Τεχνολογία: 7 ώρες online, 44 χρόνια σε οθόνες: Η νέα πραγματικότητα της ψηφιακής ζωής

Τις ώρες που περνάμε μπροστά από μια οθόνη δεν τις μετράμε πια, τις ζούμε, καθώς σχεδόν επτά ώρες την ημέρα βρισκόμαστε online, πέντε φορές περισσότερο χρόνο στα social media απ’ ό,τι σε πραγματικές κοινωνικές επαφές.

Σε βάθος ζωής, αυτό μεταφράζεται σε πέντε χρόνια και τέσσερις μήνες μέσα σε feeds, notifications και scrolling,  ένας χρόνος που, σύμφωνα με ανάλυση της Bank of America, θα αρκούσε για 32 ταξίδια προς το φεγγάρι και πίσω. Σε ετήσια βάση, ο συνολικός χρόνος που αφιερώνεται στα social media θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την κατασκευή 131.000 μεγάλων Πυραμίδων της Γκίζας, ενώ ο μέσος ενήλικας στις ΗΠΑ θα περάσει συνολικά 44 χρόνια της ζωής του μπροστά σε οθόνες.

Η μελέτη «Tech care of yourself – Future Wellness Primer» της Bank of America αποτυπώνει τη διττή φύση της τεχνολογίας. Από τη μία πλευρά αποτελεί τον βασικό επιταχυντή προόδου και παραγωγικότητας, από την άλλη, η εκτεταμένη χρήση της συνδέεται με αυξανόμενους κινδύνους για τη σωματική, ψυχική και κοινωνική υγεία. Μοναξιά, άγχος, παχυσαρκία, μυωπία και κατάθλιψη συγκροτούν ένα σύνολο επιβαρύνσεων με συνολικό οικονομικό αποτύπωμα που φτάνει τα 7 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, δηλαδή περίπου το 6% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Η διείσδυση της τεχνολογίας είναι καθολική. Όπως επισημαίνεται, το 66% των ανθρώπων παγκοσμίως χρησιμοποιεί ήδη τεχνητή νοημοσύνη σε τακτική βάση, ενώ σχεδόν 1,8 δισεκατομμύρια έχουν δοκιμάσει εργαλεία AI. Η εξάπλωση συνοδεύεται και από νέες ψηφιακές πραγματικότητες, όπως η αύξηση των deepfakes κατά 500 φορές την περίοδο 2018-2024, αλλά και η ταχεία υιοθέτηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για καθημερινές ανάγκες.

Η επιβάρυνση στο σώμα είναι μετρήσιμη. Όταν το κεφάλι γέρνει προς τα εμπρός σε γωνία 60 μοιρών, το φορτίο στον αυχένα αυξάνεται έξι φορές,  αντίστοιχο με το να κουβαλά κανείς ένα παιδί οκτώ ετών για σχεδόν 50 ώρες την εβδομάδα. Ταυτόχρονα, η παρατεταμένη έκθεση σε οθόνες μειώνει το ανοιγοκλείσιμο των ματιών κατά περίπου τρεις φορές, φτάνοντας σε μόλις πέντε ανά λεπτό. Η καθιστική καθημερινότητα ενισχύει περαιτέρω τον κίνδυνο παχυσαρκίας, με τις σχετικές οικονομικές επιπτώσεις να εκτιμάται ότι έως το 2035 θα ξεπεράσουν το σημερινό ΑΕΠ της Ιαπωνίας.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, η συνεχής ροή πληροφοριών δημιουργεί ένα περιβάλλον υπερδιέγερσης. Notifications, emails και ειδήσεις κατακερματίζουν την προσοχή και ενισχύουν τη γνωστική κόπωση. Μπορεί να χρειαστούν έως και 23 λεπτά για να αποκατασταθεί πλήρως η συγκέντρωση μετά από μια διακοπή, ενώ η διάρκεια προσοχής της γενιάς Ζ εκτιμάται ότι είναι μικρότερη ακόμη και από εκείνη ενός χρυσόψαρου. Στις ΗΠΑ, το 44% των εφήβων δηλώνει ότι η απουσία κινητού τηλεφώνου προκαλεί άγχος.

Η κοινωνική διάσταση είναι εξίσου έντονη. Όπως αναφέρεται στην μελέτη, η μοναξιά εμφανίζεται πλέον με συχνότητα αντίστοιχη της παχυσαρκίας και του διαβήτη, ενώ η κοινωνική αποσύνδεση έχει επιπτώσεις στην υγεία συγκρίσιμες με το κάπνισμα έως και 15 τσιγάρων ημερησίως. Το ποσοστό των ενηλίκων στις ΗΠΑ χωρίς στενούς φίλους έχει αυξηθεί τέσσερις φορές από το 1990, ενώ η γενιά Ζ εμφανίζει τα υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς. Παράλληλα, οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν ως «companions» αυξήθηκαν επτά φορές μέσα σε τρία χρόνια, με τη βασική χρήση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης το 2025 να αφορά τη θεραπεία και τη συντροφικότητα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η έννοια της ευεξίας (wellness), σύμφωνα πάντα με την έρευνα, αποκτά κεντρικό ρόλο. Ορίζεται ως η ενεργή επιδίωξη δραστηριοτήτων, επιλογών και τρόπων ζωής που οδηγούν σε μια κατάσταση συνολικής υγείας και περιλαμβάνει οκτώ αλληλένδετες διαστάσεις: σωματική, νοητική, συναισθηματική, κοινωνική, πνευματική, επαγγελματική, οικονομική και περιβαλλοντική. Η οικονομία της ευεξίας αποτελεί πλέον έναν από τους μεγαλύτερους κλάδους παγκοσμίως. Έχει φτάσει τα 7 τρισεκατομμύρια δολάρια και εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 10 τρισεκατομμύρια έως το 2029, ξεπερνώντας ήδη κλάδους όπως η πληροφορική και η φαρμακοβιομηχανία. Περιλαμβάνει επιμέρους τομείς όπως η προσωπική φροντίδα και ομορφιά, η υγιεινή διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, ο τουρισμός ευεξίας και η ψυχική υγεία.

Η Bank of America εντοπίζει τρεις βασικούς άξονες ανάπτυξης: δραστηριότητες που ενισχύουν την κοινωνική σύνδεση, τεχνολογικές λύσεις ευεξίας και ατομικές επιλογές που σχετίζονται με τη διατροφή, την άσκηση και τη φροντίδα του εαυτού. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η έννοια της «ψηφιακής αποτοξίνωσης» (digital detox), δηλαδή της συνειδητής μείωσης της χρήσης τεχνολογίας με στόχο την αποφόρτιση από τη συνεχή συνδεσιμότητα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η τεχνολογία ευεξίας. Φορετές συσκευές, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακές πλατφόρμες επιτρέπουν τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων, όπως ο καρδιακός ρυθμός, τα πρότυπα ύπνου και η φυσική δραστηριότητα, προσφέροντας εξατομικευμένες οδηγίες για τη διαχείριση της υγείας. Το 31% των χρηστών χρησιμοποιεί γενετική τεχνητή νοημοσύνη για συμβουλές ευεξίας και το 24% για υποστήριξη ψυχικής υγείας.

Η ανάπτυξη αυτών των λύσεων συνδέεται και με τα κενά στα συστήματα υγείας. Παγκοσμίως, υπάρχουν 92% λιγότεροι επαγγελματίες ψυχικής υγείας σε σχέση με τους γιατρούς, ενώ σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν λαμβάνει την απαραίτητη φροντίδα. Οι ψηφιακές υπηρεσίες, όπως η εικονική θεραπεία και οι ψηφιακές θεραπευτικές εφαρμογές, διευρύνουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες και μειώνουν εμπόδια όπως το κόστος και η απόσταση.

Παράλληλα, η αξιοποίηση των δεδομένων υγείας ενισχύεται. Εκτιμάται ότι κάθε άνθρωπος θα παράγει στη διάρκεια της ζωής του δεδομένα που αντιστοιχούν σε 300 εκατομμύρια βιβλία, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για πρόληψη, διάγνωση και παρακολούθηση. Στο ευρύτερο τεχνολογικό οικοσύστημα εντάσσονται και τα ανθρωποειδή ρομπότ, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η εξυπηρέτηση και η φροντίδα, συμπεριλαμβανομένης της παροχής συντροφικότητας. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για έως και 3 δισεκατομμύρια μονάδες παγκοσμίως έως το 2060, με κύρια χρήση στις υπηρεσίες και τα νοικοκυριά. Συνολικά, τα δεδομένα της έκθεσης αποτυπώνουν την ταχεία ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην καθημερινότητα και την παράλληλη ενίσχυση της σημασίας της ευεξίας ως βασικού πλαισίου διαχείρισης των επιπτώσεων αυτής της μετάβασης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ανοικτά τα καταστήματα την Κυριακή – Πιέσεις στο πασχαλινό τραπέζι και «αγορά δύο ταχυτήτων»

Ανοικτά θα είναι την Κυριακή 5 Απριλίου, τα εμπορικά καταστήματα, από τις 11:00 έως τις 16:00 στο πλαίσιο του εορταστικού ωραρίου για το Πάσχα, όπως προτείνουν οι εμπορικοί σύλλογοι, με στόχο τη διευκόλυνση των καταναλωτών σε μια περίοδο αυξημένης εμπορικής κίνησης.

Σύμφωνα με τον Εμπορικό Σύλλογο Αθηνών, τη Μεγάλη Εβδομάδα τα καταστήματα θα λειτουργούν με διευρυμένο ωράριο από τις 09:00 έως τις 21:00 (Μεγάλη Δευτέρα έως Μεγάλη Πέμπτη), τη Μεγάλη Παρασκευή από τις 13:00 έως τις 19:00 και το Μεγάλο Σάββατο από τις 09:00 έως τις 15:00. Την Κυριακή και τη Δευτέρα του Πάσχα θα παραμείνουν κλειστά λόγω αργίας.

Θετικές είναι οι εκτιμήσεις των εμπορικών φορέων για την πορεία της αγοράς, ενώ η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας διαβεβαιώνει ότι υπάρχει επάρκεια προϊόντων και προσπάθεια συγκράτησης των τιμών, παρά τις διεθνείς πιέσεις και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιά (ΕΒΕΠ), αυξημένο εμφανίζεται το κόστος για το πασχαλινό τραπέζι, επιβεβαιώνοντας τη μετάβαση των ελληνικών νοικοκυριών σε ένα νέο μοντέλο «επιλεκτικής δαπάνης». Το συνολικό κόστος για μια τετραμελή οικογένεια εκτιμάται σύμφωνα με τις τιμοληψίες του ΕΒΕΠ στη Κεντρική Αγοράς στο Ρέντη, μεταξύ 135 και 150 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 10% έως 15% σε σχέση με το 2025.

Καθοριστικός παράγοντας παραμένει ο οβελίας, ο οποίος λειτουργεί ως «οδηγός τιμών» για το σύνολο της αγοράς. Οι τιμές διαμορφώνονται από 12 έως 14 ευρώ το κιλό στα σούπερ μάρκετ και από 14 έως 17 ευρώ στα παραδοσιακά κρεοπωλεία, με την αγορά να μην αποκλείει περαιτέρω άνοδο με τη συνολική επιβάρυνση στην αλυσίδα παραγωγής και διάθεσης να προσεγγίζει το 25%.

Ανατιμήσεις καταγράφονται και σε άλλα βασικά είδη, όπως αυγά, τσουρέκια και σοκολατοειδή – στα οποία οι αυξήσεις φτάνουν έως και 40% λόγω της ανόδου των διεθνών τιμών κακάο – ενώ η μαγειρίτσα για μια οικογένεια υπολογίζεται να κοστίσει, περίπου, 25 με 30 ευρώ.

Η εικόνα της αγοράς χαρακτηρίζεται από το ΕΒΕΠ ως «δύο ταχυτήτων», με τα σούπερ μάρκετ να απορροφούν μέρος των αυξήσεων μέσω προσφορών και προϊόντων «κράχτη», ιδιαίτερα στον οβελία, και τα παραδοσιακά καταστήματα να διατηρούν υψηλότερες τιμές, διαφημίζοντας την ποιότητα και την ελληνική προέλευση.

Παράλληλα, όπως αναφέρει το ΕΒΕΠ, ενισχύεται η τάση αλλαγής της καταναλωτικής συμπεριφοράς: οι περισσότεροι καταναλωτές αναζητούν χαμηλότερες τιμές, επιλέγουν μικρότερες ποσότητες ή εναλλακτικά προϊόντα και προχωρούν σε πρόωρες αγορές, αξιοποιώντας την κατάψυξη για να «κλειδώσουν» τιμές.

Σε μακροοικονομικό επίπεδο, προσθέτει το επιμελητήριο, ο πληθωρισμός συνεχίζει να επηρεάζει την αγοραστική δύναμη, με την αύξηση των τιμών στα τρόφιμα να παραμένει υψηλή τα τελευταία χρόνια, ενώ το ενεργειακό κόστος και οι γεωπολιτικές εξελίξεις επιβαρύνουν την αγορά.

Όπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, «η εικόνα της πασχαλινής αγοράς για το 2026 δείχνει ότι, παρά τη διατήρηση του συνολικού τζίρου, ο όγκος κατανάλωσης μειώνεται. Το πασχαλινό τραπέζι, αν και αισθητά ακριβότερο, παραμένει προσιτό για τους περισσότερους Έλληνες, ωστόσο γίνεται πιο λιτό και πιο προσεκτικό, αντανακλώντας τη μείωση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης».

Όπως σημείωσε, «η αγορά χαρακτηρίζεται φέτος από περιορισμένη προσφορά, αυξημένο κόστος και υψηλότερες τιμές», επισημαίνοντας ωστόσο ότι «τίποτα δεν σταματά τον εορτασμό του Πάσχα στο χωριό», υπογραμμίζοντας τη διαχρονική σημασία των εορτών για την ελληνική κοινωνία και οικονομία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δύο μαχητικά αεροσκάφη των ΗΠΑ καταρρίφθηκαν στο Ιράν και τον Κόλπο, με την Τεχεράνη να αναζητά έναν αγνοούμενο πιλότο

Δύο αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη καταρρίφθηκαν πάνω από το Ιράν και τον Κόλπο, δήλωσαν χθες Παρασκευή Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι, με τους δύο πιλότους να έχουν διασωθεί και τον τρίτο να αγνοείται και να τον αναζητούν οι ιρανικές και οι αμερικανικές δυνάμεις.

Τα περιστατικά αυτά καταδεικνύουν τους κινδύνους που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα αμερικανικά και ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη που πετούν στον εναέριο χώρο του Ιράν, παρά τους ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, σύμφωνα με τους οποίους οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν πλήρη έλεγχο των ιρανικών αιθέρων.

Το πρώτο αεροσκάφος, ένα F-15, καταρρίφθηκε από ιρανικά πυρά, δήλωσαν αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, το αεροσκάφος καταστράφηκε από το σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας των Φρουρών της Επανάστασης.

Οι εφημερίδες New York Times και Washington Post αναφέρουν ότι έχουν επιβεβαιώσει την αυθεντικότητα φωτογραφιών και βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τον ιρανικό Τύπο και τα οποία δείχνουν αμερικανικά ελικόπτερα και αεροσκάφη να πετούν σε χαμηλό υψόμετρο πάνω από την περιοχή που σημειώθηκε το περιστατικό.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε εικόνες που δείχνουν συντρίμμια του αεροσκάφους και υποσχέθηκε «γενναία αμοιβή» για όσους παραδώσουν τους πιλότους.

Ένα δεύτερο αεροσκάφος, ένα A-10 Warthog, επλήγη από ιρανικά πυρά και συνετρίβη στο Κουβέιτ, με τον πιλότο του να ενεργοποιεί το εκτινασσόμενο κάθισμα, δήλωσαν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι.

Δύο ελικόπτερα Blackhawk συμμετέχουν στις επιχειρήσεις έρευνας του αγνοούμενου πιλότου, ο οποίος, αφού το αεροσκάφος του επλήγη από ιρανικά πυρά, κατάφερε να βγει από τον ιρανικό εναέριο χώρο, σημείωσαν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Reuters.

Οι Ιρανοί, οι οποίοι εδώ και εβδομάδες γίνονται στόχος σφοδρών βομβαρδισμών από αμερικανικά και ισραηλινά αεροσκάφη, ανήρτησαν μηνύματα με τα οποία πανηγυρίζουν τις καταρρίψεις των αεροσκαφών. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ έγραψε στο X ότι ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ «υποβαθμίστηκε από αλλαγή καθεστώτος» σε ένα κυνήγι των πιλότων τους.

Σε σύντομη τηλεφωνική του συνέντευξη στο NBC ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι η εξέλιξη αυτή δεν θα αλλάξει «απολύτως τίποτα» στις ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις με το Ιράν.

Μέχρι στιγμής 13 Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί στον πόλεμο και περισσότεροι από 300 έχουν τραυματιστεί, σύμφωνα με την Centcom.

Καμία ένδειξη ότι οδεύουμε προς τερματισμό του πολέμου

Η προοπτική ότι ένας Αμερικανός στρατιωτικός είναι ζωντανός και καταδιώκεται μέσα στο Ιράν αυξάνει το διακύβευμα για την Ουάσινγκτον σε μια σύγκρουση η οποία δεν έχει τη στήριξη  μεγάλου μέρους των Αμερικανών και την ώρα που δεν διαφαίνεται επικείμενο τέλος.

Το Ιράν δήλωσε επισήμως στους διαπραγματευτές ότι δεν είναι έτοιμο να συναντηθεί με Αμερικανούς αξιωματούχους στο Ισλαμαμπάντ τις επόμενες ημέρες και οι προσπάθειες για εκεχειρία, των οποίων ηγείται το Πακιστάν, φαίνεται να έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο, ανέφερε χθες η Wall Street Journal.

Το Ιράν σε αντίποινα για τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εξαπολύει επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ, αλλά και των χωρών του Κόλπου.

Η αμερικανική πρεσβεία στη Βηρυτό προειδοποίησε ότι το Ιράν και συμμαχικές του ένοπλες ομάδες ενδέχεται να στοχοποιήσουν πανεπιστήμια στον Λίβανο και προέτρεψε τους Αμερικανούς πολίτες που βρίσκονται στη χώρα να φύγουν όσο εξακολουθούν να είναι διαθέσιμες οι εμπορικές πτήσεις.

Χθες Παρασκευή, καθώς ο Τραμπ απειλούσε να χτυπήσει τις γέφυρες και τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας του Ιράν, η Τεχεράνη  έπληξε έναν σταθμό παραγωγής ενέργειας και αφαλάτωσης νερού στο Κουβέιτ, υπογραμμίζοντας την ευαλωτότητα των κρατών του Κόλπου που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε μονάδες αφαλάτωσης για πόσιμο νερό.

Η Kuwait Petroleum Corporation ανακοίνωσε ότι το διυλιστήριό της στη Μίνα αλ-Αχμάντι επλήγη από μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ένας Αιγύπτιος σκοτώθηκε σε επίθεση εναντίον του συγκροτήματος παραγωγής φυσικού αερίου Χαμπσάν, στο Αμπού Ντάμπι.

Στο Μπαχρέιν τέσσερις άνθρωποι τραυματίστηκαν ελαφρά από συντρίμμια μετά την αναχαίτιση ιρανικών drones, σύμφωνα με τις αρχές.

Στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ διεξάγει σφοδρούς βομβαρδισμούς αλλά και χερσαίες επιχειρήσεις στο νότιο τμήμα της χώρας με στόχο να εξαλείψει τη Χεζμπολάχ, μια γέφυρα στα ανατολικά καταστράφηκε από τις ισραηλινές δυνάμεις.

Παράλληλα τρεις κυανόκρανοι τραυματίστηκαν στο νότιο τμήμα της χώρας σε έκρηξη, άγνωστης μέχρι στιγμής προέλευσης.

Στο Ισραήλ συντρίμμια πυραύλων έπεσαν χθες κοντά στο λιμάνι της Χάιφα, όπου βρίσκεται ένα μεγάλο διυλιστήριο πετρελαίου. Εξάλλου σήμερα τα ξημερώματα ένας άνθρωπος τραυματίστηκε ελαφρά από σπασμένα γυαλιά σε προάστιο του Τελ Αβίβ, σύμφωνα με την υπηρεσία ασθενοφόρων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εντατικοί έλεγχοι στην αγορά ενόψει Πάσχα

Σε εντατικούς και έκτακτους ελέγχους σε ολόκληρη την αγορά προχωρά το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενόψει της πασχαλινής περιόδου, επιδιώκοντας να αποτρέψει φαινόμενα παρατυπιών και να ενισχύσει την προστασία των καταναλωτών αλλά και να διασφαλίσει την ομαλή και εύρυθμη λειτουργία της αγοράς σε μια περίοδο με αυξημένη εμπορική δραστηριότητα.

Η πασχαλινή περίοδος αποτελεί διαχρονικά μία από τις πιο απαιτητικές για την αγορά τροφίμων, καθώς η κατανάλωση αυξάνεται σημαντικά και η διακίνηση προϊόντων εντείνεται σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου θέτουν σε εφαρμογή ένα εκτεταμένο σχέδιο ελέγχων, το οποίο καλύπτει από την παραγωγή και τη μεταποίηση μέχρι τη διάθεση των προϊόντων στον τελικό καταναλωτή, με στόχο να διασφαλιστεί ότι τηρούνται οι προβλεπόμενοι κανόνες σε κάθε στάδιο.

«Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εντείνει τους ελέγχους ενόψει του Πάσχα, με στόχο να διασφαλιστεί η νομιμότητα, η προστασία του καταναλωτή και η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς» επισήμανε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΑΑΤ, Σπύρος Πρωτοψάλτης.

Όπως υπογράμμισε ο ίδιος, η παρουσία των ελεγκτικών μηχανισμών είναι διαρκής και ενισχυμένη, με στόχο την πρόληψη παραβάσεων πριν αυτές λάβουν έκταση. «Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες βρίσκονται καθημερινά στο πεδίο, με συστηματικούς και στοχευμένους ελέγχους σε όλη την αλυσίδα διακίνησης και διάθεσης προϊόντων. Στόχος μας είναι να προλάβουμε φαινόμενα παρατυπιών και να ενισχύσουμε το αίσθημα εμπιστοσύνης των καταναλωτών αυτή την κρίσιμη περίοδο αυξημένης ζήτησης», πρόσθεσε.

Το πλαίσιο των ελέγχων είναι ευρύ και καλύπτει το σύνολο των προϊόντων που παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση την εορταστική περίοδο του Πάσχα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε επιχειρήσεις χονδρικής και λιανικής πώλησης, σε λαϊκές αγορές, σε τυποποιητήρια και συσκευαστήρια, καθώς και σε σημεία εισόδου και εξόδου της χώρας.

Επιπλέον, έλεγχοι πραγματοποιούνται και σε κομβικά σημεία του οδικού δικτύου, ανάλογα με τα δεδομένα που αξιολογούνται κάθε φορά από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή διακίνηση των προϊόντων.

Οι έλεγχοι αυτοί διεξάγονται με αυξημένη συχνότητα, γεγονός που αποτυπώνεται και στα επίσημα στοιχεία του υπουργείου.

Αναλυτικά, σύμφωνα με τα δεδομένα του ΥΠΑΑΤ, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 διενεργήθηκαν συνολικά 1.777 έλεγχοι από τη Γενική Διεύθυνση Τροφίμων και τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής. Ο αριθμός αυτός είναι υπερδιπλάσιος, παρουσιάζοντας αύξηση της τάξης του 120% σε σύγκριση με το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του 2025, όταν είχαν πραγματοποιηθεί 807 έλεγχοι.

Η αύξηση αυτή των ελέγχων δείχνει τη βούληση των αρχών να ενισχύσουν την εποπτεία της αγοράς, ιδίως σε περιόδους αυξημένης κατανάλωσης, όπου ενδέχεται να εμφανιστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας ή παραπλάνησης των καταναλωτών. Η εντατικοποίηση της παρουσίας των ελεγκτικών μηχανισμών λειτουργεί αποτρεπτικά για παραβατικές συμπεριφορές και συμβάλλει στη διατήρηση ενός υγιούς ανταγωνιστικού περιβάλλοντος.

Τα αποτελέσματα των ελέγχων καταδεικνύουν επίσης τη σημασία της εντατικοποίησης της ελεγκτικής δραστηριότητας. Από τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, έχουν καταγραφεί περισσότερες από 300 μη συμμορφώσεις, ενώ σε 122 περιπτώσεις απευθύνθηκαν συστάσεις προς επιχειρήσεις για τη διόρθωση των διαπιστωμένων αποκλίσεων. Στις περιπτώσεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, κινείται και η προβλεπόμενη διαδικασία για την επιβολή διοικητικών κυρώσεων και προστίμων, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Ιδιαίτερη ένταση παρουσίασε η ελεγκτική δραστηριότητα τον Μάρτιο, μήνα κατά τον οποίο κορυφώθηκε η προετοιμασία για την πασχαλινή αγορά. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν 220 έλεγχοι από τη Διεύθυνση Ποιότητας και Ασφάλειας Τροφίμων, ενώ επιπλέον 76 έλεγχοι διενεργήθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Κτηνιατρικής, επιβεβαιώνοντας τη συντονισμένη κινητοποίηση όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Από το ΥΠΑΑΤ επισημαίνεται ότι οι έλεγχοι θα συνεχιστούν με αμείωτη ένταση καθ’ όλη τη διάρκεια της πασχαλινής περιόδου, με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας, τη διασφάλιση της ποιότητας των προϊόντων και την ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά. Παράλληλα, τονίζεται ότι η συνεργασία των επιχειρήσεων και η συμμόρφωσή τους με το ισχύον πλαίσιο αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών.

Τέλος, οι αρμόδιες αρχές υπογραμμίζουν ότι τόσο οι επαγγελματίες όσο και οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί την περίοδο αυτή, επισημαίνοντας ότι η τήρηση των κανόνων και η υπεύθυνη στάση όλων των εμπλεκόμενων πλευρών αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για τη διασφάλιση μιας ομαλής και ασφαλούς πασχαλινής αγοράς.

Ανοικτά τα καταστήματα την Κυριακή – Πιέσεις στο πασχαλινό τραπέζι και «αγορά δύο ταχυτήτων»

Ανοικτά θα είναι την Κυριακή 5 Απριλίου, τα εμπορικά καταστήματα, από τις 11:00 έως τις 16:00 στο πλαίσιο του εορταστικού ωραρίου για το Πάσχα, όπως προτείνουν οι εμπορικοί σύλλογοι, με στόχο τη διευκόλυνση των καταναλωτών σε μια περίοδο αυξημένης εμπορικής κίνησης.

Σύμφωνα με τον Εμπορικό Σύλλογο Αθηνών, τη Μεγάλη Εβδομάδα τα καταστήματα θα λειτουργούν με διευρυμένο ωράριο από τις 09:00 έως τις 21:00 (Μεγάλη Δευτέρα έως Μεγάλη Πέμπτη), τη Μεγάλη Παρασκευή από τις 13:00 έως τις 19:00 και το Μεγάλο Σάββατο από τις 09:00 έως τις 15:00. Την Κυριακή και τη Δευτέρα του Πάσχα θα παραμείνουν κλειστά λόγω αργίας.

Θετικές είναι οι εκτιμήσεις των εμπορικών φορέων για την πορεία της αγοράς, ενώ η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας διαβεβαιώνει ότι υπάρχει επάρκεια προϊόντων και προσπάθεια συγκράτησης των τιμών, παρά τις διεθνείς πιέσεις και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιά (ΕΒΕΠ), αυξημένο εμφανίζεται το κόστος για το πασχαλινό τραπέζι, επιβεβαιώνοντας τη μετάβαση των ελληνικών νοικοκυριών σε ένα νέο μοντέλο «επιλεκτικής δαπάνης». Το συνολικό κόστος για μια τετραμελή οικογένεια εκτιμάται σύμφωνα με τις τιμοληψίες του ΕΒΕΠ στη Κεντρική Αγοράς στο Ρέντη, μεταξύ 135 και 150 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 10% έως 15% σε σχέση με το 2025.

Καθοριστικός παράγοντας παραμένει ο οβελίας, ο οποίος λειτουργεί ως «οδηγός τιμών» για το σύνολο της αγοράς. Οι τιμές διαμορφώνονται από 12 έως 14 ευρώ το κιλό στα σούπερ μάρκετ και από 14 έως 17 ευρώ στα παραδοσιακά κρεοπωλεία, με την αγορά να μην αποκλείει περαιτέρω άνοδο με τη συνολική επιβάρυνση στην αλυσίδα παραγωγής και διάθεσης να προσεγγίζει το 25%.

Ανατιμήσεις καταγράφονται και σε άλλα βασικά είδη, όπως αυγά, τσουρέκια και σοκολατοειδή – στα οποία οι αυξήσεις φτάνουν έως και 40% λόγω της ανόδου των διεθνών τιμών κακάο – ενώ η μαγειρίτσα για μια οικογένεια υπολογίζεται να κοστίσει, περίπου, 25 με 30 ευρώ.

Η εικόνα της αγοράς χαρακτηρίζεται από το ΕΒΕΠ ως «δύο ταχυτήτων», με τα σούπερ μάρκετ να απορροφούν μέρος των αυξήσεων μέσω προσφορών και προϊόντων «κράχτη», ιδιαίτερα στον οβελία, και τα παραδοσιακά καταστήματα να διατηρούν υψηλότερες τιμές, διαφημίζοντας την ποιότητα και την ελληνική προέλευση.

Παράλληλα, όπως αναφέρει το ΕΒΕΠ, ενισχύεται η τάση αλλαγής της καταναλωτικής συμπεριφοράς: οι περισσότεροι καταναλωτές αναζητούν χαμηλότερες τιμές, επιλέγουν μικρότερες ποσότητες ή εναλλακτικά προϊόντα και προχωρούν σε πρόωρες αγορές, αξιοποιώντας την κατάψυξη για να «κλειδώσουν» τιμές.

Σε μακροοικονομικό επίπεδο, προσθέτει το επιμελητήριο, ο πληθωρισμός συνεχίζει να επηρεάζει την αγοραστική δύναμη, με την αύξηση των τιμών στα τρόφιμα να παραμένει υψηλή τα τελευταία χρόνια, ενώ το ενεργειακό κόστος και οι γεωπολιτικές εξελίξεις επιβαρύνουν την αγορά.

Όπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, «η εικόνα της πασχαλινής αγοράς για το 2026 δείχνει ότι, παρά τη διατήρηση του συνολικού τζίρου, ο όγκος κατανάλωσης μειώνεται. Το πασχαλινό τραπέζι, αν και αισθητά ακριβότερο, παραμένει προσιτό για τους περισσότερους Έλληνες, ωστόσο γίνεται πιο λιτό και πιο προσεκτικό, αντανακλώντας τη μείωση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης».

Όπως σημείωσε, «η αγορά χαρακτηρίζεται φέτος από περιορισμένη προσφορά, αυξημένο κόστος και υψηλότερες τιμές», επισημαίνοντας ωστόσο ότι «τίποτα δεν σταματά τον εορτασμό του Πάσχα στο χωριό», υπογραμμίζοντας τη διαχρονική σημασία των εορτών για την ελληνική κοινωνία και οικονομία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το χαμόγελο δεν είναι λεπτομέρεια: Είναι στάση ζωής – Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Ας μιλήσουμε λίγο για το χαμόγελο.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Όχι σαν κάτι επιφανειακό. Όχι σαν ευγένεια. Όχι σαν «καλή συμπεριφορά». Αλλά σαν στάση…

Γιατί το χαμόγελο δεν είναι απλώς μια κίνηση του προσώπου. Είναι ένας τρόπος να στέκεσαι μέσα στη ζωή. Μια μικρή, καθημερινή επιλογή που χωρίς να το καταλαβαίνουμε πάντα επηρεάζει πολύ περισσότερα από όσα νομίζουμε.

Και αν σταθούμε λίγο πάνω του, θα δούμε ότι δεν είναι καθόλου τυχαίο που έχει υμνηθεί τόσο πολύ. Όχι μόνο γιατί είναι «ωραίο». Αλλά γιατί λειτουργεί!

Ας δούμε μερικούς λόγους. Όχι όλους. Μερικούς. Οι υπόλοιποι… θα βρεθούν μόνοι τους.

Είναι μεταδοτικό και αυτό δεν είναι απλώς κλισέ!

Το έχουμε ακούσει όλοι: «το χαμόγελο είναι μεταδοτικό».

Κλισέ; Ναι. Ψέμα; Καθόλου. Δοκίμασέ το.

Χαμογέλα σε κάποιον, όχι επίτηδες, όχι «στημένο», απλώς αληθινά, και δες τι συμβαίνει. Κάτι αλλάζει. Μικρό, αλλά αλλάζει. Και το πιο ενδιαφέρον; Δεν ξέρεις ποτέ μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτό το μικρό κύμα.

Μας φτιάχνει τη διάθεση… και μένει

Το χαμόγελο δεν είναι μόνο αποτέλεσμα της καλής διάθεσης. Είναι και αιτία της.

Χαμογελάς και κάπως… μαλακώνεις. Χαλαρώνεις λίγο. Ανασαίνεις αλλιώς. Και το ωραίο είναι ότι δεν τελειώνει εκείνη τη στιγμή. Μένει. Σαν μια μικρή «ουρά» ευφορίας που συνεχίζει λίγο πιο μετά. Σαν την τσίχλα που δεν τελειώνει αμέσως. Κάπως έτσι.

Μας κάνει πιο «ζωντανούς» μέσα στις σχέσεις

Ας το πούμε απλά. Με ποιον θες να είσαι; Με έναν άνθρωπο που είναι κλειστός, βαρύς, μόνιμα σφιγμένος; Ή με έναν άνθρωπο που έχει μια ανοιχτότητα, μια ζεστασιά, μια διάθεση;

Δεν είναι θέμα εμφάνισης. Είναι θέμα ενέργειας. Το χαμόγελο δεν σε κάνει απλώς πιο «ελκυστικό». Σε κάνει πιο προσβάσιμο. Πιο ανθρώπινο. Πιο κοντινό. Και αυτό, στις σχέσεις, μετράει πολύ.

Δείχνει κάτι πιο φρέσκο χωρίς προσπάθεια

Δεν χρειάζεται να το αναλύσουμε πολύ. Το πρόσωπο αλλάζει όταν χαμογελάς. Μαλακώνει. Ανοίγει. Φωτίζεται. Και ναι! αν θέλουμε να το πούμε και πιο πρακτικά δείχνει πιο «ζωντανό». Πιο ξεκούραστο. Όχι γιατί εξαφανίζονται τα χρόνια… Αλλά γιατί φαίνεται η ζωή.

Αλλάζει και τον άλλον όχι μόνο εσένα

Το χαμόγελο δεν είναι ατομική υπόθεση. Δεν μένει πάνω σου. Πηγαίνει και στον άλλον. Κοίτα πώς νιώθεις όταν κάποιος σου χαμογελάσει αληθινά. Κάτι μέσα σου χαλαρώνει, έστω και λίγο. Κάτι λέει «οκ». Και χωρίς πολλά λόγια, δημιουργείται μια μικρή σύνδεση. Και αυτό σε έναν κόσμο που συχνά βιάζεται, απομακρύνεται, κλείνεται δεν είναι καθόλου λίγο.

Ξυπνάει μνήμες και φτιάχνει αλυσίδες

Έχει κάτι περίεργο το χαμόγελο. Σου θυμίζει πράγματα. Μια στιγμή. Έναν άνθρωπο. Κάτι καλό που είχες ξεχάσει. Και μετά έρχεται το επόμενο. Και το επόμενο. Και χωρίς να το καταλάβεις, ξεκινάει μια μικρή αλυσίδα. Ένα «γαϊτανάκι» θετικότητας, ακριβώς αντίθετο από αυτό που συμβαίνει όταν κολλάμε σε αρνητικές σκέψεις.

Είναι ξεκούραση, όχι προσπάθεια

Μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά το να είσαι συνεχώς σφιγμένος, βαρύς, πιεσμένος… κουράζει. Το χαμόγελο, όταν είναι αυθεντικό, δεν είναι κόπος. Είναι αποφόρτιση. Δεν σημαίνει ότι όλα είναι τέλεια. Σημαίνει ότι για λίγο… αφήνεις. Και αυτό ξεκουράζει.

Είναι το πιο απλό «αντίδοτο» στο άγχος

Χωρίς κόστος. Χωρίς παρενέργειες. Χωρίς οδηγίες χρήσης.

Το χαμόγελο δεν θα λύσει τα προβλήματα. Αλλά μπορεί να αλλάξει τη θέση από την οποία τα κοιτάς. Και μερικές φορές… αυτό αρκεί για να ξεκινήσει κάτι διαφορετικό.

Τι είναι τελικά το χαμόγελο;

Μια κίνηση; Μια συνήθεια; Μια λεπτομέρεια; Ίσως. Ίσως όμως να είναι κάτι πιο απλό και πιο ουσιαστικό μαζί: μια μικρή υπενθύμιση ότι, μέσα σε όλα όσα συμβαίνουν, υπάρχει ακόμα χώρος για κάτι πιο ελαφρύ Και αυτός ο χώρος… δεν είναι κάπου έξω. Είναι ήδη εδώ. Λίγο πιο κοντά απ’ όσο νομίζεις.

Επιστήμη- Υγεία: Μείωση των θανάτων από παιδικό καρκίνο, αλλά και μεγάλες ανισότητες εντοπίζει έρευνα στο «Lancet»

Το 2023 υπολογίζεται ότι 377.000 παιδιά ηλικίας 0-19 ετών παγκοσμίως εμφάνισαν καρκίνο, όμως το 85% των περιστατικών και το 94% των θανάτων σημειώθηκαν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Τα παραπάνω διαπιστώνει έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Lancet».

Ο παιδικός καρκίνος ήταν το 2023 η όγδοη κύρια αιτία θανάτων στην παιδική ηλικία. Οι τύποι καρκίνου με το μεγαλύτερο φορτίο παγκοσμίως τη χρονιά αυτή ήταν οι λευχαιμίες, οι καρκίνοι εγκεφάλου και κεντρικού νευρικού συστήματος και το μη Hodgkin λέμφωμα.

Σύμφωνα με την έρευνα διεθνούς ερευνητικής ομάδας, με επικεφαλής το Ινστιτούτο IHME του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, τα νέα ετήσια κρούσματα παρέμειναν από το 1990 και μετά σχετικά αμετάβλητα. Τον μεγαλύτερο αριθμό κρουσμάτων είχαν η δυτική περιφέρεια του Ειρηνικού και η Αφρική.

Αντίθετα, οι θάνατοι από καρκίνο παιδικής ηλικίας μειώθηκαν κατά 27% παγκοσμίως, από 197.000 το 1990 σε 144.000 το 2023. Ωστόσο, η μείωση των θανάτων δεν ήταν καθολική: η θνησιμότητα στις χώρες χαμηλού εισοδήματος αυξήθηκε κατά 38% την ίδια περίοδο.

Μεγάλη αύξηση των θανάτων σημειώθηκε στις αφρικανικές χώρες, από 31.500 το 1990 σε 49.000 το 2023 (αύξηση 55,6%). Επίσης, στις χώρες αυτές διαπιστώθηκε ότι το ποσοστό των παιδιών που θεραπεύονται είναι κάτω από 20%, ένα ποσοστό δραματικά αντίθετο με το πάνω από 80% ποσοστό επιβίωσης που συναντάται σε χώρες υψηλού εισοδήματος.

Υψηλά ποσοστά θνησιμότητας με βάση την ηλικία είχαν το 2023 και οι ανατολικές περιοχές της Μεσογείου. Η ανατολική Μεσόγειος είχε επιπλέον υψηλό ποσοστό εμφάνισης παιδικών καρκίνων και μεγάλες διαφοροποιήσεις ανά περιοχές: τα παιδιά στις πλούσιες χώρες του Κόλπου είχαν πρόσβαση σε υψηλού επιπέδου θεραπεία, ενώ στις εμπόλεμες ζώνες τα υγειονομικά συστήματα καταρρέουν και ο εκτοπισμός των πληθυσμών δυσχεραίνει την παιδιατρική φροντίδα.

Συνολικά, διαπιστώθηκε ότι το φορτίο παιδικού καρκίνου είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο στις χώρες με περιορισμένους οικονομικούς πόρους. Σε σχετικό άρθρο γνώμης επισημαίνεται ότι στις χώρες χαμηλού εισοδήματος υπάρχει απουσία δεδομένων σχετικών με τα περιστατικά και τη θνησιμότητα από παιδικό καρκίνο και υπογραμμίζεται η ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στη δημιουργία μητρώων καρκίνου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Υγεία: Πρωτοποριακή επέμβαση καρδιάς στην Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του ΕΚΠΑ στο νοσοκομείο «ΣΩΤΗΡΙΑ»

Την Τρίτη 31 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε η πρώτη, στην Ελλάδα, επιτυχής αντιμετώπιση TAVI-in-TAVI εκφυλισμένης αυτοεκπτυσσόμενης βιοπροσθετικής αορτικής βαλβίδας CoreValve 31 mm, τοποθετημένη προ 15ετίας.

Η επέμβαση έγινε στο νοσοκομείο «ΣΩΤΗΡΙΑ», στη Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, σε άνδρα ασθενή ηλικίας 53 ετών, με την τεχνική BASILICA, λόγω υψηλού κινδύνου απόφραξης των στεφανιαίων αρτηριών και την τοποθέτηση νέας βαλβίδας Myval 24,5 mm.

Ο ασθενής, παρά το νεαρό της ηλικίας του, έχει ιστορικό δύο χειρουργικών επεμβάσεων στον θώρακα και εκτεταμένης ακτινοθεραπείας στον θώρακα λόγω θυμώματος. Επίσης, πάσχει από οικογενή υπερχοληστερολαιμία και στεφανιαία νόσο. Πριν από 17 χρόνια, έχοντας κριθεί ως ανεγχείρητος, είχε υποβληθεί σε άλλο νοσοκομείο σε αγγειοπλαστική στελέχους και προσθίου κατιόντα. Προ 3μήνου υποβλήθηκε λόγω οξέος εμφράγματος σε νέα αγγειοπλαστική στον πρόσθιο κατιόντα σε δημόσιο νοσοκομείο.

Έκτοτε, λόγω υποτροπιαζόντων πνευμονικών οιδημάτων και μη δυνατότητας χειρουργικής αντιμετώπισης, αποφασίστηκε η συγκεκριμένη ιδιαίτερα απαιτητική διακαθετηριακή αντιμετώπιση (BASILICA, TAVI-in-TAVI) που συνδυάστηκε με άριστο τελικό αποτέλεσμα για τον ασθενή.

Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στο Αιμοδυναμικό Εργαστήριο της Γ’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, στο νοσοκομείο «ΣΩΤΗΡΙΑ» υπό τη διεύθυνση του πρύτανη και καθηγητή Καρδιολογίας Γεράσιμου Σιάσου. Η ομάδα που συμμετείχε και πραγματοποίησε την επέμβαση αποτελείται από τους Εμμανουήλ Βαβουρανάκη, ομότιμο καθηγητή Καρδιολογίας, Κωνσταντίνο Καλογερά, επίκουρο καθηγητή Καρδιολογίας, Αναστάσιο Μαραθωνίτη, καρδιολόγο επιστημονικό συνεργάτη, Ουρανία Κατσαρού, επιμελήτρια καρδιολόγο και Κάρμεν Μολντοβάν, επικουρική καρδιολόγο. Σημαντικότατη υπήρξε η συνεισφορά και από το σύνολο του προσωπικού του Αιμοδυναμικού Εργαστηρίου με προϊστάμενο τον Βάιο Τζορτζιώτη.

Ο κ. Σιάσος δήλωσε: «Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών βρίσκεται μεταξύ των 100 καλύτερων Ιατρικών Σχολών σε παγκόσμιο επίπεδο με σπουδαίες διεθνείς διακρίσεις. Πρόκειται για άλλη μία πρωτοποριακή επέμβαση των επεμβατικών καρδιολόγων της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, που επιβεβαιώνει το πολύ υψηλό επίπεδο παροχής υπηρεσιών υγείας προς το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Επεμβάσεις οι οποίες γίνονταν μόνο σε μεγάλα ιατρικά κέντρα του εξωτερικού, γίνονται με μεγάλη επιτυχία στη χώρα μας».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Καλωδιώνονται» Σαντορίνη, Θηρασιά και τα νησάκια των Καμμένων για την έγκαιρη ανίχνευση σεισμικής δραστηριότητας

«Καλωδιώνονται» το τελευταίο χρονικό διάστημα η Σαντορίνη, η Θηρασιά και τα νησάκια των Καμμένων, στο πλαίσιο της αναβάθμισης του δικτύου των γεωδαιτικών σταθμών, οι οποίοι παρακολουθούν τη σεισμική δραστηριότητα και εντοπίζουν μετακινήσεις που σηματοδοτούν νέες φάσεις σεισμικής διέγερσης.

Καλώδια, φωτοβολταϊκά πάνελ και τοπογραφικά όργανα που μοιάζουν με τηλεσκόπια και μετρούν γωνίες και αποστάσεις «αγκαλιάζουν» την καλντέρα, γίνονται ένα με το ηφαιστειακό τοπίο και προσπαθούν να καταγράψουν οτιδήποτε θα μπορούσε να προμηνύει ένα νέο φαινόμενο.

Το έργο των γεωδαιτικών σταθμών «συμπληρώνουν» οι σεισμογράφοι, οι οποίοι μπορούν να επιβεβαιώσουν αν οι παραμορφώσεις αυτές προκαλούν δραστηριότητα σε κάποιο από τα ρήγματα. Την ίδια στιγμή, σύγχρονα μηχανήματα που χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη και τους αλγόριθμους της μηχανικής μάθησης ερμηνεύουν τις καταγραφές των σεισμογράφων ώστε να ανιχνεύουν κάποιο πρόδρομο σεισμό, σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα της παρακολούθησης της περιοχής από τους δορυφόρους της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Εταιρείας και τους σταθμούς που διενεργούν γεωχημικές μετρήσεις, μετρήσεις αερίων ή αλλαγές στη θερμοκρασία του νερού της θάλασσας.

FB IMG 1775124008249

Ο καθηγητής σεισμολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κώστας Παπαζάχος, μιλώντας στο ΑΠΕ–ΜΠΕ, επισημαίνει ότι και τα δύο σεισμοηφαιστειακά κέντρα στη Σαντορίνη και την Άνυδρο, τα οποία εμφάνισαν έξαρση το 2024 και το 2025 είναι σε σημαντική ύφεση και επανέρχονται στα επίπεδα της προ της κρίσης δραστηριότητας. Ωστόσο, τονίζει ότι η περιοχή παρακολουθείται στενά από τους επιστήμονες, προκειμένου να συλλέγονται πολλά, πυκνά, υψηλής ποιότητας και διαφορετικών τύπων δεδομένα και να μπορούν να δοθούν απαντήσεις στην πολιτεία και τον κόσμο.

«Στη Σαντορίνη λειτουργεί περίπου 31 χρόνια ένα μη κερδοσκοπικό Σωματείο, το Ινστιτούτο Μελέτης και Παρακολούθησης του Ηφαιστείου της Σαντορίνης, του οποίου τυχαίνει να είμαι ο τρίτος πρόεδρος. Το Ινστιτούτο λειτουργεί σε όλη αυτή τη χρονική περίοδο ένα τοπικό δίκτυο παρακολούθησης του ηφαιστείου. Στο πλαίσιο, άλλωστε, της οικονομικής ενίσχυσης που έχει δώσει το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας διά μέσω του ΟΑΣΠ, το δίκτυο αυτό αναβαθμίζεται και εκσυγχρονίζεται», αναφέρει ο κ. Παπαζάχος.

«Αυτή τη στιγμή», συμπληρώνει, «σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ολοκληρώσαμε την εγκατάσταση και αναβάθμιση ενός δικτύου με τρεις νέους γεωδαιτικούς σταθμούς GNSS για τη δορυφορική παρακολούθηση των παραμορφώσεων. Αυτή τη στιγμή, το δίκτυο των γεωδαιτικών σταθμών αριθμεί συνολικά δέκα, ενώ έγινε και μια αναβάθμιση των υφιστάμενων σεισμολογικών σταθμών, απεγκαθιστώντας το παλιό αναλογικό δίκτυο, το οποίο λειτούργησε στη Σαντορίνη επί 31 χρόνια. Επιπλέον, γίνεται αυτή τη στιγμή ένας νέος ψηφιακός σεισμολογικός σταθμός στην περιοχή του Ακρωτηρίου και απεγκαταστάθηκε και το παλιό δίκτυο.

FB IMG 1775123765864

Παράλληλα, διενεργήθηκαν αναβαθμίσεις στην τροφοδοσία, την παρακολούθηση και τη λειτουργία όλων των υπόλοιπων δικτύων και εκκρεμεί, τέλος, η μετακίνησή μας στην Άνυδρο και κυρίως στα Χριστιανά για την οριστική εγκατάσταση ενός νέου σεισμογράφου. Σε αυτά τα μέρη είχαν γίνει προσωρινές εγκαταστάσεις στη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης και ο σκοπός είναι να εγκατασταθούν σύγχρονα μόνιμα μηχανήματα, τα οποία θα μπορούν να παρακολουθούν και στο μέλλον τη σεισμική δραστηριότητα».

Επιπλέον, το επόμενο χρονικό διάστημα θα υπάρξουν βελτιώσεις του εξοπλισμού του δικτύου και στη Σαντορίνη αλλά και στα γύρω νησιά. «Για παράδειγμα, θα μπει ένα νέος σεισμογράφος στη νότια Ίο, θα μπουν νέοι σεισμογράφοι στην νότια Αμοργό και στην Ανάφη, έτσι ώστε η ευρύτερη περιοχή όχι μόνο της Σαντορίνης αλλά και η περιοχή του Κολούμπο, του υποθαλάσσιου ηφαιστείου που βρίσκεται 7-8 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Σαντορίνης και της Ανύδρου να έχουν συστήματα παρακολούθησης περιμετρικά για να μπορούμε να ανιχνευτεί εγκαίρως τυχόν σεισμική δραστηριότητα» προσθέτει.

Τι είναι ένας γεωδαιτικός σταθμός;

Ο κ. Παπαζάχος εξηγεί ότι ο γεωδαιτικός σταθμός «παρακολουθεί τη μετακίνηση ενός σημείου στη διάρκεια του χρόνου με ακρίβεια της τάξεως του χιλιοστού. Έτσι, όταν το ηφαίστειο εμφανίσει μια διόγκωση και ένας σταθμός στη βόρεια Σαντορίνη μετακινηθεί προς τον βορρά και προς τα πάνω, μπορούμε να ανιχνεύσουμε ότι υπάρχει μετακίνηση, να μετρήσουμε την ταχύτητα μετακίνησης, πόσα χιλιοστά το χρόνο μετακινείται και να καταλάβουμε ότι το ηφαίστειο έχει φύγει από την κατάσταση ηρεμίας και έχει μπει σε μια κατάσταση διέγερσης».

Σύμφωνα με τον ίδιο, με την παρακολούθηση του σεισμογράφου είναι εφικτή η επιβεβαίωση για το αν «αυτή η παραμόρφωση προκαλεί ή δεν προκαλεί σε κάποιο από τα ρήγματα σεισμική δραστηριότητα. Παράλληλα με τη δορυφορική παρακολούθηση, δηλαδή με παρακολούθηση μέσω δορυφόρων της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Εταιρείας, μπορούμε πάλι να ανιχνεύσουμε μετατοπίσεις και να δούμε ότι το ηφαίστειο όντως κινείται προς μια κατεύθυνση, δηλαδή διογκώνεται, ή βυθίζεται ή κινείται ανατολικά ή δυτικά. Τέλος, με βάση τις μετρήσεις σε άλλους σταθμούς, πχ γεωχημικές μετρήσεις και μετρήσεις αερίων, μπορούμε να δούμε, αν αυτή η μετακίνηση συνοδεύεται με αλλαγή στη χημεία των αερίων ή αλλαγή στη θερμοκρασία του νερού της θάλασσας λόγω ενδοθερμικών ροών».

FB IMG 1775123941335

Παράλληλα, οι επιστήμονες προσπαθούν, με βάση τα στοιχεία που λαμβάνουν, να καταλάβουν τις αιτίες ενός φαινομένου που μπορεί να είναι διαφορετικές καθώς μπορεί να πρόκειται για έναν τεκτονικό σεισμό ή έναν σεισμό που οφείλεται σε κίνηση μάγματος.

Πριν από 700.000 χρόνια η αρχή της γεωλογικής ιστορίας της Θήρας

Σε ό,τι αφορά τη γεωλογική ιστορία της Θήρας, ο καθηγητής σεισμολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης την τοποθετεί χρονικά πριν από 700.000 χρόνια, «όταν η ηφαιστειότητα που ξεκίνησε περίπου πριν από δύο εκατομμύρια χρόνια στα Χριστιανά, κάποια νησάκια νοτιοδυτικά της Σαντορίνης, μεταφέρθηκε στην περιοχή του Ακρωτηρίου, δηλαδή της νότιας – νοτιοδυτικής Σαντορίνης».

Συμπληρωματικά αναφέρει: «Πιο πριν υπήρξε και υπάρχει ακόμη ένα νησάκι κυκλαδίτικο στην περιοχή στο μέγεθος της Δονούσας, το οποίο είναι ένα κλασικό κυκλαδονήσι, όπως είναι η Ίος, η Σίκινος, όπως είναι όλα τα κοντινά νησιά. Δίπλα σε αυτό το νησί αναπτύχθηκε ένα ηφαίστειο αρχικά στην περιοχή του Ακρωτηρίου, δηλαδή στη νότια περιοχή, μετά πιο βόρεια στην περιοχή της κεντρικής – βόρειας Σαντορίνης, το ηφαίστειο των Περιστερίων και στη συνέχεια έγινε μια σειρά από εκρήξεις, πολύ μεγάλες, σαν τη Μινωική έκρηξη που έγινε περίπου το 1570 π.Χ και κατέστρεψε τον πολιτισμό του Ακρωτηρίου στη Σαντορίνη.

FB IMG 1775123979477

Στους ιστορικούς χρόνους είχαμε πολλές μικρότερες εκρήξεις, όπως εκείνες που διαμόρφωσαν τα νησάκια των Καμένων στο εσωτερικό της Σαντορίνης. Συνεπώς, η Σαντορίνη σαν νησί υπάρχει εδώ και εκατομμύρια χρόνια, γιατί το νησάκι αυτό που υπήρχε, μεγέθους της Δονούσας, είναι πάρα πολύ παλιό, πάνω όμως σε αυτό το νησί υπάρχει ένα δεύτερο νησί ένα ηφαιστειακό νησί που δημιουργήθηκε πριν από 700.000 χρόνια. Μιλάμε ουσιαστικά για ένα νησί πάνω σε ένα άλλο».

Ποιο ήταν το χειρότερο σενάριο στη σεισμική έξαρση του 2024 και του 2025

Για τα δυσμενή σενάρια στη σεισμική έξαρση του 2024 και του 2025 σχολιάζει ότι είχαν δύο εκφάνσεις, μια ηφαιστειακή και μια σεισμολογική. Όπως λέει ο κ. Παπαζάχος, «σε σχέση με την ηφαιστιακή, και τα δύο σενάρια της ενδοκαλδερικής κλίσης και της κλίσης στην Άνυδρο θα οδηγούσαν σε κάποια ηφαιστειακή έκρηξη. Όσον αφορά την περιοχή της Ανύδρου είχαμε την αίσθηση από διάφορα μοντέλα ότι θα δημιουργούνταν ένα μικρό υποθαλάσσιο ηφαίστειο. Δεν θα ήταν, δηλαδή, πολύ δραματικό αυτό το σενάριο αν εξαιρέσει κανείς το γεγονός ότι θα έπρεπε να ληφθούν μέτρα περιορισμού και προστασίας στην περιοχή εκείνη του ηφαιστείου διότι θα πρασινίζαν τα νερά, λόγω της εξόδου του διοξειδίου του άνθρακα, θα υπήρχαν μεγάλες ίσως εκρήξεις αερίων και θα έπρεπε η περιοχή να αποκλειστεί για κάποιο χρονικό διάστημα.

Δεν θα ήταν κάτι το δραματικό, γιατί θα ήταν ανάμεσα στη Σαντορίνη και στην Αμοργό οπότε δεν θα υπήρχε κάτι το ιδιαίτερο. Όσον αφορά το εσωτερικό της καλντέρας, όμως, αν φτάναμε σε μια ηφαιστειακή έκρηξη θα είχαμε μια έκρηξη πιθανότατα σαν τις ιστορικές εκρήξεις, του 1950, του 1941 με 42, του 1927 οι οποίες είναι γενικά ήπιες, κρατάνε όμως πολύ, από 3,5 ως 4 χρόνια».

FB IMG 1775123804238

Για την περίπτωση της σεισμολογικής έκφανσης του φαινομένου, σχολιάζει: «Το δυσμενέστερο σενάριο από πλευράς σεισμολογικής θα ήταν τα ρήγματα, τα οποία πιέζονταν από τις κινήσεις του μάγματος και τα μαγματικά ρευστά που ανέβαιναν προς τα πάνω στη διάρκεια της ηφαιστειακής κρίσης της Ανύδρου να βρίσκαν ένα ρήγμα, το οποίο θα ήταν πολύ πιο ώριμο σε πολύ μεγαλύτερο μήκος και αντί να έχουμε μέγιστο σεισμό 5,2 να είχαμε έναν σεισμό της τάξης του 6,5. Αυτός προφανώς θα ήταν έτοιμος να γίνει μεν, αλλά θα επιταχυνόταν η γένεσή του, λόγω της πίεσης. Αυτό θα ήταν πολύ πιο δυσμενές, γιατί ακριβώς μπορεί να οδηγούσε σε σημαντικές επιπτώσεις και βλάβες και στη Σαντορίνη και στα άλλα νησιά και στην Αμοργό και πιθανότατα και στην Ανάφη και στην Ίο».

Σε όλες τις προηγούμενες ιστορικές εκρήξεις κανένας άνθρωπος δεν σκοτώθηκε στη Σαντορίνη

Σε κάθε περίπτωση, ο κ. Παπαζάχος υπογραμμίζει πως «όλα δείχνουν ότι επόμενη έκρηξη στο εσωτερικό της Σαντορίνης θα κρατήσει περίπου 3,5 με 4 χρόνια», διευκρινίζοντας ότι «δεν ξέρουμε πότε θα γίνει», ενώ σχολιάζει ότι «όσο καθυστερεί να γίνει μια έκρηξη τόσο πιο δυσμενέστερη θα είναι η επόμενη». Αναφέρει ακόμη ότι ο σεισμός της Αμοργού έγινε το 1956 και είχε μέγεθος 7,5 Ρίχτερ, ενώ εκτιμήθηκε από όλους ότι θα ήταν απίθανο να σημειωθεί ένας δεύτερος παρόμοιος σεισμός στην ίδια περιοχή σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα.

Υπενθυμίζει, τέλος, ότι «σε όλες τις προηγούμενες ιστορικές εκρήξεις κανένας άνθρωπος δεν σκοτώθηκε στη Σαντορίνη» και τονίζει: «Χωρίς τεχνολογία, χωρίς μηχανήματα, χωρίς πολιτική προστασία, χωρίς ιδιαίτερα μέσα και δεν υπήρξαν θύματα από τις εκρήξεις στο εσωτερικό της καλντέρας, ποτέ. Άρα δεν είναι κάτι μη διαχειρίσιμο, αλλά κάτι σίγουρα διαχειρίσιμο, αρκεί κάποιος να μην κάνει απερίσκεπτες και ανόητες ενέργειες δηλαδή να υπάρχουν στοιχειώδη μέτρα προστασίας στην πρόσβαση στη Νέα Καμμένη, ή όπου βγαίνει η λάβα ή στην προστασία του πληθυσμού».

Φωτ.: Κ. Παπαζάχος

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Π. Γιούλτση

Ο θυμός του Τραμπ σχετικά με το ζήτημα του Ιράν ρίχνει το ΝΑΤΟ σε νέα κρίση

Τα τελευταία χρόνια, η συμμαχία του ΝΑΤΟ επιβίωσε υπαρξιακών προκλήσεων – από τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τα πολλαπλά ξεσπάσματα πίεσης και προσβολών από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει αμφισβητήσει την κεντρική αποστολή του και απειλήσει να αρπάξει τη Γροιλανδία.

Όμως ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος με το Ιράν, χιλιάδες χιλιόμετρα από την Ευρώπη, είναι αυτός που έχει σχεδόν διαλύσει τον 76ετή συνασπισμό και απειλεί να τον αφήσει στη χειρότερη κατάσταση αδυναμίας στην οποία έχει βρεθεί από την ίδρυση του, λένε αναλυτές και διπλωμάτες. Ο Τραμπ, οργισμένος για το γεγονός ότι ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να στείλουν πολεμικά πλοία τους να ανοίξουν το στενό του Χορμούζ για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα μετά την έναρξη του αεροπορικού πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, έχει δηλώσει πως εξετάζει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από τη συμμαχία. «Δεν θα το κάνατε κι εσείς, αν ήσασταν εγώ;», ρώτησε ο Τραμπ σε συνέντευξη που έδωσε προχθές, Τετάρτη, στο Ρόιτερς.

Σε ομιλία του το βράδυ της Τετάρτης, ο Τραμπ επέκρινε τους συμμάχους των ΗΠΑ, αλλά δεν καταδίκασε το ΝΑΤΟ, όπως περίμεναν πολλοί ειδικοί ότι θα έκανε. Εντούτοις, σε συνδυασμό με άλλους επιθετικούς υπαινιγμούς του τις τελευταίες εβδομάδες με στόχο τους Ευρωπαίους, τα σχόλια του Τραμπ προκάλεσαν άνευ προηγουμένου ανησυχία ότι οι ΗΠΑ δεν θα σπεύσουν να βοηθήσουν τους ευρωπαίους συμμάχους τους, αν αυτοί οι τελευταίοι δεχθούν επίθεση, είτε η Ουάσινγκτον αποχωρήσει επισήμως είτε όχι.

Το αποτέλεσμα, λένε αναλυτές και διπλωμάτες, είναι ότι η συμμαχία, η οποία δημιουργήθηκε στον Ψυχρό Πόλεμο και χρησίμευσε για καιρό ως ο βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ασφάλειας, παραπαίει και η συμφωνία αμοιβαίας άμυνας, που βρίσκεται στον πυρήνα της, δεν θεωρείται πλέον δεδομένη.

«Το ΝΑΤΟ βρίσκεται στη χειρότερη θέση που έχει βρεθεί από τότε που ιδρύθηκε», λέει ο Μαξ Μπέργκμαν, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ο οποίος ηγείται τώρα του Προγράμματος Ευρώπης, Ρωσίας και Ευρασίας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) στην Ουάσινγκτον. «Δύσκολα μπορεί κανείς να σκεφτεί κάτι ανάλογο».

Οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να συνειδητοποιούν την πραγματικότητα αυτή, ενώ λογάριαζαν το ΝΑΤΟ ως ένα προπύργιο εναντίον μιας όλο και πιο δυναμικής Ρωσίας. Μόλις το Φεβρουάριο, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε απέρριψε την ιδέα ότι η Ευρώπη θα πρέπει να αμυνθεί μόνη της χωρίς τις ΗΠΑ, κάνοντας λόγο για μια «ανόητη σκέψη». Τώρα, πολλοί αξιωματούχοι και διπλωμάτες θεωρούν ότι αυτό είναι που θα πρέπει να περιμένουν.

«Το ΝΑΤΟ παραμένει απαραίτητο, όμως πρέπει να μπορούμε να σκεφτούμε το ΝΑΤΟ χωρίς τους Αμερικανούς», λέει ο στρατηγός Φρανσουά Λεκουάντρ, ο οποίος υπηρέτησε ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της Γαλλίας από το 2017 ως το 2021. «Ακόμα και το αν θα πρέπει να συνεχίσει να αποκαλείται ΝΑΤΟ -Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου- είναι μια καλή ερώτηση».

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δήλωσε: «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει κάνει σαφή την απογοήτευσή του από νατοϊκούς και άλλους συμμάχους και, όπως τόνισε ο πρόεδρος, ‘οι Ηνωμένες Πολιτείες θα θυμούνται’». Αντιπρόσωπος του ΝΑΤΟ δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχόλιο.

– Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά –

Το ΝΑΤΟ έχει αμφισβητηθεί ξανά, μεταξύ άλλων και στη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ από το 2017 ως το 2021, όταν εξέταζε και πάλι το ενδεχόμενο να αποσυρθεί από τη συμμαχία.

Όμως ενώ πολλοί ευρωπαίοι αξιωματούχοι πίστευαν μέχρι πρόσφατα ότι θα μπορούσαν να κρατήσουν τον Τραμπ μέσα στη συμμαχία με επισημότητες και κολακείες, τώρα το πιστεύουν πολύ λιγότεροι, όπως προκύπτει από συνομιλίες με δεκάδες πρώην και νυν αμερικανούς και ευρωπαίους αξιωματούχους.

Ο Τραμπ και αξιωματούχοι του έχουν εκφράσει απογοήτευση γι’ αυτό που θεωρούν απροθυμία του ΝΑΤΟ να βοηθήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε καιρό ανάγκης, κατηγορώντας μεταξύ άλλων τους συμμάχους ότι δεν βοηθούν απ’ ευθείας με το στενό του Χορμούζ και ότι περιορίζουν τη χρήση από τις ΗΠΑ μερικών αεροδρομίων και εναέριων χώρων. Αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν ότι το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να είναι ένας «δρόμος μιας κατεύθυνσης».

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι απαντούν ότι δεν έλαβαν αίτημα από τις ΗΠΑ για συμμετοχή συγκεκριμένων δυνάμεών τους σε μια αποστολή ανοίγματος του στενού και παραπονούνται ότι η Ουάσινγκτον έχει στείλει αντιφατικά μηνύματα για το αν μια τέτοια αποστολή θα έπρεπε να επιχειρεί στη διάρκεια του πολέμου ή μετά τον πόλεμο.

«Η κατάσταση στην οποία βρίσκεται το ΝΑΤΟ είναι τρομερή», λέει ο Τζέιμι Σι, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ ο οποίος εργάζεται τώρα για τη δεξαμενή σκέψης «Φίλοι της Ευρώπης».

«Είναι ένα πλήγμα στους συμμάχους οι οποίοι, αφότου ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, έχουν εργασθεί σκληρά για να δείξουν ότι είναι πρόθυμοι και ικανοί να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη (για την άμυνά τους)». Τα τελευταία σχόλια του Τραμπ ακολουθούν άλλες ενδείξεις ότι η συμμαχία καθίσταται όλο και πιο ασταθής.

Σ’ αυτές περιλαμβάνονται οι νέες απειλές του, τον Ιανουάριο, ότι θα αρπάξει τη Γροιλανδία από τη Δανία, καθώς και πρόσφατες κινήσεις από τις ΗΠΑ, για τις οποίες οι Ευρωπαίοι πιστεύουν πως είναι ιδιαίτερα βολικές για τη Ρωσία, μια χώρα που το ΝΑΤΟ προσδιορίζει ως την κύρια απειλή για την ασφάλειά του.

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει παραμείνει ουσιαστικά σιωπηλή σχετικά με τις πληροφορίες ότι η Μόσχα παρέχει δεδομένα σκόπευσης στο Ιράν για να επιτίθεται σε στοιχεία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, ενώ ήρε κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο με στόχο να μειωθούν οι τιμές της ενέργειας παγκοσμίως, οι οποίες σημείωσαν κάθετη αύξηση στη διάρκεια του πολέμου.

Σε συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της Ομάδας των Επτά (G7) περισσότερο ανεπτυγμένων βιομηχανικών χωρών την περασμένη εβδομάδα κοντά στο Παρίσι, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και η Κάγια Κάλας, η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είχαν μια έντονη συνομιλία, σύμφωνα με πέντε πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα, κάνοντας φανερή τη διαρκώς αυξανόμενη ένταση στη διατλαντική σχέση.

Η Κάλας ρώτησε πότε θα εξαντληθεί η υπομονή των ΗΠΑ με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν σχετικά με τις διαπραγματεύσεις για την ειρήνευση στην Ουκρανία, κάνοντας τον Ρούμπιο να απαντήσει εκνευρισμένος ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να βάλουν τέλος στον πόλεμο παρέχοντας ταυτόχρονα υποστήριξη στην Ουκρανία, αλλά η ΕΕ είναι ευπρόσδεκτη να μεσολαβήσει, αν το θέλει.

– Χωρίς επιστροφή –

Νομικά ο Τραμπ μπορεί να μην έχει την εξουσία να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Βάσει νόμου που υιοθετήθηκε το 2023, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν μπορεί να αποχωρήσει από τη συμμαχία χωρίς τη συγκατάθεση των δύο τρίτων της Γερουσίας των ΗΠΑ, ένα όριο που είναι σχεδόν αδύνατο να επιτευχθεί.

Ωστόσο αναλυτές λένε ότι, ως ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων, ο Τραμπ μπορεί να αποφασίσει αν οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ θα υπερασπισθούν μέλη του ΝΑΤΟ. Άρνησή του να το πράξει, θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ύπαρξη της συμμαχίας χωρίς να υπάρξει επίσημη αποχώρηση.

Σίγουρα εντούτοις δεν θεωρούν όλοι την τρέχουσα κρίση υπαρξιακή. Ένας γάλλος διπλωμάτης περιέγραψε τη ρητορική του προέδρου ως παροδική κρίση θυμού. Στο παρελθόν, ο Τραμπ έχει αλλάξει τη θέση του σχετικά με το ΝΑΤΟ.

Το 2024, δήλωσε στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ότι θα ενθάρρυνε τον Πούτιν να επιτεθεί σε μέλη του ΝΑΤΟ που δεν πληρώνουν το δίκαιο μερίδιό τους για την άμυνα. Αλλά στην τελευταία ετήσια σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, τον Ιούνιο 2025, η συμμαχία είχε την εύνοιά του, καθώς ο Τραμπ εκφώνησε μια ομιλία στην οποία επαίνεσε τους ευρωπαίους ηγέτες ως ανθρώπους που «αγαπούν τις χώρες τους».

Την επόμενη εβδομάδα ο Ρούτε, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, ο οποίος διατηρεί μια ισχυρή σχέση με τον Τραμπ, πρόκειται να επισκεφθεί την Ουάσινγκτον σε μια προσπάθεια να αλλάξει για μια ακόμα φορά την άποψη του αμερικανού προέδρου.

Αναλυτές λένε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν λόγους να κρατήσουν τις ΗΠΑ δεσμευμένες στο ΝΑΤΟ παρά τις αμφιβολίες για το αν ο Τραμπ θα σπεύσει να τις υπερασπισθεί. Μεταξύ άλλων λόγων, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις παρέχουν ένα φάσμα δυνατοτήτων που το ΝΑΤΟ δεν μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει, όπως δορυφορικές πληροφορίες.

Ακόμα κι αν ο Τραμπ και οι Ευρωπαίοι βρουν κάποιο τρόπο για να παραμείνουν μαζί στο ΝΑΤΟ, λένε διπλωμάτες, αναλυτές και αξιωματούχοι, η διατλαντική συμμαχία, η οποία ήταν στο κέντρο της παγκόσμιας τάξης μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν θα είναι ποτέ ξανά η ίδια.

«Πιστεύω ότι γυρίζουμε τη σελίδα 80 ετών συνεργασίας», λέει η Τζούλιαν Σμιθ, η πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ στη διάρκεια της θητείας του δημοκρατικού προέδρου Τζο Μπάιντεν. «Δεν πιστεύω πως αυτό σημαίνει το τέλος της διατλαντικής σχέσης, όμως βρισκόμαστε μπροστά σε κάτι που θα έχει διαφορετική όψη και αίσθηση».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Άκης Σκέρτσος: «Τι μένει καθαρά στην τσέπη ενός νέου εργαζόμενου μετά τα πρόσφατα μέτρα ενίσχυσης των εισοδημάτων»

Συγκεκριμένα παραδείγματα ελάφρυνσης των πολιτών μέσω των κυβερνητικών μέτρων παραθέτει, σε ανάρτησή του, ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος:

«Προχθές Τέταρτη, 1η Απριλίου, εφαρμόστηκε η νέα -6η κατά σειρά από το 2019- αύξηση στον κατώτατο μισθό των εργαζομένων. Τον τοποθετεί πλέον στα 920 ευρώ (x14 μισθούς) από 650 ευρώ το 2019 και 880 ευρώ πέρυσι. Μια ανάσα από τον στόχο των 950 ευρώ που έχουμε θέσει για το 2027 και μια σωρευτική αύξηση της τάξης του 41,5% από το 2019.

Η συνηθέστερη και εύλογη -σε ένα βαθμό- κριτική που ακούγεται είναι η εξής: “μα φτάνουν 40 ευρώ μικτά ως μηνιαία αύξηση για να καλύψουν τις ανάγκες ενός νοικοκυριού;”.

Η απάντηση -ειδικά στη σημερινή έκτακτη συγκυρία των πληθωριστικών πιέσεων που ασκεί στην παγκόσμια και στην ελληνική οικονομία η νέα κρίση στη Μ. Ανατολή- είναι ότι πολύ πιθανώς όχι δεν φτάνουν», αναγνωρίζει ο υπουργός Επικρατείας και προσθέτει:

«Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η κυβέρνηση εφαρμόζει μια σειρά από πρόσθετες πολιτικές ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος που αφήνουν σωρευτικά περισσότερα χρήματα καθαρά στην τσέπη τόσο των νέων εργαζόμενων όσο και των ελληνικών οικογενειών.

Η αποσπασματικότητα στην κριτική που ασκείται ως προς τα διαθέσιμα εισοδήματα δεν εξυπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την υπευθυνότητα με την οποία πρέπει όλοι να προσεγγίζουμε τον καθημερινό αγώνα που δίνει κάθε νοικοκυριό για να τα βγάλει πέρα με τα έξοδα του.

Ας δούμε, λοιπόν, ποια είναι η καθαρή αύξηση διαθέσιμου εισοδήματος σε ετήσια βάση σε 2 κατηγορίες εργαζόμενων, συνυπολογίζοντας την σωρευτική επίδραση τριών μέτρων στήριξης των εισοδημάτων που έχουν εφαρμοστεί τους τελευταίους μήνες από την κυβέρνηση:

* την επιστροφή ενός ενοικίου σε σχεδόν 900.000 δικαιούχους

* τη σημαντική μείωση φορολογικών συντελεστών επί του εισοδήματος των μισθωτών

* την αύξηση του κατώτατου μισθού.

Οι δύο κατηγορίες είναι ένας νέος εργένης μισθωτός έως 25 ετών χωρίς παιδιά που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό και ένα ζευγάρι νέων γονιών 25 έως 30 ετών με ένα παιδί που επίσης αμείβονται με τον κατώτατο μισθό.

* Μισθωτός νέος έως 25 ετών χωρίς τέκνα:

Έως το 2025 με 880 ευρώ μικτό κατώτατο μισθό (x14) είχε καθαρό ετήσιο εισόδημα 10.402 ευρώ ή 743 ευρώ καθαρά τον μήνα (x14 μισθούς). Με τον νέο μικτό κατώτατο μισθό στα 920 ευρώ και τον μηδενικό φορολογικό συντελεστή που εφαρμόζεται από 1/1/26, το καθαρό ετήσιο εισόδημά του αυξάνεται στα 11.158 ή 797 ευρώ τον μήνα καθαρά (x14 μισθούς).

Πρακτικά αυτό σημαίνει +756 ευρώ καθαρά επιπλέον ετησίως ή +63 ευρώ καθαρά τον μήνα. Και όχι +20 ευρώ τον μήνα όπως ισχυρίζεται ψευδώς η αντιπολίτευση.

Αν συνυπολογιστεί και η επιστροφή ενός ενοικίου π.χ. 400 ευρώ, τότε ετησίως το 2026 ο νέος εργαζόμενος έχει αυξήσει το καθαρό διαθέσιμο εισόδημά του κατά 756+400=1.156 ευρώ ή κατά +1,5 καθαρό μισθό ετησίως.

* Ζευγάρι μισθωτών 25-30 ετών με βασικό μισθό και ένα τέκνο:

Με 880 ευρώ μικτό κατώτατο μισθό το καθαρό ετήσιο εισόδημα για τους δύο εργαζόμενους γονείς έως το 2025 ήταν 10.525×2=21.050 ευρώ ή 1.504 ευρώ τον μήνα καθαρά (x14). Με την αύξηση στα 920 ευρώ και τον μειωμένο φορολογικό συντελεστή που εφαρμόζεται από 1/1/26, το καθαρό ετήσιο εισόδημα τους είναι: 11.054×2=22.108 ή 1.579 ευρώ τον μήνα (x14).

Η καθαρή αύξηση στο διαθέσιμο εισόδημά τους είναι +1.058 ευρώ ετησίως ή +88 ευρώ τον μήνα.

Μαζί με την επιστροφή ενός ενοικίου π.χ. 600 ευρώ, το διαθέσιμο εισόδημά τους το 2026 αυξήθηκε ετησίως κατά 1.058+600=1658 ευρώ ή +138 ευρώ τον μήνα, δηλαδή παραπάνω από 2 καθαρούς μισθούς ετησίως».

Συμπέρασμα: «Οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό δεν επαρκούν από μόνες τους για να αντιμετωπιστεί το κόστος ζωής. Γι’ αυτό και η κυβέρνηση εφαρμόζει μια σειρά πρόσθετων μέτρων με έμφαση στη στήριξη των νέων και των οικογενειών που στην περίπτωση ενός 25χρονου μισθωτού τού αφήνει +1,5 καθαρό μισθό στην τσέπη ετησίως ενώ στην περίπτωση ενός νέου ζευγαριού 25-30 ετών με ένα παιδί τούς αφήνει 2 καθαρούς μισθούς επιπλέον στην τσέπη.

Γνωρίζουμε ότι κι αυτά ενδεχομένως να μην επαρκούν. Είναι όμως το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε στις δεδομένες συνθήκες αξιοποιώντας τόσο τις δημοσιονομικές αντοχές της οικονομίας όσο και τις παραγωγικές δυνατότητες των ιδίων των επιχειρήσεων».

 Υπάρχει, ωστόσο, και «κάτι ακόμη που αναδεικνύει τόσο την υποκρισία όσο και τον λαϊκισμό της αντιπολίτευσης στο ζήτημα των μισθών.

Όσοι από την αντιπολίτευση ζητούν υψηλότερους μισθούς ενώ ταυτόχρονα σκίζουν υποκριτικά τα ιμάτιά τους για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην πραγματικότητα επιτίθενται πρωτίστως στη μικρή και μεσαία ελληνική επιχείρηση. Καθώς με βάση τις οικονομικές εισηγήσεις των αρμόδιων φορέων αλλά και των ιδίων των εκπροσώπων των ΜμΕ, οι επιχειρήσεις αυτές δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε υψηλότερους μισθούς σήμερα χωρίς να χαθούν θέσεις εργασίας ή ακόμη και να κλείσουν επιχειρήσεις.

Γίνονται επομένως “γενναιόδωροι” με τα λεφτά των άλλων και χωρίς να υπολογίζουν το κόστος που μπορεί να έχει για την ελληνική πραγματική οικονομία και την απασχόληση μια τέτοια πολιτική», καταλήγει ο υπουργός Επικρατείας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ