Τι κρατά δύο ανθρώπους χέρι–χέρι μέσα στον χρόνο;
Πόσες φορές δεν έχουμε δει ηλικιωμένους ανθρώπους να περπατούν πιασμένοι χέρι–χέρι και να αναρωτηθούμε, σχεδόν με θαυμασμό, ποιο είναι το μυστικό της μακροχρόνιας συνύπαρξής τους; Η αυθόρμητη απάντηση έρχεται εύκολα: η αγάπη.
Κι όμως, αν όλοι επιθυμούμε να αγαπάμε και να αγαπιόμαστε, γιατί στην πράξη η συνύπαρξη συχνά γίνεται τόσο απαιτητική, επώδυνη ή και αδιέξοδη;
Η ψυχολογία και η ψυχοθεραπεία μάς βοηθούν να δούμε ότι η αγάπη δεν είναι ένα σταθερό συναίσθημα, αλλά μια ζωντανή διαδικασία σχέσης.
Η αγάπη ως σχέση, όχι ως συναίσθημα
Στην ψυχολογική επιστήμη, η αγάπη δεν αντιμετωπίζεται ως ένα διαρκές «βίωμα ευφορίας», αλλά ως ένας συναισθηματικός δεσμός που εξελίσσεται.
Στην αρχή, κυριαρχεί η έλξη, η εξιδανίκευση, η αίσθηση συγχώνευσης. Με τον χρόνο όμως, η σχέση περνά στο στάδιο της πραγματικής συνύπαρξης: εκεί όπου εμφανίζονται οι διαφορές, τα τραύματα, οι φόβοι και τα όρια.
Και εδώ ξεκινά η δυσκολία. Όχι επειδή η αγάπη χάθηκε, αλλά επειδή δεν μάθαμε ποτέ πώς να σχετιζόμαστε ώριμα.
Γιατί η συνύπαρξη δυσκολεύει με τα χρόνια
- Φέρνουμε στη σχέση τον παιδικό μας κόσμο
Κάθε ενήλικη σχέση κουβαλά ασυνείδητα τα πρώτα μας βιώματα αγάπης. Αν μεγαλώσαμε με ασυνέπεια, απόσταση ή συναισθηματική έλλειψη, συχνά ζητάμε από τον σύντροφο να καλύψει κενά που δεν του αναλογούν.
Ο ψυχοθεραπευτής συχνά βλέπει ότι οι συγκρούσεις στο ζευγάρι δεν αφορούν το παρόν, αλλά παλιά συναισθηματικά ελλείμματα.
- Συγχέουμε την αγάπη με την ταύτιση
Πολλές σχέσεις δυσκολεύονται όταν οι σύντροφοι αρχίζουν να διαφοροποιούνται. Η αλλαγή βιώνεται ως απειλή:
«Αν δεν είσαι όπως ήσουν, μήπως δεν με αγαπάς;»
Η αλήθεια είναι σκληρή αλλά απελευθερωτική: η αγάπη δεν αναιρεί τη διαφορετικότητα… τη χρειάζεται.
- Δεν μάθαμε να επικοινωνούμε συναισθηματικά
Οι περισσότεροι άνθρωποι μιλούν, αλλά δεν επικοινωνούν. Ανταλλάσσουν επιχειρήματα, όχι συναισθήματα. Υπερασπίζονται θέσεις, όχι ανάγκες.
Η ουσιαστική επικοινωνία προϋποθέτει:
- ακρόαση χωρίς άμυνα
- έκφραση χωρίς επίθεση
- παρουσία χωρίς προσπάθεια ελέγχου
Τι δείχνει η ψυχοθεραπεία για τις μακροχρόνιες σχέσεις
Στην ψυχοθεραπευτική πράξη, παρατηρούμε ότι τα ζευγάρια που αντέχουν στον χρόνο δεν είναι αυτά που δεν συγκρούονται, αλλά εκείνα που ξέρουν να επιδιορθώνουν τη ρήξη.
Η μακροχρόνια αγάπη στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:
🔹 Συναισθηματική ασφάλεια
Να μπορώ να είμαι ο εαυτός μου χωρίς τον φόβο εγκατάλειψης ή απόρριψης.
🔹 Ευθύνη απέναντι στον εαυτό
Δεν περιμένω από τον άλλον να με «σώσει». Φροντίζω τα τραύματά μου, ζητώ βοήθεια όταν χρειάζεται.
🔹 Διάλογος αντί για σύγκρουση
Μαθαίνω να ακούω πίσω από τις λέξεις. Να βλέπω τον φόβο πίσω από τον θυμό.
Η αγάπη ως πράξη συνείδησης
Οι άνθρωποι που βλέπουμε να γερνούν μαζί δεν είναι απαραίτητα πιο τυχεροί. Είναι συνήθως πιο συνειδητοί.
Έμαθαν ότι η αγάπη δεν είναι κάτι που «συμβαίνει», αλλά κάτι που επιλέγεται ξανά και ξανά.
Όχι από συνήθεια.
Αλλά από παρουσία.
Και κάπου εδώ, η ψυχοθεραπεία δεν έρχεται να «σώσει τη σχέση», αλλά να βοηθήσει τον άνθρωπο να σχετιστεί αληθινά, με τον εαυτό του και με τον άλλον.
Τελικά, ποιο είναι το μυστικό;
Ίσως το μυστικό της μακροχρόνιας αγάπης να μην είναι η απουσία δυσκολιών, αλλά η ικανότητα να μένεις, να ακούς και να μετακινείσαι.
Να κρατάς το χέρι του άλλου όχι επειδή όλα είναι εύκολα, αλλά επειδή επέλεξες να είσαι παρών.
Και αυτό, δεν είναι ρομαντισμός.
Είναι βαθιά ψυχολογική ωριμότητα.
Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας
