Η υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Έλενα Ράπτη, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, χαρακτηρίζει τις «Νταντάδες της Γειτονιάς», ένα πρόγραμμα που αναμένεται να «τρέξει» αμέσως μετά το Πάσχα και αφορά κυρίως τις νέες μητέρες, «κοινωνική πολιτική στην πράξη» και δίνει αναλυτικές πληροφορίες για τις ενδιαφερόμενες που θέλουν να ενταχθούν σε αυτό, καθώς και για όσους θέλουν να αναλάβουν τη φροντίδα των παιδιών.

Επίσης, αναφέρεται στην πρωτοβουλία του υπουργείου για το «Σήμα Διαφορετικότητας», που αποσκοπεί «στην ουσιαστική προώθηση της ισότητας, της συμπερίληψης και της ίσης μεταχείρισης στον χώρο εργασίας», στο ζήτημα της βίας κατά των γυναικών και τα μέτρα προστασίας που έχουν αναληφθεί, στην έναρξη λειτουργίας ψηφιακής πλατφόρμας για την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων, στη νέα καμπάνια για το λεγόμενο «χάπι του βιασμού», ενώ εξέφρασε την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για τα πρώτα 40 διαμερίσματα, που δόθηκαν σε ευάλωτα νοικοκυριά της Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του προγράμματος Κοινωνικής Στέγασης, σε συνεργασία με τον ομώνυμο δήμο.

Ακολουθεί η συνέντευξη της υφυπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενας Ράπτη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ερ: Έχετε δουλέψει ιδιαίτερα πάνω στο πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», το οποίο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις νέες μητέρες. Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και πώς μπορεί κάποιος να γίνει επιμελητής/επιμελήτρια;

Απ: Οι «Νταντάδες της Γειτονιάς» θα έλεγα πως είναι η κοινωνική πολιτική στην πράξη. Ένα πρόγραμμα που δίνει έμφαση στη στήριξη των οικογενειών και ιδιαίτερα των νέων μητέρων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής .

Οι δικαιούχοι του προγράμματος είναι εργαζόμενες μητέρες -φυσικές, θετές ή ανάδοχες- στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, καθώς και ελεύθερες επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενες. Δικαιούχες είναι για πρώτη φορά και φοιτήτριες μητέρες, στις οποίες αντιστοιχεί το ποσό των 300 ευρώ, ενώ οι άνεργες εγγεγραμμένες στη ΔΥΠΑ, μπορούν να λάβουν voucher των 300 ευρώ έως τρεις μήνες. Παράλληλα, στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν πατέρες, όταν έχουν την αποκλειστική γονική μέριμνα, καθώς και κάθε πρόσωπο στο οποίο έχει ανατεθεί η αποκλειστική επιμέλεια παιδιού με δικαστική απόφαση.

Η ένταξη συνοδεύεται από συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια και οικονομική ενίσχυση, ενισχύοντας ουσιαστικά την πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας.

Συγκεκριμένα, το ετήσιο ατομικό εισόδημα της μητέρας με ένα παιδί δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 24.000 ευρώ, ενώ για δύο παιδιά το όριο αυξάνεται στις 27.000 ευρώ.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι για μητέρες με τρία παιδιά και πάνω δεν προβλέπονται εισοδηματικά κριτήρια, γεγονός που αποτυπώνει την έμφαση του προγράμματος στη στήριξη των πολύτεκνων οικογενειών.

Όσον αφορά τη δυνατότητα να γίνει κάποιος επιμελητής ή επιμελήτρια, το πρόγραμμα θέτει σαφείς και ποιοτικές προϋποθέσεις.

Απαιτείται απολυτήριο υποχρεωτικής εκπαίδευσης και παρακολούθηση ενός διαδικτυακού σεμιναρίου για επιπλέον επιμόρφωση. Δεν χρειάζεται το σεμινάριο εάν κάποιος-α είναι κάτοχος πτυχίου βρεφονηπιοκόμου ή βοηθού βρεφονηπιοκόμου ή συναφούς επαγγέλματος.

Επίσης, χρειάζεται πιστοποιητικό πρώτων βοηθειών, πιστοποιητικά υγείας (από ψυχίατρο, παθολόγο και δερματολόγο), αντίγραφο ποινικού μητρώου, πιστοποιητικό περί μη άσκησης ποινικής δίωξης καθώς και περί μη φυγόδικου ή φυγόποινου, από την αρμόδια Εισαγγελία Πρωτοδικών του τόπου κατοικίας του.

Οι ενδιαφερόμενοι εγγράφονται στο ειδικό Μητρώο Επιμελητών του προγράμματος, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία και η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Εκεί, θα μπουν οι ενδιαφερόμενες μανούλες για να κάνουν την επιλογή τους.

Αξίζει να τονίσουμε ότι, τη φροντίδα μπορούν να παρέχουν ακόμη και μέλη της οικογένειας, όπως ο παππούς ή η γιαγιά.

Ερ: Ένα νέο πρόγραμμα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και του χαρτοφυλακίου σας είναι το «Σήμα Διαφορετικότητας»; Ποιες επιχειρήσεις μπορούν να κάνουν αίτηση; Ποια είναι τα κριτήρια;

Απ: Το «Σήμα Διαφορετικότητας» είναι μία σημαντική πρωτοβουλία του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με στόχο την ουσιαστική προώθηση της ισότητας, της συμπερίληψης και της ίσης μεταχείρισης στον χώρο εργασίας.

Πρόκειται για ένα σύγχρονο εργαλείο αξιολόγησης, μέσα από το οποίο αναγνωρίζονται επιχειρήσεις που υιοθετούν και εφαρμόζουν στην πράξη πολιτικές διαφορετικότητας, συμβάλλοντας σε ένα πιο δίκαιο και παραγωγικό εργασιακό περιβάλλον. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα που απασχολούν τουλάχιστον 11 εργαζόμενους, ενώ η διαδικασία υλοποιείται μέσω ψηφιακής πλατφόρμας, με αντικειμενικά και προκαθορισμένα κριτήρια αξιολόγησης .

Όσον αφορά τα κριτήρια, αυτά είναι ολοκληρωμένα και καλύπτουν τόσο τις πολιτικές όσο και την καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης. Συγκεκριμένα, αξιολογείται αν η επιχείρηση:

– Έχει εκπονήσει και εφαρμόζει πολιτική για τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη

– Έχει γνωστοποιήσει την πολιτική αυτή σε όλο το προσωπικό

– Υλοποιεί δράσεις εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης

– Παρέχει στοχευμένες εκπαιδεύσεις ανά τμήμα ή ρόλο εργαζομένων

– Ενσωματώνει την ίση μεταχείριση στις αγγελίες εργασίας

– Διασφαλίζει προσβασιμότητα στις αγγελίες (π.χ. αγγλικά ή δυνατότητα μετάφρασης)

– Παρέχει διαφάνεια ως προς το εύρος αμοιβών στις θέσεις

Παράλληλα, εξετάζεται η προσβασιμότητα και η συμπερίληψη σε επίπεδο υποδομών και επικοινωνίας:

– Διαθέτει προσβάσιμες εγκαταστάσεις για άτομα με αναπηρία (ράμπες, ανελκυστήρες κ.λπ.)

– Διαθέτει θέσεις στάθμευσης για άτομα με αναπηρία

– Δηλώνει δημόσια τη δέσμευσή της στη διαφορετικότητα

Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζει και η σύνθεση του ανθρώπινου δυναμικού:

– Απασχολεί νέους έως 24 ετών

– Απασχολεί εργαζόμενους 55–65 ετών και άνω των 65

– Απασχολεί άτομα με οικογενειακές υποχρεώσεις

– Προωθεί τη διαφορετικότητα σε θέσεις ευθύνης (π.χ. αλλοδαποί, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, γονείς)

Τέλος, λαμβάνεται υπόψη και η εξωστρέφεια της επιχείρησης, συμμετέχοντας σε δίκτυα, προγράμματα ή πρωτοβουλίες που προωθούν τη συμπερίληψη.

Συνολικά, το «Σήμα Διαφορετικότητας» είναι ένα ουσιαστικό εργαλείο αλλαγής κουλτούρας στην αγορά εργασίας, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

Ερ: Με βάση την 6η ετήσια έκθεση για τη βία κατά των γυναικών, καταγράφονται -για το 2025- σχεδόν 7.000 κλήσεις στη Γραμμή 15900. Πώς μπορούν οι γυναίκες που υφίστανται βία, να προστατευτούν;

Απ: Η αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών είναι μια πολυεπίπεδη προτεραιότητα, με στόχο όχι μόνο την άμεση προστασία, αλλά και τη συνολική στήριξη των θυμάτων σε κάθε στάδιο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της 6ης έκθεσης, το 2025 καταγράφηκαν 6.773 κλήσεις στη Γραμμή SOS 15900, η οποία λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο και αποτελεί το πρώτο σημείο άμεσης επικοινωνίας και υποστήριξης για κάθε γυναίκα που βιώνει βία. Πέρα από τη γραμμή αυτή, έχει αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο δίκτυο δομών σε όλη τη χώρα. Συγκεκριμένα, λειτουργούν 46 Συμβουλευτικά Κέντρα, τα οποία παρέχουν δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη, εργασιακή συμβουλευτική και νομική καθοδήγηση/υπεράσπιση, έχοντας ήδη εξυπηρετήσει 4.755 γυναίκες μέσα στο 2025.

Παράλληλα, υπάρχουν 20 Ξενώνες Φιλοξενίας, που προσφέρουν ασφαλή στέγη και προστασία, φιλοξενώντας συνολικά για το 2025, 531 άτομα, εκ των οποίων 293 γυναίκες και 238 παιδιά.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το εργαλείο «Panic Button», για τη λειτουργία του οποίου ενημερώθηκαν το προηγούμενο έτος, 1.318 γυναίκες και 359 προχώρησαν στην εγκατάστασή του στο κινητό τους, αποκτώντας έναν άμεσο μηχανισμό ειδοποίησης της ΕΛ.ΑΣ. σε περίπτωση κινδύνου.  Επιπλέον, μέσα από σημαντικές συνεργασίες, όπως με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων, υποστηρίχθηκαν 80 γυναίκες μέσω έκτακτης φιλοξενίας σε καταλύματα της περιοχής τους, ενώ πρόσφατα εγκαινιάσαμε και τη συνεργασία μας με την UBER για δωρεάν, ασφαλή και άμεση μετακίνηση γυναικών-θυμάτων βίας, από και προς τις δομές.

Ένα ακόμη σημαντικό βήμα είναι το Εργαλείο Εκτίμησης Κινδύνου για την ενδοοικογενειακή και έμφυλη βία. Μέσα από ένα στοχευμένο ερωτηματολόγιο, οι επαγγελματίες πρώτης γραμμής θα μπορούν να εντοπίζουν παράγοντες που σχετίζονται με τον κίνδυνο επαναλαμβανόμενης ή φονικής βίας και, βάσει αυτών, θα δρομολογούν κατάλληλα μέτρα προστασίας για κάθε θύμα.

Πλέον, βρισκόμαστε στο στάδιο της προετοιμασίας για την καθολική εφαρμογή στις υπηρεσίες πρώτης υποδοχής. Συνολικά, κάθε γυναίκα που υφίσταται βία έχει σήμερα στη διάθεσή της ένα ολοκληρωμένο πλέγμα προστασίας: μπορεί να καλέσει άμεσα τη γραμμή 15900, να απευθυνθεί στα συμβουλευτικά κέντρα για δωρεάν υποστήριξη, να φιλοξενηθεί σε ασφαλείς δομές και να αξιοποιήσει ψηφιακά εργαλεία άμεσης προστασίας.

Ερ: Γνωρίζω ότι ως αρμόδια υφυπουργός, ξεκινάτε μία νέα καμπάνια για το λεγόμενο «χάπι του βιασμού». Πώς προέκυψε αυτή η ανάγκη;

Απ: Τα θύματα βιασμού υποεκπροσωπούνται σε συμβουλευτικά μας κέντρα, πολύ λίγες από τις γυναίκες και κοπέλες που έχουν υποστεί βιασμό, φτάνουν σε εμάς για συμβουλευτική υποστήριξη.

Τα τελευταία 2 χρόνια, η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων βιασμού που έχουν απευθυνθεί -όλες φοιτήτριες- αφηγούνται πανομοιότυπες ιστορίες σχετικά με τον βιασμό τους, που έχει γίνει με τη χρήση του «χαπιού του βιασμού» (συνηθέστερα σε υγρή μορφή ή σκόνη) από το δράστη. Περιγράφουν πως γνώρισαν το δράστη συνηθέστερα σε χώρους διασκέδασης αλλά και σε χώρο του πανεπιστημίου, ήπιαν μαζί του ένα ή δυο ποτά και μετά βρέθηκαν να έχουν απωλέσει τις αισθήσεις τους και να κακοποιούνται σεξουαλικά από εκείνον.

Η μνήμη τους είναι κατακερματισμένη, μπορούν να ανακαλέσουν μόνο θραύσματα από όσα έζησαν, τα οποία σπάνια ενέχουν μικρή δόση σωματικής βίας, συνήθως καθόλου, εφόσον η αίσθηση της πραγματικότητας έχει αμβλυνθεί, το σώμα έχει ατονήσει σε βαθμό νάρκωσης και είναι ανίκανες να αντιδράσουν. Οι δράστες όταν οι κοπέλες συνέλθουν, προκειμένου να παρουσιάσουν τον βιασμό ως συνεύρεση με συναίνεση ζητούν από την κοπέλα να ξαναβρεθούν, προκαλώντας ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση. Οι εν λόγω ουσίες είναι ανιχνεύσιμες μέσω εξετάσεων αίματος για κάποιες λίγες ώρες και συχνά τα θύματα έχουν χάσει την ευκαιρία αυτής της απόδειξης, μέχρι να συνθέσουν τα κομμάτια του τραυματικού βιώματος. Βλέποντας λοιπόν, αυτό το μοτίβο, αποφασίσαμε άμεσα να προχωρήσαμε στον σχεδιασμό μιας στοχευμένης καμπάνιας ενημέρωσης και ενδυνάμωσης.

Έχουμε ξεκινήσει ήδη συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και τον αρμόδιο φορέα για τις εξαρτησιογόνες ουσίες ΕΟΠΑΕ, για την επιστημονική τεκμηρίωση του υλικού της καμπάνιας, καθώς και συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας προκειμένου να δώσουμε ορατότητα σε ένα φαινόμενο που παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατο, αλλά και να ενδυναμώσουμε κορίτσια και νέες γυναίκες, κυρίως ηλικίας 15 έως 25 ετών.

Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στον θύτη. Στόχος μας κάθε κοπέλα να είναι υποψιασμένη, ασφαλής και προστατευμένη.

Ερ: Πρόσφατα ανακοινώσατε την έναρξη λειτουργίας μιας ψηφιακής πλατφόρμας για την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων. Πώς λειτουργεί;

Απ: Η ψηφιακή πλατφόρμα racism-victim-support.gr για την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων τέθηκε σε λειτουργία την 1η Μαρτίου 2026 και αποτελεί ένα σύγχρονο εργαλείο υποστήριξης όλων όσοι έρχονται αντιμέτωποι με τέτοια φαινόμενα. Η λειτουργία της βασίζεται στην άμεση και εύκολη πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες και υπηρεσίες.

Μέσα από την πλατφόρμα, οι χρήστες μπορούν να ενημερωθούν για τα δικαιώματά τους, να λάβουν σαφείς οδηγίες για το πώς μπορούν να αναφέρουν ένα περιστατικό ρατσισμού ή διάκρισης και να εντοπίσουν τους κατάλληλους φορείς υποστήριξης, αστυνομικά τμήματα, δομές παροχής νομικής συμβουλευτικής, τηλεφωνικές γραμμές, κοινωνικές υπηρεσίες, ΜΚΟ.

Ιδιαίτερη σημασία έχει δοθεί στην προσβασιμότητα και τη χρηστικότητα. Η πλατφόρμα είναι διαθέσιμη σε 11 γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, ουκρανικά, φαρσί, νταρί, αραβικά, ουρντού, αλβανικά, παστό και τουρκικά), είναι πλήρως προσβάσιμη σε άτομα με αναπηρία και έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί αποτελεσματικά και από κινητές συσκευές.

Παράλληλα, διαθέτει λειτουργία γεωεντοπισμού, η οποία επιτρέπει στους χρήστες να βρίσκουν άμεσα τις κοντινότερες διαθέσιμες υπηρεσίες.

Με αυτόν τον τρόπο, η πλατφόρμα δεν περιορίζεται μόνο στην ενημέρωση, αλλά λειτουργεί ως ένα ολοκληρωμένο εργαλείο καθοδήγησης και υποστήριξης, ενισχύοντας την άμεση αντίδραση απέναντι σε περιστατικά διακρίσεων και συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας πιο συμπεριληπτικής κοινωνίας. Άλλωστε και το μήνυμα της πλατφόρμας είναι «Για μια δικαιότερη και πιο συμπεριληπτική κοινωνία για όλους», αντιδρώντας στον αποκλεισμό. Η κοινωνία μας, αποτελείται από όλους τους πολίτες και ανήκει σε όλους, χωρίς διακρίσεις.

Ερ:Στη Θεσσαλονίκη υλοποιήθηκε το πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης με την ανακαίνιση 40 διαμερισμάτων για ευάλωτα νοικοκυριά. Ποια είναι η σημασία αυτής της πρωτοβουλίας και πώς εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος;

Απ: Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί μια ουσιαστική και άμεση παρέμβαση στο πεδίο της κοινωνικής στέγασης, καθώς δίνει πραγματικές λύσεις σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν στεγαστικές δυσκολίες.

Στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, του Δήμου Θεσσαλονίκης και της Αναπτυξιακής Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης Α.Ε. παραδόθηκαν 40 πλήρως ανακαινισμένα διαμερίσματα, δημιουργώντας, ουσιαστικά, 40 νέες ευκαιρίες για οικογένειες, μονοπρόσωπα νοικοκυριά και μονογονεϊκές οικογένειες που έχουν ανάγκη.

Αξίζει να αναφέρω, ότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε 30 διαμερίσματα, ωστόσο, μέσα από την αποτελεσματική συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης, καταφέραμε να αυξήσουμε τον αριθμό στα 40, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τον κοινωνικό αντίκτυπο της δράσης.

Χαίρομαι ιδιαίτερα, που η πόλη μου, η Θεσσαλονίκη, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας, αποδεικνύοντας για ακόμη μία φορά πως καινοτομεί, στηρίζει τους ευάλωτους και αξιοποιεί κάθε ευκαιρία που πηγαίνει την πόλη μπροστά. Τα διαμερίσματα αυτά καλύπτουν άμεσες στεγαστικές ανάγκες, προσφέροντας αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, ενώ ταυτόχρονα εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό.

Συγκεκριμένα, η δράση αυτή αποτελεί μέρος ενός συνολικού πλέγματος 43 προγραμμάτων για τη στέγαση, που στοχεύουν στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος με πολλαπλά εργαλεία.

Μέσα από τέτοιες παρεμβάσεις, αυξάνουμε το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα, αξιοποιούμε ανενεργά δημόσια ακίνητα και προχωρούμε σε σύγχρονες, «πράσινες» ανακαινίσεις, ενισχύοντας ουσιαστικά την κοινωνική συνοχή και τις συνθήκες ζωής των πιο ευάλωτων πολιτών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα – Σε τι είναι αφιερωμένη η κάθε μέρα της

Η Μεγάλη Εβδομάδα ή Αγία Εβδομάδα είναι η αμέσως επόμενη εβδομάδα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Αρχίζει από την Κυριακή των Βαΐων και τερματίζεται το Μεγάλο Σάββατο. Η Μεγάλη εβδομάδα είναι αφιερωμένη από την εκκλησία μας στα Άγια Πάθη του Σωτήρος Ιησού Χριστού.

Σύμφωνα με το Μηνολόγιο που τηρεί απαρέγκλιτα η Ορθόδοξη Εκκλησία η κάθε μια μέρα της Μεγάλης Εβδομάδας είναι αφιερωμένη σε κάποιο ή κάποια περιστατικά των Παθών του Χριστού

Οι τελετές της Μεγάλης Εβδομάδας:

Μεγάλη Δευτέρα (Κυριακή Βαΐων βράδυ)

Η Μεγάλη Δευτέρα έχει ως κυρίαρχο θέμα της  τον Ιωσήφ ο οποίος ήταν ο 11ος γιος του Πατριάρχη  Ιακώβ, που αναφέρεται στη Παλαιά Διαθήκη, αλλά  και στην άκαρπη συκιά, που με έναν του λόγο ο Χριστός την ξέρανε (Ματθ. 21, 18-22).

Η ξερή συκιά συμβολίζει τον άνθρωπο δίχως αρετές.

Μεγάλη Τρίτη (Μεγάλη Δευτέρα βράδυ)

Η Μεγάλη Τρίτη είναι αφιερωμένη στην παραβολή του Κυρίου με τις Δέκα Παρθένες (Ματθ. 25,1-13. Η παραβολή αυτή συμβολίζει την πίστη και την μέριμνα ώστε να είμαστε πάντα έτοιμοι για να υποδεχθούμε τον Κύριο. Επίσης είναι αφιερωμένη στην παραβολή των Ταλάντων που έχει ως αλληγορική έννοια τον εργατικό άνθρωπο (Ματθ. 25,14-30).

Μεγάλη Τετάρτη (Μεγάλη Τρίτη βράδυ)

Η Μεγάλη Τετάρτη είναι αφιερωμένη στην πόρνη και αμαρτωλή γυναίκα (Λουκ. 7,47), που συντριμμένη μετανόησε, πίστεψε στο Χριστό και άλειψε τα πόδια Tου με μύρο. Αυτήν την μέρα ψάλλεται το τροπάριο που έγραψε η μοναχή Κασσιανή.

Ύμνος της Μεγάλης Τετάρτης (δοξαστικό):

Το τροπάριο της Κασσιανής ψάλλεται το απόγευμα της Μεγάλης Τρίτης, στην ακολουθία του Όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης.

«Κύριε η εν πολλαίς αµαρτίαις περιπεσούσα γυνή τη σην αισθοµένη θεότητα µυροφόρου αναλαβούσα τάξιν  οδυροµένη, µύρα σοι προ του ενταφιασµού σου κοµίζει.

Οίµοι λέγουσα ότι νυξ µοι υπάρχει, οίστρος ακολασίας, Ζοφώδης Τε και ασέληνος έρως  της αµαρτίας

∆έξαι µου τας πηγάς των δακρύων  ο νεφέλαις διεξάγων της θαλάσσης το ύδωρ, κάµθητι µοι προς τους στεναγµούς της  καρδίας  ο κλίνας τους ουρανούς τη αφάτω σου κενώσει καταφιλήσω τους αχράντους σου πόδας αποσµήξω τούτους δε πάλιν τοις της κεφαλής µου βοστρύχοις

Ων εν τω Παραδείσω Εύα το δειλινόν Κρότον τοις ωσίν ηχηθείσα τω φόβω  εκρύβη, Αµαρτιών µου τα πλήθη  και κριµµάτων µου αβύσσους ης εξιχνιάσει, ψυχοσώστα Σωτήρ µου.

Μη µε την σην δούλην παρίδης ο αµέτρητον έχων το έλεος.»

Μεταγραφή του Φώτη Κόντογλου:

Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες,  σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα  και σε άλειψε με μυρουδικά πριν από τον ενταφιασμό σου  κι έλεγε οδυρόμενη: Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη  και δίχως φεγγάρι, η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας.

Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων,  εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας.

Λύγισε στ’ αναστενάγματα της καρδιάς μου,  εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης.

Θα καταφιλήσω τα άχραντα ποδάρια σου,  και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου·  αυτά τα ποδάρια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό,  τ’ άκουσε να περπατάνε, από το φόβο της κρύφτηκε.

Των αμαρτιών μου τα πλήθη και των κριμάτων σου την άβυσσο,  ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση, ψυχοσώστη Σωτήρα μου;

Μην καταφρονέσης τη δούλη σου, εσύ που έχεις τ’ αμέτρητο έλεος.

Μεγάλη Πέμπτη (Μεγάλη Τετάρτη βράδυ)

Η Μεγάλη Πέμπτη είναι αφιερωμένη στον Ιερό Νιπτήρα που ο Κύριος έπλυνε τα πόδια των μαθητών του, στον Μυστικό Δείπνο γεγονός από το οποίο προήλθε το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, στην προσευχή  στο Όρος των Ελαιών στην Γεσθημανή, στην προδοσία του Ιούδα, στη σύλληψη του Ιησού, στην ανάκριση από τον Άννα, στην Άρνηση του Απόστολου Πέτρου και στην καταδίκη του Χριστού από τον  αρχιερέα Καϊάφα.

Μεγάλη Παρασκευή (Μεγάλη Πέμπτη βράδυ)

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι αφιερωμένη στα Άγια Πάθη του Σωτήρα και στη Σταύρωση. Αυτήν την μέρα κορυφώνεται το Θείο Δράμα και τελείται η ακολουθία των Παθών. Οι πιστοί βιώνουν  τα φρικτά Πάθη του Χριστού όπως τον χλευασμό, το ακάνθινο στεφάνι, τα ραπίσματα, τα μαστιγώματα, την σταύρωση και τον θάνατο του Σωτήρα. Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής ψάλλονται τα Εγκώμια, ενώ σε ολόκληρη την χώρα η κάθε ενορία κάνει την περιφορά του Επιταφίου.

Τα Εγκώμια (αποσπάσματα):

ΣΤΑΣΙΣ ΠΡΩΤΗ

Ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ, κατετέθης Χριστέ, καὶ Ἀγγέλων στρατιαὶ ἐξεπλήττοντο συγκατάβασιν δοξάζουσαι τὴν σήν.

Ἡ ζωὴ πῶς θνῄσκεις; πῶς καὶ τάφῳ οἰκεῖς; τοῦ θανάτου τὸ βασίλειον λύεις δέ, καὶ τοῦ ᾅδου τοὺς νεκροὺς ἐξανιστᾶς.

Μεγαλύνομέν σε, Ἰησοῦ Βασιλεῦ, καὶ τιμῶμεν τὴν Ταφὴν καὶ τὰ Πάθη σου, δι’ ὧν ἔσωσας ἡμᾶς ἐκ τῆς φθορᾶς.

Μέτρα γῆς ὁ στήσας, ἐν σμικρῷ κατοικεῖς, Ἰησοῦ παμβασιλεῦ τάφῳ σήμερον, ἐκ μνημάτων τοὺς θανόντας ἀνιστῶν.

Ἰησοῦ Χριστέ μου, Βασιλεῦ τοῦ παντός, τί ζητῶν τοῖς ἐν τῷ ᾅδῃ ἐλήλυθας; ἢ τὸ γένος ἀπολῦσαι τῶν βροτῶν.

Ὁ Δεσπότης πάντων, καθορᾶται νεκρός, καὶ ἐν μνήματι καινῷ κατατίθεται, ὁ κενώσας τὰ μνημεῖα τῶν νεκρῶν.

Ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ κατετέθης Χριστέ, καὶ θανάτῳ σου τὸν θάνατον ὤλεσας, καὶ ἐπήγασας τῷ κόσμῳ, τὴν ζωήν.

Μετὰ τῶν κακούργων, ὡς κακοῦργος Χριστέ, ἐλογίσθης δικαιῶν ἡμᾶς ἅπαντας, κακουργίας τοῦ ἀρχαίου πτερνιστοῦ.

Ὁ ὡραῖος κάλλει, παρὰ πάντας βροτούς, ὡς ἀνείδεος νεκρὸς καταφαίνεται, ὁ τὴν φύσιν ὠραΐσας τοῦ παντός.

ᾍδης πῶς ὑποίσει, Σῶτερ παρουσίαν τὴν σήν, καὶ μὴ θᾶττον συνθλασθείη σκοτούμενος, ἀστραπῆς φωτός σου αἴγλη ἐκτυφλωθείς;

Ἰησοῦ γλυκύ μοι, καὶ σωτήριον φῶς, τάφῳ πῶς ἐν σκοτεινῷ κατακέκρυψαι; ὢ ἀφάτου, καὶ ἀρρήτου ἀνοχῆς!

…

ΣΤΑΣIΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

Ἄξιόν ἐστι, μεγαλύνειν σε τὸν Ζωοδότην, τὸν ἐν τῷ Σταυρῷ τὰς χεῖρας ἐκτείναντα, καὶ συντρίψαντα τὸ κράτος τοῦ ἐχθροῦ.

Ἄξιόν ἐστι, μεγαλύνειν σε τὸν πάντων Κτίστην· τοῖς σοῖς γὰρ παθήμασιν ἔχομεν, τὴν ἀπάθειαν ῥυσθέντες τῆς φθορᾶς.

Ἔφριξεν ἡ γῆ, καὶ ὁ ἥλιος Σῶτερ ἐκρύβη, σοῦ τοῦ ἀνεσπέρου φωτὸς Χριστέ, ἐν τῷ τάφῳ δύντος νῦν σωματικῶς.

Ὕπνωσας, Χριστέ, τὸν φυσίζωον ὕπνον ἐν τάφῳ, καὶ βαρέως ὕπνου ἐξήγειρας, τοῦ τῆς ἁμαρτίας, τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος.

Μόνη γυναικῶν, χωρὶς πόνων ἔτεκόν σε Τέκνον, πόνους δὲ νῦν φέρω πάθει τῷ σῷ, ἀφορήτους, ἀνεβόα ἡ Σεμνή.

Ἄνω σε Σωτήρ, ἀχωρίστως τῷ Πατρὶ συνόντα, κάτω δὲ νεκρὸν ἠπλωμένον γῆ, καθορῶντα φρίττει νῦν τὰ Σεραφίμ.

Ρήγνυται ναοῦ, καταπέτασμα τῇ σῇ Σταυρώσει, κρύπτουσι φωστῆρες Λόγε τὸ φῶς, σου κρυβέντος τοῦ ἡλίου ὑπὸ γῆν.

Γῆς ὁ καταρχάς, μόνῳ νεύματι πήξας τὸν γῦρον, ἄπνους ὡς βροτὸς καθυπέδυ γῆν· τῷ θεάματι δε φρῖξον οὐρανέ.

…

ΣΤΑΣIΣ ΤΡΙΤΗ

Αἱ γενεαὶ πᾶσαι, ὕμνον τῇ Ταφῇ σου, προσφέρουσι Χριστέ μου.

Καθελὼν τοῦ ξύλου, ὁ Ἀριμαθαίας, ἐν ταφῶ σε κηδεύει.

Μυροφόροι ἦλθον, μύρα σοι Χριστέ μου, κομίζουσαι προφρόνως.

Δεῦρο πᾶσα κτίσις, ὕμνους ἐξοδίους, προσοίσωμεν τῷ Κτίστῃ.

Ὡς νεκρὸν τὸν ζῶντα, σὺν Μυροφόροις πάντες, μυρίσωμεν ἐμφρόνως.

Ἰωσὴφ τρισμάκαρ, κήδευσον τὸ σῶμα, Χριστοῦ τοῦ ζωοδότου.

Οὕς ἔθρεψε τὸ μάννα, ἐκίνησαν τὴν πτέρναν, κατὰ τοῦ Εὐεργέτου.

Οὕς ἔθρεψε τὸ μάννα, φέρουσι τῷ Σωτῆρι, χολὴν ἅμα καὶ ὄξος.

Ὢ τῆς παραφροσύνης, καὶ τῆς Χριστοκτονίας, τῆς τῶν προφητοκτόνων!

Μεγάλο Σάββατο (Μεγάλη Παρασκευή πρωϊ και βράδυ)

Το Μεγάλο Σάββατο είναι αφιερωμένο στην Ταφή του Χριστού και στην Κάθοδό του στον Άδη. Η εκκλησία μας τελεί την ακολουθία των Μεγάλων Ωρών και στις 12 το μεσημέρι την Αποκαθήλωση, δηλαδή τον ενταφιασμό του Χριστού από τον Ιωσήφ Αριμαθαίας.

Κυριακή του Πάσχα (Μεγάλο Σάββατο πρωί και νύχτα από τις 12.00 π.μ)

Το Μεγάλο Σάββατο στις 12 που αλλάζει η μέρα σε Κυριακή έχουμε την Ανάσταση του Χριστού και την ήττα του θανάτου. Αυτή την μέρα γίνεται και η Αφή του Αγίου Φωτός στον κόσμο από τον Πανάγιο Τάφο στα Ιεροσόλυμα.

Την Κυριακή του Πάσχα η εκκλησία μας τελεί τον Εσπερινό της Αγάπης.

Συναισθήματα είναι όλα όσα νιώθεις. Χαρά, λύπη, θυμός, αγανάκτηση, ευχαρίστηση, απογοήτευση. Όλα αυτά που περνούν από μέσα σου, κάποιες φορές έντονα, κάποιες φορές σχεδόν ανεπαίσθητα. Δεν είναι επιλογή σου να νιώθεις. Είναι η φύση σου.

Το ερώτημα δεν είναι αν έχεις συναισθήματα.
Το ερώτημα είναι αν είσαι σε επαφή μαζί τους.

Γιατί υπάρχει μια μεγάλη διαφορά εδώ. Άλλο να λες «είμαι στεναχωρημένος»
και άλλο να κάθεσαι πραγματικά μέσα σε αυτή τη στεναχώρια. Άλλο να αναγνωρίζεις επιφανειακά αυτό που συμβαίνει και άλλο να το αφήνεις να σε αγγίξει. Και συνήθως… δεν το αφήνουμε. Έχουμε μάθει να περνάμε γρήγορα από τα συναισθήματα. Σαν να είναι κάτι που πρέπει να τακτοποιηθεί, να κλείσει, να φύγει. Ιδίως τα δύσκολα. Τα πιάνουμε για λίγο, τα ονοματίζουμε πρόχειρα και μετά τα αφήνουμε στην άκρη. Ή τα σπρώχνουμε πιο βαθιά, εκεί που δεν φαίνονται.

«Δεν είναι τίποτα.»
«Θα περάσει.»
«Μην το κάνω θέμα.»

Και κάπως έτσι… μένουν μέσα.

Αλλά δεν συμβαίνει μόνο με τα δυσάρεστα. Παράδοξο, αλλά συμβαίνει και με τα ευχάριστα. Δεν ξέρουμε πάντα τι να κάνουμε με τη χαρά, με την ικανοποίηση, με την πληρότητα. Δεν μένουμε εκεί. Σαν να μην έχουμε μάθει να τα αντέχουμε κι αυτά. Και τελικά… τα μαζεύουμε όλα. Τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα. Τα έντονα και τα ήσυχα. Όλα μέσα.

Και κάποια στιγμή μπλοκάρουμε. Όχι επειδή δεν νιώθουμε. Αλλά επειδή δεν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να νιώσει μέχρι τέλους. Σαν ένα εσωτερικό «capital control». Μόνο που δεν μας το επέβαλε κανείς. Το βάλαμε μόνοι μας. Βάζουμε όρια στο πόσο θα νιώσουμε, πόσο θα εκτεθούμε, πόσο θα αφεθούμε. Και το ονομάζουμε «έλεγχο». Και μετά έρχονται οι γνωστές φράσεις:

«Άνοιξε.»
«Εκφράσου.»
«Απελευθερώσου.»

Ακούγονται σωστές. Και κάπως κενές ταυτόχρονα. Γιατί όταν είσαι μπλοκαρισμένος, αυτά δεν σου λένε πολλά. Δεν ανοίγεις με μια απόφαση. Δεν εκφράζεσαι επειδή κάποιος στο είπε. Αλλά, αν το δεις καθαρά, η κατεύθυνση δεν αλλάζει. Ό,τι κι αν συμβαίνει μέσα σου,
η διέξοδος περνάει πάντα από το ίδιο σημείο: το να αρχίσεις να επιτρέπεις. Όχι απότομα.
Όχι θεαματικά. Αλλά λίγο πιο ειλικρινά. Να σταθείς για λίγο σε αυτό που νιώθεις, χωρίς να το διορθώσεις. Να το αναγνωρίσεις χωρίς να το υποτιμήσεις. Να το αφήσεις να υπάρχει, χωρίς να το κλείσεις βιαστικά. Αυτό είναι η επαφή. Όχι να εξηγήσεις το συναίσθημα. Όχι να το αναλύσεις. Αλλά να το ζήσεις.

Και εκεί αρχίζει να αλλάζει κάτι. Όχι επειδή «έκανες κάτι σωστά». Αλλά επειδή σταμάτησες να αποφεύγεις. Γιατί τα συναισθήματα δεν μπλοκάρουν από μόνα τους. Μπλοκάρουν όταν τα κρατάμε. Όταν δεν τα αφήνουμε να κινηθούν. Όταν δεν τους δίνουμε χώρο. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο δύσκολο. Όχι να νιώθεις. Αλλά να αντέχεις αυτό που νιώθεις. Χωρίς να το μικρύνεις. Χωρίς να το απομακρύνεις. Χωρίς να το κλείσεις βιαστικά σε ένα «δεν πειράζει». Γιατί η επαφή με τα συναισθήματά σου δεν είναι τεχνική. Δεν είναι κάτι που «μαθαίνεται» σαν οδηγία. Είναι μια στάση. Μια μικρή μετατόπιση: από το να αποφεύγεις…
στο να μένεις. Και ίσως, για αρχή, αυτό να είναι αρκετό.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας