Οι εννιά χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα αύξησαν τις δαπάνες για τα οπλοστάσιά τους σε επίπεδο-ρεκόρ, σε σχεδόν 119 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, ή εκατοστιαία κατά 19%, τάση που είναι ξεκάθαρο πως θα συνεχιστεί για δεκαετίες, προειδοποιεί μελέτη που δημοσιεύεται σήμερα.

Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, που εκπόνησε η διεθνής εκστρατεία για την κατάργηση των πυρηνικών όπλων (ICAN), οι εννιά χώρες —οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα, η Βρετανία, η Γαλλία, η Ινδία, το Ισραήλ, το Πακιστάν και η Βόρεια Κορέα— δαπάνησαν για τα πυρηνικά οπλοστάσιά τους 17 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα από ό,τι το 2024. Με φόντο τις εντεινόμενες γεωπολιτικές εντάσεις αναγγέλλεται «νέα κούρσα εξοπλισμών», που αναμένεται να διαρκέσει «δεκαετίες», προειδοποιεί η ICAN.

Οι θεαματικές αυξήσεις των δαπανών, που συνοδεύονται από ανησυχίες πως η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επιταχύνει τη λήψη απόφασης για τη χρήση πυρηνικών όπλων, είναι εξαιρετικά ανησυχητικές, σύμφωνα με τη Σούζι Σνάιντερ, διευθύντρια προγραμμάτων στην ICAN, εκ των συγγραφέων του κειμένου. «Είμαι τρομοκρατημένη», συνόψισε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο. Τα στοιχεία δείχνουν πως όλα τα κράτη με πυρηνικά οπλοστάσια αύξησαν τις δαπάνες τους γι’ αυτά πέρυσι.

Η Ουάσιγκτον δαπάνησε τα περισσότερα από όλες τις άλλες χώρες μαζί, 69,2 δισεκατομμύρια δολάρια, 12,4 δισεκ. περισσότερο από ό,τι το 2024. Ακολούθησαν η Κίνα, οι δαπάνες της οποίας εκτιμάται πως ανήλθαν σε 13,5 δισεκ. δολάρια, η Βρετανία (12,6 δισεκ.) και η Ρωσία (9,5 δισεκ.). Σύμφωνα με την ICAN, οργάνωση στην οποία είχε απονεμηθεί βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 2017, οι εννιά χώρες δαπάνησαν τα τελευταία πέντε χρόνια πάνω από 470 δισεκατομμύρια δολάρια για τα πυρηνικά οπλοστάσιά τους. Οι δαπάνες τους αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται.

Εξετάζοντας προβλέψεις για τις μακροπρόθεσμες δαπάνες, η ICAN υπογραμμίζει σχέδια της Βρετανίας, της Γαλλίας και των ΗΠΑ που σκοπεύουν να ξοδέψουν δισεκ. δολάρια για την ανάπτυξη και τη συντήρηση αυτών των οπλικών συστημάτων ως το τέλος του αιώνα. Σύμφωνα με την οργάνωση και οι άλλες χώρες προβλέπουν να αποκτήσουν νέα οπλικά συστήματα με μακρά διάρκεια ζωής.

Το κείμενο τονίζει πως οι μελλοντικοί διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι (ICBMs) Sentinel, που σχεδιάζουν να αποκτήσουν οι ΗΠΑ, θα παραμείνουν επιχειρησιακοί πέραν του 2100, ενώ η αύξηση της αμερικανικής παραγωγής ατομικών πυρήνων πλουτωνίου σημαίνουν πως θα υπάρχουν πυρηνικές κεφαλές ως τουλάχιστον το 2120. Οι ΗΠΑ αναμένεται να δαπανήσουν σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο δολάρια για το πυρηνικό τους οπλοστάσιο μόνο τη δεκαετία 2025-2034, σύμφωνα με την έκθεση.

Το ποσό που διέθεσαν οι πυρηνικές δυνάμεις το 2025 για τα οπλοστάσιά τους θα αρκούσε «για να χρηματοδοτήσει τον προϋπολογισμό του ΟΗΕ 32 φορές», υπογράμμισε η κ. Σνάιντερ, προσθέτοντας πως το ποσό που ξοδευόταν μια ημέρα και μόνο για τα πυρηνικά όπλα θα αρκούσε για να είναι εγγυημένη η διατροφική ασφάλεια δυο εκατομμυρίων ανθρώπων πέρυσι. Αντί να προσφέρουν απόλυτα απαραίτητες βασικές υπηρεσίες, όπως η υγεία, τα κράτη αυτά επενδύουν σε οπλοστάσια «που γνωρίζουν ότι δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν χωρίς να διαπράξουν έγκλημα πολέμου», τόνισε η κ. Σνάιντερ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια εποχή με αυξημένο επίπεδο βίας, καθώς το 2025 καταγράφηκε ο μεγαλύτερος αριθμός συγκρούσεων στις οποίες συμμετείχαν κράτη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και κατακόρυφη άνοδος των επιθέσεων εναντίον αμάχων, σύμφωνα με νορβηγική έρευνα που δημοσιεύθηκε σήμερα.

«Δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλά θετικά που μπορώ να εξάγω από όλα αυτά», σχολίασε η Σίρι Άας Ρούσταντ ερευνήτρια του Ινστιτούτου Ερευνών του Όσλο για την Ειρήνη (PRIO), παρουσιάζοντας την ετήσια έκθεση “Conflict Trends”. «Συνήθως καταφέρνω πάντα να βρω κάτι θετικό, αλλά φέτος τα νούμερα είναι σοκαριστικά», πρόσθεσε.

Το 2025 καταγράφηκαν σε όλο τον κόσμο 65 συγκρούσεις στις οποίες εμπλεκόταν τουλάχιστον ένα κράτος, ο μεγαλύτερος αριθμός από το 1946.  Ο αριθμός των διακρατικών συγκρούσεων επίσης διπλασιάστηκε μέσα σε ένα χρόνο για να φτάσει τις 8, επίσης ρεκόρ 80 ετών.

Σε αυτές τις συγκρούσεις περιλαμβάνονται οι εντάσεις μεταξύ Ινδίας -Πακιστάν, Αφγανιστάν – Πακιστάν και Καμπότζης – Ταϊλάνδης, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Συρία γύρω από τα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ και αρκετές συγκρούσεις που συνδέονται με περιφερειακές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.

Το 2025 ήταν επίσης η τρίτη φονικότερη χρονιά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου με περίπου 245.000 νεκρούς να συνδέονται άμεσα με συγκρούσεις ή πολιτική βία, εκ των οποίων οι 76.500 σκοτώθηκαν σε επιθέσεις που είχαν στόχο αμάχους, έναντι 14.200 το 2024.

Η αύξηση του αριθμού αυτού οφείλεται στον εμφύλιο που μαίνεται στο Σουδάν μεταξύ του στρατού και παραστρατιωτικών, όπου εκτιμάται ότι η πολιορκία και οι σφαγές που σημειώθηκαν στην πόλη ελ Φάσερ προκάλεσαν τον θάνατο περίπου 60.000 ανθρώπων.

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, μόνο το 2021 και το 1994 είχαν καταγραφεί περισσότεροι νεκροί εξαιτίας του πολέμου στο Τιγκράι της Αιθιοπίας και της γενοκτονίας στη Ρουάντα αντίστοιχα.

Ισραήλ και ΗΠΑ

«Αυτό που συμβαίνει τα τελευταία πέντε ή έξι χρόνια είναι ότι έχουμε πολλές μεγάλες συγκρούσεις που μαίνονται ταυτόχρονα και οι οποίες μοιάζει να διαδέχονται η μία την άλλη. Δεν υπάρχει ανάπαυλα», υπογράμμισε η Ρούσταντ.

«Και αυτή είναι η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν: αυτό το υψηλό και συνεχές επίπεδο έντασης των συγκρούσεων σε παγκόσμια κλίμακα», είπε, υπενθυμίζοντας ότι ο κόσμος είχε βιώσει αρκετά χρόνια χωρίς καμία σύγκρουση μεταξύ κρατών κατά τη δεκαετία του 2000.

Η έκθεση βασίζεται σε στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από το Πρόγραμμα Δεδομένων Συγκρούσεων της Ουψάλα (UCDP), το οποίο συνδέεται με το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα. Διακρίνει τρεις κύριους τύπους οργανωμένης βίας: συγκρούσεις στις οποίες εμπλέκεται τουλάχιστον ένα κράτος, μη κρατικές συγκρούσεις και μονομερή βία κατά πολιτών.

Το Ισραήλ «είναι ξεκάθαρα μια από τις πιο επιθετικές χώρες του κόσμου αυτή τη στιγμή», σημείωσε η Ρούσταντ αναφερόμενη στην εμπλοκή του σε διάφορων ειδών συγκρούσεις στη Γάζα, τη Συρία, τον Λίβανο, το Ιράν και εναντίον των ανταρτών Χούθι της Υεμένης. Κάποια περιστατικά βίας αγνοούνται από τη διεθνή κοινότητα  σε μεγάλο βαθμό, όπως στην Αϊτή (συμμορίες) ή στην Τανζανία (μετεκλογική βία).

«Υπάρχουν σαφώς περισσότερες εντάσεις στον κόσμο. Μπορούμε να πούμε χωρίς να κάνουμε μεγάλο λάθος ότι οι ΗΠΑ είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνες. Δεν επιτίθενται μόνο και αυξάνουν τη βία, αλλά υπάρχουν και τα εμπορικά εμπόδια που έχουν επιβάλει» μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία, υποστήριξε η ερευνήτρια.

«Σταματάμε τη συνεργασία. Το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν λειτουργεί αυτή τη στιγμή. Οδηγούμαστε  προς έναν ακόμη πιο πολωμένο κόσμο», τόνισε. Η Αφρική παραμένει η ήπειρος όπου καταγράφονται οι περισσότερες συγκρούσεις στις οποίες συμμετέχει τουλάχιστον ένα κράτος (29) και ακολουθούν η Ασία, η Μέση Ανατολή, η Βόρεια, η Κεντρική και η Λατινική Αμερική και τέλος η Ευρώπη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Λίγοι Αμερικανοί δεν θα στήριζαν τον υποψήφιο του κόμματός τους εξαιτίας διαφωνιών όπως το τατουάζ του Δημοκρατικού του Μέιν Γκρέιαμ Πλάτνερ, το οποίο παραπέμπει σε ναζιστικό σύμβολο ή η υπόθεση του Ρεπουμπλικανού του Τέξας Κεν Πάξτον, ο οποίος αντιμετώπισε ποινικές κατηγορίες για απάτη, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos αναδεικνύοντας τις βαθιές κομματικές διαιρέσεις που καθιστούν τη νίκη πρωταρχική σημασίας.

Δύο τρίτα των ερωτηθέντων που ανήκουν σε κάποιο κόμμα απάντησαν ότι κάποιες φορές χρειάζεται να ψηφίσουν έναν υποψήφιο που δεν είναι της αρεσκείας τους μόνο και μόνο για να μην κερδίσει το αντίπαλο κόμμα, σύμφωνα με μια δημοσκόπηση που διήρκεσε έξι ημέρες και ολοκληρώθηκε την Δευτέρα. Αυτό το αξίωμα θα δοκιμαστεί σήμερα στις προκριματικές εκλογές στο Μέιν όταν ο Δημοκρατικός οστρακοκαλλιεργητής Πλάτνερ ευελπιστεί να είναι ο υποψήφιος για μια έδρα στη Γερουσία, κάτι που θεωρείται κρίσιμο για τις ελπίδες των Δημοκρατικών να κερδίσουν πλειοψηφία στο Σώμα τον Νοέμβριο.

Σε δημοσκόπηση που διενεργήθηκε σε εθνικό επίπεδο μόλις 17% των Δημοκρατικών απάντησαν ότι το τατουάζ του Πλάτνερ που παραπέμπει σε ναζιστικό σύμβολο θα τους αποτρέψει να τον ψηφίσουν στις εσωκομματικές στο Μέιν.  Το ίδιο ποσοστό Ρεπουμπλικανών σε εθνικό επίπεδο απάντησε ότι δεν θα ψήφιζε τον γενικό εισαγγελέα του Τέξας Πάξτον. Περίπου 76% των ερωτηθέντων στη δημοσκόπηση, συμπεριλαμβανομένων παρόμοιων ποσοστών Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών, δήλωσαν ότι συχνά έπρεπε να επιλέξουν το μη χείρον βέλτιστον στις εκλογές των ΗΠΑ.

Ο Πλάτνερ ζήτησε συγγνώμη για το τατουάζ στο στήθος, το οποίο, όπως λέει, έκανε ενώ έπινε με συναδέλφους του πεζοναύτες πριν από σχεδόν δύο δεκαετίες. Είπε ότι δεν γνώριζε ότι το σχέδιο του τατουάζ συνδεόταν με τους Ναζί και το κάλυψε με ένα άλλο τατουάζ πέρυσι, αφού ξεκίνησε την προεκλογική του εκστρατεία.

Η δημοσκόπηση Reuters/Ipsos διεξήχθη καθώς ο Πλάτνερ εξετάστηκε περαιτέρω, συμπεριλαμβανομένων καταγγελιών ότι αντάλλαξε άσεμνα μηνύματα σεξουαλικού περιεχομένου με γυναίκες ενώ ήταν παντρεμένος. Ο Πλάτνερ ζήτησε δημόσια συγγνώμη για τα γραπτά μηνύματα, ενώ χαρακτήρισε τις αναφορές σχετικά με αυτά και άλλες προηγούμενες συμπεριφορές πολιτικά υποκινούμενες.

Η άνοδος του Πλάτνερ αντανακλά την αυξημένη πολιτική πόλωση στην Αμερική, με τους ψηφοφόρους να αισθάνονται ότι «πρέπει απλώς να επικεντρωθούν στο να μην φέρουν την άλλη πλευρά στην εξουσία», δήλωσε η Μία Κόστα, πολιτική επιστήμονας του Κολλεγίου Ντάρτμουθ που μελετά την πολιτική ψυχολογία και τον κομματικό προσανατολισμό.

ΑΠΕ-ΜΠΕ