Η αναβάθμιση της εκπαιδευτικής και φοιτητικής εμπειρίας με περαιτέρω ψηφιοποίηση των σπουδών, η βελτίωση της καθημερινότητας και της φοιτητικής μέριμνας και σταδιακή αναβάθμιση των υποδομών είναι στην κορυφή των προτεραιοτήτων της διοίκησης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης για την ακαδημαϊκή χρονιά που ξεκινά, όπως αναφέρει ο πρύτανης του ιδρύματος καθ. Κυριάκος Αναστασιάδης.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρύτανης του ΑΠΘ μιλά για τη διεθνοποίηση του ΑΠΘ, την προετοιμασία και λειτουργία των νέων ξενόγλωσσων προγραμμάτων και τη διεύρυνση των στρατηγικών διεθνών του συνεργασιών, καθώς και για τη στενότερη σύνδεση εκπαίδευσης, έρευνας, καινοτομίας και παραγωγής σκιαγραφώντας τη «φυσιογνωμία του νέου δημόσιου Πανεπιστημίου που χρειάζεται η Ελλάδα». Μιλά ακόμη για τα σχέδια χωρικής ανάπτυξης του ιδρύματος, τα ζητήματα ασφάλειας και την ενίσχυση της οικονομικής αυτοτέλειας, υπογραμμίζοντας ότι «ένα ισχυρό δημόσιο Πανεπιστήμιο που πολλαπλασιάζει κάθε δημόσιο ευρώ που επενδύεται σε αυτό».
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του πρύτανη ΑΠΘ καθ. Κυρ. Αναστασιάδη στη Σμαρώ Αβραμίδου για το ΑΠΕ-ΜΠΕ:
Ερ. Ποιες είναι οι προτεραιότητες που έχετε θέσει για τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά;
Καταρχήν και πάνω από όλα, να δείξουμε ότι το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι ούτε αρτηριοσκληρωτική δημόσια υπηρεσία ούτε αχρείαστο βάρος του κρατικού προϋπολογισμού. Με άλλα λόγια, να κάνουμε τις σπουδές και τη ζωή στο Αριστοτέλειο πρώτη επιλογή και πολύτιμη εμπειρία για Έλληνες και ξένους νέους που θέλουν να πετύχουν στη ζωή τους. Αν ακούγεται ευνόητο ή απλό, σας διαβεβαιώ ότι δεν είναι. Έπρεπε πρώτα να δοκιμάσουμε αν ο ίδιος ο οργανισμός μας αντέχει τις αλλαγές, αν οι Καθηγητές, οι ερευνητές, το επιστημονικό και το διοικητικό προσωπικό, αλλά και ο ίδιος ο φοιτητικός κόσμος θέλουν να αλλάξουμε. Και πράγματι θέλουν. Το είδαμε στη συμμετοχή της μεγάλης τους πλειονότητας σε νέους θεσμούς και δράσεις, όπως ήταν η ηράκλεια προσπάθεια να πιστοποιηθούν οκτώ νέα αγγλόφωνα προπτυχιακά προγράμματα ή η γόνιμη συζήτηση για την ψηφιοποίηση των εξετάσεων. Το είδαμε στις δημοσκοπικές έρευνες που έγιναν για πρώτη φορά σε ελληνικό ακαδημαϊκό ίδρυμα. Το είδαμε στις δεκάδες νέες συνεργασίες με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και φορείς. To είδαμε πρόσφατα στις προτιμήσεις των εισακτέων από όλη την Ελλάδα.
Ο μεταρρυθμιστικός πυρετός της πρώτης χρονιάς -ομολογώ ότι άσκησε σοβαρή πίεση σε συστήματα και ανθρώπους και θέλω με την ευκαιρία να συγχαρώ και να ευχαριστήσω όλες και όλους τους λαμπρούς μου συνεργάτες σε αυτή την προσπάθεια- τώρα δίνει τη θέση του στην εφαρμογή και την εδραίωση. Πρώτη προτεραιότητα είναι η αναβάθμιση της εκπαιδευτικής και φοιτητικής εμπειρίας: η περαιτέρω ψηφιοποίηση των σπουδών, η βελτίωση της καθημερινότητας και της φοιτητικής μέριμνας και η σταδιακή αναβάθμιση των υποδομών μας. Δεύτερη είναι η διεθνοποίηση, με την προετοιμασία και λειτουργία των νέων ξενόγλωσσων προγραμμάτων και τη διεύρυνση των στρατηγικών διεθνών συνεργασιών. Τρίτη και εξίσου σημαντική, η ακόμη στενότερη σύνδεση εκπαίδευσης, έρευνας, καινοτομίας και παραγωγής. Ό,τι δοκιμάστηκε επιτυχώς ως μεμονωμένη δράση θα αποκτήσει τώρα θεσμικό βάθος. Το Aristotle Innovation Forum, οι Επώνυμες Έδρες, οι διεθνείς συμπράξεις, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι δράσεις μιας Πρυτανικής Αρχής. Είναι η φυσιογνωμία του νέου δημόσιου Πανεπιστημίου που χρειάζεται η Ελλάδα.
Ερ. Πόσο έχει «ωριμάσει» η προετοιμασία των νέων αγγλόφωνων προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών; Δύνανται να αποδειχθούν όλα βιώσιμα;
Η προετοιμασία έχει προχωρήσει σημαντικά, ο αριθμός των διεθνών προπτυχιακών μας θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο με την νέα ακαδημαϊκή χρονιά, αλλά το σημαντικό εδώ δεν είναι οι αριθμοί αλλά η ποιότητα των σπουδών. Δε μας ενδιαφέρει να ανακοινώσουμε πολλά προγράμματα. Μας ενδιαφέρει να λειτουργήσουν ποιοτικά, ανταγωνιστικά και βιώσιμα προγράμματα. Το αγγλόφωνο πρόγραμμα Ιατρικής μάς έδωσε ήδη ένα πολύτιμο προηγούμενο: απέδειξε ότι ένα ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο μπορεί να προσελκύσει υψηλού επιπέδου φοιτητές από το εξωτερικό και να λειτουργήσει ανταγωνιστικά στη διεθνή εκπαιδευτική κοινότητα. Για κάθε νέο πρόγραμμα εξετάζουμε το ακαδημαϊκό αντικείμενο, τη διεθνή ζήτηση, το κόστος λειτουργίας, την επάρκεια ανθρώπινου δυναμικού και τη δυνατότητα προσέλκυσης φοιτητών. Δε θεωρώ, λοιπόν, δεδομένο ότι όλα τα προγράμματα θα έχουν την ίδια πορεία. Η βιωσιμότητα πρέπει να αποδεικνύεται στην πράξη. Ο στόχος δεν είναι να «πουλάμε πτυχία». Είναι να προσφέρουμε υψηλού επιπέδου ελληνική δημόσια εκπαίδευση σε όλο τον κόσμο, να απαντήσουμε στο brain drain και τη δημογραφική μας κρίση με brain circulation, διεθνή δικτύωση και αναπτυξιακό πλεονέκτημα για τη Θεσσαλονίκη και τη χώρα μας.
Ερ. Ποια είναι τα πρώτα συμπεράσματα από το εγχείρημα των εξετάσεων με tablets;
Τα πρώτα συμπεράσματα είναι εξαιρετικά θετικά. Δεν αντικαταστήσαμε το χαρτί με ένα tablet. Δε ψηφιοποιούμε απλώς τις εξετάσεις. Αλλάζουμε τη φιλοσοφία της αξιολόγησης. Και ψηφιακή αξιολόγηση σημαίνει μεγαλύτερη ασφάλεια, ταχύτερη ανατροφοδότηση, μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και νέες δυνατότητες για πιο ουσιαστική εκτίμηση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των φοιτητών. Η εφαρμογή των εξετάσεων με tablets έχει ήδη επεκταθεί στα περισσότερα Τμήματα και σε πάνω από 8.000 φοιτητές του Πανεπιστημίου, άρα δε μιλάμε ούτε για ένα πείραμα ούτε για μια περιορισμένης κλίμακας εφαρμογή. Ας διευκρινίσουμε εδώ ότι δεν πρόκειται να επιβάλουμε ένα ενιαίο μοντέλο ψηφιακής εξέτασης. Άλλη είναι η φύση μιας εξέτασης πολλαπλής επιλογής και άλλη ενός μαθηματικού προβλήματος, ενός σχεδίου ή ενός δοκιμίου. Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί την παιδαγωγική και όχι η παιδαγωγική την τεχνολογία. Η κατεύθυνση, πάντως, είναι σαφής: περισσότερα Τμήματα, περισσότερα μαθήματα και σταδιακή δημιουργία μιας συνολικά πιο σύγχρονης ψηφιακής εκπαιδευτικής εμπειρίας.
Ερ. Ποια έργα υποδομών θα προχωρήσουν μέσα στη νέα ακαδημαϊκή χρονιά;
Προηγείται η φοιτητική εμπειρία ή, για να το πω πιο θεσμικά, η φοιτητική μέριμνα: φοιτητικές εστίες όπου η ανάγκη σημαντικής δημόσιας επένδυσης είναι αδιαπραγμάτευτη, τα δύο κτίρια της φοιτητικής λέσχης που θα ανακαινιστούν πλήρως, η αναβάθμιση και ανακαίνιση πολλών αμφιθεάτρων και βιβλιοθηκών, καθώς και υποδομών για άτομα με ειδικές ανάγκες.
Ακολουθεί το ήδη νομοθετημένο και σε φάση μελέτης βιοϊατρικό cluster στο κεντρικό campus, με την επέκταση της σχέσης του Αριστοτελείου με το Πανεπιστημιακό νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, με την δημιουργία διεθνούς ερευνητικού κέντρου, με την ανακαίνιση της Ιατρικής και με τη μελέτη από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη μετατροπή του ημιτελούς «κτιρίου των παραπληγικών» σε ένα σύγχρονο Κέντρο Αποκατάστασης. Στο μεταξύ γίνονται έργα στους περιφερειακούς χώρους και τα campuses όπου υπάρχουν υποδομές του Πανεπιστημίου, ενώ συνεχίζεται η αναγέννηση του ίδιου του κεντρικού campus: η πολύ σημαντική για -τη βιωσιμότητα και η συμβατότητα του Πανεπιστημίου με την εποχή μας- ενεργειακή αναβάθμιση και αισθητική αποκατάσταση των κτιρίων, η συνέχιση των δενδροφυτεύσεων και των παρεμβάσεων στο δημόσιο χώρο. Ας σημειώσουμε εδώ ότι το campus του Αριστοτελείου βρίσκεται στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Η αναβάθμισή του δεν είναι χρήσιμη μόνο για το Πανεπιστήμιο. Είναι σπουδαίο αστικό έργο για όλους τους κατοίκους της πόλης.
Ερ. Τα έργα που υλοποιήθηκαν στο ΑΠΘ κατά τον πρώτο χρόνο της θητείας σας σε τι αναλογία χρηματοδοτήθηκαν από ίδιους πόρους, το κράτος και χορηγίες;
Δε θα ήταν εύκολο να δώσω έναν ποσοστιαίο αριθμό, γιατί οι πηγές χρηματοδότησης είναι διαφορετικές ανά έργο. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι επιδιώκουμε ένα μικτό μοντέλο χρηματοδότησης. Η Πολιτεία έχει την ευθύνη να χρηματοδοτεί τις βασικές δημόσιες υποδομές και τη λειτουργία του Πανεπιστημίου. Εμείς, όμως, δε μπορούμε να περιμένουμε τα πάντα από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αναπτύσσουμε ίδιους πόρους από διεθνή προγράμματα σπουδών, ερευνητική δραστηριότητα και αξιοποίηση της περιουσίας, διεκδικούμε ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία και δημιουργούμε θεσμικές συνεργασίες με την κοινωνία και την οικονομία. Η οικονομική αυτοτέλεια δε σημαίνει αποχώρηση του κράτους. Σημαίνει ένα ισχυρό δημόσιο Πανεπιστήμιο που πολλαπλασιάζει κάθε δημόσιο ευρώ που επενδύεται σε αυτό.
Ερ. Τα ζητήματα ασφάλειας επανέρχονται ανά διαστήματα στη δημόσια συζήτηση με αφορμή γεγονότα έξω από την ακαδημαϊκή λειτουργία του ιδρύματος. Πώς τα αντιμετωπίζετε;
Το bullying, οι καταστροφές και η άσκηση σωματικής βίας από οποιονδήποτε προς οποιονδήποτε μέσα στο Πανεπιστήμιο, δεν έγιναν ανεκτά το χρόνο που πέρασε ούτε σε επίπεδο απόπειρας. Για την ασφάλεια μας δε φτάνουν τα συστήματα της ελεγχόμενης πρόσβασης, όπως άλλωστε δε φτάνουν και οι ρητορικές υπερθεματίσεις. Αυτό που χρειάζεται είναι μια διαφορετική κουλτούρα λειτουργίας του Πανεπιστημίου, όχι ένα απροσπέλαστο φρούριο που συνοδεύεται όπως πάντα από κερκόπορτες αλλά και από τους πρόθυμους να τις ανοίξουν.
Ερ. Η παραδοχή ότι το ΑΠΘ ασφυκτιά στο campus επανέρχεται διαχρονικά στο προσκήνιο με επίκεντρο μεταξύ άλλων τη συζήτηση για τη μετεγκατάσταση της Ιατρικής και άλλων Τμημάτων στο Αγρόκτημα. Υπάρχει σχέδιο χωρικής ανάπτυξης;
Το Αριστοτέλειο πράγματι ασφυκτιά χωρικά, γιατί είναι ένα μεγάλο Πανεπιστήμιο. Ένα από τα μεγαλύτερα σε εύρος σε όλη τη ΝΑ Ευρώπη. Και είναι, επίσης, ένα ιστορικό Πανεπιστήμιο. Ένα Πανεπιστήμιο εκατό ετών το οποίο δε μπορεί να σχεδιάζει τις επόμενες δεκαετίες με συγκυριακούς όρους. Βρίσκεται, λοιπόν, σε πλήρη εξέλιξη ένα στρατηγικό σχέδιο χωρικής ανάπτυξης που δε θα εξαρτάται από τη διάρκεια μιας Πρυτανικής Αρχής ή μιας κυβέρνησης. Ως προς το Αγρόκτημα, είναι πράγματι ένα εξαιρετικά σημαντικό αναπτυξιακό απόθεμα του Πανεπιστημίου με σημαντική εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα και οφείλει να στεγάσει πλήρως τις δραστηριότητες του Τμήματος Γεωπονίας όταν ολοκληρωθούν οι αναγκαίες εγκαταστάσεις.
Ερ. Μπορεί ένας θεσμός όπως το Aristotle Innovation Forum να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη της καινοτομίας στη Βόρεια Ελλάδα; Υπήρξαν στο πλαίσιο της διοργάνωσης ζυμώσεις και διεργασίες που να παρήγαγαν νέες δράσεις και συνέργειες;
Αν το Aristotle Innovation Forum ήταν απλώς επτά ημέρες ομιλιών, δε θα είχε λόγο να επαναληφθεί. Ο στόχος του ήταν ακριβώς ο αντίθετος: να φέρει στον ίδιο χώρο ανθρώπους που συνήθως δε συναντιούνται -πανεπιστημιακούς, ερευνητές, επιχειρήσεις, διεθνείς οργανισμούς, θεσμούς, φοιτήτριες και φοιτητές- και να δημιουργήσει συνδέσεις που θα συνεχιστούν μετά τη λήξη των εργασιών του forum. Αυτό ήταν άλλωστε και το μήνυμα μου στη λήξη του: «το forum ολοκληρώνεται, αλλά και τώρα αρχίζει». Το ίδιο το forum σχεδιάστηκε όχι ως συνέδριο, αλλά ως μόνιμος κόμβος γνώσης και δημιουργικότητας. Η πραγματική αξιολόγησή του, λοιπόν, δε θα γίνει από τον αριθμό των εκδηλώσεων ή των επισκεπτών, αλλά από το αποτύπωμά του: πόσες συνεργασίες θα συνεχιστούν, πόσα projects θα ωριμάσουν, πόσες ιδέες θα μετατραπούν σε εφαρμογές.
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε ο πρύτανης ΑΠΘ, καθ. Κυρ. Αναστασιάδης
ΑΠΕ-ΜΠΕ
