσθωση. Για τις τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες αυξάνεται το όριο των 120 τετραγωνικών μέτρων, κατά 20 τετραγωνικά μέτρα για κάθε εξαρτώμενο παιδί πάνω από τα δύο.

Επιπλέον προβλέπεται ότι, όπως και σε προηγούμενα στεγαστικά προγράμματα, θα ισχύσουν προνομιακοί όροι ένταξης στο νέο «Σπίτι μου ΙΙΙ» για μέλη πολύτεκνων οικογενειών.

Η ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα πρακτικό πρόβλημα: τα μεγαλύτερα νοικοκυριά χρειάζονται μεγαλύτερες κατοικίες, οι οποίες συχνά είναι ακριβότερες ή δεν καλύπτονται από τα υφιστάμενα κίνητρα.

Η επόμενη δοκιμασία

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι νέες ρυθμίσεις θα επηρεάσουν τις αποφάσεις των ζευγαριών ή απλώς θα περιορίσουν το κόστος για οικογένειες που έχουν ήδη αποκτήσει παιδιά.

Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή «το δημογραφικό ζήτημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία, την αγορά εργασίας, την βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Για την ανατροπή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται τολμηρά επόμενα βήματα και ένα “Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια”. Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο είναι σημαντική για την βιωσιμότητα κάθε χώρας και η απόδοση δεν είναι τόσο χρονοβόρα όσο την θεωρούν τα οικονομικά μοντέλα αν γίνουν οι σωστές κινήσεις και σταματήσουμε να θεωρούμε τις οικογενειακές πολιτικές,  “πρόνοια” κατά της φτώχειας».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γερμανία: Τοπικές εκλογές με εθνικές προεκτάσεις – Κάλπες σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο – Δυτική Πομερανία

Υπό κανονικές συνθήκες, οι σημερινές κρατιδιακές εκλογές στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία θα απασχολούσαν οριακά τους κατοίκους των δύο κρατιδίων, συνολικά 4,5 εκατομμύρια ανθρώπους. Τι είναι όμως «κανονικό» στις μέρες μας, για να είναι και οι τοπικές εκλογές στη Γερμανία; Η άνοδος της ακροδεξιάς, τα αλλεπάλληλα αρνητικά ρεκόρ των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), σε συνδυασμό με τη γενικότερη οικονομική δυσπραγία, το ασταθές διεθνές περιβάλλον και έναν καγκελάριο που δεν ξέρει ακόμη αν μετράει μέρες, συνθέτουν μια εικόνα δυστοπική, αν όχι επικίνδυνη.

Στην εκλογική περιφέρεια της Άγγελα Μέρκελ, το CDU αναστενάζει

Στις κάλπες του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, ενός μικρού πρώην ανατολικογερμανικού κρατιδίου στα παράλια της Βαλτικής, κρίνεται ενδεχομένως σήμερα το μέλλον του Φρίντριχ Μερτς. Αν επιβεβαιωθούν οι δημοσκόποι, το κόμμα του (CDU) θα περάσει ασθμαίνοντας το όριο του 5% για την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο, κάτι μέχρι πρότινος αδιανόητο για την πρώην εκλογική περιφέρεια της Άγγελα Μέρκελ. Ο καγκελάριος έχει ήδη συγκαλέσει συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του κόμματός του για σήμερα το απόγευμα, με όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά. Αντιθέτως, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) θα διεκδικήσει την πρωτιά επί ίσοις όροις από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) της Μανουέλα Σβέσιγκ, με ποσοστά γύρω στο 36%. Η «γυναίκα εναντίον του μπλε» (Die Frau gegen Blau), όπως τιτλοφορείται η καμπάνια της σημερινής πρωθυπουργού, με ευθεία αναφορά στο χρώμα της AfD, θα προσπαθήσει σήμερα να αποδείξει τόσο ότι εξακολουθεί να ελέγχει το κρατίδιο όσο και ότι δεν την συμπαρασύρουν τα προβλήματα του κόμματός της σε εθνικό επίπεδο.

Το 1,6 εκατομμυρίων κατοίκων Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία στα σύνορα με την Πολωνία, είναι το πιο αραιοκατοικημένο κρατίδιο της Γερμανίας, με το χαμηλότερο ποσοστό αλλοδαπών (6,5-7,8% – κυρίως Ουκρανούς και Πολωνούς) και ανεργία στο 8%, σχεδόν διπλάσια από τον εθνικό μέσο όρο. Φιλοξενεί 16 εθνικά πάρκα, εκατοντάδες παραλιακά ξενοδοχεία και κάμπινγκ και αποτελούσε ιδανικό τόπο διακοπών για τους πολίτες της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Ταυτόχρονα, έγινε το θέατρο μιας από τις πλέον σκοτεινές σελίδες της γερμανικής επανένωσης: τον Αύγουστο του 1992 στο Ροστόκ-Λιχτενχάγκεν νεοναζί πολιόρκησαν και πυρπόλησαν συγκρότημα διαμερισμάτων στο οποίο ζούσαν Βιετναμέζοι εργάτες και Ρομά, με τις επευφημίες 3.000 ανθρώπων και την αμηχανία των αρχών. «Η Γερμανία στους Γερμανούς – Έξω οι ξένοι!». Το σύνθημα επιστρέφει ανατριχιαστικά 24 χρόνια μετά, με τη σημαία της AfD. Ο επικεφαλής υποψήφιός της Λάιφ-Έρικ Χολμ, πρώην ραδιοφωνικός παραγωγός και παρουσιαστής, εκμεταλλεύεται την επιδεξιότητά του στην επικοινωνία και επιμένει στο αφήγημα «εμείς εδώ κάτω και αυτοί εκεί πάνω που δεν μας καταλαβαίνουν και δεν μας νοιάζονται». Ταυτόχρονα, εισηγείται τη δημιουργία «Ομάδας Δράσης Απελάσεων» και σώματος με ευθείες αναφορές στην αμερικανική ICE για τους μετανάστες. Το ενεργειακό, λέει, θα λυθεί με την επαναλειτουργία του Nord Stream 2 και των πυρηνικών εργοστασίων, ενώ στην παιδεία πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις επιδόσεις και όχι στην ενσωμάτωση.

Η πρωτεύουσα – νησί

Το Βερολίνο δεν μπορεί έτσι κι αλλιώς να ταξινομηθεί με βάση τα κριτήρια που ισχύουν στην υπόλοιπη Γερμανία. Πολύχρωμο, εναλλακτικό, πολυπολιτισμικό και γεμάτο αντιφάσεις. Συναρπαστικό για τους επισκέπτες, δύσκολο για τους κατοίκους και μεγαλειωδώς χρεοκοπημένο. Ενδεικτικά, μπήκε στο 2026 με μια «τρύπα» της τάξεως των 4,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. «Το Βερολίνο είναι φτωχό, αλλά σέξι», είχε πει ο δήμαρχός του Κλάους Βόβεραϊτ ήδη το 2003. Τελευταία ωστόσο φαίνεται η πόλη να χάνει και το δεύτερο χαρακτηριστικό της, τον εσωτερικό ρυθμό και την ατμόσφαιρα για την οποία κάποτε φημιζόταν και προσέλκυε χιλιάδες ανθρώπους από όλον τον πλανήτη. Το βασικότερο πρόβλημα της πόλης είναι σήμερα αυτό της στέγης, καθώς ο πληθυσμός αυξήθηκε πολύ πιο γρήγορα από τις υποδομές, ενώ οι κάτοικοι της πρωτεύουσας προστατεύουν σθεναρά τους εναπομείναντες ανοιχτούς χώρους από τη μετατροπή τους σε πολυκατοικίες. Η στέγη και τα ενοίκια είναι και το σημείο αιχμής της καμπάνιας της υποψήφιας της Αριστεράς Ελίφ Εράλπ, της …γερμανικής απάντησης στον Ζοχράν Μαμντάνι της Νέας Υόρκης. Μοντέρνα εμφάνιση, κόκκινο κραγιόν, σκληρή αντικαπιταλιστική γλώσσα και συνθήματα για κοινωνικοποίηση συγκροτημάτων κατοικιών. Οι δυο τους έχουν ανταλλάξει απόψεις, ενώ ο υπεύθυνος στρατηγικής της προεκλογικής εκστρατείας του Μαμντάνι βρέθηκε πριν από λίγους μήνες στο Βερολίνο για να τη συμβουλεύσει. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η κυρία Εράλπ έχει πολλές πιθανότητες να γίνει η πρώτη τουρκικής καταγωγής κυβερνήτης/δήμαρχος του Βερολίνου, όπου ζει άλλωστε η μεγαλύτερη τουρκική κοινότητα εκτός Τουρκίας.

Την ίδια ώρα, ο υποψήφιος του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) Στέφαν Έβερς έχει πετύχει ήδη ένα μικρό «θαύμα», καθώς ακολουθεί την Αριστερά σε απόσταση μιας μονάδας, παρότι μπήκε στην κούρσα μόλις τον Αύγουστο, όταν είχε πλέον εμπεδωθεί πλήρως ότι ο απερχόμενος δήμαρχος Κάι Βέγκνερ βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση. Ο κ. Βέγκνερ δεν κατάφερε ποτέ να ανακάμψει μετά το σκάνδαλο με την πενθήμερη διακοπή ρεύματος για 100.000 κατοίκους στις αρχές του προηγούμενου έτους, η οποία τον βρήκε στο …τένις κλαμπ. Ο κ. Έβερς, γερουσιαστής Οικονομικών του Βερολίνου, δηλώνει συντηρητικός και ομοφυλόφιλος, κλείνει έτσι το μάτι δεξιά κι αριστερά. «Είμαι συντηρητικός και αυτό είναι καλό», λέει, παραφράζοντας τη δήλωση του Κλάους Βόβεραϊτ, «Είμαι ομοφυλόφιλος και αυτό είναι καλό» από το 2001. Προτάσσει τη σημασία κανόνων και σεβασμού για όλους και δίνει το βάρος του στην ασφάλεια και στην καθαριότητα της πόλης, ενώ δεν χάνει ευκαιρία να προειδοποιήσει για την «καταστροφή» που θα γίνει, εάν η πόλη καταλήξει στα χέρια μιας κυβέρνησης Αριστεράς – SPD – Πρασίνων.

Η απήχηση της δημοκρατίας

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφαν Κορνέλιους, για τον οποίο οι κακές γλώσσες λένε ότι είναι το alter ego του Φρίντριχ Μερτς και ότι «διαβάζει» το κοινό αίσθημα τόσο καλά όσο εκείνος, κατηγόρησε πρόσφατα τις  – δυσάρεστες για τον προϊστάμενό του – δημοσκοπήσεις ως «μη-σοβαρές». Σε μία από αυτές ωστόσο μάλλον θα έπρεπε να δώσει μεγαλύτερη προσοχή. Όπως αναδεικνύεται στην έρευνα του Ινστιτούτου Forsa για λογαριασμό των δικτύων n-tv/RTL, το 32% των Γερμανών δηλώνει δυσαρεστημένο από «τη δημοκρατία στη Γερμανία και από το πολιτικό σύστημα, όπως θεμελιώνεται στο Σύνταγμα», ενώ αντίθετη άποψη εκφράζει το 68%. Στις ανατολικές περιοχές, η εικόνα είναι διαφορετική, με μόλις 51% να εκφράζει ικανοποίηση από το πολίτευμα και 48% να το επικρίνει. Μεταξύ των ψηφοφόρων της AfD σε εθνικό επίπεδο, τα ποσοστά είναι 41% και 59% αντίστοιχα. Η …αποτύπωση της στιγμής, όπως θα έλεγε ο κ. Κορνέλιους, ρίχνει νέο φως σε όσα συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες στις γερμανικές κάλπες. Η δημοκρατία τείνει να χάσει το κύρος της, ενώ μεγάλο τμήμα του πληθυσμού την έχει κιόλας απορρίψει. Για αυτό ακριβώς και οι σημερινές εκλογές, αν και αφορούν μόλις το 6% του συνολικού πληθυσμού της Γερμανίας, έχουν πολλαπλάσια βαρύτητα: για το μέλλον του καγκελάριου, αλλά κυρίως για τη μελλοντική κατεύθυνση της χώρας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι Ρώσοι στις κάλπες για την τρίτη και τελευταία ημέρα των βουλευτικών εκλογών

Οι Ρώσοι προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για την τρίτη και τελευταία ημέρα των βουλευτικών εκλογών, στις οποίες αναμένεται να επικρατήσει το κόμμα του Βλαντίμιρ Πούτιν, τεσσεράμισι και πλέον χρόνια από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Οι βουλευτικές αυτές εκλογές, οι πρώτες μετά την έναρξη της επίθεσης μεγάλης κλίμακας κατά της Ουκρανίας το 2022, αφορούν την εκλογή των 450 μελών της Δούμα, της κάτω βουλής του ρωσικού Κοινοβουλίου, και διεξάγονται επίσης σε ουκρανικά εδάφη που έχουν καταληφθεί και προσαρτηθεί από τη Ρωσία.

Υπενθυμίζοντας την πραγματικότητα μιας σύγκρουσης που τους τελευταίους μήνες έχει σημαδευτεί από κλιμάκωση των πληγμάτων και στις δύο πλευρές του μετώπου, η τελευταία ημέρα των εκλογών ξημέρωσε για τη ρωσική πρωτεύουσα με μια επίθεση με εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones). Ο Αντρέι Βορομπιόφ, ο κυβερνήτης της περιφέρειας γύρω από τη Μόσχα, έκανε λόγο για 249 drones που καταρρίφθηκαν από την αντιαεροπορική άμυνα, πλήττοντας αρκετές κατοικημένες περιοχές της περιοχής και προκαλώντας τον θάνατο δύο ανθρώπων.

Στην ίδια τη Μόσχα, σημαντικό διυλιστήριο υπέστη ζημιές, σύμφωνα με τον δήμαρχο Σεργκέι Σομπιάνιν. Ο ίδιος κατήγγειλε σήμερα μέσω ανάρτησης στο Telegram μια «άνευ προηγουμένου» επίθεση, που «προφανώς σχεδιάστηκε με στόχο να διαταράξει τις εκλογές». «Ο εχθρός δεν το κατάφερε αυτό», δήλωσε ο Σομπιάνιν, προσθέτοντας ότι περισσότερο από 1.600 drones καταρρίφθηκαν από τη ρωσική αντιαεροπορική άμυνα, εκ των οποίων «τα 450 κατευθύνονταν προς τη Μόσχα».

Το αποτέλεσμα των εκλογών αφήνει ελάχιστα περιθώρια αμφιβολίας σε μια χώρα όπου η έκφραση της διαφωνίας καταστέλλεται σκληρά από τις αρχές και ενώ το μοναδικό κόμμα που είναι ανοιχτά αντίθετο στον πόλεμο, το Γιάμπλοκο, αποκλείστηκε από τη διαδικασία.

Οι αναλυτές θα επικεντρωθούν, σε κάθε περίπτωση, στο ποσοστό συμμετοχής και τα αποτελέσματα των εναλλακτικών κομμάτων, προκειμένου να αξιολογήσουν το κλίμα που επικρατεί μεταξύ των Ρώσων, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με δυτικές οικονομικές κυρώσεις, τακτικές επιθέσεις από την Ουκρανία, ελλείψεις καυσίμων και  περιορισμούς στη λειτουργία του διαδικτύου σε αρκετές περιοχές.

Απέναντι στη Ενωμένη Ρωσία, το κυβερνών κόμμα, η συμμετοχή επετράπη μόνο σε σχηματισμούς που στηρίζουν, σε διαφορετικό βαθμό, τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τη συνέχιση της σύγκρουσης στην Ουκρανία — στους κομμουνιστές του KPRF, στους εθνικιστές του LDPR, στους συντηρητικούς της Δίκαιης Ρωσίας και στους φιλελεύθερους του κόμματος Νέοι Άνθρωποι.

Έχοντας αποκλειστεί από τη διαδικασία, η εξόριστη αντιπολίτευση κάλεσε όλους τους «Ρώσους που αντιτίθενται στον πόλεμο» να ψηφίσουν κατά του κόμματος του Βλαντίμιρ Πούτιν την ίδια ημέρα και την ίδια ώρα, την Κυριακή το μεσημέρι, για να δείξουν πόσοι είναι.

Η ψηφοφορία, η οποία ξεκίνησε το πρωί της Παρασκευής, θα διαρκέσει έως τις 21.00 ώρα Ελλάδας σήμερα και τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται λίγο αργότερα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΗΠΑ: Ο πρόεδρος Τραμπ επέστρεψε νωρίτερα στον Λευκό Οίκο, εν μέσω κλιμάκωσης των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συντόμευσε τη διαμονή του στην προεδρική κατοικία του Καμπ Ντέιβιντ, όπου επρόκειτο να περάσει όλο το σαββατοκύριακο, και επέστρεψε στον Λευκό Οίκο εν μέσω κλιμάκωσης των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή.

Ο Λευκός Οίκος δεν διευκρίνισε τον λόγο της πρόωρης επιστροφής του προέδρου Τραμπ.

Η απόφαση αυτή συνδέεται από αναλυτές με την κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα με την επίθεση που εξαπέλυσαν οι αντάρτες Χούθι εναντίον της πρωτεύουσας της Σαουδικής Αραβίας, τη νύχτα της Παρασκευής προς Σάββατο.

Τον τελευταίο καιρό η Σαουδική Αραβία γίνεται στόχος κλιμακούμενων επιθέσεων από τους φιλοϊρανούς μαχητές που ελέγχουν μεγάλο τμήμα της γειτονικής Υεμένης και πρόσφατα κατέλαβαν περιοχές στις δυτικές ακτές της χώρας, στην Ερυθρά Θάλασσα, απωθώντας τις δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης η οποία υποστηρίζεται από έναν συνασπισμό υπό το Ριάντ.

Ωστόσο, τα πλήγματα των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας είχαν μέχρι στιγμής ως κύριο στόχο πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και στρατιωτικές βάσεις στον νότο ή κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας — μακριά από το Ριάντ, το οποίο δεν είχε απειληθεί από την επανέναρξη των εχθροπραξιών τον Ιούλιο.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ κάλεσε χθες Σάββατο τους Αμερικανούς που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί λόγω των επιθέσεων των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, προειδοποιώντας ότι αυτή η στρατιωτική σύγκρουση ενδέχεται να έχει ταχεία κλιμάκωση.

Ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios είχε μεταδώσει την περασμένη εβδομάδα πως η Σαουδική Αραβία ζήτησε από τις ΗΠΑ να εξαπολύσουν επιθέσεις εναντίον των Χούθι, αλλά η Ουάσινγκτον απέρριψε το αίτημα του Ριάντ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το Ιράν δηλώνει ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό έως ότου ικανοποιηθούν οι όροι του (Fars)

Το Ιράν δεν θα ξανανοίξει το Στενό του Ορμούζ έως ότου ικανοποιηθούν οι όροι του και εφαρμοστούν οι αμερικανικές δεσμεύσεις, δήλωσε σήμερα ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.

Το Ιράν πρέπει να πολεμήσει και να διαπραγματευτεί, δήλωσε ο Γαλιμπάφ, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη θα χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ για να απωθήσει τους εχθρούς της και διπλωματία για να εδραιώσει τα κέρδη στο πεδίο της μάχης όταν θα είναι κατάλληλη η ώρα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γκ. Μαγιορκίνης: Πώς αλλάζει το τοπίο των επιδημιών η κλιματική κρίση – Ο Δυτικός Νείλος ήρθε για να μείνει

Ποια λοιμώδη νοσήματα αλλάζουν τον χάρτη, λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη; Γιατί ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει γίνει μόνιμο πρόβλημα στην Ελλάδα και πόσο πιθανό είναι να δούμε ξανά δάγκειο πυρετό στη χώρα μας; Πότε μπορεί να εμφανιστεί η επόμενη πανδημία και ποιος ιός είναι πιθανότερο να την προκαλέσει; Απαντήσεις δίνει ο αν. καθηγητής υγιεινής και επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ  Γκίκας Μαγιορκίνης, σε συνέντευξη που στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου, με αφορμή πρόσφατη ομιλία του με θέμα «Πώς αλλάζει το τοπίο των επιδημιών και των ενδημιών ως συνάρτηση της κλιματικής κρίσης».

Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον ένα θεωρητικό σενάριο για το μέλλον. Η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει τον χάρτη των λοιμωδών νοσημάτων, επηρεάζοντας τους πληθυσμούς των κουνουπιών, τις μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών, αλλά και τις επαφές ανθρώπων και ζώων που μπορούν να λειτουργήσουν ως δεξαμενές επικίνδυνων παθογόνων. Δεν θα μπορούσα να πω με σιγουριά ποια θα είναι η επόμενη πανδημία, αλλά στη λίστα, υψηλού κινδύνου είναι μία γρίπη, πιθανότατα από τα πτηνά, ή ένα ανασυνδυασμένο στέλεχος μεταξύ πτηνών ιού γρίπης πτηνών και ιού γρίπης χοίρων. Αυτό το έχουμε ξαναδεί στο παρελθόν και συμβαίνει κάθε κάμποσα χρόνια. Έχουμε να δούμε πανδημία γρίπης περίπου από το 2009, άρα λοιπόν την περιμένουμε μέσα στην επόμενη δεκαετία.  Όσον αφορά τον κορονοϊό δεν αποκλείεται μία νέα πανδημία, αλλά χρονικά πιθανότατα πολύ πιο μακριά. Λογικά στα επόμενα 50 χρόνια, είναι πιθανό να δούμε ακόμα μία COVID επιδημία».

Ο νέος χάρτης των λοιμωδών νοσημάτων

Όπως εξηγεί ο κ. Μαγιορκίνης, η κλιματική κρίση και η θέρμανση του πλανήτη έχουν ήδη επηρεάσει διαφορετικές κατηγορίες λοιμωδών νοσημάτων.«Ιδιαίτερη σημασία έχουν εκείνα που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών, αλλά και τα λοιμώδη νοσήματα που συνδέονται με το περιβάλλον και την αλληλεπίδραση ανθρώπων και ζώων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χολέρα». Σύμφωνα με τον καθηγητή, από τη δεκαετία του 1960 βρίσκεται σε εξέλιξη η μακροβιότερη πανδημία χολέρας που έχει γνωρίσει ο πλανήτης. «Στις χώρες με ασφαλή συστήματα ύδρευσης και ισχυρές υγειονομικές υποδομές το πρόβλημα δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο, όμως σε περιοχές όπου δεν υπάρχει πρόσβαση σε καθαρό νερό η μετάδοση συνεχίζεται. Η άνοδος της θερμοκρασίας έχει, συμβάλει στην επέκταση των περιοχών στις οποίες μπορεί να επιβιώσει το μικρόβιο». Για την Ελλάδα, πάντως, το ζήτημα που βρίσκεται ήδη μπροστά μας είναι κυρίως τα νοσήματα που μεταδίδονται από κουνούπια. «Ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί πλέον σταθερό καλοκαιρινό πρόβλημα δημόσιας υγείας, ενώ ο δάγκειος πυρετός και ο ιός chikungunya εμφανίζουν ενδημική μετάδοση σε περιοχές της Ευρώπης που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν θεωρούνταν τυπικές ζώνες μετάδοσης».

Κοράκια, κίσσες και καρακάξες σε κεντρικούς δρόμους της Αθήνας

Ο κ. Μαγιορκίνης εκτιμά ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί πλέον ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας με το οποίο θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε, καθώς η παρουσία του στη χώρα μας είναι επαναλαμβανόμενη και προβλέψιμη σε ετήσια βάση. «Θεωρείται πλέον ουσιαστικά ενδημικός στην Ελλάδα, καθώς εμφανίζεται κάθε χρόνο κατά τους θερινούς μήνες. Η περίοδος κυκλοφορίας του εκτείνεται περίπου από τα μέσα Ιουνίου έως τα μέσα ή τα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι σε ορισμένα νησιά ο ιός μπορεί να διαχειμάζει». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η πιθανή σχέση των ακραίων καιρικών φαινομένων με τη φετινή εικόνα. Ο καθηγητής θεωρεί πιθανό ο κυκλώνας Daniel του 2023 να επηρέασε τις μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών και να συνέβαλε στη μετατόπιση πληθυσμών τους προς περιοχές της Θεσσαλίας και άλλες περιοχές της χώρας. Αναφέρεται μάλιστα σε κορακοειδή, όπως τα κοράκια, οι κίσσες και οι καρακάξες, τα οποία αποτελούν σημαντικούς ενισχυτές της επιδημίας του Δυτικού Νείλου, και όπως χαρακτηριστικά λέει έχουν βρεθεί ακόμα και σε κεντρικούς δρόμους της Αθήνας. «Η έγκαιρη πρόβλεψη των περιοχών που κινδυνεύουν από αυξημένη μετάδοση είναι δύσκολη χωρίς επιδημιολογική επιτήρηση. Ωστόσο, η εντομολογική επιτήρηση μπορεί να προσφέρει ένα σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς,  είναι δυνατό να προειδοποιήσει περίπου 15-20 ημέρες νωρίτερα για αυξημένη πιθανότητα μετάδοσης του ιού σε μια περιοχή».

Δάγκειος πυρετός: Μπορεί να επιστρέψει στην Ελλάδα

Ο δάγκειος πυρετός δεν αποτελεί σήμερα ενδημικό νόσημα στην Ελλάδα. Η τελευταία μεγάλη παρουσία του στη χώρα χρονολογείται από τη δεκαετία του 1920, όταν είχε νοσήσει και ο Ελευθέριος Βενιζέλος. «Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει εξαφανιστεί οριστικά από τον ευρωπαϊκό χάρτη. Ο φορέας του δάγκειου υπάρχει πλέον στην Ελλάδα, ενώ σε άλλες ευρωπαικές χώρες έχουν καταγραφεί περιστατικά εγχώριας μετάδοσης τόσο δάγκειου όσο και chikungunya, όπως πχ σε Ιταλία και Γαλλία. Για αυτόν τον λόγο είναι πιθανό να δούμε στο μέλλον εγχώρια μετάδοση και στην Ελλάδα. Η κλιματική αλλαγή, σε συνδυασμό με την παρουσία των κατάλληλων κουνουπιών, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε νοσήματα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν “τροπικά” να επεκτείνονται σε βορειότερες περιοχές».

Ήταν η πανδημία COVID-19 αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης;

Το ερώτημα αν η κλιματική κρίση συνδέεται και με την εμφάνιση της COVID-19 παραμένει πολύ πιο σύνθετο. Ο κ. Μαγιορκίνης επισημαίνει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η συμβολή της κλιματικής αλλαγής, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και οι περιβαλλοντικές μεταβολές έχουν οδηγήσει σε συχνότερες επαφές ανθρώπων με ζώα και, ειδικότερα, με νυχτερίδες. «Οι νυχτερίδες αποτελούν φυσικούς ξενιστές πολλών παθογόνων, μεταξύ άλλων κορονοϊών, αλλά και άλλων ιών που έχουν προκαλέσει σοβαρές επιδημίες. Η μεταβολή των οικοσυστημάτων μπορεί να φέρει ανθρώπους και ζώα σε μεγαλύτερη εγγύτητα, αυξάνοντας θεωρητικά τις ευκαιρίες μετάδοσης ενός παθογόνου από το ζώο στον άνθρωπο». Ο καθηγητής υπογραμμίζει, πάντως, ότι η σχέση αυτή δεν σημαίνει πως έχει αποδειχθεί ότι η κλιματική κρίση προκάλεσε την πανδημία COVID-19. Η ουσία, όπως προκύπτει από την εικόνα που περιγράφει, είναι ότι η κλιματική αλλαγή δεν δημιουργεί από μόνη της έναν νέο ιό, αλλά μεταβάλλει τις συνθήκες μέσα στις οποίες άνθρωποι, ζώα, έντομα και παθογόνα αλληλεπιδρούν. Και αυτή η αλλαγή μπορεί να επηρεάσει το πού και το πότε θα εμφανιστούν οι επόμενες επιδημίες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: Πραγματικός ήδη ο κίνδυνος απρόβλεπτης συμπεριφοράς της ΤΝ

Οι παραιτήσεις ερευνητών, οι δημόσιες προειδοποιήσεις κορυφαίων στελεχών της τεχνολογίας και η ασυνήθιστη σύμπλευση ορισμένων από τους μεγαλύτερους ανταγωνιστές της Silicon Valley επανέφεραν μέσα σε λίγες ημέρες ένα θεμελιώδες ερώτημα. Προχωρά η Τεχνητή Νοημοσύνη ταχύτερα από όσο μπορούν να την ελέγξουν οι δημιουργοί της και οι κυβερνήσεις;

Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο τα chatbots που συντάσσουν κείμενα, δημιουργούν εικόνες ή απαντούν σε ερωτήσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον τα προηγμένα μοντέλα και κυρίως οι λεγόμενοι AI agents, συστήματα που μπορούν να σχεδιάζουν και να εκτελούν ακολουθίες ενεργειών, να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία, να γράφουν και να εκτελούν κώδικα και να συνεργάζονται μεταξύ τους με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση.

Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, καθηγητής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Επιστήμης Υπολογιστών στο MIT, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στον δημοσιογράφο Αλέκο Λιδωρίκη, διαχωρίζει τον υποθετικό κίνδυνο πλήρους απώλειας του ελέγχου από έναν κίνδυνο που, όπως επισημαίνει, είναι ήδη πραγματικός. Tην απρόβλεπτη ή ανεπιθύμητη συμπεριφορά των προηγμένων μοντέλων. «Ο κίνδυνος να χάσουμε ουσιαστικά τον έλεγχο ενός συστήματος είναι ακόμα υποθετικός. Όμως, ο κίνδυνος απρόβλεπτης ή ανεπιθύμητης συμπεριφοράς είναι ήδη πραγματικός. Είναι εγγενής στον τρόπο που εκπαιδεύονται και λειτουργούν τα μεγάλα νευρωνικά δίκτυα, δηλαδή η τεχνολογία που έχει δώσει τα άλματα στην εξέλιξη της ΤΝ την τελευταία δεκαπενταετία. Τα συστήματα αυτά είναι εξαιρετικά περίπλοκα. Είναι εξαιρετικά ικανά αλλά και απρόβλεπτα. Ειδικά για τα συστήματα παραγωγικής ΤΝ, όπως τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, δεν νομίζω ότι ποτέ θα έχουμε μεθόδους να κάνουμε πιστοποίηση της αξιοπιστίας τους. Και το ρίσκο που παρουσιάζουν έχει να κάνει με τη χρήση τους.

Αν, για παράδειγμα, συνομιλούμε με ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο με σκοπό την αναζήτηση στοιχείων στη βιβλιογραφία, στη χειρότερη περίπτωση αυτό μπορεί να επινοήσει ανύπαρκτες πηγές ή να παραμορφώσει το περιεχόμενο μιας πραγματικής πηγής. Η ζημιά μιας τέτοιας κακής συμπεριφοράς είναι σχετικά μικρή και μπορεί να περιοριστεί αν ελέγχουμε τις απαντήσεις του. Αν όμως το ρωτήσουμε πώς σχεδιάζεται ένα βιολογικό όπλο, θέλουμε να υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες που να αποτρέπουν το μοντέλο από το να μας απαντήσει. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα έχουν, συνήθως, ενσωματωμένες ασφαλιστικές δικλείδες που προσπαθούν να ανιχνεύσουν αν το περιεχόμενο που τους ζητάμε είναι επικίνδυνο και σε αυτήν την περίπτωση αρνούνται να μας δώσουν την απάντηση. Ωστόσο, οι ασφαλιστικές αυτές δικλείδες δεν δίνουν πλήρη προστασία και μπορούν να παρακαμφθούν από ειδικούς, ειδικά αν το μοντέλο είναι ανοιχτό.

Επομένως τα μοντέλα αυτά είναι ήδη επικίνδυνα ακόμα και αν χρησιμοποιούνται στη μορφή τερματικού που μας δίνει απαντήσεις σε ερωτήσεις. Αν όμως είναι ελεύθερα να γράφουν και να εκτελούν κώδικα στον υπολογιστή μας, όπως κάνουν οι αυτόνομοι πράκτορες Τεχνητής Νοημοσύνης, τότε η κατάσταση μπορεί να γίνει ανεξέλεγκτη αν οι πράκτορες δεν λειτουργούν υπό αυστηρά στεγανά, σε απομονωμένα περιβάλλοντα εκτός Διαδικτύου. Αυτό ακριβώς έδειξε και το πρόσφατο επεισόδιο επίθεσης στην Hugging Face από αυτόνομους πράκτορες ΤΝ της OpenAI. Πρέπει να αναλογιστούμε ότι τα μοντέλα αυτά έχουν εκπαιδευτεί σε έναν τεράστιο όγκο δεδομένων που καλύπτουν επιστήμη, ιστορία, λογοτεχνία, μεγάλες βάσεις κώδικα και δεδομένα από το Διαδίκτυο. Περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, άρθρα και εγχειρίδια Θεωρίας Παιγνίων, περιλαμβάνουν την Τέχνη του Πολέμου του Σουν Τζου, την Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου του Θουκυδίδη, τον Ηγεμόνα του Μακιαβέλι, κ.λπ. Επομένως, είναι αναμενόμενο ότι αν αφεθούν ελεύθερα είναι σε θέση να αναπτύξουν περίπλοκη στρατηγική και να συντονιστούν σε ομάδες που συνεργάζονται για να επιτύχουν τους σκοπούς τους. Ποιοι είναι αυτοί οι σκοποί; Αυτοί που τους έχει δώσει ο χρήστης τους που μπορεί να είναι κακόβουλος. Αλλά και να μην είναι κακόβουλος, τα μοντέλα μπορεί να παρερμηνεύσουν τους στόχους του. Αυτό έγινε στο επεισόδιο με την Hugging Face».

Από το 1956 στη σημερινή έκρηξη

Η σημερινή συζήτηση έρχεται εβδομήντα χρόνια μετά τη γέννηση της Τεχνητής Νοημοσύνης ως οργανωμένου επιστημονικού πεδίου. Η θεωρητική αφετηρία είχε προηγηθεί. Το 1950 ο Alan Turing έθεσε το ερώτημα εάν μπορούν οι μηχανές να σκέφτονται, ενώ το 1956, στο θερινό ερευνητικό πρόγραμμα του Dartmouth, καθιερώθηκε ουσιαστικά η Τεχνητή Νοημοσύνη ως ξεχωριστό ερευνητικό πεδίο.

Ακολούθησαν δεκαετίες προόδου αλλά και απογοητεύσεων, από τα πρώτα συστήματα επεξεργασίας φυσικής γλώσσας και τους λεγόμενους «χειμώνες της AI» έως την επικράτηση της μηχανικής μάθησης. Το 1997 ο Deep Blue της IBM νίκησε τον Garry Kasparov στο σκάκι, το 2012 το AlexNet σηματοδότησε άλμα στην αναγνώριση εικόνας και το 2016 το AlphaGo της Google DeepMind νίκησε τον Lee Sedol στο Go.

Καθοριστική υπήρξε το 2017 η παρουσίαση της αρχιτεκτονικής Transformer, πάνω στην οποία οικοδομήθηκαν τα σύγχρονα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα. Η κυκλοφορία του ChatGPT από την OpenAI τον Νοέμβριο του 2022 μετέφερε την παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη από τα ερευνητικά εργαστήρια στο ευρύ κοινό. Έκτοτε η ταχύτητα των εξελίξεων αυξάνεται.

Η εβδομάδα που επανέφερε το φρένο

Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών έφεραν το ζήτημα της ασφάλειας ξανά στην πρώτη γραμμή. Στις 8 Σεπτεμβρίου ο 27χρονος Jacob Coxon ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από την Anthropic και συνολικά από τον κλάδο, έπειτα από τρία χρόνια στην έρευνα προεκπαίδευσης μοντέλων, αρχικά στην OpenAI και στη συνέχεια στην Anthropic, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για την κατεύθυνση προς ολοένα ισχυρότερα συστήματα χωρίς, κατά την άποψή του, επαρκές σχέδιο ελέγχου.

Ακολούθησε στις 12 Σεπτεμβρίου η δημόσια παρέμβαση του διευθύνοντος συμβούλου της Anthropic, Dario Amodei, ο οποίος ζήτησε να ελεγχθεί ο ρυθμός αύξησης των δυνατοτήτων των μοντέλων, χωρίς να σταματήσει η έρευνα, προτείνοντας, μεταξύ άλλων, πρόσβαση ανεξάρτητων αξιολογητών στα εργαστήρια και μεγαλύτερο συντονισμό.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και το περιστατικό OpenAI-Hugging Face του Ιουλίου, στο οποίο αναφέρεται και ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης. Σύμφωνα με την τεχνική αποτίμηση της OpenAI, πράκτορες AI σε εσωτερικές δοκιμές κυβερνοασφάλειας παραβίασαν περιορισμούς του δοκιμαστικού περιβάλλοντος, απέκτησαν πρόσβαση στο Διαδίκτυο, συνεργάστηκαν μέσω μη εγκεκριμένων διαύλων και εισήλθαν σε συστήματα της Hugging Face.

Στις 14 Σεπτεμβρίου ο Bilal Chughtai δημοσιοποίησε ότι είχε παραιτηθεί τον Ιούλιο από την Google DeepMind, όπου εργαζόταν στην ασφάλεια και ευθυγράμμιση της γενικής AI, υποστηρίζοντας ότι οι δυνατότητες των συστημάτων εξελίσσονται ταχύτερα από τις μεθόδους ευθυγράμμισής τους με τους ανθρώπινους στόχους.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, OpenAI, Anthropic και Google DeepMind συζητούν κοινές πρωτοβουλίες για την ασφάλεια, ενώ η συζήτηση έχει περάσει πλέον και σε πολιτικό επίπεδο στην Ευρώπη.

Πού βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος

Το κρίσιμο ερώτημα είναι επομένως πού τελειώνει η επιστημονικά τεκμηριωμένη ανησυχία και πού αρχίζουν τα ακραία σενάρια. Και, κυρίως, εάν η απάντηση πρέπει να είναι η επιβράδυνση της ανάπτυξης των ισχυρότερων μοντέλων ή η δημιουργία πολύ ισχυρότερων μηχανισμών ελέγχου και άμυνας. Ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης τοποθετεί μεταξύ των πλέον άμεσων κινδύνων τις κυβερνοεπιθέσεις και επισημαίνει ότι μέρος της τεχνολογίας έχει ήδη διαχυθεί. Κατά συνέπεια, η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στο εάν θα επιβραδυνθεί η επόμενη γενιά των ισχυρότερων μοντέλων. Όπως αναφέρει «αυτή τη στιγμή, μία από τις πιο άμεσες και τεκμηριωμένες ανησυχίες είναι η χρήση της ΤΝ για κυβερνοεπιθέσεις. Ένα μέρος της τεχνολογίας έχει ήδη διαχυθεί, επομένως δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα θεωρώντας ότι αρκεί να περιορίσουμε την ανάπτυξη των επόμενων μοντέλων. Ακόμα και να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη των ισχυρότερων μοντέλων, όπως προτείνει η OpenAI και η Anthropic, είναι διαθέσιμα ισχυρά ανοιχτά μοντέλα που ήδη μπορεί να κάνουν μεγάλη ζημιά. Και όσο περισσότερο ενσωματώνεται η τεχνολογία αυτή σε ρομπότ, αυτοκίνητα, συστήματα λήψης αποφάσεων, κ.λπ., τόσο μεταφέρεται μεγαλύτερο ρίσκο στον πραγματικό κόσμο. Για αυτό το λόγο, η ύπαρξη ρυθμιστικού πλαισίου, σαν αυτό της Ευρώπης, που θέτει προϋποθέσεις για τη χρήση και την αυστηρή δοκιμή τεχνολογιών ΤΝ ανάλογα με το ρίσκο που θέτει η εφαρμογή τους είναι πολύ σημαντική. Είναι επίσης σημαντικό να αναπτύξουμε μεθόδους που χρησιμοποιούν προηγμένα μοντέλα ΤΝ για την προστασία των συστημάτων μας απέναντι σε επιθέσεις. Στην κυβερνοασφάλεια έχουμε ένα σημαντικό πλεονέκτημα: οι αμυνόμενοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν την ΤΝ για να εντοπίζουν ευπάθειες, να παρακολουθούν τα συστήματα και να διορθώνουν προβλήματα πριν τα εκμεταλλευτούν οι επιτιθέμενοι. Σε μια εποχή που ισχυρά μοντέλα, ανοιχτά και μη, είναι διαθέσιμα στον οποιονδήποτε, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τα μοντέλα αυτά για να αναπτύξουμε ισχυρά αμυντικά συστήματα».

Από τη θεωρία παιγνίων στην αιχμή της ΤΝ

Η παρέμβαση του Κωνσταντίνου Δασκαλάκη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα και λόγω της επιστημονικής του διαδρομής. Έχει την έδρα Avanessians στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Επιστήμης  των Υπολογιστών στο MIT και είναι μέλος του εργαστηρίου Επιστήμης των Υπολογιστών Τεχνητής Νοημοσύνης στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Αποφοίτησε από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, απέκτησε διδακτορικό στην Επιστήμη Υπολογιστών από το University of California, Berkeley, και εντάχθηκε στο διδακτικό προσωπικό του MIT το 2009. Είναι συνιδρυτής και επικεφαλής Ερευνητής του ερευνητικού κέντρου για την ΤΝ «Αρχιμήδης».

Το ερευνητικό του έργο βρίσκεται στη διασταύρωση της θεωρίας υπολογισμού με τη θεωρία παιγνίων, τα οικονομικά, τις πιθανότητες, τη στατιστική και τη μηχανική μάθηση, ενώ έχει συμβάλει στην επίλυση μακροχρόνιων ανοικτών προβλημάτων γύρω από την υπολογιστική πολυπλοκότητα της ισορροπίας Nash. Μεταξύ των σημαντικών διεθνών διακρίσεών του είναι το Nevanlinna Prize της International Mathematical Union και το ACM Grace Murray Hopper Award. Παράλληλα, ως πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη που διετέλεσε συμμετείχε στη διαμόρφωση προτάσεων για τη στρατηγική της Ελλάδας στην ΤΝ.

Από την καινοτομία στην ευθύνη

Η Ευρώπη έχει ήδη περάσει από τη συζήτηση στην εφαρμογή κανόνων. Ο AI Act δημιουργεί ένα σύστημα υποχρεώσεων που διαφοροποιούνται ανάλογα με τον κίνδυνο κάθε εφαρμογής, ενώ από τις 2 Αυγούστου 2026 το ευρωπαϊκό Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης και οι αρμόδιες εθνικές αρχές έχουν ενισχυμένο ρόλο στην εποπτεία και εφαρμογή του πλαισίου. Η μεγάλη αλλαγή, ωστόσο, είναι ότι η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το τι μπορεί να δημιουργήσει η Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά τι μπορεί να κάνει όταν της δοθεί η δυνατότητα να ενεργεί. Από το ερώτημα του Alan Turing το 1950 και το Dartmouth του 1956 έως τα σημερινά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και τους αυτόνομους πράκτορες, η Τεχνητή Νοημοσύνη διένυσε σε επτά δεκαετίες μια απόσταση που για πολλά χρόνια φαινόταν περισσότερο αντικείμενο επιστημονικής φαντασίας παρά τεχνολογικής πραγματικότητας.

Το επόμενο κεφάλαιο έχει ήδη αρχίσει. Και το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσο ισχυρά μπορούν να γίνουν τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Είναι με ποιους κανόνες θα χρησιμοποιούνται, πώς θα ελέγχονται και πόσο αποτελεσματικές μπορούν να είναι οι ασφαλιστικές δικλείδες σε μια τεχνολογία που, όπως επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, είναι ήδη εξαιρετικά ικανή αλλά και απρόβλεπτη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Νέα μέτρα ενεργειακής στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις – Έρχεται η εξειδίκευση

Αντίστροφη μέτρηση για τα αποκαλυπτήρια και την εφαρμογή του νέου πακέτου ενεργειακών μέτρων στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Την ερχόμενη εβδομάδα τα αρμόδια υπουργεία θα προχωρήσουν στην εξειδίκευση των παρεμβάσεων που προβλέπουν γενναία επιδότηση στην τιμή διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, ώστε να περιοριστεί κάτω  από τα 1,75 λεπτά το λίτρο από τις 15 Οκτωβρίου που θα κυκλοφορήσει στην αγορά, την οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης και την παράταση της επιδότησης του πετρελαίου κίνησης.

Η νέα δέσμη μέτρων στήριξης εξετάζεται να πλαισιωθεί με επαναφορά του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην αγορά πετρελαιοειδών, την ώρα που εντείνονται οι διεργασίες σε επίπεδο κορυφής στην ΕΕ με στόχο να δοθεί δημοσιονομική ευελιξία στις χώρες μέλη για τη μείωση του ΕΦΚ κατανάλωσης στα καύσιμα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοινώνοντας τη νέα δέσμη μέτρων στήριξης έκανε σαφές ότι θα θέσει το συγκεκριμένο θέμα στο Συμβούλιο Κορυφής της ΕΕ, αίτημα με το οποίο συντάσσονται και άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες

Σε κάθε περίπτωση οι εξελίξεις στο πεδίο των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα η ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας να τροφοδοτεί με πετρέλαιο την παγκόσμια αγορά, θα παίξουν καθοριστικό ρόλο για το επίπεδο στο οποίο θα διαμορφωθούν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στο διάστημα των επόμενων μηνών. Και αυτές με τη σειρά τους θα καθορίσουν το ύψος του ενεργειακού κόστους και τον βαθμό της ευρωπαϊκής αντίδρασης απέναντι σε αυτό.  Το ίδιο ισχύει και για το εύρος των παρεμβάσεων της  κυβέρνησης, οι οποίες θα συνεχιστούν αν αυτό κριθεί αναγκαίο το επόμενο διάστημα, όπως κάνουν σαφές αρμόδια κυβερνητικά στελέχη. Οι τελευταίες εξελίξεις στο μέτωπο του πολέμου με τη καταστροφή από τους Χούθι μέρους του αγωγού μεταφοράς πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας στα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας συνέβαλαν σε μία ακόμη ισχυρή αναταραχή στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η νέα επίθεση πυροδότησε νέα αστάθεια με τις τιμές του πετρελαίου Brent να εκτοξεύονται κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσουν σε ελαφρώς χαμηλότερα επίπεδα 105 δολ την Παρασκευή

Διπλή παρέμβαση στη θέρμανση – Παράταση επιδότησης στο diesel

 Τα ενεργειακά μέτρα στήριξης που αναμένεται να εξειδικευτούν από τα αρμόδια υπουργεία αφορούν στα εξής:

– Την μείωση τη τιμής διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Η μείωση της τιμής θα γίνει μέσω επιδότησης ( κρατικής και των διυλιστηρίων) ώστε να πέσει η τιμή διάθεσης που χωρίς την επιδότηση με τα σημερινά δεδομένα θα άγγιζε τα 2 ευρώ το λίτρο. Αυτό σημαίνει ότι η επιδότηση θα κυμαίνεται τουλάχιστον στα επίπεδα των 25 λεπτών το λίτρο. Σημειώνεται ότι η τιμή των 1,75 ευρώ το λίτρο ήταν αυτή με την οποία είχε σταματήσει πέρυσι την Άνοιξη η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης

– Την οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Στην εξειδίκευση των μέτρων θα αποσαφηνιστεί αν η αύξηση της επιδότησης θα συνοδεύεται και από την διεύρυνση των κριτηρίων ώστε να μεγαλώσει ο αριθμός των δικαιούχων. Η αύξηση του επιδόματος παράλληλα με την επιδότηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης στην αντλία συνιστούν μία διπλή γραμμή άμυνας απέναντι στις αυξημένες τιμές.

– Την συνέχιση και τον Οκτώβριο της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης δεδομένου ότι οι υψηλές τιμές στην κατηγορία αυτή επιβαρύνουν σημαντικά όλους τους κλάδους στην οικονομία. Το πετρέλαιο κίνησης επιδοτείται σήμερα με 15 λεπτά το λίτρο ( 10 λεπτά από το κράτος και 5 λεπτά από τα διυλιστήρια). Παρόλα αυτά η τιμή διάθεσης του παραμένει σε επίπεδα υψηλότερα από τα 2 ευρώ το λίτρο

– Την εξέταση θέσπισης πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην αγορά καυσίμων με στόχο να περιοριστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας στην αγορά. Το πλαφόν αναμένεται να τεθεί στο στάδιο της εμπορίας αλλά και στα πρατήρια και θα έχει έκτακτο χαρακτήρα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ