Είκοσι πέντε χρόνια μετά, οι ΗΠΑ τιμούν σήμερα τη μνήμη των θυμάτων των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, επιδιώκοντας να διατηρήσουν ζωντανή την ιστορία αυτού του εθνικού τραύματος, καθώς οι αναμνήσεις ξεθωριάζουν όσο μεγαλώνει το ποσοστό των Αμερικανών που δεν το βίωσαν.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα παραστεί σε μια τελετή στο Πεντάγωνο και όχι στη Νέα Υόρκη όπου οι επιθέσεις της Αλ Κάιντα στους Δίδυμους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου προκάλεσαν τον μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων από τους συνολικά 2.977 νεκρούς εκείνης της ημέρας. Σύμφωνα με την εφημερίδα New York Times, ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος απέφυγε να επισκεφθεί το “ Ground Zero” επειδή δεν επιτρέπεται να εκφωνήσει ομιλία εκεί, αφού μόνο οι οικογένειες των θυμάτων παίρνουν τον λόγο στον τελετή. Ο ίδιος ωστόσο απάντησε ότι η εφημερίδα «επινόησε» αυτή τη δικαιολογία.

Παρών στο Μανχάταν θα είναι ο αντιπρόεδρος Τζ.Ντ. Βανς και οι τέσσερις εν ζωή πρώην πρόεδροι: οι Δημοκρατικοί Τζο Μπάιντεν, Μπαράκ Ομπάμα και Μπιλ Κλίντον και ο Ρεπουμπλικάνος Τζορτζ Ου. Μπους, επί προεδρίας του οποίου σημειώθηκαν οι επιθέσεις. Πλέον, οι ΗΠΑ αριθμούν «σχεδόν 100 εκατομμύρια Αμερικανούς που δεν είχαν ακόμη γεννηθεί ή ήταν πολύ μικροί για να θυμούνται» τα γεγονότα, είπε η Μπεθ Χίλμαν, η πρόεδρος του Μουσείου-Μνημείου της 11ης Σεπτεμβρίου.

Οι νέοι θέλουν να μάθουν

Αφού επέμενε επί χρόνια ότι το καθήκον ήταν να διαφυλάξει τη μνήμη, το ίδρυμα αυτό επικεντρώνει πλέον τις προσπάθειές του στην εκπαίδευση των νέων και καταφεύγει σε εκπαιδευμένους αυτόπτες μάρτυρες για να αφηγηθούν τα γεγονότα σε εκείνους που τα γνωρίζουν μόνο από ιστορήσεις των γονιών τους ή από το σχολείο.

«Ακόμη και για εκείνους που δεν βρίσκονταν εκεί αλλά είχαν γεννηθεί τότε, είναι πολύ πιο εύκολο να καταλάβουν έτσι το μέγεθος των όσων συνέβησαν. Για την επόμενη γενιά, είναι πιο περίπλοκο», είπε ο Λόγκαν Μίλερ, 32 ετών, ο οποίος έχασε τον θείο και τον παππού του στις επιθέσεις.

Ο Μίλερ είναι ένας από τους πολλούς εθελοντές που αφηγούνται τις εμπειρίες τους, είτε στο μουσείο (2,4 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως) είτε μέσω βιντεοσκοπημένων αναρτήσεων. Οι νέοι «έχουν μεγαλύτερη περιέργεια» και «κάνουν περισσότερες ερωτήσεις» από τους μεγαλύτερους σε ηλικία, που συχνά δεν τολμούν να τον ρωτήσουν κάτι, γιατί φοβούνται μήπως του ξυπνήσουν οδυνηρές αναμνήσεις.

«Εδώ δεν είχα γεννηθεί τότε όμως θεωρώ σημαντικό να βρεθώ εκεί, να κάνω αυτό το ταξίδι. Ο πατέρας μου θυμάται καλά εκείνη την ημέρα και τι έκανε εκείνη την ώρα. Πιστεύω ότι η ιστορία πρέπει να μεταδοθεί από γενιά σε γενιά», είπε ο Χιλιανός Ιγκνάσιο Γκαέτε, 22 ετών, που πήγε πρόσφατα να επισκεφθεί το μουσείο και το μνημείο. «Η νέα γενιά ζει σήμερα στους φρενήρεις ρυθμούς των ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης. Πρέπει να σταματήσουμε τους νέους και να τους πούμε: Ελάτε εδώ, να ζήσετε αυτήν την εμπειρία», σχολίασε η 61χρονη Χόλι Κάφκα από το Σικάγο.

9.400 νεκροί από ασθένειες

Όπως κάθε χρόνο, από τις 8.40 το πρωί (15.40 ώρα Ελλάδας) οι συγγενείς των θυμάτων που θα συγκεντρωθούν στο Ground Zero, θα αρχίσουν να διαβάζουν τον μακρύ κατάλογο των νεκρών. Άλλες τελετές έχουν προγραμματιστεί και σε άλλες περιοχές της Νέας Υόρκης. Το βράδυ, δύο τεράστιες φωτεινές δέσμες θα προβληθούν από το νότιο Μανχάταν, αναπαριστώντας συμβολικά τους Δίδυμους Πύργους.

Εκτός από τους σχεδόν 3.000 νεκρούς εκείνης της ημέρας, περισσότεροι από 9.400 άνθρωποι πέθαναν τα επόμενα χρόνια από ασθένειες που συνδέονται με την έκθεση τους σε επικίνδυνες ύλες, λόγω των επιθέσεων, σύμφωνα με το ομοσπονδιακό πρόγραμμα που παρακολουθεί την υγεία χιλιάδων ανθρώπων.

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, 19 μέλη της Αλ Κάιντα -οι 15 ήταν από τη Σαουδική Αραβία- κατέλαβαν τέσσερα επιβατικά αεροπλάνα. Οδήγησαν τα δύο πάνω στους Δίδυμους Πύργους και το τρίτο στο Πεντάγωνο. Το τέταρτο -που λέγεται ότι στόχευε το Καπιτώλιο ή τον Λευκό Οίκο- συνετρίβη σε ένα χωράφι στο Σάνκσβιλ της Πενσιλβάνιας, αφού οι επιβάτες του αντιλήφθηκαν τι συνέβαινε και επιτέθηκαν στο πιλοτήριο.

Οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Αφγανιστάν τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, ανέτρεψαν τους Ταλιμπάν και καταδίωξαν την Αλ Κάιντα. Τον Δεκέμβριο, οι δυνάμεις του διεθνούς συνασπισμού, με τη βοήθεια Αφγανών αντι-Ταλιμπάν, σφυροκόπησαν και κατέστρεψαν τη βάση της Αλ Κάιντα στα βουνά Τόρα Μπόρα, όμως ο ηγέτης της οργάνωσης, ο Οσάμα μπιν Λάντεν, κατάφερε να διαφύγει και κρυβόταν επί μία δεκαετία. Οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις τον εντόπισαν και τον σκότωσαν το 2011 στο κρησφύγετό του, στην πόλη Αμποταμπάντ του Πακιστάν.

Ο αυτοαποκαλούμενος «εγκέφαλος» της 11ης Σεπτεμβρίου, Χαλίντ Σεΐχ Μοχάμεντ, συνελήφθη στο Πακιστάν το 2003. Το 2007, σύμφωνα με το απομαγνητοφωνημένο κείμενο μιας ανάκρισής του που δόθηκε στη δημοσιότητα από το Πεντάγωνο, είπε ότι εκείνος σχεδίασε την επίθεση, από την αρχή μέχρι το τέλος. Ο Μοχάμεντ κρατείται εδώ και πάνω από 20 χρόνια στη φυλακή του Γκουαντάναμο, στην Κούβα και πρόσφατα ορίστηκε η δίκη του ιδίου και τριών συγκατηγορουμένων του για τον Ιούνιο του 2028.

Ο διάδοχος του μπιν Λάντεν στην ηγεσία της Αλ Κάιντα, Αϊμάν Αλ Ζαουάχρι, σκοτώθηκε από πλήγμα αμερικανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους στην Καμπούλ το 2022. Σήμερα πιστεύεται ότι ντε φάκτο ηγέτης της Αλ Κάιντα είναι ο Αιγύπτιος Σεΐφ αλ Άντελ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ