Αρχική Blog

Να αποκτήσει στρατηγική, ταυτότητα και υπεραξία το ελληνικό ελαιόλαδο ζητά νέος συλλογικός φορέας του τομέα

Από
Έμβολος
-

Την ανάγκη να αποκτήσει το ελληνικό ελαιόλαδο ενιαία στρατηγική, ισχυρή ταυτότητα και θεσμική εκπροσώπηση σε όλη την αλυσίδα αξίας επισημαίνει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο προσωρινός πρόεδρος του νεοσύστατου Συνδέσμου Παραγωγής, Εμπορίας και Τυποποίησης Ελληνικού Ελαιολάδου (ΣΥΠΕΤΕΕΛ), Δημήτρης Φάββας.

Η δημιουργία του ΣΥΠΕΤΕΕΛ έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για ένα προϊόν που χαρακτηρίζεται διαχρονικά «εθνικό», χωρίς, ωστόσο, να έχει αποκτήσει τον αναγκαίο προσανατολισμό. «Βλέπουμε ότι για το συγκεκριμένο προϊόν δεν υπάρχει στρατηγική. Εμείς, οι άνθρωποι που το ζούμε καθημερινά, ερχόμαστε να δημιουργήσουμε κάτι θεσμικό, μέσα από το οποίο να μπορούμε να διεκδικήσουμε παρεμβάσεις από την οργανωμένη Πολιτεία, τις περιφέρειες, τα επιμελητήρια, τον τουριστικό κλάδο, ακόμη και το Υπουργείο Παιδείας», σημειώνει.

Σύμφωνα με τον κ. Φάββα, η φιλοσοφία του νέου Συνδέσμου στηρίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες: Τον παραγωγό και τον καταναλωτή. «Ο παραγωγός πρέπει να έχει τον χώρο να υπάρχει και ο καταναλωτής να πληρώνει αυτό το ευγενές προϊόν, βασικό της μεσογειακής διατροφής, σε μια έντιμη τιμή. Όλοι οι ενδιάμεσοι, είτε είμαστε έμποροι είτε τυποποιητές, χωρίς αυτούς τους δύο πυλώνες δεν έχουμε κανέναν ρόλο να διεκδικούμε», λέει.

Τα ιδρυτικά μέλη του ΣΥΠΕΤΕΕΛ είναι 20 και αντιπροσωπεύουν το 35% του μέσου όρου του συνολικά παραγόμενου ελληνικού ελαιολάδου (περίπου 75.000 τόνους), ενώ, όπως λέει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο προσωρινός πρόεδρός του, έχει ήδη απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση για νέες εγγραφές, με βάση τις προϋποθέσεις του καταστατικού του.

Σημειώνεται πως μετά τις αρχαιρεσίες, που έχουν προγραμματιστεί για την 13η Ιουνίου στην Αθήνα, ο Σύνδεσμος θα αποκτήσει οριστικό διοικητικό συμβούλιο.

Επιπλέον ο κ.Φάββας τονίζει ότι, μέχρι σήμερα, επιμέρους τμήματα της αγοράς του ελαιολάδου έχουν εκπροσωπηθεί, όχι όμως η συνολική αλυσίδα, από την παραγωγή έως το τελευταίο στάδιο πριν από τον καταναλωτή. Όπως λέει «εκ των αποτελεσμάτων βλέπουμε ότι το ελληνικό ελαιόλαδο υπολείπεται στον διεθνή ανταγωνισμό, γιατί δεν υπήρξαν συντονισμένες προσπάθειες».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ανάγκη ενίσχυσης της ταυτότητας του ελληνικού προϊόντος. «Πριν από ενάμιση χρόνο η Ιταλία πουλούσε μόνο με το “made in Italy” στη διπλάσια τιμή το ελαιόλαδό της, σε σχέση με αυτό που απολάμβανε ο Έλληνας παραγωγός», σημειώνει, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την Ισπανία με τους ίδιους όρους οικονομίας κλίμακας.

Ο προσωρινός πρόεδρος του ΣΥΠΕΤΕΕΛ εκφράζει, παράλληλα, την ανησυχία του μήπως το ελληνικό ελαιόλαδο ακολουθήσει την πορεία άλλων σημαντικών προϊόντων της ελληνικής υπαίθρου. «Φοβόμαστε μην έχει την τύχη που είχαν άλλα ευγενή ελληνικά προϊόντα, όπως η σταφίδα, τα σύκα ή τα ζαχαρότευτλα, προϊόντα που στήριξαν την περιφέρεια και κράτησαν ζωντανή την ύπαιθρο», υπογραμμίζει.

Αναφερόμενος στην εστίαση και τον τουρισμό, επισημαίνει ότι η νομοθεσία για την κλειστή φιάλη ελαιολάδου στα τραπέζια δεν εφαρμόζεται επαρκώς. «Πουλάμε Ελλάδα στο τουριστικό προϊόν, χωρίς Ελλάδα μέσα», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τονίζοντας ότι το τουριστικό μοντέλο πρέπει να συνδεθεί ουσιαστικά με την ελληνική διατροφή και την εγχώρια παραγωγή.

Στα πρώτα βήματα του Συνδέσμου περιλαμβάνεται, όπως λέει, η διεκδίκηση μελέτης για την κοστολόγηση του ελληνικού ελαιολάδου, ανάλογα με τη μορφή παραγωγής και τα χαρακτηριστικά του ελαιώνα. Παράλληλα, στόχος είναι η ανάδειξη του «made in Greece» και η προώθηση του επώνυμου ελληνικού προϊόντος.

«Δεν ερχόμαστε να αναιρέσουμε ή να πάμε απέναντι σε κανέναν. Ερχόμαστε να συμπληρώσουμε όποιον είναι αρωγός σε αυτό το ευγενές προϊόν», καταλήγει ο κ. Φάββας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελληνική Τέχνη: Από την Ιδεολογία στην Ανθρώπινη Μορφή

Από
Έμβολος
-

Η γιορτή της Πρωτομαγιάς δεν είναι συνδεδεμένη μόνο με την αποκορύφωση της ‘Ανοιξης και την ανθοφορία και τον γενικότερο οργασμό της φύσης. Η Πρωτομαγιά αποτελεί εξίσου κι ένα ορόσημα για τις εργατικές διεκδικήσεις κι αγώνες. Στην Ελλάδα, η μέρα της Εργατικής Πρωτομαγιάς είχε για τους καλλιτέχνες μία ιδιαίτερη συμβολογία.Οι Έλληνες εικαστικοί, συχνά στρατευμένοι ή απλώς βαθιά ανθρωποκεντρικοί,  δεν περιορίστηκαν με τον χρωστήρα, τη σμίλη, ή το χαρακτικό βελόνι τους να απεικονίσουν απλά τις συγκεντρώσεις, αλλά εξακοντίζοντας το μήνυμά της Πρωτομαγιάς, επιχείρησαν να εισχωρήσουν στην ουσία της εργασίας: τον κάματο, τον ιδρώτα, την αγωνία, τη συλλογικότητα και, συχνά, τη θυσία.

Στην ελληνική εικαστική παραγωγή, το θέμα των εργατών μεταφράστηκε σε μια γλώσσα,  που τεχνικά ταλαντεύεται –ανάλογα με την αμεσότητα που θέλει ο καλλιτέχνης να δώσει στο μήνυμά του– ανάμεσα στον ρεαλισμό, τον εξπρεσιονισμό και τον μοντερνισμό. Και θεματικά απλώνεται από τους οικοδόμους που έχτισαν το σύγχρονο κράτος κι ανοικοδόμησαν την κατεστραμμένη μεταπολεμική Ελλάδα, μέχρι τις αγρότισσες του κάμπου και τους μετανάστες της Γερμανίας, αποτυπώνοντας όλους τους μετασχηματισμούς της κοινωνίας στον τόπο μας, μέσα από την καθημερινή δουλειά και τον κόπο των χεριών των ανδρών και γυναικών σε όλα τα μέτωπα της εργασίας.  Τη σημασία του συμβολισμού της Πρωτομαγιάς στην ιστορία και την παραγωγή της ελληνικής τέχνης θα επιχειρήσουμε να ακροθίξουμε, μέσα από τα έργα κορυφαίων Ελλήνων καλλιτεχνών.

Διαμαντόπουλος1

Διαμαντής Διαμαντόπουλος (1914-1995): Οι «Οικοδόμοι» και η Ρώμη της Καθημερινότητας

Ο Διαμαντής Διαμαντόπουλος υπήρξε μια από τις πιο ιδιόρρυθμες και εμβληματικές μορφές της γενιάς του ’30. Η παρατεταμένη και πεισματική «σιωπή» του, η αντίθεσή του απέναντι στο σύστημα προβολής της τέχνης κι η στράτευσή του σε μία πραγματικά κοινωνική τέχνη, για πολλά χρόνια του στέρησαν τη φήμη που άξιζε στην εποχή του για τη μεγάλη μαεστρία και σημασία του έργου του.  Στα έργα της σειράς  «Οικοδόμοι», ο διαλεκτός τούτος καλλιτέχνης αποθεώνει την εργατική τάξη με έναν τρόπο σχεδόν μνημειακό. Οι μορφές των οικοδόμων του Διαμαντόπουλου δεν είναι λεπτεπίλεπτες ή εξωραϊσμένα γραφικές φιγούρες καθημερινών ανθρώπων. Απεναντίας, η σχεδόν γλυπτική, ανάγλυφη, απεικόνισή τους, με την αδρή και τραχιά, υλική σχεδόν πινελιά, συμβολικά τους μετατρέπει σε στιβαρούς όγκους, με αδρές επιφάνειες, χέρια μεγάλα και πρόσωπα που θυμίζουν αρχαϊκά γλυπτά ή βυζαντινές τοιχογραφίες. Η τεχνική που χρησιμοποιεί ο Διαμαντόπουλος απλώνοντας το χρώμα, μοιάζει κι εκείνη με τη δουλειά του κτίστη, ο ίδιος ο καλλιτέχνης ταυτίζεται και χτίζει τον πίνακα όπως ο οικοδόμος την οικοδομή.

Στους πίνακες του Διαμαντόπουλου, οι οικοδόμοι δεν είναι απλοί κι αργασμένοι από την ταλαιπωρία της δουλειάς άνθρωποι. Είναι πιότερο οι πλάστες ενός νέου κόσμου κι η εργασία τους δεν είναι ανάγκη, αλλά μία ιερή πράξη που στεριώνει την κοινωνία και προάγει τη ζωή. Ο εργάτης είναι ο ήρωας του νέου κόσμου κι είναι ο μελλοντικός καταλύτης της καταπιεστικής εξουσίας, όπως αργότερα ο Διαμαντόπουλος θα αποτυπώσει θεματικά στη σειρά του «Τερατουργίες», στην οποία θα καταγγείλει το κοινωνικό σύστημα που γεννά την αλλοτρίωση και την καταστολή.

Τάσσος

 Τάσσος (Αναστάσιος Αλεβίζος) (1914 – 1985) Η Δύναμη της Ξυλογραφίας

Ο χαράκτης Τάσσος είναι ο καλλιτέχνης που περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον ταύτισε το όνομά του με τους λαϊκούς αγώνες. Στο έργο του οι εργάτες κι οι αγρότες, όπως κι η λαϊκή αγανάκτηση βρίσκουν απαράμιλλη έκφραση, μέσα από το ιδιαίτερο ύφος των μορφών του. Οι ξυλογραφίες του σε έργα όπως οι εμβληματικές «Αγρότισσες» (1958, Έγχρωμη ξυλογραφία), αλλά και στους άλλους εργάτες της υπαίθρου ή τους «Ψαράδες» στις διάφορες στιγμές της δραστηριότητάς τους, η εργασία της υπαίθρου αποκτά μια δωρική επιβλητικότητα. Οι αγρότες δεν είναι απλοί εργάτες, αλλά  οι στυλοβάτες της ελληνικής επαρχίας. Ο Τάσσος μετατρέπει τον κάματο σε τέχνη υψηλής αισθητικής αξίας, μάλιστα καθιστώντας την εργαζόμενη γυναίκα σύμβολο αντοχής και αξιοπρέπειας.

Η τεχνική της ξυλογραφίας, με τις έντονες αντιθέσεις μαύρου και άσπρου (ή των γήινων χρωμάτων στην έγχρωμη εκδοχή τους), βοηθά ιδιαίτερα τον Τάσσο να αποδώσει εκείνη την απαραίτητη σχηματοποίηση, την αυστηρότητα, που χρειάζεται για να αποδώσει το θέμα του. Μία τραγικότητα που ενισχύει η μετωπικότητα των μορφών του ή η σχεδόν κινηματογραφική απόδοση των μορφών στα πρώιμα έργα του, όπως το «Κάθε Πρωΐ» και «Εργάτες» του 1932.

Βάσω Κατράκη (1914-1988)  Η έμπνευση από τους πολιτικούς αγώνες

Η κορυφαία Ελληνίδα χαράκτρια, με τη γνωστή τεχνοτροπία και τις ψιλόλιγνες φιγούρες δημιούργησε έργα όπως «Το χρέος της Αντιγόνης» ή το γλυπτό «η Κατακόρυφος», που παραπέμπουν άμεσα στους λαϊκούς αγώνες κι εξεγέρσεις. Οι αλληγορικές συνθέσεις της, μέσα από τη μεγάλη αντίθεση του μαύρου και του λευκού ή τα γλυπτά της στον σκοτεινό και τραχύ ψαμμίτη, αντανακλούν την τραχύτητα της ζωής του εργάτη και ταυτόχρονα δημιουργούν μία δραματική ένταση, που που παραπέμπει άμεσα στα γεγονότα του Μαΐου του ’36.

Βάλιας Σεμερτζίδης(1911-1983) «Χτίστες»

Οι χτίστες, που στο χαρακτικό του Σεμερτζίδη εικονίζονται να φτιάχνουν λάσπη και να γεμίζουν τους τενεκέδες για το χτίσιμο μιας οικοδομής ήταν σύνηθες θέμα της μεταπολεμικής περιόδου, αρχικά στο πλαίσιο της ανοικοδόμησης της κατεστραμμένης από τον Πόλεμο χώρας και στη συνέχεια μέσα στην άνθηση της αντιπαροχής που ήρθε να καλύψει το έντονο ρεύμα αστυφιλίας. Οι μορφές αποδίδονται με τον αδρό, ρεαλιστικό ύφος του καλλιτέχνη που ρέπει προς τον εξπρεσιονισμό. Με ήπια σχηματοποίηση, με έμφαση στα σκληρά περιγράμματα και με διάθεση μνημειοποίησης του εργάτη (οι δύο μορφές καταλαμβάνουν το σύνολο σχεδόν της ζωγραφικής επιφάνειας αποκτώντας ηρωικές διαστάσεις) ο ζωγράφος δίνει μια απλή αλλά εντυπωσιακή εικόνα-ύμνο της εργασίας, χωρίς εξιδανικεύσεις, λυρισμό ή ωραιοποίηση.

ΠλύστραΚαπράλος

Χρήστος Καπράλος (1909 – 1993): Ο Μόχθος ως Γλυπτική Ύλη

Ο μεγάλος γλύπτης Χρήστος Καπράλος, με τη βαθιά του γνώση για το υλικό και την παράδοση, μας έχει δώσει έργα συνταρακτικά για την ανθρώπινη μορφή και την πλαστικότητά της. Με την «Πλύστρα» του όμως (1970, Μπρούντζος), μας προσφέρει άλλη μία διάσταση στην απεικόνιση του γυναικείου σώματος, που παρουσιάζεται σε μία από τις λιγότερο αισθησιακές αναπαραστάσεις του, στη διάρκεια της ελάχιστα αναγνωρισμένης  χειρωνακτικής εργασίας. Στην «Πλύστρα», η μορφή είναι σκυμμένη, σχεδόν ενσωματωμένη στη σκάφη και το υλικό, ο μαύρος μπρούντζος, με την ανταύγεια και το βάρος του, τονίζει τη σωματικότητα της προσπάθειας. Ανυψώνοντας συμβολικά τη μορφή της γυναίκας που κοπιάζει, ο Καπράλος απαλείφει τα χαρακτηριστικά του προσώπου της, η γυναίκα αποκτά οικουμενική σημασία και σε αυτήν βλέπουμε την κίνηση, την επανάληψη, την κούραση και κυρίως την αθέατη εργασία, την οικιακή ή τη μισθωτή υπηρεσία, που συχνά έμενε στο περιθώριο των μεγάλων πολιτικών αφηγήσεων, αλλά αποτελούσε τη βάση της επιβίωσης για χιλιάδες οικογένειες.

Βλάσης Κανιάρης (1928-2011) «Gastarbeiter» και το Κόκκινο Γαρύφαλλο

Δεν θα μπορούσαμε να μιλάμε για την εργασία στην τέχνη χωρίς τον Βλάση Κανιάρη. Η σειρά του για τους Gastarbeiter (φιλοξενούμενους εργάτες) στη Γερμανία τη δεκαετία του ’70 αποτελεί την απόλυτη εικαστική μαρτυρία της κοινωνικής διάστασης και του δράματος της μετανάστευσης για χιλιάδες ανθρώπους, που αναζητούσαν ένα καλλίτερο μέλλον στην ξενητιά.

Χρησιμοποιώντας φτωχά υλικά -συρμάτινους σκελετούς, παλιά ρούχα, βαλίτσες- ο Κανιάρης δημιούργησε «ανθρωπάκια» χωρίς πρόσωπο. Σε πολλά από αυτά τα έργα, ένα κόκκινο γαρύφαλλο -το κατεξοχήν σύμβολο της Πρωτομαγιάς και των πολιτικών αγώνων- τοποθετείται σε μια τσέπη ή ένα χέρι. Είναι η μοναδική πινελιά ελπίδας και ταυτότητας μέσα στην εξαθλίωση της ξενιτιάς.

Γιώργος Σικελιώτης (1917-1981) – «Απεργία» και «Εργάτες»

Ο Σικελιώτης, με το χαρακτηριστικό ανθρωποκεντρικό του ιδίωμα και την εμμονή του στην έκφραση της λαϊκής ζωής και περιβάλλοντος, δεν μπορούσε να μην αποτυπώσει τον κόσμο της εργασίας. Οι παλλόμενες μορφές του και τα έντονα χρώματα, η σχηματοποίηση στο σχέδιό του και σε μεγάλο βαθμό η παραμόρφωση, που γενικεύοντας αφαιρετικά το ατομικό χαρακτηριστικό σε μαζική κίνηση, προσδίδει μία τραγικότητα και μία δραματικότητα, όπου η εργασία αποκτά πανανθρώπινη σημασία της κι η αποτύπωση της ως μέγιστη πράξη αντίστασης.

Οι μορφές του είναι στιβαρές, με πλατιές χειρονομίες και στην «Απεργία» με μεγάλα πέλματα που πατούν γερά στη γη, συμβολίζοντας την αποφασιστικότητα.  Η «Απεργία» του δεν είναι μια χαοτική σκηνή, αλλά μια στιγμή συλλογικής σιωπής και δύναμης. Ο Σικελιώτης κατορθώνει να μετατρέψει τον απλό εργάτη σε μια πανανθρώπινη, σχεδόν ηρωϊκή μορφή και δίνει μία επική διάσταση στην Πρωτομαγιά.

Γιάννης Γαΐτης (1923-1984) «Τα Ανθρωπάκια» σε πορεία

Μπορεί ο Γαΐτης με τις πανομοιότυπες φιγούρες του να θεωρείται ως ο κατεξοχήν κριτικός στη μαζικοποίηση και την αλλοτρίωση του σύγχρονου παραγωγικού συστήματος και της κοινωνικής αναπαράστασής του καλλιτέχνης, όμως ο ίδιος συχνά επιστράτευσε τα εμβληματικά «Ανθρωπάκια» του για να συμβολίσει και τις αγανακτισμένες μάζες που αγωνίζονται και διεκδικούν.

Στο έργο του για την «Πορεία» οι ατέλειωτες σειρές από ομοιόμορφους άνδρες με ριγέ κοστούμια και καπέλα βαδίζουν προς την ίδια κατεύθυνση, εκφράζοντας τη δύναμη της ενότητας και της αλληλεγγύης, που ακυρώνει την ατομικότητα και την ισοπέδωση, όπου οδηγεί τον άνθρωπο η αλλοτρίωση κι η μετατροπή του σε αντικείμενο. Βέβαια, στον αντίποδα  βρίσκονται άλλα έργα του Γαΐτη, όπου απεικονίζονται τα ίδια πανομοιότυπα ανθρωπάκια με ασπίδες και γκλομπ,  πάλι βαδίζουν απειλητικά προς μία κατεύθυνση (ίσως για να καταστείλουν την πορεία των άλλων) και προετοιμάζουν το άλλο μεγάλο του έργο «Καταπίεση», όπου μία μεγάλη φιγούρα με γκλόμπ κι ασπίδα δεσπόζει πάνω από μία μάζα ομοίων του με απειλητικό τρόπο, ως υποτιθέμενη πατρική φιγούρα που δρα στο όνομα των ομοιόμορφων ανθρώπων (που άλλωστε απεικονίζονται στην ασπίδα του).

Μπότσογλου

Χρόνης Μπότσογλου (1941 – 2022): «Εργατικό ατύχημα» – Η Ωμή Πραγματικότητα

Εάν ο Διαμαντόπουλος ή ο Σεμερτζίδης υμνούν την ηρωϊκή και δυναμική διάσταση της εργατιάς, ο Χρόνης Μπότσογλου, εκπρόσωπος του κριτικού ρεαλισμού, εστιάζει στο έργο του «Εργατικό ατύχημα» (1976) το κόστος της σε ανθρώπινες ζωές. Δεν αποτυπώνει τον ηρωισμό της δουλειάς, αλλά την οδύνη του θανάτου πάνω στη δουλειά. Η «βινιετίστικη»  απόδοση του θέματος, με το σώμα του εργάτη στο κέντρο, να πλαισιώνεται από την σταδιακή μετάβαση από την έκπληξη, στην αγανάκτηση και τον θρήνο, προσθέτει  μία συναισθηματική φόρτιση και ταύτιση στη σοκαριστική αλήθεια μίας πραγματικότητας, που η τέχνη δεν έχει υποχρέωση να εξωραΐσει, αλλά να αναπαραστήσει σε όλη της τη διάσταση, ακόμη και μακάβρια. Ο Μπότσογλου χρησιμοποιεί την τέμπερα για να αποδώσει μια σχεδόν «ξερή» και άμεση αίσθηση του γεγονότος. Το «ατύχημα» δεν παρουσιάζεται ως μια κακή στιγμή, αλλά ως το αποτέλεσμα της έλλειψης μέτρων προστασίας και της απαξίωσης της ανθρώπινης ζωής στον βωμό του κέρδους. Είναι μια κραυγή διαμαρτυρίας που συνδέεται άμεσα με το πνεύμα της Πρωτομαγιάς ως ημέρας μνήμης για τους πεσόντες της εργασίας.

Αυτά τα έργα μάς υπενθυμίζουν ότι η τέχνη έχει τη δύναμη να δίνει φωνή σε εκείνους που η ιστορία συχνά προσπερνά. Τα έργα τέχνης που αφιερώνονται στον κόσμο της εργασίας, στον καθημερινό μόχθο του και στους κοινωνικούς αγώνες τους, όποια κι εάν είναι η τεχνοτροπία τους, με όποιο ύφος κι εάν επιλέγει ο δημιουργός να αποδώσει το θέμα του, συνθέτουν έναν ύμνο στον απλό άνθρωπο, που μέσα από τη δουλειά του και τη δράση του, ονειρεύεται και διεκδικεί ένα καλύτερο αύριο. Η Πρωτομαγιά, μέσα από το βλέμμα των Ελλήνων δημιουργών, παραμένει ζωντανή, όχι μόνο ως ανάμνηση, αλλά ως μια διαρκής υπενθύμιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Προέλευση φωτογραφιών: Διαμαντόπουλος, Τάσσος, Σικελιώτης, Πλύστρα (Καπράλος, Μπότσογλου) από Εθνική Πινακοθήκη, Αλεβίζος Τάσσος από ΙΣΕΤ
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στενό του Χορμούζ: Έπειτα από δυο μήνες πολέμου, 913 πλοία στον Κόλπο

Από
Έμβολος
-

Ο αριθμός των εμπορικών πλοίων όλων των κατηγοριών ανεξαιρέτως τα οποία είναι παρόντα στον Κόλπο ανερχόταν σε 913 την 29η Απριλίου, δυο μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν και το κλείσιμο του στενού του Χορμούζ, σύμφωνα με την εξειδικευμένη εταιρία παρακολούθησης της κίνησης στη θάλασσα AXSMarine.

Παρά τον αποκλεισμό, κάποια μπόρεσαν να βγουν. Ο αριθμός των πλοίων ανερχόταν σε 1.114 το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου, όταν εξαπολύθηκαν οι πρώτοι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, με άλλα λόγια μειώθηκε κατά 18%, σύμφωνα με την καταγραφή αυτή.

Προχθές Τετάρτη το πρωί, πάνω από 270 πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια βρίσκονταν στον Κόλπο, όπως και περίπου είκοσι πλοία που μεταφέρουν υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ) ή υγροποιημένο αέριο πετρελαίου (ΥΦΠ).

Αυτοί οι αριθμοί δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα σε πλοία που πραγματικά εμποδίστηκαν να βγουν από τον Κόλπο εξαιτίας του de facto αποκλεισμού του στενού του Χορμούζ από το Ιράν και εξαιτίας του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, ενώ διάφορα άλλα πλοία, που εκμεταλλεύεται κυρίως η πετρελαϊκή βιομηχανία, δεν έχουν πρόθεση να φύγουν.

Σύμφωνα με δεδομένα της εταιρείας Kpler, ο αριθμός των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με διάφορα εμπορεύματα (φαρμακευτικά, τρόφιμα, έπιπλα, είδη βιομηχανικής χρήσης, καταναλωτικά αγαθά) που παραμένουν παρόντα στον Κόλπο ανέρχεται σε 118, από τα οποία 30 είναι ιρανικά, από 155 την πρώτη ημέρα του πολέμου.

Από το σύνολο αυτό, 15 πλέουν με τα χρώματα της μεγαλύτερης ναυτιλιακής εταιρείας στον κόσμο, της ιταλοσουηδικής MSC, που μπόρεσε να βγάλει τέσσερα πλοία της από το στενό, ενώ δύο κατασχέθηκαν από το Ιράν.

Στη Maersk της Δανίας, τη δεύτερη μεγαλύτερη ναυτιλιακή σε διεθνή κλίμακα, ανήκουν έξι πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που παραμένουν στον Κόλπο. Ο αριθμός τους παραμένει αμετάβλητος από την πρώτη ημέρα του πολέμου.

Στην τρίτη, τη γαλλική CMA CGM, ανήκουν 13. Κατάφερε να βγουν δυο από τα πλοία της.

Στην κινεζική COSCO δεν ανήκουν παρά μόνο δύο πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων από αυτά που παραμένουν στον Κόλπο, αφού μπόρεσε να εξασφαλίσει την έξοδο ισάριθμων.

Έξι πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ανήκουν στη Hapag Lloyd. Την πρώτη ημέρα του πολέμου, ήταν επτά.

Εξαιτίας του κινδύνου επιθέσεων, το ποσοστό των πλοίων που κινούνται έχοντας απενεργοποιήσει το σήμα GPS τους ή εκπέμποντας παραπλανητικά δεδομένα (με τη μέθοδο «spoofing») έφτασε το 31% την 29η Απριλίου, από το 16% που καταγραφόταν προτού ξεσπάσει ο πόλεμος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Συγκράτηση τιμών στο ρεύμα, επιδοτήσεις και πλαφόν στα υγρά καύσιμα

Από
Έμβολος
-

Η σταθερότητα στα τιμολόγια της ΔΕΗ για το Μάιο, που ανακοινώθηκαν την Πέμπτη, αντικατοπτρίζει αφενός την υψηλή διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών που συγκράτησε τις τιμές χονδρικής, αφετέρου την εκπτωτική πολιτική της ΔΕΗ και άλλων προμηθευτών που συνεχίζεται και τον επόμενο μήνα.

Η εικόνα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας συνολικά τους τελευταίους, παρά τη διεθνή κρίση και την άνοδο της τιμής του φυσικού αερίου, είναι ότι οι τιμές χονδρικής παραμένουν σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες.

Συγκεκριμένα:

-Τον Απρίλιο μέχρι στιγμής η μέση τιμή κυμαίνεται στα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

-Το Μάρτιο η τιμή ήταν 95 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

-Στο διάστημα Οκτωβρίου – Ιανουαρίου κυμάνθηκε μεταξύ 106 και 110 ευρώ και πέρυσι το Μάρτιο ήταν 106 ευρώ. Αιτίες για τη συγκράτηση των τιμών είναι η αυξημένη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα, οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες της εποχής (υψηλή παραγωγή από ανανεώσιμες και χαμηλή ζήτηση) και η αυτοσυγκράτηση της πλειονότητας των προμηθευτών κατά τον καθορισμό της τιμολογιακής τους πολιτικής.

Σε επίπεδο λιανικής η κυριότερη εξέλιξη είναι η στροφή των καταναλωτών στα σταθερά (“μπλε”) τιμολόγια που ενισχύθηκε το 2025. Στο τέλος του έτους σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περισσότεροι από 1,65 εκατ. μετρητές είχαν ενταχθεί σε σταθερά τιμολόγια, έναντι 867 χιλ. τον Ιανουάριο εξασφαλίζοντας έτσι προστασία από τις όποιες ανατιμητικές τάσεις ήθελε προκύψουν.

Ο συνδυασμός της εικόνας χονδρικής και λιανικής είναι ο λόγος για τον οποίο επί του παρόντος δεν τέθηκε ζήτημα επιδότησης των λογαριασμών ρεύματος, όπως είχε γίνει κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης οπότε οι τιμές είχαν φθάσει σε πολύ υψηλότερα επίπεδα.

Αντίθετα στα υγρά καύσιμα, οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα όπως και η αβεβαιότητα για τη διαμόρφωσή τους το προσεχές διάστημα καθώς οι διεθνείς τιμές κινούνται σε επίπεδα – ρεκόρ τετραετίας. Η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης που ξεπέρασε τα 2,07 ευρώ το λίτρο στις αρχές Απριλίου τώρα κυμαίνεται κοντά στα 2 ευρώ ενώ το ντίζελ κίνησης που είχε υπερβεί και τα 2,1 ευρώ το λίτρο, έχει υποχωρήσει κάτω από 1,9 ευρώ, με τη συνδρομή τόσο της κρατικής επιδότησης ύψους 20 λεπτών ανά λίτρο που θα συνεχιστεί και τον Μάιο, όσο και του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους χονδρικής και λιανικής.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Εργατική Πρωτομαγιά στην ελληνική και ξένη λογοτεχνία

Από
Έμβολος
-

Τον Μάιο του 1886, κι ενώ ο 19ος αιώνας οδεύει προς το τέλος του, σε ένα πολυάνθρωπο και άκρως βιομηχανοποιημένο Σικάγο, όπου δεκάδες χιλιάδες μετανάστες δουλεύουν σε εξαντλητικά ωράρια για μόλις 1,50 δολάριο την ημέρα, η Αμερικανική Ομοσπονδία Εργασίας σπεύδει να αντιδράσει στην κατάσταση με ένα διάσημο σήμερα σύνθημα: «Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ανάπαυση, οχτώ ώρες ύπνο». Έτσι θα ξεκινήσει ο ξεσηκωμός των εργατών του Σικάγου, που θα συνοδευτεί από την κήρυξη γενικής απεργίας και αλλού, σε τόπους όπως η Νέα Υόρκη, το Ντιτρόιτ και το Μιλγουόκι, όπου θα διοργανωθούν μεγάλες διαδηλώσεις, για να συνεχιστούν και τις πολλές επόμενες ημέρες. Έκτοτε η εργατική Πρωτομαγιά γιορτάζεται σε ολόκληρο τον κόσμο και τιμάται δεόντως μέχρι τις ημέρες μας από τα συνδικάτα και τους πολίτες. Η Πρωτομαγιά, ωστόσο, της εργατικής εξέγερσης θα επηρεάσει, πέρα από τους εργαζόμενους και τις οργανώσεις τους, και τη λογοτεχνία.   

  Από τους αμερικανούς συγγραφείς, από τη χώρα των οποίων ξεπήδησε το μεγάλο κύμα της εργατικής Πρωτομαγιάς, για να εξαπλωθεί εν συνεχεία διεθνώς, ας μείνουμε σε τρία από τα σημαντικότερα ονόματα. Στο διήγημά του «Πρωτομαγιά» (1941, μετάφραση Γιάννης Λάμψας, στο  «Η εποχή των θαυμάτων και άλλα αυτοβιογραφικά», Printa 1993), ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ ξετυλίγει την ιστορία μιας ομάδας φοιτητών του Γέιλ στο πλαίσιο των πρωτομαγιάτικων ταραχών στο Κλίβελαντ το 1919, με δύο θανάτους, πολλούς τραυματισμούς και σφοδρές ταξικές συγκρούσεις. Στο μυθιστόρημά του «Σε αμφίβολη μάχη» (1936, μετάφραση Άρης Σφακιανάκης, εκδόσεις Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος 1989), ο Τζον Στάινμπεκ μιλάει για δύο κομμουνιστές που ταξιδεύουν στην κεντρική Καλιφόρνια, σκοπεύοντας να πείσουν μια ομάδα δυσαρεστημένων εργατών σε οπωρώνες μήλου να απεργήσουν. Ένας φόρος τιμής στο Σικάγο, πενήντα χρόνια μετά τα γεγονότα. Την εργατική Πρωτομαγιά, εντούτοις, θα προαναγγείλει ήδη από το 1906 ο Άπτον Σίνκλερ με το μυθιστόρημά του «Η ζούγκλα» (μετάφραση Τζένη Μαστοράκη, Γράμματα 1983), καταγγέλλοντας πρωτίστως τις εργασιακές συνθήκες υπό τις οποίες ζούσαν στον αρχόμενο 20ο αιώνα γυναίκες και παιδιά.

 Και από την Αμερική στα καθ’ ημάς. Η ελληνική ποίηση έχει τιμήσει δεόντως την εργατική Πρωτομαγιά με στίχους γραμμένους από ποιητές πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους όχι μόνο ως προς την ηλικία και τη γενιά, αλλά και ως προς τη γλώσσα και την τεχνοτροπία. Αν κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα και στις πρώτες δεκαετίες του 20ου, οι Έλληνες ποιητές βιάζονταν να εξισώσουν την Πρωτομαγιά με τον ερχομό της άνοιξης και με την ανθοφορία της φύσης, από το 1930 και ύστερα,  και ιδίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι εικόνες και οι παραστάσεις τους τείνουν να αλλάξουν ριζικά και το εργατικό πνεύμα της Πρωτομαγιάς έρχεται να εγκατασταθεί με έμμεσο ή με άμεσο τρόπο στα ποιήματά τους. Ο Κώστας Βάρναλης εξυμνεί τη σημασία και το βάρος των εργατικών αγώνων, επαινεί την εντιμότητα του εργαζόμενου λαού και τονίζει τις  θυσίες από τις οποίες θα πηγάσουν «ο καθαρμός κ’ η λεφτεριά του ανθρώπου». Ο Γιάννης Ρίτσος θα αναδείξει στην πρώτη γραμμή τα παιδιά του λαού καθώς παλεύουν με το γυμνό τους σώμα και δίνουν τα πάντα για την αξία της ελευθερίας. Ο Τάσος Λειβαδίτης μοιρολογεί τους αδικοχαμένους νεκρούς, κάνοντας λόγο για «Μεγάλη Παρασκευή των φτωχών» και για «βράδυ που θα έρθει με δώδεκα καρφιά». Μεγάλη Εβδομάδα, Ανάσταση, Πάσχα και εργατική Πρωτομαγιά βαδίζουν εδώ χέρι-χέρι.

 Από τους νεότερους, σημερινούς ποιητές, ο Τόλης Νικηφόρου δεν διστάζει να αναφερθεί ευθέως στο νόημα της εργατικής γιορτής και της πρωτομαγιάτικης συγκέντρωσης, εξατομικεύοντάς το δεόντως: «Ωραία που ήταν η συγκέντρωση/ στην πιο μεγάλη μας πλατεία/ ωραία τα μάρμαρα/ ωραία τα μέγαρα/ ωραίο και το παλιό εργατικό μας κέντρο οι εργάτες είχαν ήδη φύγει/ να κάνουν την πρωτομαγιά στις γύρω εξοχές/ με τις γυναίκες, τα παιδιά και τα γεμάτα τους καλάθια/ απόμεινες εσύ/ απόμεινα εγώ/ να κοιτάμε ένα απορημένο λάβαρο/ και τα στολισμένα μπαλκόνια/ με τους βραχνούς ομιλητές».

  Ακόμα και ποιητές των οποίων η πορεία ταυτίστηκε με καλλιτεχνικά κινήματα όπως ο υπερρεαλισμός, θα κλίνουν αίφνης το γόνυ στο αγωνιστικό ήθος της Πρωτομαγιάς. Θα γράψει ο Νίκος Γκάτσος: «Παράξενη Πρωτομαγιά, μ’ αγκάθια πλέκουν σήμερα στεφάνια, ηρθ’ ο καιρός του “έχε γεια”, τι να την κάνεις πια την περηφάνια, Πρωτομαγιά με το σουγιά, χαράξαν το φεγγίτη και μια βραδιά σαν τα θεριά σε πήραν απ’ το σπίτι. Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά είδα το μπόγια να περνά και το φονιά γύρευα χρόνια μες στον κόσμο να τον βρω μα περπατούσε με το χάρο στο πλευρό». Όσο για τον πρόωρα χαμένο Γιάννη Βαρβέρη, θα πει με το λεπτά ειρωνικό του ύφος και την προκλητικά σατιρική του φλέβα: «Τ’ αφεντικά τις απεργίες αμείβουνε με υπερωρίες, εμείς κεφάτα τις δουλεύουμε».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Απεργιακές κινητοποιήσεις για την Εργατική Πρωτομαγιά

Από
Έμβολος
-

Απεργιακές κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται σήμερα, 1η Μαΐου 2026, στο πλαίσιο της Εργατικής Πρωτομαγιάς, με τη συμμετοχή της ΑΔΕΔΥ, της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ), του Εργατικού Κέντρου Αθήνας και του ΠΑΜΕ.

Η απεργιακή συγκέντρωση της ΑΔΕΔΥ, της ΓΣΕΕ και του Εργατικού Κέντρου Αθήνας έχει προγραμματιστεί για τις 11:00 στην πλατεία Κλαυθμώνος, ενώ το ΠΑΜΕ καλεί σε απεργιακή συγκέντρωση στις 10:30 στο Σύνταγμα.

Αντίστοιχες κινητοποιήσεις θα πραγματοποιηθούν στη Θεσσαλονίκη, καθώς και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.

Η ΑΔΕΔΥ επισημαίνει σε ανακοίνωσή της ότι η ανάγκη για συλλογική δράση και αγώνα είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

«Συνεχίζουμε στον δρόμο των μεγάλων κινητοποιήσεων, διεκδικώντας δικαιοσύνη, δημοκρατία και ένα κράτος που υπηρετεί την κοινωνία και όχι τα συμφέροντα των λίγων.

Τιμούμε τους αγώνες και τις θυσίες της εργατικής τάξης από το Σικάγο του 1886 έως σήμερα και συνεχίζουμε τη διεκδίκηση για αξιοπρεπείς μισθούς, σταθερή εργασία, κοινωνική δικαιοσύνη και δημοκρατία στους χώρους δουλειάς», αναφέρει, μεταξύ άλλων, η ΑΔΕΔΥ.

Παράλληλα, η ΑΔΕΔΥ διεκδικεί τα εξής:

«- Επαναφορά του 13ου και του 14ου μισθού.

– Πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς για αξιοπρεπή διαβίωση μέσα από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.

– Κατάργηση της εισφοράς 2% για την ανεργία.

– Ξεπάγωμα των μισθολογικών κλιμακίων της διετίας 2016-2017.

– Αύξηση του αφορολόγητου ορίου στις 12.000 ευρώ.

– Επέκταση και ενίσχυση του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας.

– Μαζικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού στο δημόσιο, ιδιαίτερα σε υγεία, παιδεία και κοινωνική ασφάλιση.

– Ουσιαστική ενίσχυση του ΕΣΥ με γενναία χρηματοδότηση.

– Κατάργηση αντεργατικών νόμων.

– Προστασία των δημόσιων αγαθών και όχι στις ιδιωτικοποιήσεις».

Επίσης, η ΓΣΕΕ, υλοποιώντας την απόφαση του συνεδρίου της, προκήρυξε 24ωρη γενική απεργία σήμερα Παρασκευή 1η Μαΐου και καλεί όλους τους εργαζόμενους να συμμετάσχουν μαζικά στις απεργιακές κινητοποιήσεις σε όλη τη χώρα.

«Η Πρωτομαγιά του 2026 είναι μια υπενθύμιση ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο χωρίς συλλογική διεκδίκηση.

Απεργούμε όχι μόνο για όσα χάθηκαν, αλλά για όσα πρέπει να κατακτηθούν.

Απεργούμε, για να ακουστεί η φωνή της εργασίας στο σήμερα και να διαμορφωθεί το αύριο με όρους δικαιοσύνης», σημειώνει η Συνομοσπονδία.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η ΓΣΕΕ θέτει στο επίκεντρο της φετινής Πρωτομαγιάς:

«- την περαιτέρω βελτίωση του πλαισίου των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων, με στόχο ουσιαστικές αυξήσεις στους μισθούς,

– την επαναφορά της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας στα χέρια των κοινωνικών εταίρων,

– την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και της ακρίβειας,

– τη διασφάλιση  της υγείας και της ασφάλειας σε κάθε χώρο εργασίας,

– την προστασία των δημόσιων αγαθών,

– την αποκατάσταση της διαφάνειας, της αξιοκρατίας και της ισονομίας σε κάθε πτυχή του δημόσιου βίου και

– την αντιμετώπιση των ογκούμενων οικονομικών, κοινωνικών και εκπαιδευτικών ανισοτήτων».

Το Εργατικό Κέντρο Αθήνας υπογραμμίζει ότι η Πρωτομαγιά δεν είναι απλώς μια ημέρα μνήμης, είναι μια ημέρα αγώνα. «Ένας ζωντανός κρίκος που ενώνει τις θυσίες και τις κατακτήσεις του χθες με τις διεκδικήσεις του σήμερα. Από τους νεκρούς του Σικάγο έως τους αγώνες της Θεσσαλονίκης, η ιστορική παρακαταθήκη της εργατικής τάξης αποτελεί την πυξίδα για τη συνέχιση του συλλογικού αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα και αξιοπρέπεια».

«Εμπνεόμαστε από τους μεγάλους ταξικούς αγώνες του παρελθόντος και δίνουμε υπόσχεση στους αγώνες του μέλλοντος να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας, ώστε η εργατική τάξη να σταθεί στο ύψος της ιστορικής της αποστολής. Να δυναμώσει τον αγώνα, να συγκρουστεί με την εξουσία του κεφαλαίου, να σπάσει οριστικά τα δεσμά της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και να ανοίξει τον δρόμο για μια κοινωνία χωρίς φτώχεια, πολέμους, αδικία και καταπίεση», τονίζει, μεταξύ άλλων, το ΠΑΜΕ.

ΦΩΤΟ:  ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΙΤΣΑΡΑΣ
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Να μπορείς να λες «όχι» – Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Από
Έμβολος
-

Υπάρχει κάτι παράξενο με το «όχι».
Είναι μια μικρή λέξη, σχεδόν απλή και όμως, για πολλούς ανθρώπους είναι από τις πιο δύσκολες.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Ίσως όμως αν το δεις λίγο ανάποδα, αρχίζει να ξεκαθαρίζει.
Όταν δεν μπορείς να πεις «όχι», τότε σχεδόν πάντα λες «ναι». Σε αιτήματα, σε υποχρεώσεις, σε προσδοκίες. Δέχεσαι, προσαρμόζεσαι, ανταποκρίνεσαι.

Και μπορεί όντως κάποιες φορές αυτό να είναι όμορφο. Δίνεις χρόνο, ενέργεια, φροντίδα. Στέκεσαι δίπλα στους άλλους, βοηθάς, συμμετέχεις. Υπάρχει μια ικανοποίηση σε αυτό, μια αίσθηση ότι είσαι χρήσιμος, παρών, διαθέσιμος.

Το θέμα αρχίζει να αλλάζει όταν αυτό το «ναι» δεν είναι επιλογή.
Όταν γίνεται συνήθεια. Όταν έρχεται πριν προλάβεις να ρωτήσεις τον εαυτό σου αν θέλεις πραγματικά. Γιατί τότε κάπου χάνεται κάτι.

Μπορεί να δίνεις από τον χρόνο σου ενώ είσαι ήδη κουρασμένος. Να αναλαμβάνεις πράγματα που δεν αντέχεις. Να συμφωνείς με καταστάσεις που δεν σε εκφράζουν. Και το κάνεις, όχι επειδή το θέλεις, αλλά επειδή δυσκολεύεσαι να αρνηθείς.

Και εκεί έρχεται το ουσιαστικό ερώτημα. Αν δεν θέλεις, μπορείς να το πεις; Αν δεν μπορείς, μπορείς να το παραδεχτείς; Γιατί το «όχι» δεν είναι μόνο μια απάντηση προς τους άλλους. Είναι μια στάση απέναντι στον εαυτό σου.

Πολλές φορές, αυτό που μας κρατάει πίσω δεν είναι η ίδια η άρνηση, είναι όσα φανταζόμαστε ότι θα ακολουθήσουν.

«Θα στενοχωρηθεί.»
«Θα θυμώσει.»
«Θα νομίζει ότι δεν νοιάζομαι.»

Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβουμε, αρχίζουμε να προσαρμοζόμαστε. Όχι με βάση το τι αντέχουμε ή τι θέλουμε, αλλά με βάση το πώς θα φανεί.

Ο φόβος της κρίσης έχει μεγάλη δύναμη. Γιατί αγγίζει κάτι βαθύτερο: την ανάγκη να είμαστε αποδεκτοί. Να θεωρούμαστε «καλοί», «σωστοί», «διαθέσιμοι». Και έτσι, το «όχι» αρχίζει να μοιάζει επικίνδυνο. Σαν να ρισκάρεις τη σχέση. Σαν να χαλάς την εικόνα σου.

Και όμως, χωρίς αυτό το «όχι», δεν υπάρχουν όρια. Και χωρίς όρια, η σχέση με τον εαυτό σου αρχίζει να φθείρεται. Γιατί λες «ναι» προς τα έξω, ενώ μέσα σου κάτι αντιστέκεται. Και αυτή η εσωτερική αντίφαση κουράζει.

Το να μπορείς να πεις «όχι» δεν σημαίνει ότι απορρίπτεις τον άλλον. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις τον εαυτό σου. Σημαίνει ότι μπορείς να σταθείς σε αυτό που ισχύει για εσένα εκείνη τη στιγμή, είτε είναι ανάγκη, είτε είναι όριο, είτε απλώς μια έλλειψη διάθεσης. Και αυτό δεν είναι εγωισμός, είναι σαφήνεια.

Βέβαια, δεν είναι εύκολο. Γιατί το «όχι» θέλει αντοχή. Αντοχή να κρατήσεις τη θέση σου, ακόμα κι αν ο άλλος δεν συμφωνεί. Αντοχή να μείνεις σε μια μικρή αμηχανία, σε μια πιθανή απογοήτευση. Αντοχή να μην εξηγείς υπερβολικά, να μην απολογείσαι για κάτι που είναι δικό σου.

Και κάπου εκεί αλλάζει κάτι. Όταν αρχίζεις να λες «όχι» όπου χρειάζεται, το «ναι» αποκτά άλλο νόημα. Δεν είναι πια υποχρέωση. Είναι επιλογή. Δίνεις γιατί θέλεις, όχι γιατί δεν μπορείς να αρνηθείς. Συμμετέχεις γιατί το επιλέγεις, όχι γιατί σε τραβάει η συνήθεια.

Ίσως τελικά το ζήτημα να μην είναι η λέξη. Είναι το ποιος αποφασίζει. Αν η απάντηση έρχεται από μέσα σου, τότε υπάρχει ελευθερία. Αν καθορίζεται κυρίως από το τι θα πουν οι άλλοι, τότε κάτι χάνεται.

Και το ερώτημα μένει απλό, αλλά ουσιαστικό. Θα ορίζεις εσύ τον εαυτό σου… ή θα τον ορίζουν οι άλλοι για σένα;

Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας

Υγεία: Ανομοιόμορφες αλλαγές υφίστανται τα όργανα μετά την εμμηνόπαυση, αποκαλύπτει άτλας του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος

Από
Έμβολος
-

Ο πρώτος ολοκληρωμένος άτλας του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος δείχνει πώς τα όργανα μετά την εμμηνόπαυση υφίστανται βαθιές και ανομοιόμορφες μεταμορφώσεις.

Παρότι επηρεάζει το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού, η εμμηνόπαυση παραμένει ανεπαρκώς μελετημένη, τόσο στη βιοϊατρική έρευνα όσο και στην κλινική πρακτική. Με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, ο αριθμός των γυναικών σε μεταεμμηνοπαυσιακή φάση συνεχίζει να αυξάνεται. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2021 οι γυναίκες άνω των 50 ετών αντικατόπτριζαν το 26% του παγκόσμιου πληθυσμού. Οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης δεν αφορούν μόνο στο αναπαραγωγικό σύστημα, αλλά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακές, μεταβολικές, νευροεκφυλιστικές και οστικές παθήσεις.

Μια νέα μελέτη του Barcelona Supercomputing Center (BSC-CNS), που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Aging», παρουσιάζει τον πρώτο άτλαντα μεγάλης κλίμακας για τη γήρανση του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος, φωτίζοντας το πώς αυτή η διαδικασία επηρεάζει την υγεία.

Μέσα από την ενσωμάτωση 1.112 εικόνων ιστού από 659 δείγματα, τα οποία προέρχονται από 304 γυναίκες ηλικίας 20-70 ετών, και την ανάλυση της έκφρασης χιλιάδων γονιδίων, η έρευνα ανακατασκεύασε την πορεία της γήρανσης σε μήτρα, ωοθήκες, κόλπο, τράχηλο, μαστό και σάλπιγγες.

Αξιοποιώντας την υψηλή ικανότητα ταξινόμησης εικόνων της τεχνητής νοημοσύνης και τους υπερυπολογιστικούς πόρους του ισπανικού υπερυπολογιστή MareNostrum 5, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνικές, όπως η βαθιά μηχανική μάθηση, για να εντοπίσουν τόσο τις παρατηρήσιμες αλλαγές στους ιστούς όσο και τις μοριακές διεργασίες που συνδέονται με τη γήρανση, σε κάθε όργανο.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν γερνούν όλα τα όργανα με ομοιόμορφο ή γραμμικό τρόπο: ενώ οι ωοθήκες και ο κόλπος παρουσιάζουν μια προοδευτική γήρανση που ξεκινά χρόνια πριν από την εμμηνόπαυση, η μήτρα υφίσταται πολύ πιο απότομες αλλαγές αυτή την περίοδο.

Η ανάλυση αποκαλύπτει, επίσης, ότι όχι μόνο τα όργανα γερνούν διαφορετικά, αλλά το ίδιο συμβαίνει και με τους ιστούς εντός του ίδιου οργάνου, όπως ο βλεννογόνος ή ο μυς της μήτρας, που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις σχετικές με την εμμηνόπαυση αλλαγές.

«Μέχρι τώρα, είχαμε την τάση να θεωρούμε την εμμηνόπαυση κυρίως ως το τέλος της αναπαραγωγικής λειτουργίας των ωοθηκών. Ωστόσο, τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι αποτελεί ένα σημείο καμπής που αναδιαμορφώνει ριζικά άλλα όργανα και ιστούς του αναπαραγωγικού συστήματος, και μας επιτρέπουν να εντοπίσουμε τα γονίδια και τις μοριακές διεργασίες που ενδέχεται να κρύβονται πίσω από αυτές τις αλλαγές», σημειώνει η επικεφαλής της μελέτης, Μάρτα Μελέ, επικεφαλής της ομάδας Μεταγραφωμικής και Λειτουργικής Γονιδιωματικής στο BSC.

Έπειτα από ανάλυση δειγμάτων πλάσματος αίματος από 21.441 γυναίκες, η μελέτη εντόπισε επίσης μοριακά σήματα που σχετίζονται με τη γήρανση και μπορούν να ανιχνευθούν στο αίμα. Αυτοί οι βιοδείκτες θα επέτρεπαν τη μη επεμβατική παρακολούθηση της κατάστασης των αναπαραγωγικών οργάνων και την πρόβλεψη κινδύνων που συνδέονται με την εμμηνόπαυση, όπως η πρόπτωση του πυελικού εδάφους ή άλλες επιπλοκές.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Η αγορά πετρελαίου μπροστά στην πραγματικότητα του Ορμούζ

Από
Έμβολος
-

Με την παρατεταμένη παράλυση στο Στενό του Ορμούζ και την πιο επιθετική ρητορική μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών, η αγορά πετρελαίου εγκαταλείπει τις ελπίδες για γρήγορη επιστροφή στην ομαλότητα, οδηγώντας σε συνεχή αύξηση των τιμών του μαύρου χρυσού. Πού θα σταματήσει αυτή η τρελή κούρσα και ποιες είναι οι χειροπιαστές επιπτώσεις της;

–Για ποιο λόγο οι traders δεν πιστεύουν πια σε μια γρήγορη λύση;–

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν σημειώσει άλμα τις τελευταίες ημέρες: το αργό Μπρεντ, η διεθνής τιμή αναφοράς, ξεπέρασε τα 126 δολάρια το βαρέλι σήμερα, ένα επίπεδο που έχει να καταγραφεί εδώ και τέσσερα χρόνια και την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου εξαφανίστηκε, και όσο συνεχίζεται ο αποκλεισμός στο Στενό του Ορμούζ, οι εξαγωγές υδρογοανανθράκων των χωρών του Κόλπου θα παραμένουν μπλοκαρισμένες.

Οι επενδυτές, που κάποτε ήταν βέβαιοι για μια γρήγορη διευθέτηση μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών, εκτιμούν τώρα «ότι ένα εκ νέου άνοιγμα του Στενού το Μάιο θα ήταν πολύ καλό για να είναι αληθινό», εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Όλε Ρ. Χβάλμπιε, αναλυτής στην SEB.

Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η νέα τάση εξηγείται από την έλλειψη διπλωματικής προόδου και μια «αλλαγή ρητορικής» του Ντόναλντ Τραμπ, που δεν μοιάζει πλέον να βιάζεται να πετύχει συμφωνία. Σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να ενημερωθεί σήμερα για νέες πιθανές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

Με άλλα λόγια η ψευδαίσθηση μιας προσωρινής κρίσης έγινε καπνός: οι αγορές σταμάτησαν να στοιχηματίζουν στο τέλος των εχθροπραξιών για να ευθυγραμμιστούν με την πραγματικότητας μιας παρατεταμένης έλλειψης.

– Είναι πιθανό το επίπεδο των 150 δολαρίων;–

Η αγορά φαίνεται να προτιμά για την ώρα το σενάριο μιας επανέναρξης των ροών πετρελαίου τον Ιούνιο. «Και σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές δεν θα φθάσουν τα 150 δολάρια το βαρέλι», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Χόρχε Λεόν, αναλυτής στην Rystad Energy.

Αλλά «εάν το Στενό του Ορμούζ δεν ξανανοίξει και οι συγκρούσεις ξαναρχίσουν, είναι απολύτως πιθανόν» το βαρέλι να φθάσει σε αυτό το επίπεδο, πρόσθεσε ο ίδιος, ένα συμβολικό επίπεδο υψηλότερο του ιστορικού ρεκόρ του 2008 των 147,50 δολαρίων.

Κάθε εβδομάδα καθυστέρησης στην άρση του αποκλεισμού του Ορμούζ «προσθέτει περίπου 5 δολάρια στη μέση τιμή του βαρελιού» στα σενάρια των επενδυτών, εξηγεί από την πλευρά του ο Χβάλμπιε, για τον οποίον το όριο των 150 δολαρίων αντιπροσωπεύει μια παρατεταμένη παράλυση έως τον Ιούλιο.

Αλλά εάν το βαρέλι φθάσει σε μια τέτοια τιμή, θα περιοριστεί αυτομάτως η ζήτηση, καθώς πολλοί καταναλωτές και εταιρίες δεν θα έχουν άλλη επιλογή από το να περιορίσουν σημαντικά τις αγορές τους, σύμφωνα με τον αναλυτή.

Καθώς τα στρατηγικά αποθέματα μειώνονται, η ζήτηση αναμένεται ουσιαστικά να προσαρμοστεί σε μια χαμηλότερη διαθεσιμότητα ποσοτήτων μαύρου χρυσού, διαμορφώνοντας μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα.

– Καύσιμα, πληθωρισμός: ποιες είναι οι χειροπιαστές επιπτώσεις;–

Η πιο άμεση επίπτωση είναι στην αντλία, όπου πλήττει σκληρά τους οδηγούς πολλών χωρών, κυρίως στις ΗΠΑ όπου η τιμή του γαλονιού είναι μεγάλο πολιτικό ζήτημα. Παρατηρείται επίσης στους λογαριασμούς ενέργειας.

Δεύτερον, οι τιμές του πετρελαίου διοχετεύονται στις αλυσίδες παραγωγής, μέσω του κόστους ενέργειας και μεταφοράς για τις επιχειρήσεις. Μόλις φθάσουν στον τελικό καταναλωτή, οδηγούν σε αύξηση των τιμών. Από τα τρόφιμα έως τα ενδύματα, ο πληθωρισμός αυξάνεται.

«Είναι ένας πραγματικός φαύλος κύκλος: θα καταλήξει στο να πλήξει απολύτως όλους τους κλάδους της οικονομίας, καθώς ο ρόλος (του πετρελαίου) είναι κεντρικός», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Κάθλιν Μπρουκς από το XTB.

Εκτός των τιμών, ο παρατεταμένος αποκλεισμός στο Στενό του Ορμούζ αυξάνει τον κίνδυνο να σημειωθούν ελλείψεις στην αντλία και να καθηλωθούν στο έδαφος αεροσκάφη κατά τη θερινή περίοδο στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, και ακόμα, εάν τραβήξει πολύ, να προκαλέσει μια επισιτιστική κρίση κυρίως σε κάποιες χώρες της Αφρικής.

«Μια μεγάλη ποσότητα λιπασμάτων παράγεται στη Μέση Ανατολή και δεν μπορεί να εξαχθεί», τονίζει η Κάθλιν Μπρουκς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υγεία – Εμβόλια ενηλίκων: Γιατί η προστασία δεν σταματά στην παιδική ηλικία

Από
Έμβολος
-

Πολλοί άνθρωποι συνδέουν τα εμβόλια αποκλειστικά με την παιδική ηλικία. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι ο εμβολιασμός παραμένει εξίσου σημαντικός και στην ενήλικη ζωή. Καθώς μεγαλώνουμε, οι ανάγκες μας αλλάζουν, οι κίνδυνοι διαφοροποιούνται και ορισμένες λοιμώξεις μπορεί να αποδειχθούν πολύ πιο σοβαρές απ’ ό,τι φανταζόμαστε. Τα εμβόλια ενηλίκων αποτελούν ένα από τα πιο απλά και αποτελεσματικά μέσα πρόληψης, προστατεύοντας όχι μόνο το ίδιο το άτομο αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν είναι ουσιαστικά ένα «μάθημα» για το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Χωρίς να προκαλούν την ίδια τη νόσο, του μαθαίνουν πώς να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει τους μικροοργανισμούς που την προκαλούν. Αυτό συμβαίνει επειδή, στις περισσότερες περιπτώσεις, το εμβόλιο περιέχει μια εξασθενημένη ή ανενεργή μορφή ενός ιού ή βακτηρίου ή κάποιο σημαντικό μέρος του. Έτσι, όταν ο οργανισμός έρθει αργότερα σε επαφή με το πραγματικό παθογόνο, είναι ήδη προετοιμασμένος.

Τα εμβόλια ενηλίκων

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το εμβόλιο Tdap, που προσφέρει τριπλή προστασία απέναντι στον τέτανο, τη διφθερίτιδα και τον κοκκύτη. Ο τέτανος μπορεί να εισέλθει στο σώμα μέσα από πληγές, κοψίματα ή γρατζουνιές και να προκαλέσει σοβαρούς μυϊκούς σπασμούς, δυσκαμψία και το γνωστό «λοκτζόου», δηλαδή αδυναμία να ανοίξει κανείς το στόμα ή να καταπιεί. Ένας εφάπαξ εμβολιασμός με Tdap και στη συνέχεια αναμνηστική δόση Td κάθε 10 χρόνια αρκούν για τη διατήρηση της προστασίας. Για τις εγκύους, μάλιστα, συνιστάται αναμνηστική δόση μεταξύ της 27ης και της 36ης εβδομάδας κάθε εγκυμοσύνης.

Η ανεμευλογιά είναι μια ακόμη λοίμωξη που συχνά θεωρείται «παιδική υπόθεση», αλλά στους ενήλικες μπορεί να είναι πολύ πιο επικίνδυνη. Όσοι δεν την έχουν περάσει, εξακολουθούν να κινδυνεύουν να μολυνθούν, ακόμη και αν απλώς βρεθούν στον ίδιο χώρο με κάποιον ασθενή. Στους ενήλικες η νόσος συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών, νοσηλείας και θανάτου. Ιδιαίτερα σοβαρή μπορεί να είναι η πνευμονία από ανεμευλογιά στις εγκύους, καθώς πρόκειται για επείγουσα ιατρική κατάσταση. Το εμβόλιο χορηγείται σε δύο δόσεις, με μεσοδιάστημα τεσσάρων έως οκτώ εβδομάδων για άτομα 13 ετών και άνω.

Από την άλλη πλευρά, ο ιός που προκαλεί την ανεμευλογιά μπορεί αργότερα στη ζωή να επανεμφανιστεί ως έρπης ζωστήρας. Η νόσος αυτή εμφανίζεται συχνότερα μετά τα 60 και μπορεί να προκαλέσει επώδυνο εξάνθημα με φουσκάλες, βλάβες στα μάτια και μακροχρόνιο νευρικό πόνο. Για την πρόληψή της υπάρχει το εμβόλιο Shingrix, το οποίο χορηγείται σε δύο δόσεις και συνιστάται σε άτομα 50 ετών και άνω, αλλά και σε ενήλικες από 18 ετών που είναι ανοσοκατεσταλμένοι ή ανοσοανεπαρκείς.

Σημαντικό ρόλο έχει επίσης το εμβόλιο κατά του HPV, του ανθρώπινου ιού των θηλωμάτων. Ορισμένα στελέχη του HPV σχετίζονται με την πλειονότητα των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες, αλλά και με κάποιους καρκίνους του λαιμού στους άνδρες. Ένα από τα διαθέσιμα εμβόλια προστατεύει και από τα περισσότερα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων. Αν και το εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί από την ηλικία των 9 ετών, και οι νεαροί ενήλικες —ιδιαίτερα όσοι δεν είχαν σεξουαλική δραστηριότητα— μπορούν να ωφεληθούν. Ακόμη και ορισμένοι ενήλικες ηλικίας 27 έως 45 ετών μπορεί να αποφασίσουν να εμβολιαστούν, εφόσον δεν είχαν εμβολιαστεί νωρίτερα.

Για ορισμένες ομάδες ενηλίκων, αυξημένη σημασία έχει και η προστασία από τη μηνιγγίτιδα. Νέοι που ζουν σε στρατιωτικούς θαλάμους ή φοιτητικές εστίες, ταξιδιώτες σε συγκεκριμένες περιοχές, καθώς και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό, μπορεί να χρειάζονται εμβολιασμό κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου. Πρόκειται για νόσο που μπορεί να αποβεί θανατηφόρα ή να αφήσει σοβαρές επιπτώσεις, όπως εγκεφαλική βλάβη ή απώλεια ακοής.

Ανάλογα με τον τρόπο ζωής και τις συνθήκες έκθεσης, σημαντικά μπορεί να είναι και τα εμβόλια για την ηπατίτιδα Α και Β. Η ηπατίτιδα Α μπορεί να μεταδοθεί μέσω μολυσμένου φαγητού ή νερού, αλλά και σε άλλες ειδικές περιπτώσεις. Η ηπατίτιδα Β μεταδίδεται μέσω αίματος ή σωματικών υγρών, όπως κατά τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις, τη χρήση προσωπικών αντικειμένων άλλου ατόμου ή τη χρήση κοινών βελόνων. Ειδικά η ηπατίτιδα Β μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή βλάβη του ήπατος ή ακόμη και σε θάνατο.

Επιπλέον, ορισμένα εμβόλια δεν είναι απλώς χρήσιμα, αλλά απαιτούνται και για την είσοδο σε συγκεκριμένες χώρες. Παράλληλα, οι ταξιδιώτες πρέπει να είναι ενημερωμένοι και για τα συνήθη εμβόλια ρουτίνας, αλλά και για όσα συνιστώνται ανάλογα με τον προορισμό. Το ιδανικό είναι ο προγραμματισμός να γίνεται 4 έως 6 εβδομάδες πριν από το ταξίδι.

Υπάρχουν, βέβαια, και εμβόλια που αφορούν σχεδόν όλους. Το ετήσιο αντιγριπικό εμβόλιο παραμένει βασικό μέτρο προστασίας, ενώ εμβόλια υπάρχουν και για τον RSV, ιδιαίτερα για ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας ή με προβλήματα υγείας, καθώς και για εγκύους, ώστε να προστατεύεται και το βρέφος. Παράλληλα, τα εμβόλια κατά της COVID-19 εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εργαλείο πρόληψης, με διαφορετικούς τύπους να ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό με διαφορετικούς τρόπους. Εξίσου κρίσιμη είναι η προστασία από τον πνευμονιόκοκκο, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, λοιμώξεις του αίματος και μηνιγγίτιδα.

Τέλος, το εμβόλιο MMR προστατεύει από τρεις σοβαρές ασθένειες μαζί: ιλαρά, παρωτίτιδα και ερυθρά. Αν και πολλοί ενήλικες έχουν ήδη νοσήσει ή έχουν εμβολιαστεί, όσοι δεν έχουν ανοσία παραμένουν ευάλωτοι. Η ιλαρά μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, η παρωτίτιδα στους ενήλικες μπορεί να συνδεθεί με μηνιγγίτιδα ή επώδυνο πρήξιμο όρχεων και ωοθηκών, ενώ η ερυθρά είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη στην εγκυμοσύνη, καθώς μπορεί να προκαλέσει αποβολή, πρόωρο τοκετό ή σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ
123...17.610Σελίδα 1 από 17.610