Στις μεγάλες κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα, από το δημογραφικό και τη στεγαστική κρίση έως τη στήριξη της οικογένειας και την επιστροφή Ελλήνων του εξωτερικού, αναφέρεται η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, σε συνέντευξή της στον «Εθνικό Κήρυκα», εν όψει της παρουσίας της στη Νέα Υόρκη στο πλαίσιο των εργασιών του ΟΗΕ.

Η κυρία Μιχαηλίδου υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση του δημογραφικού απαιτεί μακροπρόθεσμη πολιτική και όχι αποσπασματικά μέτρα, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη στέγαση, στη στήριξη των νέων οικογενειών και στο λεγόμενο «brain regain».
Παράλληλα, απευθύνεται στην Ομογένεια, την οποία χαρακτηρίζει σημαντικό πολλαπλασιαστή της διεθνούς παρουσίας της Ελλάδας, τονίζοντας την ανάγκη οι νεότερες γενιές των Ελλήνων της Διασποράς να βλέπουν τη χώρα όχι μόνο ως τόπο καταγωγής, αλλά και ως πραγματική επιλογή σπουδών, εργασίας, δημιουργίας και ζωής.
Ερωτηθείσα για τον στόχο της παρουσίας της στη Νέα Υόρκη η κυρία Μιχαηλίδου ανέφερε πως επιθυμεί να αναδείξει και μια άλλη διάσταση της διεθνούς παρουσίας της χώρας: «τις πολιτικές που εφαρμόζει η Ελλάδα απέναντι σε κοινωνικές προκλήσεις που ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα, όπως το δημογραφικό, η στέγαση, η προστασία των παιδιών, τα κοινωνικά δικαιώματα και η ισότητα».
Όπως είπε στη Νέα Υόρκη θα έχει μεταξύ άλλων επαφές με τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρο, την Εθνική Φιλόπτωχο και συναντήσεις στο Fantis School.
Σημείωσε ότι το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Δημογραφικό 2025-2035, περιλαμβάνει περισσότερες από 100 δράσεις και δεκαετή ορίζοντα εφαρμογής, υπογραμμίζοντας πως «εμείς χτίζουμε από τώρα τις προϋποθέσεις ώστε περισσότεροι νέοι άνθρωποι να μπορούν να δημιουργούν την οικογένεια και τη ζωή που θέλουν στην Ελλάδα».
Σε ό,τι αφορά στα μέτρα στήριξης της οικογένειας αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στην προσχολική φροντίδα, όπου καταργούνται τα εισοδηματικά κριτήρια για τα vouchers των βρεφονηπιακών σταθμών για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, αλλά και στις «Νταντάδες της Γειτονιάς», για οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά χωρίς εισοδηματικό όριο με το πρόγραμμα να εφαρμόζεται πλέον σε όλη τη χώρα.
Για το στεγαστικό ανέφερε πως «η στεγαστική πολιτική πρέπει να απαντά ταυτόχρονα σε δύο ανάγκες: να μπορεί το νοικοκυριό να αντέξει το κόστος της κατοικίας και να υπάρχουν περισσότερα σπίτια διαθέσιμα στην αγορά. Αυτή είναι η λογική της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, με 50 μέτρα και περισσότερα από 6,5 δισ. ευρώ. Και επειδή τα εργαλεία είναι πολλά, τα έχουμε συγκεντρώσει στο stegasi.gov.gr, ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να δει εύκολα ποιο μέτρο τον αφορά».
Για την επιστροφή των Ελλήνων του εξωτερικού στην Ελλάδα η κυρία Δόμνα Μιχαηλίδου είπε ότι δίνονται κίνητρα για εγκατάσταση, τονίζοντας πως η τάση του brain drain έχει αντιστραφεί. «Από το 2010 έως το 2024 έφυγαν από τη χώρα περίπου 773.000 Έλληνες και έχουν επιστρέψει περίπου 473.000, δηλαδή σχεδόν έξι στους δέκα. Το 2023 και το 2024 οι επιστροφές ήταν περισσότερες από τις αναχωρήσεις».
Δεν παρέλειψε να αναφερθεί στο ReBrain Greece, που φέρνει σε επαφή Έλληνες του εξωτερικού με επιχειρήσεις στην Ελλάδα που αναζητούν στελέχη υψηλής εξειδίκευσης. Όπως είπε στη δράση του ReBrain Greece στη Νέα Υόρκη συμμετείχαν 35 επιχειρηματικοί όμιλοι που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και περισσότεροι από 1.500 Έλληνες του εξωτερικού, οι οποίοι είχαν τη δυνατότητα να διερευνήσουν συγκεκριμένες επαγγελματικές ευκαιρίες στην Ελλάδα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ελλάδα οφείλει να αναπτύξει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Να αναδειχθεί στους τομείς της καινοτομίας, της τεχνολογίας και της γνώσης. Κοινή πεποίθηση είναι ότι το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα χτιστεί η νέα «Μεγάλη Ιδέα» του Ελληνισμού είναι η ποιότητα της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, η ισχύς των θεσμών μας, η ακτινοβολία του πολιτισμού μας, η ισχυρή άμυνα και η ασφάλεια.

Αυτά τονίζει, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας Νίκου Δένδια σε άρθρο του, που δημοσιεύτηκε σήμερα, Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου, στην ειδική έκδοση «Οι Μεγάλες Ιδέες» του Capital.gr και της εφημερίδας «Κεφάλαιο», σε συνεργασία με τους New York Times, με κεντρικό θέμα «Τι μας οδηγεί».
«Σε έναν κόσμο που μετασχηματίζεται με πρωτοφανή ταχύτητα, η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα ενόψει μεγάλων προκλήσεων αλλά και ευκαιριών. Οι γεωπολιτικές, τεχνολογικές, ενεργειακές και κλιματικές προκλήσεις, αλλάζουν όλα όσα γνωρίζαμε και αποδομούν παγιωμένες αντιλήψεις. Όμως, παράλληλα, ανοίγουν νέους ορίζοντες και τεράστιες προοπτικές», υπογραμμίζει.
«Στο νέο τοπίο που αναδύεται, το ερώτημα για την Ελλάδα είναι: Σε ποια κατάσταση επιθυμεί να βρίσκεται τις επόμενες δεκαετίες και ποια θέση φιλοδοξεί να καταλάβει στον διεθνή καταμερισμό ισχύος; Με ισχυρή αυτοπεποίθηση, αλλά και με πίστη και εμπιστοσύνη στις υψηλές δυνατότητες των νέων «μυαλών» της πατρίδας, αλλά και ευρισκόμενη σε κρίσιμη γεωπολιτική θέση, πώς μπορεί να χαράξει τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της και τους στόχους της;» εξηγεί ο κ. Δένδιας.
«Πλέον, είναι κοινός τόπος ότι η αδράνεια δεν μπορεί να είναι επιλογή. Κάθε εποχή δημιουργεί τις δικές της «Μεγάλες Ιδέες». Η δική μας πρόκληση είναι να διαμορφώσουμε τη Μεγάλη Ιδέα για την Ελλάδα των παιδιών μας. Να αποσαφηνίσουμε ποια Ελλάδα θέλουμε μετά το 2030 και ποια στρατηγική θα μας οδηγήσει εκεί» αναλύει ο κ. Δένδιας.
«Πριν από 2.500 χρόνια, οι Αρχαίοι Έλληνες «γέννησαν» ιδέες που ακόμη και σήμερα εξακολουθούν να επηρεάζουν τη ζωή μας, από την πολιτική, την επιστήμη και τη φιλοσοφία, μέχρι την τέχνη και τον ίδιο τον άνθρωπο. Σήμερα, αντλώντας δύναμη από την πλούσια παρακαταθήκη των προγόνων μας, πρέπει να συμφωνήσουμε στο συλλογικό όραμα που θα οδηγήσει τη χώρα στη νέα εποχή. Κοινή πεποίθηση είναι ότι το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα χτιστεί η νέα «Μεγάλη Ιδέα» του Ελληνισμού είναι η ποιότητα της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, η ισχύς των θεσμών μας, η ακτινοβολία του πολιτισμού μας, η ισχυρή άμυνα και η ασφάλεια» αναφέρει ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας.
«Για να γίνει αυτό», συνεχίζει, «η Ελλάδα οφείλει να αναπτύξει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Να αναδειχθεί στους τομείς της καινοτομίας, της τεχνολογίας και της γνώσης. Οφείλουμε να μετατρέψουμε την πατρίδα μας σε μια κυψέλη αριστείας, στην οποία θα υπάρξουν οι προϋποθέσεις, τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις, να δημιουργήσουν. Η μεγάλη πρόκληση είναι να εγκαταλείψουμε οριστικά τη λογική της διαχείρισης του χθες. Η Ελλάδα του αύριο δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στις παθογένειες ενός παραγωγικού μοντέλου που εξαντλείται στην κατανάλωση, την κρατική εξάρτηση και τη διαχείριση των λανθασμένων επιλογών του παρελθόντος».
Για την ‘Αμυνα, επισημαίνει ότι είναι «ίσως το πιο καθαρό πεδίο για να δει κανείς αυτή την ανάγκη αλλαγών και τις νέες δυνατότητες που ανοίγονται. Γιατί εκεί το ερώτημα «τι μας οδηγεί;» αποκτά την πιο σκληρή και επιτακτική του μορφή. Σχετίζεται με την ίδια την ύπαρξή μας ως έθνους. Και η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι ένα νέο υπόδειγμα για τη δημιουργία μιας ισχυρής Ελλάδας για τη δεκαετία του 2030 και πέραν».
Και προσθέτει: «Τις προηγούμενες δεκαετίες, η αμυντική πολιτική αντιμετωπιζόταν ως ζήτημα δαπάνης. Το κράτος αγόραζε οπλικά συστήματα, χωρίς όμως να αποκτά αντίστοιχη παραγωγική, τεχνολογική ή βιομηχανική ικανότητα. Το αποτέλεσμα ήταν η χώρα να δαπανά τεράστιους πόρους για την ασφάλειά της, χωρίς η δαπάνη αυτή να μετατρέπεται σε αντίστοιχη εθνική παραγωγική ισχύ. Το πρότυπο αυτό ήδη αλλάζει. Πλέον, δεν αντιμετωπίζουμε την εθνική ασφάλεια ως απλή αγορά οπλικών συστημάτων, αλλά ως επένδυση. Η ‘Αμυνα παύει να αποτελεί αποκλειστικά βάρος για τον κρατικό προϋπολογισμό και καθίσταται παράγοντας δημιουργίας εθνικού πλούτου, οικονομικής ανάπτυξης, τεχνογνωσίας υψηλής προστιθέμενης αξίας και συμβάλλει στη βελτίωση του εξωτερικού ισοζυγίου».
«Από το 2023 υλοποιούμε στο υπουργείο Εθνικής ‘Αμυνας τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση στις Ένοπλες Δυνάμεις της πατρίδας μας, την «Ατζέντα 2030», με στόχο να είναι οι ισχυρότερες στην ιστορία μας, όπως και από τις ισχυρότερες στην Ευρώπη. Η «Ατζέντα 2030» δεν αποτελεί απλώς ένα σχέδιο αναδιοργάνωσης των Ενόπλων Δυνάμεων. Εγκαινιάζει μια σύγχρονη φιλοσοφία που αντιμετωπίζει τις προκλήσεις των καιρών και δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα στην Εθνική ‘Αμυνα. Για πρώτη φορά, συγκροτείται μεθοδικά και με συγκεκριμένο σχεδιασμό ένα ολοκληρωμένο αμυντικό οικοσύστημα καινοτομίας. Δημιουργείται μια σύγχρονη Δομή Δυνάμεων, υλοποιείται ένας μακροπρόθεσμος, 20ετής προγραμματισμός αμυντικών εξοπλισμών και διασφαλίζεται η ουσιαστική συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, με ποσοστό τουλάχιστον 25% στα εξοπλιστικά προγράμματα. Παράλληλα, η Ελλάδα περνά από την αγορά στην παραγωγή. Αναπτύσσουμε και παράγουμε δικά μας αμυντικά συστήματα, όπως το αντι-drone σύστημα «Κένταυρος», τον «Υπερίωνα», τον «Τηλέμαχο», τον «Τεύκρο». Τα τέλη του 2026 θα παράγουμε 15.000 drones ετησίως από τα εργοστάσια του υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας» ξεκαθαρίζει ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας.
«Ήδη, από τα συμβασιοποιημένα εξοπλιστικά προγράμματα ύψους 7 δισ. ευρώ, 1,5 δισ. ευρώ διοχετεύεται στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία» συμπληρώνει και αναλύει: «Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα προγράμματα του πολυεπίπεδου Θόλου και της κατασκευής των νέων φρεγατών Belharra, στα οποία μετέχει μεγάλος αριθμός ελληνικών εταιρειών. Η «Ατζέντα 2030» μπορεί να ιδωθεί ακριβώς μέσα από αυτό το πρίσμα. Όχι μόνο ως μεταρρύθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και ως αλλαγή υποδείγματος. Οι Ένοπλες Δυνάμεις αποτελούν σήμερα την απόδειξη ότι η Πατρίδα μας μπορεί να παράξει πλούτο, να δημιουργεί προστιθέμενη αξία, να εξοικονομεί πόρους και να οικοδομεί ένα βιώσιμο και παραγωγικό μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης. Ένα μοντέλο που ενισχύει την παραγωγική μας βάση, βελτιώνει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και συμβάλλει στην αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος και του εισοδήματος των πολιτών. Γιατί η αμυντική ισχύς δεν είναι αποκομμένη από την οικονομική ισχύ. Αντίθετα, η οικονομική ισχύς αποτελεί θεμέλιο της εθνικής ισχύος και βασική προϋπόθεση για την εθνική μας επιβίωση».
«Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημά μας: Μια Ελλάδα παραγωγικά δυναμική, τεχνολογικά προηγμένη και αμυντικά ισχυρότερη από ποτέ, πρωταγωνίστρια στην ευρύτερη περιοχή και στην Ε.Ε. Τελικά, η Μεγάλη Ιδέα της εποχής μας, αυτή που μας οδηγεί, είναι η πίστη στις δυνατότητες των Ελλήνων. Στο ελληνικό δαιμόνιο, στη γνώση, στη δημιουργικότητα, στην εξωστρέφεια, στην ικανότητά μας να καινοτομούμε, να επιχειρούμε, να δημιουργούμε» καταλήγει ο κ. Δένδιας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Προς κύρωση βαίνουν, την ερχόμενη εβδομάδα, από την Ολομέλεια της Βουλής δύο αμυντικές συμφωνίες, η πρώτη με το Παρίσι για τη συμβολή Έλληνα αξιωματικού στο Κέντρο Αριστείας Αεροπορικών Επιχειρήσεων της Γαλλίας, και η δεύτερη με το Βελιγράδι για συνεργασία στο πλαίσιο του Πολυεθνικού Συντονιστικού Κέντρου Στρατηγικών Θαλάσσιων Μεταφορών των Αθηνών.

Οι συμφωνίες εισάγονται στη Βουλή με τη μορφή νομοσχεδίων του υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας και έχουν ως εξής:
(1) Κύρωση της Συμφωνίας Κοινής Εφαρμογής μεταξύ του Υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας της Ελληνικής Δημοκρατίας, όπως εκπροσωπείται από το Ελληνικό Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας και του Υπουργού ‘Αμυνας της Γαλλικής Δημοκρατίας, όπως εκπροσωπείται από τον Αρχηγό της Γαλλικής Αεροπορίας (Chief of Staff of the French Air and Space Force) της Γαλλικής Δημοκρατίας που αφορά σε εθελοντική συμβολή της Ελληνικής Δημοκρατίας στο Κέντρο Ανάλυσης και Προσομοίωσης για την Προετοιμασία Αεροπορικών Επιχειρήσεων (CASPOA) Κέντρο Αριστείας ΝΑΤΟ (COE).
Η συμφωνία υπογράφηκε την 9η Ιανουαρίου 2023 στην Αθήνα και την 6η Φεβρουαρίου 2023 στο Παρίσι, αντίστοιχα.
(2) Κύρωση του Μνημονίου Συμφωνίας ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Σερβίας για συνεργασία στο πλαίσιο του Πολυεθνικού Συντονιστικού Κέντρου Στρατηγικών Θαλάσσιων Μεταφορών των Αθηνών (ΠΟΣΚΕΣΘΑΜ)
Με τη συμφωνία, που υπογράφηκε στις 24 Μαΐου 2017 στο Βελιγράδι επιδιώκεται η συνεργασία των μερών στον τομέα των μετακινήσεων και των μεταφορών και οριοθετείται το είδος των υπηρεσιών και των διευκολύνσεων.
Η επεξεργασία των δύο νομοσχεδίων, από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, έχει προγραμματιστεί για την ερχόμενη Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, και η ψήφισή τους αναμένεται να πραγματοποιηθεί, δύο ημέρες μετά, την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ποιος σας απαγορεύει να μειώσετε τον ΕΦΚ όσο διαρκεί η έκτακτη κατάσταση όπως κάνουν άλλες χώρες; Τώρα που το σκέφτεται ο Πρωθυπουργός ΔΕΝ είναι δημοσιονομικός λαϊκισμός;

Δήλωση Κώστα Τσουκαλά, Εκπροσώπου Τύπου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής σχετικά με τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης

Ο Πρωθυπουργός μέχρι χθες επέκρινε ως “λαϊκιστές” όσους έθεταν το ζήτημα της μείωσης έστω και προσωρινά του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης επιχειρηματολογώντας ότι ακόμη και αν εφαρμοστεί, δεν θα περάσει στον καταναλωτή.

Χθες κατά την καθιερωμένη μηνιαία συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε έτοιμος να θέσει μετ’ επιτάσεως στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τη μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα και στο πετρέλαιο θέρμανσης. 

Τώρα είναι αναγκαίο, δημοσιονομικά συνετό και θα φτάσει στον καταναλωτή, ενώ όταν το ΠΑΣΟΚ το προτείνει είναι λαϊκισμός, κύριε Πρωθυπουργέ;

Ποιος σας απαγορεύει να μειώσετε τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης όσο διαρκεί η έκτακτη κατάσταση όπως κάνουν άλλες χώρες;

Σημεία συνέντευξης του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη στην εκπομπή «Mega Σαββατοκύριακο» με τον Ντ. Σιωμόπουλο και την Στ. Γκαντώνα

Για την ακρίβεια στα καύσιμα, τα μέτρα στήριξης και τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και για το αν χρειάζεται η Κυβέρνηση να πάρει άδεια από την ΕΕ

Εδώ επιχειρείται μια ακόμη λαθροχειρία σε όσα είπε ο Πρωθυπουργός, αυτό έχει γίνει πολλές φορές και για μια σειρά από Υπουργούς, βουλευτές της δικής μας παράταξης, από την Αντιπολίτευση, από διάφορα κόμματα και αναλυτές. Ο Πρωθυπουργός δεν είπε ότι χρειάζεται άδεια ή ειδική απόφαση ή συνολική απόφαση για την ακρίβεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να μειώσουμε τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα. Αλλά χρειάζεται μια συνολική απόφαση της Ευρώπης για να εξαιρεθούν οι πρόσκαιρες, οι έκτακτες αυτές δαπάνες από τη ρήτρα δαπανών. Δηλαδή από αυτό που λέμε οροφές δαπανών. Όπως είναι γνωστό, το έχουμε πει πάρα πολλές φορές, κάθε φορά που βγαίνει μια ανακοίνωση, η κλασική ανακοίνωση της Αντιπολίτευσης ότι «δώσατε ψίχουλα και πρέπει να δώσετε παραπάνω», υπάρχουν πολύ συγκεκριμένοι αυστηροί δημοσιονομικοί κανόνες στην Ευρώπη περί οροφών δαπανών τις οποίες δεν μπορεί να ξεπεράσει κανένα κράτος. Το μόνο που μπορεί να κάνει, αν θέλει λοιπόν, όσο έχει φτάσει σε οροφές δαπανών, να κάνει για να δώσει κάτι παραπάνω, όπως λέει η Αντιπολίτευση το παραπάνω, παραπάνω, παραπάνω, χωρίς να το κοστολογεί, είναι να πάρει έναν φόρο, όχι έκτακτο, μόνιμο. Αυτό το οποίο λοιπόν είπε ο Πρωθυπουργός…

Για το αν μπορούμε τώρα να δούμε τις μειώσεις στον ΕΦΚ (σ.σ. αναφέρεται σε μειώσεις που παρουσιάστηκαν σε καρτέλα στο πλαίσιο της εκπομπής)

Κοιτάξτε να δείτε, προφανώς, το ξαναλέω, είναι κάτι που δεν εξαρτάται μόνο από εμάς. Ο Πρωθυπουργός έβαλε ένα περίγραμμα, έδωσε δηλαδή μια κατεύθυνση και είπε και συγκεκριμένα πράγματα για αυτά τα οποία μπορούμε να κάνουμε εμείς με τις δικές μας δυνάμεις. Προφανώς και σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ληφθούν, ελπίζω να ληφθούν ή τέλος πάντων θα συζητηθεί αν θα ληφθούν αποφάσεις. Δεν μπορώ ούτε να γνωρίζω ούτε να προεξοφλήσω αποφάσεις σε επίπεδο, μάλιστα, ηγετών. Γίνονται προφανώς συζητήσεις, υπάρχουν πολύ συγκεκριμένες ανάγκες. Ο κόσμος που μας βλέπει προφανώς πιέζεται, όχι μόνο στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Αλλά θα σας πω κάτι. Πριν δούμε ποιες θα είναι οι αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Πρωθυπουργός έχει αποδείξει ότι σε όλα αυτά τα μεγάλα ζητήματα προσπαθεί να πιέζει προς την κατεύθυνση στήριξης, χωρίς όμως να φτάσουμε πάλι σε εποχές όπου δεν μπορεί να ελεγχθεί η κατάσταση. Αυτό που λέμε δικές μας δυνάμεις δεν είναι κάτι αυτονόητο. Θέλω να θυμίσω ότι από τη στιγμή που ξεκίνησε αυτή η νέα πολύ μεγάλη κρίση, μετά τα όσα γίνονται στη Μέση Ανατολή, κλασικά το ελληνικό πολιτικό σύστημα, σύσσωμο το πολιτικό σύστημα από την Αντιπολίτευση, ζητούσε δύο πράγματα. Το ένα που ζητούσε είναι «δώστε τα όλα», «μειώστε τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης», «δώστε παραπάνω επιδότηση», ό,τι μπορεί να φανταστεί ο ανθρώπινος νους, πολύ πάνω από τις οροφές δαπανών. Και το δεύτερο το οποίο έλεγε είναι  ότι η Κυβέρνηση αυτή, πολύ πριν τον κύκλο της τετραετίας, πρέπει να φύγει. Η Ελλάδα έφτασε στο σημείο να χάνει ένα πολύ μεγάλο μέρος του ΑΕΠ της τα προηγούμενα χρόνια, να ψηφίζονται δύο, συν ένα αχρείαστο κόστος 120 δισεκατομμυρίων ευρώ. Να τα λέμε τα πράγματα όπως είναι. Η Ελλάδα έφτασε εκεί που έφτασε από το 2010 και μετά γιατί ακριβώς το «έλα μωρέ τώρα, ας πούνε και κάτι παραπάνω» ή «ας δώσουν και κάτι παραπάνω», ακολουθήθηκε από μια σειρά από Κυβερνήσεις. Αν λοιπόν είχαμε ακούσει αυτό το «δώστε τα όλα», όχι πριν από τρία και τέσσερα και πέντε χρόνια που το κάνανε, από την πανδημία και μετά ή όλα τα προηγούμενα χρόνια, εγώ σας λέω τους τελευταίους μήνες, τώρα αυτές τις εφεδρείες που έχουμε δεν θα μπορούσαμε να τις δώσουμε. Ή αν είχαν ακουστεί όλες αυτές οι φωνές, «έλα μωρέ τώρα είναι μπροστά 15-16 μονάδες ο Πρωθυπουργός, ας κάνει εκλογές»  δεν θα είχαμε τη δυνατότητα να κάνουμε όλα αυτά. Έχει σημασία κ. Γκαντώνα να τα πούμε όλα αυτά στον κόσμο. Πριν πάμε στις δημοσκοπήσεις έχει σημασία να πούμε και άλλα πράγματα. Η πολιτική ασκείται, για να φτάσουμε σε ένα σημείο πρέπει να προηγηθεί ένα άλλο σημείο πρώτα.  Για να μπορούμε να έχουμε λοιπόν αυτά τα λεφτά και να δοθεί όσο παραπάνω μπορούμε να δώσουμε… Θα κάνουμε δύο παρεμβάσεις καταρχάς. Η μία αφορά την αύξηση του ποσού του επιδόματος θέρμανσης για όλο τον χειμώνα. Το ποσό θα το δούμε μέσα στη εβδομάδα από το οικονομικό επιτελείο. Να πω εδώ ότι η Κυβέρνηση αυτή επεκτείνει την επιδότηση, όχι τώρα, από τα προηγούμενα χρόνια και σε αυτούς που θερμαίνονται όχι μόνο με πετρέλαιο αλλά με φυσικό αέριο, με ηλεκτρικό ρεύμα, με καυσόξυλα και αυτό είναι πολύ σημαντικό και δεύτερον η αντίστοιχη επιδότηση που κάνουμε για το πετρέλαιο κίνησης θα γίνει και για το πετρέλαιο θέρμανσης στην αντλία. Το πόσο θα είναι αυτά τα δύο, το ύψος τους δηλαδή, θα εξειδικευτεί.  Επί της αρχής θέλουμε να δώσουμε όσες παραπάνω ανάσες μπορούμε στους πολίτες. Είμαστε η Κυβέρνηση που έχει μειώσει ή καταργήσει- συμπεριλαμβανομένου του 2027 και μετά 91 άμεσους και έμμεσους φόρους. Και ΦΠΑ έχει μειώσει η Κυβέρνηση αυτή. Όμως κάθε φορά που ανακοινώνουμε και εφαρμόζουμε κάτι, γιατί εμείς το κοστολογούμε και το ψηφίζουμε, πρέπει να βγαίνει ο λογαριασμός. Αυτή τη στιγμή οι δικές μας δυνάμεις, οι οποίες δεν ήταν αυτονόητες, είναι αποτέλεσμα μιας πολιτικής που ενώ μειώνονται οι φόροι, αυξάνονται τα έσοδα και παράλληλα με την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και την άνοδο της οικονομίας έχουμε εφεδρείες. Αυτές οι εφεδρείες δεν είναι ατελείωτες. Άρα αν δεν δοθεί η σχετική έγκριση να εξαιρεθούν οι δαπάνες αυτές, τότε δεν μπορούμε να… Αν δοθεί, προφανώς και το συζητάμε.

Σχετικά με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις

Είχαμε μια εβδομάδα δημοσκοπήσεων, καθ’ όλη τη διάρκεια της και με αποκορύφωμα σήμερα τη δημοσκόπηση των «Παραπολιτικών». Το σύνολο των δημοσκοπήσεων τοποθετεί τη Νέα Δημοκρατία, την Κυβέρνηση, το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, λίγο πάνω από το 30%, με εξαίρεση του Open που ήταν λίγο κάτω, σε επίπεδο εκτίμησης ψήφου, μεσοσταθμικά δηλαδή 30% – 31%. Να το δούμε αυτό υπό το πρίσμα του γεγονότος ότι είμαστε 7 χρόνια στην εξουσία, με πολλά σημαντικά που έχουν γίνει, και λάθη τα οποία προφανώς διορθώνονται και πρέπει να διορθωθούν. Είναι, θεωρώ, μια πάρα πολύ καλή αφετηρία για να φτάσουμε στον εφικτό στόχο που μόνο εύκολος δεν είναι, προφανώς πρέπει να δουλέψουμε σκληρά, που είναι η αυτοδυναμία. Αυτό οι πολίτες θα το αποφασίσουν. Όμως προσέξτε. Μιλάμε για μια μη προεκλογική περίοδο. Μπορεί να θεωρούν και δικαίως πολλοί συνάδελφοί σας ότι πάμε σε μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδο. Θα πάμε και στην κοστολόγηση και θα σας πω και γιατί βλέπουμε αυτή την εικόνα και στα ποιοτικά. Αλλά εδώ έχουμε μπροστά μας 7-8 μήνες, όταν αποφασίσει ο Πρωθυπουργός να προκηρύξει εκλογές, στην τετραετία όπως και πάλι θα επαληθευτεί, όπου δεν είναι για εμάς προεκλογική περίοδος. Για εμάς είναι μια περίοδος διόρθωσης κι άλλων λαθών, περισσότερων παραδοτέων, όχι μόνο στην οικονομία. Περισσότερα σχολεία ανακαινισμένα, περισσότερα νοσοκομεία ανακαινισμένα, περισσότερα δημόσια έργα τα οποία παραδίδονται στον κόσμο. Είναι μία καλή βάση λοιπόν.

Για την κοστολόγηση των προγραμμάτων των κομμάτων

Το ΠΑΣΟΚ έβγαλε μια ανακοίνωση την Πέμπτη, ενδεικτική, του πώς δεν έχουν καταλάβει, πραγματικά το λέω, τι τους γίνεται. Τι είπε το ΠΑΣΟΚ; Καταρχάς εγώ έκανα μια πάρα πολύ απλή πράξη. Με βάση τα όσα έχει πει ο κ. Ανδρουλάκης στους συναδέλφους σας κ. Κούτρα και κ. Ντσούνο, είχε βγει, ήταν λίγο πριν το briefing, τον άκουγα και παρουσίαζε το πώς θέλει να δώσει τη 13^η σύνταξη, τον 13^ο μισθό. Και είπε ο άνθρωπος, γιατί ό,τι λένε εμείς θεωρούμε ότι αυτό που λένε θέλουν να κάνουν, δηλαδή δεν πάμε να αλλάξουμε αυτά που λένε, όπως κάνουν εκείνοι για εμάς. Είπε λοιπόν ότι τη μισή θα τη δώσω τα δύο πρώτα χρόνια, την άλλη μισή τα άλλα δύο χρόνια. Εγώ λοιπόν το άθροισα αυτό σε βάθος τετραετίας. Και βγαίνει μετά με το κλασικό ειρωνικό και προσβλητικό ύφος που έχει το Γραφείο Τύπου του ΠΑΣΟΚ -που θεωρώ ότι δεν αρμόζει στο παρελθόν των προηγούμενων χρόνων, δηλαδή του ΠΑΣΟΚ των προηγούμενων χρόνων, με τις πολλές διαφορές που έχουμε- άρχισε να ειρωνεύεται, «να μην ποτέ ασχοληθεί με την οικονομία ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος», γιατί εσείς λέει τα μέτρα σας τα λέτε για ένα χρόνο. Μπαίνω λοιπόν στην κοστολόγηση που δώσαμε την επομένη της ΔΕΘ. Η κοστολόγηση, την έχω εδώ μπροστά μου, δηλαδή δεν είναι κάτι… λέει 605 εκατ. ευρώ για το 2026 -είναι και με παλιότερα μέτρα, τα έχει βάλει όλα- 2,2 δηλαδή 2.200.000 δις το ‘27, 2.800.000 δις το ‘28, 3.600.000… Δηλαδή έχουμε βάλει ακριβώς ανά χρόνο αυτό για το οποίο κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ την Πέμπτη ότι εμείς δεν κάνουμε και εκείνοι δεν κάνουν, το έχουμε κάνει εμείς, το Υπουργείο Οικονομικών με επίσημη ανακοίνωση, στη συνέντευξη Τύπου, στη γραπτή ενημέρωση, στην ενημέρωση που έχουμε δώσει, σε αυτά που έχουμε επισυνάψει όλοι μας, ακριβώς το αντίθετο από αυτό που μας κατηγορούν. Αντιθέτως εκείνοι, έχει πολύ μεγάλη σημασία, τα νούμερα αυτά δεν είναι απλά νούμερα. Είναι τα λεφτά των ανθρώπων που μας βλέπουν. Το να πετάς αριθμούς και μέτρα δεν το κάνεις από τη δική σου περιουσία. Το κάνεις από τους φόρους, τις εισφορές των πολιτών. Γι’ αυτό και είναι σοβαρή αυτή η συζήτηση. Βγαίνει το ΠΑΣΟΚ, πάμε ένα – ένα, ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ. Δύο κόμματα είναι αυτή τη στιγμή, το δεύτερο και το τρίτο, ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ.

Ο ίδιος ο Εκπρόσωπός του (του ΠΑΣΟΚ) είπε ερωτόμενος, νομίζω στο δικό σας κανάλι, «πόσο είναι το πρόγραμμά σας; Λέει δεν ξεπερνάει τα 4 δισ. την τετραετία». Το είπε on camera. Και ο Πρόεδρός του, μόνο η 13^η σύνταξη, όπως την περιέγραψε, όχι δηλαδή επί τέσσερα, μισή και μισή, είναι διπλάσιο το κόστος από αυτό που είπε. Μόνο ένα μέτρο, 4 -δηλαδή- δις είπε ο Εκπρόσωπος για όλο το πρόγραμμα στην τετραετία και ο Πρόεδρος του κόμματος, με μόνο ένα μέτρο το διπλασίασε το 4 δισ. Η δε ΕΛΑΣ, με όλη αυτή τη φαρσοκωμωδία που ζήσαμε πριν και μετά τη ΔΕΘ, με την παγκόσμια βάση δεδομένων, με τις θυρίδες, με το 1%, με όλες τις παλινωδίες, ο Πρόεδρος της ΕΛΑΣ, ο κ. Τσίπρας, είπε 7,5 δισ. πρόγραμμα τετραετίας και ο οικονομικός του εκπρόσωπος, δηλαδή ο επικεφαλής των Οικονομικών, ο κ. Κουτεντάκης, είπε 7,5 δισ. τον χρόνο. Αυτό δεν είναι απλό πράγμα. Έχει πολύ μεγάλη σημασία και αυτό θεωρώ αποτυπώνεται στις δημοσκοπήσεις. Προφανώς, πρέπει να δουλέψουμε κι άλλο για να φτάσουμε στον επιθυμητό στόχο.

Για τους ελέγχους στα λεγόμενα ιατρεία ευεξίας

Από τη στιγμή που η Δικαιοσύνη έχει αναλάβει μια υπόθεση και η υπόθεση έχει πάρει πολύ γρήγορα, όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, όταν υπάρχει και σύλληψη, έχει πάρει τον δρόμο του Ανακριτή, του Εισαγγελέα. Υπάρχουν τόσο σημαντικές αποφάσεις περί ποινικών διώξεων, απολογιών και τα σχετικά δεν νομίζω ότι μπορεί να πει κάτι παραπάνω η Κυβέρνηση. Η Δικαιοσύνη θα δει τι έγινε, τι δεν έγινε, ποια είναι η ποινική ευθύνη. Ήδη οι κατηγορίες που έχουν αποδοθεί είναι πάρα πολύ σοβαρές. Αυτό είναι το κομμάτι του τι συνέβη στο Γιώργο Μαζωνάκη αυτές τις κρίσιμες ώρες.

Για το αν υπάρχει θέμα Πλεύρη

Να τα πάρουμε με τη σειρά. Κανένα θέμα Πλεύρη δεν υπάρχει. Εδώ προσπαθεί να γίνει μία ακόμα σύνδεση μεταξύ δύο διαφορετικών συζητήσεων. Τα επίμαχα για τον θάνατο του γνωστού τραγουδιστή και αγαπημένου τραγουδιστή -και πάλι να πω τα συλλυπητήρια στην οικογένειά του- διημείφθησαν πριν από λίγες ημέρες. Αυτά τα οποία κατηγορούν τον κ. Πλεύρη και θα μπω λίγο, γιατί άκουσα την απάντησή του, μιλάμε ότι είναι το 2012. Ο κ. Πλεύρης, ειλικρινέστατα, βγήκε και είπε ότι τον γνώριζε τον γιατρό αυτόν, επειδή ήταν ένας εκ των ανθρώπων που συμβουλεύτηκε, ένας εκ των επιστημόνων που συμβουλεύτηκε μετά από μια πολύ μεγάλη περιπέτεια υγείας που είχε, πάρα πολύ μεγάλη. Και, μάλιστα, είχε μιλήσει και με πολύ ανθρώπινο τρόπο για αυτό. Τυχαίνει τον Θάνο και τον γνωρίζω, γιατί όπως και εγώ, έτσι κι εκείνος, δεν είναι επαγγελματίας πολιτικός. Το γεγονός ότι υπάρχει κάτι άσχετο με το επίμαχο και πολύ σοβαρό που συνέβη στο ιατρείο, προγενέστερο της περιπέτειας υγείας του Θάνου -προσέξτε: να πεις ότι απέκρυψε κάτι ή δεν είπε κάτι μεταγενέστερο, θα μπορούσαμε να πούμε άντε να το συζητήσουμε. Εδώ μιλάμε για κάτι προγενέστερο που δεν είχε κανένα λόγο ο άνθρωπος ούτε να το κρύψει, είπε το μείζον της γνωριμίας του, προφανώς μας καλύπτουν. Και είναι και άσχημο πράγμα στο πλαίσιο της ανθρωποφαγίας που είναι ένα από τα αγαπημένα σπορ ενός μικρού μέρους Μέσων Ενημέρωσης και ενός μέρος του πολιτικού συστήματος, να συνδέουμε δύο άσχετα μεταξύ τους δεδομένα. Πριν πάμε σε αυτό, επειδή είπαμε για τους ελέγχους, δεν είναι μόνο η ποινική διερεύνηση. Εγώ είπα για την ποινική διερεύνηση, απλά επειδή με ρώτησε η κ. Γκαντώνα για τον κ. Πλεύρη. Προφανώς πρέπει να δει το Κράτος, συνολικά, οι επιστημονικοί σύλλογοι. Η ευθύνη πήγε στους επιστημονικούς συλλόγους το 2011. Το 2019 μεταβιβάστηκε η ευθύνη του Σώματος Επιθεωρητών Υγείας στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Προφανώς πρέπει να δούμε πόσοι έλεγχοι γίνονται, πώς γίνονται, οι ιατρικοί σύλλογοι πώς κάνουν τους ελέγχους και βέβαια όλα όσα ανακοίνωσε ο υπουργός Υγείας, θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σημαντικά και θα βοηθήσουν στο από δω και πέρα.

Για το επίδομα ανεργίας

Καλά, το «δύο μήνες και πάπαλα» δεν ειπώθηκε ποτέ. Αλίμονο αν λεγόταν κάτι τέτοιο. Ήταν μια καθαρά προσωπική πρόταση, που βασιζόταν στη λογική της επιδότησης εργασίας. Είπα πριν το πω, δηλαδή δεν είναι ότι το είπα στη συνέχεια, ότι εκφράζω μια προσωπική και όχι κυβερνητική θέση. Το έκλεισε το θέμα ο Πρωθυπουργός. Όπως ακριβώς είχαμε απαντήσει και όλοι όσοι εκπροσωπούμε την Κυβέρνηση… Ήταν σαφής ο Πρωθυπουργός. Δεν υπάρχει κάτι άλλο εδώ πέρα να πω, πέρα από αυτά που είπε ο Πρωθυπουργός. Εγώ, όπως είπα και στην ενημέρωση πολιτικών συντακτών θέλω να ευχαριστήσω όλους όσοι υπερασπίστηκαν, τέλος πάντων, τη δυνατότητα και το δικαίωμα που έχει ένας νέος άνθρωπος και ένας μεγαλύτερης ηλικίας πολιτικός, να πει κάποιες προσωπικές του σκέψεις. Προφανώς, αλλοιώθηκαν.

(Ερώτηση για την αγωνία του σταυρού) Δεν είναι θέμα αγωνίας. Ξέρετε, κ. Γκαντώνα, αν και παραποιούνται πολλές φορές αυτά τα οποία λέμε. Εγώ είμαι ευγνώμων, πρωτίστως στον Πρωθυπουργό, και ήταν και πολύ τιμητικά αυτά τα οποία είπε και για εμένα και συνολικά στους συναδέλφους, στην Κυβέρνηση, στην κοινοβουλευτική ομάδα για αυτά τα τριάμισι περίπου χρόνια, που έχω την τιμή να εκπροσωπώ την Κυβέρνηση. Και είναι κάτι που για εμένα ούτε αυτονόητο ήταν και είναι πάρα πολύ σημαντικό. Όμως, όλες αυτές οι θέσεις, όσο σημαντικές και αν είναι, έρχονται και παρέρχονται. Δεν είμαστε μόνιμοι στις θέσεις αυτές. Αυτό το οποίο μένει είναι η στάση ενός ανθρώπου, ο τρόπος που μιλάει, το πόσο ακούει τους ανθρώπους που συναντά. Άρα, δεν είναι θέμα άγχους σταυρού. Για εμένα ο σταυρός είναι ιερός, γιατί πίσω από κάθε συμπολίτη μας, εν προκειμένω στον Βόρειο Τομέα Αθηνών, οπουδήποτε πολιτεύεται οποιοσδήποτε από εμάς σε οποιοδήποτε κόμμα, κρύβονται αγωνίες των ανθρώπων, θέλω επιχειρήσεων, μικρών – μεγάλων – μεσαίων, εργαζομένων. Άρα, δεν είμαστε μόνο τα οφίτσια τα οποία κατέχουμε. Το θέμα αυτό το έκλεισε το θέμα ο Πρωθυπουργός. Να περιμένουν να εφαρμοστούν όλα όσα έχουν ψηφιστεί μέχρι τώρα. Ο νέος τρόπος κλιμακούμενου επιδόματος ανεργίας, που στη στόχευση ενίσχυσης της εργασίας ξεκινάει πολύ πιο υψηλό και στη συνέχεια μειώνεται, με τις ειδοποιήσεις, όλα όσα, τέλος πάντων, έχουν ψηφιστεί, τα έχουμε περιγράψει, προσωπικά τα έχω αναλύσει κι εγώ, μαζί με το Υπουργείο Εργασίας πάρα πολλές φορές. Δεν υπάρχει τίποτε άλλο πέρα από αυτό και όλη αυτή η σπέκουλα που έγινε, τις προηγούμενες ημέρες, και την οποία κλείσαμε μια σειρά από εκπρόσωποι, δηλαδή Υπουργοί και εκπρόσωποι της Κυβέρνησης, και τελευταίος και το σημαντικότερο, χρονικά εννοώ, ο Πρωθυπουργός, όλη αυτή η σπέκουλα δημιουργήθηκε γιατί ήθελε να πιαστεί από την απελπισία της η Αντιπολίτευση, από κάπου, γιατί όπως έχω πει πάρα πολλές φορές: νομίζω ότι όλος αυτός ο τρόπος που προσπάθησαν να παρουσιάσουν τα προγράμματά τους, προκάλεσε, δυστυχώς, αντίθετα αποτελέσματα.

Για τις δηλώσεις του Γ. Φλωρίδη

Καταρχάς, δεν είναι ένα ναι ή ένα όχι, να πούμε ότι όσα είπε ο κ. Φλωρίδης… τις τελευταίες δέκα μέρες ο κ. Φλωρίδης «χτυπιέται», δηλαδή τον «χτυπάνε» πολιτικά, να μην παρεξηγηθώ, για κάτι που δεν είπε. Δηλαδή, είπε ο κ. Ανδρουλάκης στη Βουλή ότι ο κ. Φλωρίδης είπε Μητσοτάκης ή Ερντογάν και αυτό ο κ. Φλωρίδης δεν το είπε ποτέ. Ο κ. Φλωρίδης συνέδεσε τη σταθερότητα στη χώρα με τα εθνικά θέματα. Τι είπε, δηλαδή, ο κ. Φλωρίδης; Είπε ότι είναι προτιμότερο, νομίζω το καταλαβαίνουμε όλοι, μία χώρα να έχει σταθερή διακυβέρνηση. Προφανώς, οι Ένοπλες Δυνάμεις… Έχουμε μια συγκεκριμένη γεωγραφία. Αυτό δεν αλλάζει. Για αυτό και εμείς κοιτάμε να ισχυροποιήσουμε όσο μπορούμε τη χώρα και διπλωματικά και αμυντικά. Προφανώς, διοικούνται οι Ένοπλες Δυνάμεις με απόλυτη επάρκεια και έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη σε αυτές. Ενισχύουμε τις Ένοπλες Δυνάμεις, ούτως ώστε να είναι ισχυρές σε κάθε περίσταση και σε κάθε πρόκληση. Αλλά πέραν από τις Ένοπλες Δυνάμεις, τα εξοπλιστικά, το νέο τρόπο που διοικούνται και όλες οι μεγάλες αλλαγές που έχουν γίνει, υπάρχει και η πολιτική ηγεσία, ο Πρωθυπουργός, ο Υπουργός Άμυνας, ο Υπουργός Εξωτερικών, που έχουν δείξει πώς μπορούν να αντιμετωπίζουν κρίσεις. Γιατί, προσέξτε, οι πολίτες δεν αξιολογούν μόνο την Οικονομία, την Παιδεία, την Υγεία. Αξιολογούν μια χώρα που από τη «διαπραγμάτευση της γραβάτας» πέρασε στο Κογκρέσο. Αξιολογούν μια χώρα από εκεί που έλεγαν κάποιοι ότι δεν υπάρχουν σύνορα, σε μια χώρα που αντιμετώπισε τη μεγαλύτερη υβριδική απειλή στον Έβρο επί των ημερών του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αυτά, λοιπόν, δεν είναι ασύνδετα. Προφανώς, ούτε κινδυνολογούμε, ούτε λέμε Μητσοτάκης ή Ερντογάν. Σε καμία περίπτωση.