Στα πανηγύρια του καλοκαιριού, λίγο μετά τη θεία λειτουργία, οι μουσικοί κουρδίζουν τα όργανα στην κεντρική πλατεία του χωριού.

Με το σήμα της έναρξης, οι μεγαλύτεροι σέρνουν τον χορό και τα χέρια αρχίζουν να ενώνονται για να φτιάξουν μια ανθρώπινη αλυσίδα. Στον κύκλο μπαίνουν σιγά σιγά ολοένα και περισσότεροι, όχι μόνο μεγάλοι πια, αλλά ολοένα και περισσότεροι νέοι και νέες, που εκδηλώνουν αυξημένο ενδιαφέρον για την παραδοσιακή μουσική τα τελευταία χρόνια. Το μαντήλι του γέροντα ή του ιερέα που ξεκινούν τα γυρίσματα, περνάει στα χέρια της νέας γενιάς και ακολουθούν ακόμη και μικρά παιδιά που προσπαθούν να κάνουν τα πρώτα τους χορευτικά βήματα. «Με συγκινεί πολύ να βλέπω τα μικρά παιδάκια να μπαίνουν στο χορό, σε ένα σύμβολο της ένωσης, της σύμπνοιας, της ομόνοιας. Είναι κάτι πολύ σπουδαίο, πολύ όμορφο το ότι το καλοκαίρι δίνεται η ευκαιρία να ζωντανέψουν οι σκοποί και τα τραγούδια από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Ο κόσμος χορεύει, εκτονώνεται, θυμάται την παράδοσή του και είναι όλοι ευπρόσδεκτοι.

Όλοι θέλουν να χορέψουν και είναι θαυμάσιο το γεγονός ότι ο ελληνισμός το έχει κρατήσει όλο αυτό ζωντανό, με έναν αβίαστο τρόπο» αναφέρει, μιλώντας στο ΑΠΕ–ΜΠΕ, η καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μαρία Αλεξάνδρου. Η ίδια επιβεβαιώνει το αυξημένο ενδιαφέρον της νέας γενιάς για την παραδοσιακή αλλά και για τη βυζαντινή μουσική, ενώ θεωρεί ότι πίσω από αυτό βρίσκονται παράγοντες, όπως η ενασχόληση της επιστήμης με τη διάσωση του θησαυρού των μουσικών παραδόσεων, η ανανέωση του μουσικού χάρτη της χώρας μέσα από τα μουσικά σχολεία, ο ρόλος που διαδραματίζουν οι πολιτιστικοί σύλλογοι, αλλά και τα προσωπικά βιώματα που περνούν από γενιά σε γενιά. «Πολλά παιδιά αγάπησαν τη δημοτική μουσική και είδαν έναν τρόπο σύγχρονης έκφρασης μέσα από τα παραδοσιακά ακούσματα. Αυτή είναι η βάση. Την κουβαλάμε στο DNA μας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Το DNA έχει ιστορική μνήμη Την ίδια εκτίμηση διατυπώνει και ο Βασίλης Μαυρομουστακίδης, μουσικός και λυράρης με μεταπτυχιακές σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας: «Υπάρχει μια ασυνείδητη, μια ανεπαίσθητη τάση όλης της δικής μου γενιάς, να κοιτάξουμε πίσω στο παρελθόν για να ψάξουμε να βρούμε κάπου εκεί ένα κομμάτι του μουσικού εντοπισμού της κοινωνικής μας προσωπικότητας. Στον δικό μου τομέα, αυτό συμβαίνει μέσα από τη μουσική, στα πανηγύρια, τις εκδηλώσεις, τις νεανικές συνάξεις. Με το που θα παιχτεί κάποιο ρεπερτοριακό υλικό που έχει μεταλαμπαδευτεί σε εμάς από την πρώτη γενιά των προσφύγων που ήρθαν από τον Πόντο στην Ελλάδα, ή ένας ρυθμός από εκείνους, ή μια μουσική τροπικότητα, ένα κομμάτι, ένας στίχος, αμέσως η όλη σύναξη αποκτά διαφορετική υπόσταση». Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι μπορεί για κάποιους η μουσική να λειτουργεί βιωματικά, ωστόσο ο ίδιος δεν είχε τέτοια βιώματα από το οικογενειακό του περιβάλλον καθώς οι γονείς του δεν είχαν καμία απολύτως σχέση με τα Ποντιακά και γενικά με τη μουσική. «Εγώ πήγα στο χορευτικό όταν ήμουν μικρός. Μία φορά άκουσα λύρα από CD player και μια φορά χάλασε το μηχάνημα και ήρθε ένας λυράρης. Άκουσα τον ήχο και από εκείνη τη στιγμή ήθελα να μάθω λύρα.

Πήγα στο σπίτι μου, ήμουν οκτώ χρονών, το είπα στους γονείς μου, αλλά κανείς δεν με πίστεψε. Για έναν χρόνο το ζητούσα επίμονα και τελικά όταν έγινα 9 χρονών ο πατέρας μου είπε ότι αφού το ζητάω θα πάω σε έναν δάσκαλο. Αργότερα συνέχισα την ενασχόλησή μου με τη μουσική, πήγα σε μουσικό σχολείο, αλλά ο στόχος μου ήταν να γίνω γιατρός. Στην τρίτη λυκείου έπαθα ένα μετεφηβικό σοκ, άλλαξα γνώμη στα μέσα της χρονιάς, έδωσα εξετάσεις και πέρασα στο Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας», αναφέρει. Παράλληλα, εκτιμά ότι «το DNA έχει ιστορική μνήμη» και θεωρεί ότι οι λαϊκές παραδοσιακές μουσικές, είτε είναι ποντιακά, είτε ηπειρώτικα, είτε κρητικά είτε οτιδήποτε άλλο, έχουν μέσα τους το στοιχείο της προφορικής μεταφοράς τους από στόμα σε στόμα. «Οι μουσικές αυτές πηγάζουν από τον λαό, απευθύνονται στον λαό και ανατροφοδοτούνται από αυτόν. Έχουν υψηλή ανθεκτικότητα, είναι συμμετοχικές, άμεσες, δεν βρίσκονται στο πατάρι για απλή κατανάλωση. Έχουν ενεργητική υπόσταση και για να την εκφράσουν απαιτούν τη συνολική συμμετοχή του κόσμου», συμπληρώνει. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τη βυζαντινή μουσική Από την πλευρά της, η κ. Αλεξάνδρου επισημαίνει ότι ο όρος παραδοσιακή μουσική χρησιμοποιείται μερικές φορές και για να καλύψει και τη βυζαντινή μουσική, η οποία επίσης συγκεντρώνει αυξημένο ενδιαφέρον καθώς το 2019 αναγράφηκε στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco, κάνοντας έτσι ένα σημαντικό βήμα παγκόσμιας αναγνώρισης. «Πρόκειται για ένα τεράστιο κειμήλιο του ελληνισμού, που ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα. Πιστεύω ότι είμαστε σε μια φάση άνθησης.

Η βυζαντινή μουσική – ψαλτική τέχνη αναγνωρίζεται και επιστημονικώς υποστηρίζεται στα πανεπιστήμια της χώρας και στα μουσικά σχολεία καθώς και στις μητροπόλεις, τις εκκλησίες, τις σχολές και τα ωδεία», προσθέτει. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχουν πηγές ελληνικής δημοτικής μουσικής σε βυζαντινά χειρόγραφα, το παλαιότερο από τα οποία είναι του 16ου αιώνα και έχει τίτλο «Χαίρεστε κάμποι χαίρεστε». Υπάρχει ακόμη μια συλλογή δημοτικών τραγουδιών από την Κρήτη που βρέθηκαν σε αγιορείτικο χειρόγραφο καθώς και μεγάλος πλούτος τεκμηρίωσης της λεγόμενης παραδοσιακής μουσικής σε μεταβυζαντινά μουσικά χειρόγραφα. Το δημοτικό τραγούδι διαδικτυώνεται με παραδοσιακές μουσικές των Βαλκανίων, της κάτω Ιταλίας και της Μικράς Ασίας και έχει συγγένεια με τη βυζαντινή οκταηχία. Υπάρχουν ακόμη παλαιότερα μουσικά στρώματα στη μουσική παράδοση της Πίνδου ενώ σπουδαία είναι η μουσική παράδοση της Ηπείρου, της Μακεδονίας, των νησιών, του Πόντου. Σε ό,τι αφορά ειδικά τη βυζαντινή μουσική, το παλαιότερο μνημείο της χριστιανικής εκκλησιαστικής μουσικής είναι ο περίφημος πάπυρος που βρέθηκε στην Οξύρυγχο και προέρχεται από το δεύτερο μισό του τρίτου αιώνα. Πρόκειται για έναν ύμνο προς την Αγία Τριάδα, που χρησιμοποιεί την αρχαία ελληνική παρασημαντική, τη φωνητική αλφαβητική, δηλαδή τη γραφή που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες για τη φωνητική μουσική.

Τι δείχνουν οι έρευνες για τη βυζαντινή μουσική Σήμερα, η βυζαντινή μουσική προσελκύει το ενδιαφέρον ενός ποσοστού 10% του συνόλου των φοιτητών των μουσικών σπουδών, ενώ υπάρχουν εκείνοι που επιθυμούν να ασχοληθούν σε βάθος με το αντικείμενο είτε αξιοποιώντας το στη σύνθεση, είτε λόγω ενασχόλησης με την παλαιά μουσική, είτε λόγω ειδικού ενδιαφέροντος για την ανατολική μουσική και τη μουσική της Κωνσταντινούπολης. Σημαντικά είναι και τα ερευνητικά ευρήματα για το εν λόγω είδος καθώς η διδακτορική διατριβή της Δέσποινας Γιαννακοπούλου (ΑΠΘ) ανέδειξε το όφελος της βυζαντινής μουσικής για τα παιδιά του νηπιαγωγείου που φαίνεται ότι την αντιλαμβάνονται σε βάθος καθώς προκαλεί ηρεμία της ψυχής, κατευνασμό και χαλάρωση, ένωση με την Θεό και διάθεση για άκουσμα. Έρευνα διενεργείται και για το όφελός της σε παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού (από την ερευνήτρια Δέσποινα Πλαστάρα). «Έχει αποδειχτεί πολλαπλώς ότι η βυζαντινή μουσική είναι ένας θησαυρός και από άποψη ιατρικής. Ο μεγάλος νευροεπιστήμονας Σταύρος Μπαλογιάννης την είχε πολύ υψηλά ως μια μεγάλη ευεργεσία. Αυτή η μουσική κρατάει ακούσματα που έρχονται από τα βάθη των αιώνων που έχουν δοκιμαστεί ότι είναι πολύ ευεργετικά για την ψυχοσωματική οντότητα του ανθρώπου σε όλες τις ηλικίες. Κρατάει κουρδίσματα που είναι πολύ κοντά στη λεγόμενη φυσική κλίμακα, τους αρμονικούς ήχους, την ίδια τη σύσταση του ήχου, όπως τον έφτιαξε ο Θεός. Είναι φωνητική μουσική, έχει μια έκταση που εύκολα γίνεται αποδεκτή και μιλάει πολύ βαθιά στην ψυχή του ανθρώπου.

Αυτός είναι και ο λόγος που τώρα γίνονται εκτεταμένες έρευνες και για τον ευεργετικό της ρόλο στη νόσο του Alzheimer και άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες», σχολιάζει η κ. Αλεξάνδρου. Το αύριο της παράδοσης Τα επόμενα βήματα για τη διατήρηση της μουσικής παράδοσης συνολικά, σύμφωνα με την ίδια, θα μπορούσε να είναι η ανάπτυξη της δεξιοτεχνίας στα παραδοσιακά όργανα, η μεγαλύτερη έμφαση στη μουσική κατά τη γενική πρωτοβάθμια εκπαίδευση, δεδομένου ότι η παιδική ηλικία είναι η πιο σημαντική για τη λεγόμενη μουσική δεκτικότητα, αλλά και η επαναφορά του ιστορικού ρεπερτορίου στο φως. Σε αυτό το μήκος κύματος, ο κ. Μαυρομουστακίδης διαπίστωσε έναν κορεσμό ως προς το ρεπερτοριακό υλικό της ποντιακής μουσικής που παίζεται σήμερα. «Δεν είναι δυνατόν ο Πόντος να έχει μόνο 150 – 200 τραγούδια» σκέφτηκε και άρχισε να ψάχνει υλικό σε βιβλιοθήκες, σε ερευνητές αλλά και στο μουσικό λαογραφικό αρχείο της Μέλπως Μερλιέ, που έκανε ηχητικές καταγραφές. Με μεγάλη προσπάθεια, πολλή δουλειά και αποκωδικοποίηση των ήχων σε μουσική γραφή ή ηχητική καταγραφή, προέκυψε ένα cd με 12 σκοπούς που δεν ακουγόταν ως τώρα αλλά ξαναβγήκαν στο φως και παίζονται σήμερα σε κάθε ευκαιρία, συγκεντρώνοντας τις θετικές αντιδράσεις του κόσμου και των νέων παιδιών που μαθαίνουν λύρα.

*Τις φωτογραφίες παραχώρησε στο ΑΠΕ–ΜΠΕ ο κ. Μαυρομουστακίδης

Π. Γιούλτση / ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Όλυμπος, το βουνό των Θεών, έριξε την εμβληματική, μυθική του σκιά σε ένα διεθνές επιστημονικό γεγονός, υποδεχόμενος έναν τιτάνα της σύγχρονης επιστήμης, τον νομπελίστα αστροφυσικό Ράινχαρντ Γκέντσελ (Reinhard Genzel).

Ο Ευρωπαίος επιστήμονας, ο οποίος τιμήθηκε με το Νόμπελ Φυσικής το 2020 από κοινού με την Άντρεα Γκεζ (Andrea Ghez) για την ανακάλυψη μιας υπερμεγέθους συμπαγούς μάζας στο κέντρο του Γαλαξία μας, βρέθηκε στην Κατερίνη στο πλαίσιο του 5ου Παγκοσμίου Συνεδρίου Αστροφυσικής «The Olympian Symposium 2026». Φτάνουμε στο κτίριο για την ομιλία και μια έκπληξη μας περιμένει: δύσκολα θα πίστευε κανείς πως η ανθρώπινη αλυσίδα στο κέντρο της Κατερίνης, που δίνει μάχη για μια θέση στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου, έχει φτάσει εδώ επειδή ένας νομπελίστας καθηγητής θα πραγματοποιήσει ανοιχτή ομιλία, με θέμα: «Γαλαξίες και Μαύρες Τρύπες».

Μα είναι δυνατό τόσοι να ενδιαφέρονται για τα μυστικά του Σύμπαντος σε μια μικρή πόλη; Κι, όμως, αυτό ακριβώς έχει συμβεί το απόγευμα αυτό. Στο βάθος ξεπροβάλλει η χιονισμένη κορυφή του Ολύμπου καθώς ο Ράινχαρντ Γκέντσελ φτάνει και κοιτά με λαμπερό βλέμμα το κοινό και δείχνει ενθουσιασμένος που βρίσκεται στην Ελλάδα. Να φαντάζεται πως κάπου παραδίπλα ο Δίας και η …παρέα του συζητούν για τις κοσμικές εξελίξεις; Μπορεί! Το σίγουρο είναι πως ήταν μεγάλη η τιμή που μας έκανε να δεχθεί να «ταξιδέψει» στην τεράστια πορεία επιτευγμάτων του απλούς πολίτες. Ίσως το ότι στα μαθητικά του χρόνια στο Φράιμπουργκ φοίτησε σε ανθρωπιστικό γυμνάσιο, όπου διδάχθηκε για χρόνια Λατινικά και Αρχαία Ελληνικά, να συνδέεται με το πόσο αγαπά την Ελλάδα. Σε μια γωνιά της κατάμεστης αίθουσας, όπου απλοί πολίτες συγκεντρώθηκαν για να τον ακούσουν, είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τον ξεχωριστό αυτό επιστήμονα, με αυτόν τον ήπιο και …περίεργο άνθρωπο.

Όπως τόνισε, άλλωστε, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο νομπελίστας αστροφυσικός, προτιμά να μιλά για την επιστήμη και την ανθρώπινη περιέργεια παρά για την προσωπική του διάκριση. Για αρκετά λεπτά, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ για Εξωγήινη Φυσική στο Γκάρχινγκ της Γερμανίας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (Μπέρκλεϊ), μας ταξίδεψε σε μυστικά του σύμπαντος. Ο Αϊνστάιν και η άπειρη πυκνότητα Ξεκινώντας από τις μυστηριώδεις μαύρες τρύπες, ο κ. Γκέντσελ συνέδεσε τις ανακαλύψεις του, σήμερα, με την ιστορία της επιστήμης του: «Σχεδόν πριν από 110 χρόνια, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν παρουσίασε στο Βερολίνο τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας, η οποία αρχικά ήταν ένα μαθηματικό οικοδόμημα. Μόλις μισό χρόνο αργότερα, ο Καρλ Σβάρτσιλντ (Karl Schwarzschild) βρήκε την πρώτη λύση για τη δομή του χωροχρόνου ενός σφαιρικά συμμετρικού αντικειμένου. Η βαρύτητα είναι τόσο ισχυρότερη όσο πιο μεγάλη μάζα έχει και όσο πιο συμπαγές είναι ένα αντικείμενο. Ο Σβάρτσιλντ έδειξε στις εξισώσεις του ότι για πολύ συμπαγή αντικείμενα, εμφανίζεται η δομή μιας μαύρης τρύπας, όπου ο χωροχρόνος δεν είναι πλέον συνεχής», εξήγησε ο διευθυντής του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ καθώς ξεκίνησε να μας παίρνει από το χέρι για ένα ταξίδι γνώσης που εστίασε στις μυστηριώδεις Μελανές Οπές.

Τελικά τι το ιδιαίτερο έχει η «μαύρη τρύπα» και πώς έφτασε στο επίτευγμα που του χάρισε το Νόμπελ, την απόδειξη ότι στο κέντρο του Γαλαξία μας κρύβεται μια υπερμεγέθης μαύρη τρύπα, γνωστή ως Sagittarius A* (Τοξότης Α*); Το βλέμμα του Γερμανού αστροφυσικού φωτίζει, όταν του ζητούμε να περιγράψει όσα για σχεδόν τρεις δεκαετίες η ομάδα του, χρησιμοποιώντας τα τηλεσκόπια του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO) στη Χιλή, μελετούσε. Καθώς στο κέντρο του Γαλαξία υπάρχουν τεράστια πυκνά σύννεφα κοσμικής σκόνης, ο Γερμανός επιστήμονας και η ομάδα του έπρεπε να αναπτύξουν καινοτόμα όργανα στις υπέρυθρες συχνότητες ώστε να «διαπεράσουν» τη σκόνη και να παρατηρήσουν τα άστρα που περιφέρονται γύρω από το κέντρο. Για να αποδείξει την ύπαρξη της «μαύρης τρύπας», ο Ράινχαρντ Γκέντσελ εστίασε σε ένα συγκεκριμένο άστρο με το όνομα S2 (ή S0-2), ένα άστρο που πραγματοποιεί μια πλήρη τροχιά γύρω από το γαλαξιακό κέντρο κάθε δεκαέξι χρόνια, με την ομάδα του να αναμένει υπομονετικά για δεκαετίες να έρθει το 2018, όταν το S2 πέρασε σε απόσταση αναπνοής από τη «μαύρη τρύπα» με την -αδιανότητη για τον ανθρώπινο νου- ταχύτητα των 25 εκατομμυρίων χιλιομέτρων την ώρα. Ήταν τότε που τα όργανα του εμβληματικού αστροφυσικού κατέγραψαν για πρώτη φορά τη βαρυτική μετατόπιση προς το ερυθρό (gravitational redshift) στο φως του άστρου. Όπως μας εξήγησε ο νομπελίστας αστροφυσικός, η θεωρία έφερε στο φως δύο χαρακτηριστικές ιδιομορφίες (singularities), με πρώτο τον Ορίζοντα Γεγονότων.

«Η πρώτη, η εξωτερική ιδιομορφία, αποτελεί ένα εμπόδιο επικοινωνίας. Στη Γενική Σχετικότητα, τα φωτόνια -δηλαδή το φως- επηρεάζονται από τη βαρύτητα. Αν υπάρχει ένα εξαιρετικά συμπαγές αντικείμενο μεγάλης μάζας, η ταχύτητα διαφυγής από αυτή την ακτίνα γίνεται μεγαλύτερη από την ταχύτητα του φωτός. Αυτό σημαίνει πως ό,τι βρίσκεται μέσα δεν μπορεί πλέον να επικοινωνήσει με το εξωτερικό περιβάλλον ούτε να στείλει πληροφορίες», ανέφερε και στη συνέχεια μίλησε για τα συναρπαστικά που συμβαίνουν στο Κέντρο της Μελανής Οπής: «Υπάρχει και μια δεύτερη ιδιομορφία στο κέντρο. Εκεί, όλη η μάζα και η ενέργεια περιέχονται σε μια άπειρα μικρή περιοχή, ένα σημείο. Μαθηματικά, αυτό σημαίνει ότι η πυκνότητα εκεί είναι άπειρη, κάτι που ακούγεται πραγματικά πολύ περίεργο!». Ο κ. Γκέντσελ σημείωσε ότι οι περισσότεροι φυσικοί θεωρούν πως αυτό το «άπειρο» οφείλεται σε ατέλεια της θεωρίας του Αϊνστάιν. «Νιώθουμε ότι η Γενική Σχετικότητα πρέπει να επεκταθεί στις μικρές κλίμακες. Η κατάσταση μοιάζει με την εποχή που οι αρχαίοι Έλληνες σκέφτονταν το «άτομο», το οποίο αργότερα μάθαμε ότι διαιρείται. Όταν πηγαίνεις στις μικρότερες κλίμακες, τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα. Πέρα από αυτό, όμως, μια μαύρη τρύπα είναι απλώς μια συγκέντρωση μάζας τόσο ισχυρή, που το φως δεν μπορεί να διαφύγει», σημείωσε.

Η συνέχεια της έρευνας και το «κυνήγι» των αποδείξεων Στο ερώτημα αν για την παρατήρηση μιας μαύρης τρύπας χρειαζόμαστε μαθηματικά μοντέλα ή εξελιγμένα επιστημονικά όργανα, ο καθηγητής εξήγησε πως πολλά έχουν συμβεί στη μακρά πορεία της επιστημονικής κοινότητας. «Μετά τις ανακαλύψεις του Αϊνστάιν, χρειάστηκαν 40 χρόνια πειραματικής εξερεύνησης των ορίων της θεωρίας και άλλα 50 χρόνια για να κατανοηθούν πλήρως τα μαθηματικά της —όπως το γεγονός ότι μια μαύρη τρύπα, εκτός από μάζα, μπορεί να έχει και περιστροφή. Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970 έγιναν οι πρώτες προσπάθειες εντοπισμού τους. Οι ραδιοαστρονόμοι ανακάλυψαν τα κβάζαρ (πολύ μακρινά και φωτεινά αντικείμενα) και οι αστρονόμοι ακτίνων Χ εντόπισαν παράξενα διπλά αστέρια». Και για τις επιστημονικές αποδείξεις, η συνεχής έρευνα είναι η μόνη απάντηση στις απορίες των επιστημόνων. «Τι κάνεις, όμως, αν θέλεις να αποδείξεις ότι υπάρχει μια μαύρη τρύπα; Δεν μπορείς να ταξιδέψεις μέσα σε αυτήν. Αν δεν συσσωρεύει ύλη από το εξωτερικό περιβάλλον, το μόνο που μπορείς να μετρήσεις είναι το σχήμα του βαρυτικού της πεδίου.

Επειδή οι μαύρες τρύπες είναι εξαιρετικά μικρές σε μέγεθος, λόγω της έντονης βαρύτητας, χρειαζόμαστε τεχνικές υπέρυθρης και οπτικής ραδιοαστρονομίας, που επιτρέπουν παρατηρήσεις με τεράστια ακρίβεια. Χρειάστηκαν περίπου 50 χρόνια σοβαρού “κυνηγιού” δεδομένων για να έχουμε σήμερα πραγματικές, ακλόνητες αποδείξεις», τόνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γκέντσελ. Η έρευνα, ωστόσο, επιταχύνεται τα τελευταία χρόνια και μια συναρπαστική πειραματική προσπάθεια έρχεται σύντομα να δώσει περισσότερα δεδομένα ώστε να αναζητήσουν οι επιστήμονες νέες γνώσεις για όσα κρύβει μια μαύρη τρύπα. «Δεν έχουμε τελειώσει. Δεν έχουμε ακόμα έναν ανιχνευτή ακριβώς στον Ορίζοντα Γεγονότων μιας μεγάλης μαύρης τρύπας. Αυτό ανήκει στο μέλλον», αποκαλύπτει ο νομπελίστας, αναφερόμενος στο φιλόδοξο διαστημικό πείραμα LISA που σχεδιάζει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA). Αν λειτουργήσει, θα είναι ένας από τους θριάμβους της ανθρωπότητας!», αναφέρει με ενθουσιασμό. Το LISA θα μετράει τις μάζες και τα σχήματα των μαύρων τρυπών, μέσω των παραμορφώσεων που προκαλούν στον χωροχρόνο. «Πρέπει να τοποθετήσουμε δορυφόρους στο διάστημα, εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά τον έναν από τον άλλο, να τους συνδέσουμε με λέιζερ και να μετράμε τις παραμορφώσεις του χώρου από τα βαρυτικά κύματα που περνούν από την περιοχή», μας εξήγησε ενθουσιασμένος ο κ. Γκέντσελ.

Η κινητήριος δύναμη της περιέργειας Για τον Ράινχαρντ Γκέντσελ, το απόλυτο κλειδί που ξεκλειδώνει τις εξελίξεις στην αστροφυσική είναι, χωρίς περιστροφές, ένα: «Η περιέργεια! Η ανθρώπινη περιέργειά μας. Γι’ αυτό οι νέοι άνθρωποι γοητεύονται αμέσως. Η αστροφυσική, με όλους αυτούς τους θριάμβους στις μαύρες τρύπες, τους μακρινούς γαλαξίες και τη διαστολή του σύμπαντος, είναι το βασικό εργαλείο που διαθέτουμε για να κατανοήσουμε το σύμπαν». Με τη συζήτηση να φτάνει στο τέλος της, τον ρωτήσαμε αν θα έπρεπε να νιώθουμε γοητευμένοι ή φοβισμένοι απέναντι σε αυτά τα κοσμικά… τέρατα, που αποκαλούμε μαύρες τρύπες. «Όχι, δεν πρέπει να φοβόμαστε!», απαντά με χαμόγελο μικρού παιδιού. «Κάποιοι ρωτούν αν υπάρχει πιθανότητα μια μαύρη τρύπα να βρεθεί κοντά μας και να μας καταπιεί. Ίσως, αλλά δεν είναι καθόλου πιθανό. Και σίγουρα, αυτή στο κέντρο του Γαλαξία μας, την οποία μελετάμε, δεν γνωρίζει τίποτα για εμάς και εμείς δεν επηρεαζόμαστε από αυτήν, επομένως είμαστε απολύτως ασφαλείς», καταλήγει ο νομπελίστας αστροφυσικός. Σωτήρης Κυριακίδης

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Συνελήφθη ένα άτομο στην Κατερίνη για τηλεφωνικές απάτες

Συνεργοί του τηλεφωνούσαν στα θύματα προσποιούμενοι είτε τον γιατρό, είτε τον αστυνομικό

Κατάφεραν να αποσπάσουν το χρηματικό ποσό των 12.850 ευρώ, χρυσές λίρες και κοσμήματα αξίας 25.000 ευρώ

Συνελήφθη χθες (20 Ιουνίου 2026) το απόγευμα στην Κατερίνη, από αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Κατερίνης, ένας ημεδαπός άνδρας, για 4 τηλεφωνικές απάτες και μια απόπειρα σε διάφορες περιοχές της Πιερίας που έγιναν το τελευταίο 20ημερο.

Ειδικότερα, χθες το απόγευμα συνεργός του τηλεφώνησε σε ένα ημεδαπό άνδρα στην Κατερίνη, προσποιούμενος τον αστυνομικό και ισχυρίστηκε ότι θέλει να προστατέψει τον ίδιο και την περιουσία του. Για αυτό το λόγο έπρεπε να συγκεντρώσει τα χρήματα που είχε στην οικία του και να τα παραδώσει σε συνεργάτη του που θα πήγαινε να τα παραλάβει.

Μετά από άμεση κινητοποίηση των αστυνομικών, εντοπίστηκε ο ημεδαπός άνδρας ο οποίος θα παραλάμβανε τα χρήματα και συνελήφθη.

Από την έρευνα, προέκυψε πως ο προαναφερόμενος άνδρας και συνεργοί του κατάφεραν με τον ίδιο τρόπο να εξαπατήσουν 3 ημεδαπούς άνδρες και 1 ημεδαπή γυναίκα, το χρονικό διάστημα των τελευταίων 20 ημερών, αφαιρώντας συνολικά από τους παθόντες το χρηματικό ποσό των 12.850 ευρώ, χρυσές λίρες και κοσμήματα αξίας 25.000 ευρώ.

Η έρευνα των αστυνομικών συνεχίζεται τόσο για την εξακρίβωση των στοιχείων ταυτότητας των συνεργών του, όσο και για την τυχόν συμμετοχή τους και σε άλλες παρόμοιες αξιόποινες πράξεις.

Ο συλληφθείς, με την δικογραφία που σχηματίστηκε σε βάρος του, θα οδηγηθεί στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Κατερίνης.

Με στόχο την αποφυγή εξαπάτησης ανυποψίαστων πολιτών από επιτήδειους, η Γενική Περιφερειακή Αστυνομική Διεύθυνση Κεντρικής Μακεδονίας συνιστά:

• Μην εμπιστεύεστε αγνώστους που σας τηλεφωνούν και προσποιούνται διάφορες ιδιότητες.
• Μην αποκαλύπτετε αν έχετε στο σπίτι χρήματα, κοσμήματα ή πολύτιμα αντικείμενα.
• Ενημερώνετε πάντα την Αστυνομία, ακόμα και σε περίπτωση απόπειρας απάτης σε βάρος σας.

Υπενθυμίζεται: Η διάδοση των σχετικών συμβουλών σε συγγενείς, φίλους και ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, μπορεί να αποτρέψει νέα περιστατικά εξαπάτησης.

Περισσότερες συμβουλές είναι αναρτημένες στην επίσημη ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας (www.hellenicpolice.gr).