Σχεδόν 166.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα κοραλλιογενών υφάλων σε όλο τον κόσμο διαθέτουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να αντέξουν στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, σύμφωνα με μια μεγάλη, νέα διεθνή μελέτη που παρουσιάζεται σήμερα στην παγκόσμια σύνοδο για την προστασία των ωκεανών «Our Ocean Conference», η οποία φέτος διεξάγεται στην Κένυα.
Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι θεωρούνται όλο και περισσότερο οικοσυστήματα που δεν μπορούν να σωθούν- «θύματα» της μη αναστρέψιμης απώλειας που προκαλεί η κλιματική αλλαγή. Ερευνητές του αμερικανικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού «Wildlife Conservation Society» (WCS) και του Πανεπιστημίου Macquarie, που εδρεύει στην Αυστραλία, με την υποστήριξη της πρωτοβουλίας για τη διάσωση των ωκεανών «Bloomberg Ocean Initiative», χαρτογράφησαν κοραλλιογενείς υφάλους σε 71 χώρες και 100 περιοχές, που εμφανίζουν τις ισχυρότερες δυνατότητες επιβίωσης από την κλιματική κρίση.
Τα νέα ευρήματα βασίζονται σε περισσότερες από 45.000 επιτόπιες καταγραφές κοραλλιογενών υφάλων που διεξήχθησαν από το 1960 ως το 2025 και σε παγκόσμια κλιματικά δεδομένα. Οι ερευνητές αξιοποίησαν επίσης εργαλεία μηχανικής μάθησης για να δημιουργήσουν μια δωρεάν διαδραστική πλατφόρμα που εντοπίζει τους υφάλους με τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης στο μέλλον.
Το αποτέλεσμα είναι ένας χάρτης που είναι 10.000 φορές πιο λεπτομερής από οποιονδήποτε προηγούμενο, προσφέροντας στις κυβερνήσεις και στους φορείς προστασίας ένα εξαιρετικά ακριβές εργαλείο σχεδιασμού δράσεων διατήρησης. Οι ερευνητές κατάφεραν να χαρτογραφήσουν 165.922 τετραγωνικά χιλιόμετρα υφάλων που εμφανίζουν υψηλή ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Ο αριθμός αυτός είναι τριπλάσιος σε σχέση με την αρχική παγκόσμια αξιολόγηση «50 Reefs», η οποία είχε δημοσιευθεί το 2018 και αποτελούσε την πρώτη προσπάθεια εντοπισμού των κοραλλιογενών συστημάτων που είχαν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να αντέξουν στην κλιματική αλλαγή. Συγκεκριμένα, η νέα μελέτη εντόπισε κλιματικά ανθεκτικούς υφάλους σε 30 επιπλέον χώρες και 54 επιπλέον εδάφη, αποκαλύπτοντας ότι οι δυνατότητες επιβίωσης των κοραλλιογενών οικοσυστημάτων είναι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα.
Περισσότεροι από τους μισούς κοραλλιογενείς υφάλους που χαρακτηρίζονται κλιματικά ανθεκτικοί συγκεντρώνονται σε πέντε χώρες: την Αυστραλία, τις Μπαχάμες, την Κούβα, την Ινδονησία και τις Φιλιππίνες. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι η Αυστραλία, οι Μπαχάμες και η Ινδονησία έχουν ήδη υπογράψει τη Δέσμευση Υψηλού Επιπέδου για τους Ανθεκτικούς στην Κλιματική Αλλαγή Κοραλλιογενείς Υφάλους και εργάζονται για την προστασία των ανθεκτικών στην κλιματική αλλαγή κοραλλιογενών υφάλων.
Παράλληλα, η νέα χαρτογράφηση αποκάλυψε σημαντικές περιοχές ανθεκτικών υφάλων στην Καραϊβική, μεταξύ άλλων στο Μπελίζ, στον Παναμά και στα νησιά Τερκς και Κέικος, περιοχές που δεν είχαν αναγνωριστεί στις προηγούμενες παγκόσμιες αξιολογήσεις. Παρά τη νέα επιστημονική γνώση, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλα κενά προστασίας. Μόλις το 28% των υφάλων που αναγνωρίστηκαν ως προτεραιότητα βρίσκεται σήμερα εντός προστατευόμενων ή διατηρούμενων περιοχών, αφήνοντας περισσότερα από 119.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα εκτός υφιστάμενων πλαισίων προστασίας.
Η σημασία των κοραλλιογενών υφάλων
Σε αντίθεση με παλαιότερες προσεγγίσεις, που εστίαζαν κυρίως σε υφάλους που προστατεύονταν χάρη σε ευνοϊκές περιβαλλοντικές συνθήκες, η νέα μελέτη δείχνει ότι η ανθεκτικότητα των κοραλλιογενών υφάλων είναι πολύ πιο σύνθετη. Οι επιστήμονες εντόπισαν τρεις διαφορετικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων οι ύφαλοι μπορούν να επιβιώσουν σε έναν θερμότερο πλανήτη. Μερικοί ύφαλοι λειτουργούν ως «καταφύγια αποφυγής», τα οποία βρίσκονται σε σπάνιες «δροσερές ζώνες» των ωκεανών, όπου οι τοπικές συνθήκες προστατεύουν τα κοράλλια από την ακραία ζέστη. Άλλοι λειτουργούν ως «καταφύγια ανθεκτικότητας», όπου τα κοράλλια έχουν αναπτύξει προσαρμογές που τους επιτρέπουν να αντέχουν στο θερμικό στρες, στον αποχρωματισμό και σε άλλες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η τρίτη ομάδα αφορά στα «καταφύγια ανάκαμψης», δηλαδή υφάλους που μπορούν να αναγεννηθούν γρήγορα έπειτα από καταστροφικά γεγονότα, όπως τα επεισόδια μαζικού αποχρωματισμού, οι κυκλώνες και οι έντονες καταιγίδες.
Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι αποτελούν ζωτικής σημασίας οικοσυστήματα για σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους παγκοσμίως, καθώς συμβάλλουν στην επισιτιστική ασφάλεια, στη δημιουργία εισοδήματος και στην προστασία των ακτών από τη διάβρωση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ωστόσο, η ρύπανση των υδάτων από λύματα και γεωργικές δραστηριότητες, οι μη βιώσιμες αλιευτικές πρακτικές, η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη και η άναρχη παράκτια δόμηση επιταχύνουν τη συρρίκνωσή τους.
Η έρευνα σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας παγκόσμιας εκστρατείας με τίτλο «Our reefs, our future» που υλοποιείται από τις οργανώσεις WCS, WWF και «The Nature Conservancy» και καλεί τις κυβερνήσεις να εντάξουν τους κλιματικά ανθεκτικούς κοραλλιογενείς υφάλους στις εθνικές στρατηγικές προστασίας αναγνωρίζοντας αυτούς τους υφάλους ως κρίσιμες υποδομές για τους ανθρώπους, τις οικονομίες και την ανθεκτικότητα των ακτών. Παράλληλα, ζητείται η αύξηση των επενδύσεων και η αντιμετώπιση άμεσων απειλών, όπως η ρύπανση, η καταστροφική αλιεία, η μη βιώσιμη παράκτια ανάπτυξη και η ανεπαρκής διαχείριση του τουρισμού.
Σ.Σ. Επισυνάπτεται φωτογραφία από κοραλλιογενή ύφαλο στην Τανζανία. Στον τίτλο αναγράφεται το σχετικό credit
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
