Η υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Έλενα Ράπτη, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, χαρακτηρίζει τις «Νταντάδες της Γειτονιάς», ένα πρόγραμμα που αναμένεται να «τρέξει» αμέσως μετά το Πάσχα και αφορά κυρίως τις νέες μητέρες, «κοινωνική πολιτική στην πράξη» και δίνει αναλυτικές πληροφορίες για τις ενδιαφερόμενες που θέλουν να ενταχθούν σε αυτό, καθώς και για όσους θέλουν να αναλάβουν τη φροντίδα των παιδιών.
Επίσης, αναφέρεται στην πρωτοβουλία του υπουργείου για το «Σήμα Διαφορετικότητας», που αποσκοπεί «στην ουσιαστική προώθηση της ισότητας, της συμπερίληψης και της ίσης μεταχείρισης στον χώρο εργασίας», στο ζήτημα της βίας κατά των γυναικών και τα μέτρα προστασίας που έχουν αναληφθεί, στην έναρξη λειτουργίας ψηφιακής πλατφόρμας για την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων, στη νέα καμπάνια για το λεγόμενο «χάπι του βιασμού», ενώ εξέφρασε την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για τα πρώτα 40 διαμερίσματα, που δόθηκαν σε ευάλωτα νοικοκυριά της Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του προγράμματος Κοινωνικής Στέγασης, σε συνεργασία με τον ομώνυμο δήμο.
Ακολουθεί η συνέντευξη της υφυπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενας Ράπτη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ
Ερ: Έχετε δουλέψει ιδιαίτερα πάνω στο πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», το οποίο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις νέες μητέρες. Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και πώς μπορεί κάποιος να γίνει επιμελητής/επιμελήτρια;
Απ: Οι «Νταντάδες της Γειτονιάς» θα έλεγα πως είναι η κοινωνική πολιτική στην πράξη. Ένα πρόγραμμα που δίνει έμφαση στη στήριξη των οικογενειών και ιδιαίτερα των νέων μητέρων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής .
Οι δικαιούχοι του προγράμματος είναι εργαζόμενες μητέρες -φυσικές, θετές ή ανάδοχες- στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, καθώς και ελεύθερες επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενες. Δικαιούχες είναι για πρώτη φορά και φοιτήτριες μητέρες, στις οποίες αντιστοιχεί το ποσό των 300 ευρώ, ενώ οι άνεργες εγγεγραμμένες στη ΔΥΠΑ, μπορούν να λάβουν voucher των 300 ευρώ έως τρεις μήνες. Παράλληλα, στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν πατέρες, όταν έχουν την αποκλειστική γονική μέριμνα, καθώς και κάθε πρόσωπο στο οποίο έχει ανατεθεί η αποκλειστική επιμέλεια παιδιού με δικαστική απόφαση.
Η ένταξη συνοδεύεται από συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια και οικονομική ενίσχυση, ενισχύοντας ουσιαστικά την πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας.
Συγκεκριμένα, το ετήσιο ατομικό εισόδημα της μητέρας με ένα παιδί δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 24.000 ευρώ, ενώ για δύο παιδιά το όριο αυξάνεται στις 27.000 ευρώ.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι για μητέρες με τρία παιδιά και πάνω δεν προβλέπονται εισοδηματικά κριτήρια, γεγονός που αποτυπώνει την έμφαση του προγράμματος στη στήριξη των πολύτεκνων οικογενειών.
Όσον αφορά τη δυνατότητα να γίνει κάποιος επιμελητής ή επιμελήτρια, το πρόγραμμα θέτει σαφείς και ποιοτικές προϋποθέσεις.
Απαιτείται απολυτήριο υποχρεωτικής εκπαίδευσης και παρακολούθηση ενός διαδικτυακού σεμιναρίου για επιπλέον επιμόρφωση. Δεν χρειάζεται το σεμινάριο εάν κάποιος-α είναι κάτοχος πτυχίου βρεφονηπιοκόμου ή βοηθού βρεφονηπιοκόμου ή συναφούς επαγγέλματος.
Επίσης, χρειάζεται πιστοποιητικό πρώτων βοηθειών, πιστοποιητικά υγείας (από ψυχίατρο, παθολόγο και δερματολόγο), αντίγραφο ποινικού μητρώου, πιστοποιητικό περί μη άσκησης ποινικής δίωξης καθώς και περί μη φυγόδικου ή φυγόποινου, από την αρμόδια Εισαγγελία Πρωτοδικών του τόπου κατοικίας του.
Οι ενδιαφερόμενοι εγγράφονται στο ειδικό Μητρώο Επιμελητών του προγράμματος, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία και η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Εκεί, θα μπουν οι ενδιαφερόμενες μανούλες για να κάνουν την επιλογή τους.
Αξίζει να τονίσουμε ότι, τη φροντίδα μπορούν να παρέχουν ακόμη και μέλη της οικογένειας, όπως ο παππούς ή η γιαγιά.
Ερ: Ένα νέο πρόγραμμα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και του χαρτοφυλακίου σας είναι το «Σήμα Διαφορετικότητας»; Ποιες επιχειρήσεις μπορούν να κάνουν αίτηση; Ποια είναι τα κριτήρια;
Απ: Το «Σήμα Διαφορετικότητας» είναι μία σημαντική πρωτοβουλία του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με στόχο την ουσιαστική προώθηση της ισότητας, της συμπερίληψης και της ίσης μεταχείρισης στον χώρο εργασίας.
Πρόκειται για ένα σύγχρονο εργαλείο αξιολόγησης, μέσα από το οποίο αναγνωρίζονται επιχειρήσεις που υιοθετούν και εφαρμόζουν στην πράξη πολιτικές διαφορετικότητας, συμβάλλοντας σε ένα πιο δίκαιο και παραγωγικό εργασιακό περιβάλλον. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα που απασχολούν τουλάχιστον 11 εργαζόμενους, ενώ η διαδικασία υλοποιείται μέσω ψηφιακής πλατφόρμας, με αντικειμενικά και προκαθορισμένα κριτήρια αξιολόγησης .
Όσον αφορά τα κριτήρια, αυτά είναι ολοκληρωμένα και καλύπτουν τόσο τις πολιτικές όσο και την καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης. Συγκεκριμένα, αξιολογείται αν η επιχείρηση:
– Έχει εκπονήσει και εφαρμόζει πολιτική για τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη
– Έχει γνωστοποιήσει την πολιτική αυτή σε όλο το προσωπικό
– Υλοποιεί δράσεις εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης
– Παρέχει στοχευμένες εκπαιδεύσεις ανά τμήμα ή ρόλο εργαζομένων
– Ενσωματώνει την ίση μεταχείριση στις αγγελίες εργασίας
– Διασφαλίζει προσβασιμότητα στις αγγελίες (π.χ. αγγλικά ή δυνατότητα μετάφρασης)
– Παρέχει διαφάνεια ως προς το εύρος αμοιβών στις θέσεις
Παράλληλα, εξετάζεται η προσβασιμότητα και η συμπερίληψη σε επίπεδο υποδομών και επικοινωνίας:
– Διαθέτει προσβάσιμες εγκαταστάσεις για άτομα με αναπηρία (ράμπες, ανελκυστήρες κ.λπ.)
– Διαθέτει θέσεις στάθμευσης για άτομα με αναπηρία
– Δηλώνει δημόσια τη δέσμευσή της στη διαφορετικότητα
Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζει και η σύνθεση του ανθρώπινου δυναμικού:
– Απασχολεί νέους έως 24 ετών
– Απασχολεί εργαζόμενους 55–65 ετών και άνω των 65
– Απασχολεί άτομα με οικογενειακές υποχρεώσεις
– Προωθεί τη διαφορετικότητα σε θέσεις ευθύνης (π.χ. αλλοδαποί, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, γονείς)
Τέλος, λαμβάνεται υπόψη και η εξωστρέφεια της επιχείρησης, συμμετέχοντας σε δίκτυα, προγράμματα ή πρωτοβουλίες που προωθούν τη συμπερίληψη.
Συνολικά, το «Σήμα Διαφορετικότητας» είναι ένα ουσιαστικό εργαλείο αλλαγής κουλτούρας στην αγορά εργασίας, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Ερ: Με βάση την 6η ετήσια έκθεση για τη βία κατά των γυναικών, καταγράφονται -για το 2025- σχεδόν 7.000 κλήσεις στη Γραμμή 15900. Πώς μπορούν οι γυναίκες που υφίστανται βία, να προστατευτούν;
Απ: Η αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών είναι μια πολυεπίπεδη προτεραιότητα, με στόχο όχι μόνο την άμεση προστασία, αλλά και τη συνολική στήριξη των θυμάτων σε κάθε στάδιο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της 6ης έκθεσης, το 2025 καταγράφηκαν 6.773 κλήσεις στη Γραμμή SOS 15900, η οποία λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο και αποτελεί το πρώτο σημείο άμεσης επικοινωνίας και υποστήριξης για κάθε γυναίκα που βιώνει βία. Πέρα από τη γραμμή αυτή, έχει αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο δίκτυο δομών σε όλη τη χώρα. Συγκεκριμένα, λειτουργούν 46 Συμβουλευτικά Κέντρα, τα οποία παρέχουν δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη, εργασιακή συμβουλευτική και νομική καθοδήγηση/υπεράσπιση, έχοντας ήδη εξυπηρετήσει 4.755 γυναίκες μέσα στο 2025.
Παράλληλα, υπάρχουν 20 Ξενώνες Φιλοξενίας, που προσφέρουν ασφαλή στέγη και προστασία, φιλοξενώντας συνολικά για το 2025, 531 άτομα, εκ των οποίων 293 γυναίκες και 238 παιδιά.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το εργαλείο «Panic Button», για τη λειτουργία του οποίου ενημερώθηκαν το προηγούμενο έτος, 1.318 γυναίκες και 359 προχώρησαν στην εγκατάστασή του στο κινητό τους, αποκτώντας έναν άμεσο μηχανισμό ειδοποίησης της ΕΛ.ΑΣ. σε περίπτωση κινδύνου. Επιπλέον, μέσα από σημαντικές συνεργασίες, όπως με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων, υποστηρίχθηκαν 80 γυναίκες μέσω έκτακτης φιλοξενίας σε καταλύματα της περιοχής τους, ενώ πρόσφατα εγκαινιάσαμε και τη συνεργασία μας με την UBER για δωρεάν, ασφαλή και άμεση μετακίνηση γυναικών-θυμάτων βίας, από και προς τις δομές.
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα είναι το Εργαλείο Εκτίμησης Κινδύνου για την ενδοοικογενειακή και έμφυλη βία. Μέσα από ένα στοχευμένο ερωτηματολόγιο, οι επαγγελματίες πρώτης γραμμής θα μπορούν να εντοπίζουν παράγοντες που σχετίζονται με τον κίνδυνο επαναλαμβανόμενης ή φονικής βίας και, βάσει αυτών, θα δρομολογούν κατάλληλα μέτρα προστασίας για κάθε θύμα.
Πλέον, βρισκόμαστε στο στάδιο της προετοιμασίας για την καθολική εφαρμογή στις υπηρεσίες πρώτης υποδοχής. Συνολικά, κάθε γυναίκα που υφίσταται βία έχει σήμερα στη διάθεσή της ένα ολοκληρωμένο πλέγμα προστασίας: μπορεί να καλέσει άμεσα τη γραμμή 15900, να απευθυνθεί στα συμβουλευτικά κέντρα για δωρεάν υποστήριξη, να φιλοξενηθεί σε ασφαλείς δομές και να αξιοποιήσει ψηφιακά εργαλεία άμεσης προστασίας.
Ερ: Γνωρίζω ότι ως αρμόδια υφυπουργός, ξεκινάτε μία νέα καμπάνια για το λεγόμενο «χάπι του βιασμού». Πώς προέκυψε αυτή η ανάγκη;
Απ: Τα θύματα βιασμού υποεκπροσωπούνται σε συμβουλευτικά μας κέντρα, πολύ λίγες από τις γυναίκες και κοπέλες που έχουν υποστεί βιασμό, φτάνουν σε εμάς για συμβουλευτική υποστήριξη.
Τα τελευταία 2 χρόνια, η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων βιασμού που έχουν απευθυνθεί -όλες φοιτήτριες- αφηγούνται πανομοιότυπες ιστορίες σχετικά με τον βιασμό τους, που έχει γίνει με τη χρήση του «χαπιού του βιασμού» (συνηθέστερα σε υγρή μορφή ή σκόνη) από το δράστη. Περιγράφουν πως γνώρισαν το δράστη συνηθέστερα σε χώρους διασκέδασης αλλά και σε χώρο του πανεπιστημίου, ήπιαν μαζί του ένα ή δυο ποτά και μετά βρέθηκαν να έχουν απωλέσει τις αισθήσεις τους και να κακοποιούνται σεξουαλικά από εκείνον.
Η μνήμη τους είναι κατακερματισμένη, μπορούν να ανακαλέσουν μόνο θραύσματα από όσα έζησαν, τα οποία σπάνια ενέχουν μικρή δόση σωματικής βίας, συνήθως καθόλου, εφόσον η αίσθηση της πραγματικότητας έχει αμβλυνθεί, το σώμα έχει ατονήσει σε βαθμό νάρκωσης και είναι ανίκανες να αντιδράσουν. Οι δράστες όταν οι κοπέλες συνέλθουν, προκειμένου να παρουσιάσουν τον βιασμό ως συνεύρεση με συναίνεση ζητούν από την κοπέλα να ξαναβρεθούν, προκαλώντας ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση. Οι εν λόγω ουσίες είναι ανιχνεύσιμες μέσω εξετάσεων αίματος για κάποιες λίγες ώρες και συχνά τα θύματα έχουν χάσει την ευκαιρία αυτής της απόδειξης, μέχρι να συνθέσουν τα κομμάτια του τραυματικού βιώματος. Βλέποντας λοιπόν, αυτό το μοτίβο, αποφασίσαμε άμεσα να προχωρήσαμε στον σχεδιασμό μιας στοχευμένης καμπάνιας ενημέρωσης και ενδυνάμωσης.
Έχουμε ξεκινήσει ήδη συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και τον αρμόδιο φορέα για τις εξαρτησιογόνες ουσίες ΕΟΠΑΕ, για την επιστημονική τεκμηρίωση του υλικού της καμπάνιας, καθώς και συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας προκειμένου να δώσουμε ορατότητα σε ένα φαινόμενο που παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατο, αλλά και να ενδυναμώσουμε κορίτσια και νέες γυναίκες, κυρίως ηλικίας 15 έως 25 ετών.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στον θύτη. Στόχος μας κάθε κοπέλα να είναι υποψιασμένη, ασφαλής και προστατευμένη.
Ερ: Πρόσφατα ανακοινώσατε την έναρξη λειτουργίας μιας ψηφιακής πλατφόρμας για την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων. Πώς λειτουργεί;
Απ: Η ψηφιακή πλατφόρμα racism-victim-support.gr για την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων τέθηκε σε λειτουργία την 1η Μαρτίου 2026 και αποτελεί ένα σύγχρονο εργαλείο υποστήριξης όλων όσοι έρχονται αντιμέτωποι με τέτοια φαινόμενα. Η λειτουργία της βασίζεται στην άμεση και εύκολη πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες και υπηρεσίες.
Μέσα από την πλατφόρμα, οι χρήστες μπορούν να ενημερωθούν για τα δικαιώματά τους, να λάβουν σαφείς οδηγίες για το πώς μπορούν να αναφέρουν ένα περιστατικό ρατσισμού ή διάκρισης και να εντοπίσουν τους κατάλληλους φορείς υποστήριξης, αστυνομικά τμήματα, δομές παροχής νομικής συμβουλευτικής, τηλεφωνικές γραμμές, κοινωνικές υπηρεσίες, ΜΚΟ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει δοθεί στην προσβασιμότητα και τη χρηστικότητα. Η πλατφόρμα είναι διαθέσιμη σε 11 γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, ουκρανικά, φαρσί, νταρί, αραβικά, ουρντού, αλβανικά, παστό και τουρκικά), είναι πλήρως προσβάσιμη σε άτομα με αναπηρία και έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί αποτελεσματικά και από κινητές συσκευές.
Παράλληλα, διαθέτει λειτουργία γεωεντοπισμού, η οποία επιτρέπει στους χρήστες να βρίσκουν άμεσα τις κοντινότερες διαθέσιμες υπηρεσίες.
Με αυτόν τον τρόπο, η πλατφόρμα δεν περιορίζεται μόνο στην ενημέρωση, αλλά λειτουργεί ως ένα ολοκληρωμένο εργαλείο καθοδήγησης και υποστήριξης, ενισχύοντας την άμεση αντίδραση απέναντι σε περιστατικά διακρίσεων και συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας πιο συμπεριληπτικής κοινωνίας. Άλλωστε και το μήνυμα της πλατφόρμας είναι «Για μια δικαιότερη και πιο συμπεριληπτική κοινωνία για όλους», αντιδρώντας στον αποκλεισμό. Η κοινωνία μας, αποτελείται από όλους τους πολίτες και ανήκει σε όλους, χωρίς διακρίσεις.
Ερ:Στη Θεσσαλονίκη υλοποιήθηκε το πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης με την ανακαίνιση 40 διαμερισμάτων για ευάλωτα νοικοκυριά. Ποια είναι η σημασία αυτής της πρωτοβουλίας και πώς εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος;
Απ: Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί μια ουσιαστική και άμεση παρέμβαση στο πεδίο της κοινωνικής στέγασης, καθώς δίνει πραγματικές λύσεις σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν στεγαστικές δυσκολίες.
Στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, του Δήμου Θεσσαλονίκης και της Αναπτυξιακής Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης Α.Ε. παραδόθηκαν 40 πλήρως ανακαινισμένα διαμερίσματα, δημιουργώντας, ουσιαστικά, 40 νέες ευκαιρίες για οικογένειες, μονοπρόσωπα νοικοκυριά και μονογονεϊκές οικογένειες που έχουν ανάγκη.
Αξίζει να αναφέρω, ότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε 30 διαμερίσματα, ωστόσο, μέσα από την αποτελεσματική συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης, καταφέραμε να αυξήσουμε τον αριθμό στα 40, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τον κοινωνικό αντίκτυπο της δράσης.
Χαίρομαι ιδιαίτερα, που η πόλη μου, η Θεσσαλονίκη, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας, αποδεικνύοντας για ακόμη μία φορά πως καινοτομεί, στηρίζει τους ευάλωτους και αξιοποιεί κάθε ευκαιρία που πηγαίνει την πόλη μπροστά. Τα διαμερίσματα αυτά καλύπτουν άμεσες στεγαστικές ανάγκες, προσφέροντας αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, ενώ ταυτόχρονα εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό.
Συγκεκριμένα, η δράση αυτή αποτελεί μέρος ενός συνολικού πλέγματος 43 προγραμμάτων για τη στέγαση, που στοχεύουν στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος με πολλαπλά εργαλεία.
Μέσα από τέτοιες παρεμβάσεις, αυξάνουμε το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα, αξιοποιούμε ανενεργά δημόσια ακίνητα και προχωρούμε σε σύγχρονες, «πράσινες» ανακαινίσεις, ενισχύοντας ουσιαστικά την κοινωνική συνοχή και τις συνθήκες ζωής των πιο ευάλωτων πολιτών.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
