Γράφει ο Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός

Νικόλαος Πλαστήρας, τέκνο φτωχής οικογενείας από το Βουνέσι  (Μορφοβούνι, σημερινή ονομασία) του ν. Καρδίτσας. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα του τόπου. Γεννήθηκε το 1883 και πέθανε το 1953. Ο πατέρας του ήταν ράπτης και η μάνα του υφάντρα. Φοιτά στο δημοτικό και στο ελληνικό σχολείο της Καρδίτσας. Εμπλέκεται σε καυγά με τούρκο αξιωματούχο και αναγκάζεται να καταφύγει στον Πειραιά για να σωθεί. Επιστρέφει όταν απελευθερώθηκε από τους τούρκους η Θεσσαλία και τελειώνει τις γυμνασιακές σπουδές του.

Κατόπιν τον Δεκέμβριο του 1903 κατατάσσεται στο στρατό με τον βαθμό του δεκανέα. Το 1907 συγκροτεί ομάδα καρδιτσιωτών εθελοντών και λαμβάνει μέρος στον Μακεδονικό αγώνα. Συμμετέχει ενεργά στον «Σύνδεσμο Υπαξιωματικών» που ήταν παράλληλη με τον «Στρατιωτικό Σύνδεσμο» των αξιωματικών, που έκανε το Κίνημα στο Γουδί το 1909. Το 1910 εισήχθη στη Σχολή Υπαξιωματικών της Κέρκυρας από την οποία αποφοίτησε το 1912 ως Ανθυπολοχαγός.

Κατά τους βαλκανικούς πολέμους πολεμά ηρωικά και διακρίνεται στις μάχες της Ελασσόνας, των Γιαννιτσών και του Λαχανά – ιδιαίτερα στην τελευταία. Για τον λόγο αυτό ονομάζεται από τους συμπολεμιστές του ¨μαύρος καβαλάρης¨.

Όταν υπηρετούσε  ως λοχαγός στη Λευκάδα μαζί με 11 άλλους αξιωματικούς της μονάδας του εγκατάλειψε τη θέση του και κινήθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου έφτασε στις 17/30 Σεπτεμβρίου 1916. Πολέμησε στο Μακεδονικό μέτωπο κατά των Γερμανοβουλγάρων, όπου τραυματίστηκε και παράλληλα προάχθηκε σε ταγματάρχη. Επίσης, ορίστηκε Στρατιωτικός Διοικητής στη Χίο. Στη μάχη του Σκρα διακρίθηκε ως διοικητής τάγματος και προήχθη «επ’ ανδραγαθία» σε αντισυνταγματάρχη.

Στη Μικρά Ασία, ως επικεφαλής του 5/42 Συντάγματος Ευζώνων έχει ως περιοχή ευθύνης του την περιοχή Μαγνησίας. Μεταξύ άλλων προβαίνει σε εκκαθαρίσεις από τους Τούρκους Τσέτες αντάρτες και στην προάσπιση των ελληνικών πληθυσμών και ιδρύει ένα ορφανοτροφείο με σκοπό τη φροντίδα των ορφανών Ελληνόπουλων. Στη Μικρασιατική εκστρατεία έδωσε πολλές νικηφόρες μάχες με λίγες απώλειες που τον έκαναν γνωστό εις τους Τούρκους. Οι τελευταίοι τον ονόμασαν «Καρά-Πιπέρ» (μαύρο πιπέρι), ενώ το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων έγινε γνωστό ως «Σεϊτάν Ασκέρ» (Στρατός του Διαβόλου). Επίσης, επικηρύχθηκε από τον Μουσταφά Κεμάλ. Κατά την προέλαση του Ελληνικού Στρατού το καλοκαίρι του 1921 πέρα από τον Σαγγάριο, το Σύνταγμα έφθασε μέχρι το Καλτακλί, 8 χιλιόμετρα από το Καλέ Γκρότο, ως αριστερή πτέρυγα της 13ης Μεραρχίας του Β΄ Σώματος Στρατού. Κατά την επιστροφή στρατιωτών και πολιτών προς την μητέρα Ελλάδα, μετά την στρατιωτική ήττα, βοηθάει πάρα πολλούς Έλληνες (στρατιωτικούς και πρόσφυγες πολίτες).

Μετά την μικρασιατική καταστροφή, το 1922 αναλαμβάνει την αρχηγία της «Επαναστατικής επιτροπής» και ανατρέπει τον βασιλέα Κωνσταντίνο τον Α΄ και τον διαδέχεται ο υιός του Γεώργιος ο Β΄. Ορκίζεται νέα κυβέρνηση εις την οποία δεν συμμετέχει αλλά είναι ο ισχυρός αρχηγός. Η κυβέρνηση ασχολείται με τη λύση των προβλημάτων που προκάλεσε ο πόλεμος, με την στέγαση και περίθαλψη των προσφύγων εις τους οποίους διανέμονται απαλλοτριωθείσες γεωργικές εκτάσεις. Aναδιοργανώνεται ο Στρατός και ανασυντάσσεται η Στρατιά του Έβρου, δίνοντας ένα βοήθημα στον Ελευθέριο Βενιζέλο, κατά τις διαπραγματεύσεις για τη Συνθήκη της Λωζάννης, περιορίζοντας τις απαιτήσεις του Κεμάλ.

 Μετά τις εκλογές τον Δεκέμβριο του 1923 κατέθεσε την εξουσία στα χέρια της εκλεγμένης κυβέρνησης. Τον Ιανουάριο του 1924 παραιτήθηκε και αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του Αντιστράτηγου. Το 1933 τις εκλογές κέρδιζε η αντιβενιζελική παράταξη του Παναγή Τσαλδάρη. Πριν ολοκληρωθεί η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, τη νύχτα της 5ης προς 6ης Μαρτίου, ο Πλαστήρας οργάνωσε κίνημα υπέρ του Βενιζέλου και με την έγκριση αυτού, με τη δικαιολογία ότι η άνοδος των αντιβενιζελικών στην εξουσία θα σήμαινε το τέλος της Δημοκρατίας. Το κίνημα απέτυχε και κατέφυγε στον Λίβανο και μετά στη Γαλλία. Αρχές του φθινοπώρου του 1941, έρχεται πάλι σε επαφή με τον Πυρομάγλου τον οποίο στέλνει στην Ελλάδα με σκοπό να αναστείλει κάθε ένοπλη αντίσταση, ο οποίος τελικά προσχώρησε στον ΕΔΕΣ. Ο Πλαστήρας ήταν ένας, παρά τη θέληση τη δική του, πρόεδρος του ΕΔΕΣ.

Τον Νοέμβριο του 1944 ήλθε σε επαφή με τον Γεώργιο Παπανδρέου, ο οποίος ήθελε να τον προσκαλέσει στην Ελλάδα με σκοπό να ενισχύσει την κυβέρνησή του. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα ο Πλαστήρας είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις. Κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών, σε συζήτηση που διεξήχθη μεταξύ των Σιάντου, Γεωργίου Παπανδρέου, Καφαντάρη, του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού και του ίδιου, είχε έντονη λογομαχία με τον Σιάντο. Ο Πλαστήρας αμφισβήτησε ανοικτά την προσφορά των ανταρτών του ΕΛΑΣ στην Εθνική Αντίσταση και στην απελευθέρωση κάνοντας λόγο για «ξεπάστρεμα όλων των δεξιών» και «κάψιμο χωριών». Ο Σιάντος εξανέστη φωνάζοντας «Δεν σας επιτρέπω να υβρίζετε τους ηρωικούς μας αντάρτες!», με τον Πλαστήρα να του ανταπαντάει: «Κάθισε κάτω, ζαγάρι!»

Μετά τα γεγονότα του Δεκεμβρίου 1944 καλείται να αναλάβει την διακυβέρνηση της χώρας ως προσωπικότητα ευρείας αποδοχής. Είναι 3 Ιανουαρίου 1945. Προσπαθεί να αποτρέψει τον λεγόμενο εμφύλιο ή κατά άλλους ανταρτοπόλεμο και συμμετέχει στη συμφωνία της Βάρκιζας. Τον Απρίλιο του 1945 δημοσιεύεται επιστολή του στην εφημερίδα  ¨Ελληνικό Αίμα¨, με την οποία ζητούσε τη συνθηκολόγηση με τους Ιταλούς, κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ο τότε Αντιβασιλέας και Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός ζητά την παραίτηση πρωθυπουργού και κυβερνήσεως, η οποία γίνεται  στις 8 Απριλίου 1945.

Με την λήξη του εμφυλίου γίνεται πρωταγωνιστής των εξελίξεων ως  αρχηγός της ΕΠΕΚ (Εθνική Προοδευτική Ένωση Κέντρου) με σύνθημα τη λέξη ¨Αλλαγή¨. Σχηματίζει δυο φορές κυβερνήσεις συνασπισμού κομμάτων κεντρώων 1950-1952 (15 Απριλίου 1950 – 21 Αυγούστου 1950 και 1 Νοεμβρίου 1951 – 11 Οκτωβρίου 1952). Ασκεί μετριοπαθή πολιτική και αγωνίζεται να επουλώσει τις πληγές που άφησε εις τις καρδιές και να αποκαταστήσει την υλική καταστροφή που προκάλεσε η ένοπλη προσπάθεια ελάχιστης μειοψηφίας να κυβερνήσουν τον τόπο. Στη δεύτερη περίοδο της πρωθυπουργίας του συνεργάστηκε με το κόμμα των Φιλελευθέρων με αρχηγό τον Σοφοκλή Βενιζέλο.

Το τέλος του το πολιτικό πλησιάζει. Στις 16 Νοεμβρίου 1952 προκηρύσσονται εκλογές με το πλειοψηφικό σύστημα με το οποίο συμφώνησε και ο Πλαστήρας αποδεχθείς την πρόταση-πρόκληση του Παπάγου εις την Βουλή. Κατά τις εκλογές εκείνες ο στρατάρχης Παπάγος, ο νικητής του εμφυλίου σπαραγμού, θριαμβεύει με το κόμμα ¨Ελληνικός Συναγερμός¨ και ο Πλαστήρας δεν εκλέγεται ούτε Βουλευτής. Η πολιτική του παρουσία τελειώνει.

Πάμφτωχος και παραγνωρισμένος, διαμένει σε ένα μικρό διαμερισματάκι στο Μετς και δεν θέλει ούτε τηλέφωνο ανάγκης: «Η Ελλάδα πεινάει κι εμένα θα μου βάλετε τηλέφωνο;», έλεγε στις εκκλήσεις των δικών του. Στην ευρύτερη οικογένειά του είχε απαγορεύσει μάλιστα να χρησιμοποιούν το επίθετο Πλαστήρας για να μην τυγχάνουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης. Όταν ο άνεργος αδερφός του βρήκε τελικά δουλειά εργάτη σε βιομηχανία παραγωγής μπύρας ως «Πλαστήρας», ο στρατηγός το έμαθε και αφού τον επέπληξε, του απαγόρευσε να αποδεχθεί τη θέση λέγοντάς του: «Αν έχεις ανάγκη, κάτσε εδώ να μοιραζόμαστε το φαγητό μου».

Ο πρωθυπουργός Πλαστήρας δεν απέκτησε ποτέ δικό του σπίτι, μιας και όταν οι καλοί του φίλοι κανόνισαν κάποτε ένα στεγαστικό δάνειο, εκείνος τους απάντησε: «Με τι μούτρα ρε θα βγω στο δρόμο αν μαθευτεί πως εγώ πήρα δάνειο για σπίτι;». Κατάκοιτος πια από την κακή κατάσταση της υγείας του, δέχθηκε λίγο πριν πεθάνει στο φτωχό διαμερισματάκι του κοντά στο Παναθηναϊκό Στάδιο την επίσκεψη της βασίλισσας Φρειδερίκης, η οποία τον ρώτησε γιατί κοιμόταν σε ράντζο και όχι σε κανονικό κρεβάτι: «Συνήθισα, Μεγαλειοτάτη, το ράντζο από τον στρατό και δεν μπορώ να το αποχωριστώ», της απάντησε ο υπερήφανος Πλαστήρας.

Αφήνει την τελευταία πνοή την 27^η Ιουλίου 1953. Με απόφαση της κυβέρνησης Παπάγου η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη και απεδόθησαν τιμές εν ενεργεία Πρωθυπουργού.

Συνοπτική η παρουσίαση του Πλαστήρα Νικολάου ή Μαύρου Καβαλάρη κατά τους πιστούς του φίλους και συμπολεμιστές του. Κεντρώος αξιωματικός και πολιτικός δεν απέφυγε την εμπλοκή του στρατού εις την πολιτική. Κινημάτων ηγήθηκε άλλοτε με επιτυχία και άλλοτε με ήττα. Δεν συμφωνεί κανείς με την εμπλοκή του στρατού στην πολιτική κονίστρα. Άλλος είναι ο ρόλος του στρατεύματος. Καταδικαστέος για τη συμπεριφορά αυτή ο Πλαστήρας και κάθε αξιωματικός.

Εκείνο που πρέπει να τονιστεί για να το θυμηθούμε όλοι μας και να το πληροφορηθεί πρωτίστως η νεολαία μας είναι το γεγονός ότι πέθανε στην ψάθα. Δεν υπήρχαν χρήματα για το νεκρικό κουστούμι. Μας φαίνεται παράξενο, ίσως, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα. Αυτά, θα γράφαμε, τα πρότυπα θα πρέπει να έχουν όλοι οι πολιτικοί. Όλοι και όχι μόνο η πλειοψηφία. Εμείς, ως κυρίαρχος Λαός, τέτοιους πολιτικούς να σταυροδοτούμε.

Με τις καλύτερες εντυπώσεις, αθρόα προσέλευση του κοινού και δημιουργικές συζητήσεις, πραγματοποιήθηκαν οι εκδηλώσεις της δεύτερης εβδομάδας του 45^ου Πανελληνίου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στην Νέα παραλία της Θεσσαλονίκης.

Η ανταπόκριση των βιβλιόφιλων ξεπέρασε κάθε προσδοκία, αποδεικνύοντας για ακόμα μία φορά ότι το βιβλίο παραμένει ένας ζωντανός πυρήνας πολιτισμού, συνάντησης και ανταλλαγής ιδεών στην πόλη. Εξ αυτών, πέντε εκδηλώσεις αποτέλεσαν ξεχωριστούς σταθμούς και σφράγισαν τη φετινή διοργάνωση.

«Κώστας Αξελός: Η σκέψη του σήμερα»

Η αυλαία των εκδηλώσεων άνοιξε την Παρασκευή 26 Ιουνίου στον αύλειο χώρο της Γυάλινης Βιβλιοθήκης του Δήμου Θεσσαλονίκης. Με αφορμή τη γενέθλια ημέρα του μεγάλου στοχαστή, πραγματοποιήθηκε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανοιχτή συνομιλία ανάμεσα στον Πέτρο Σατραζάνη και τον Δημήτρη Δημητριάδη. Οι δύο ομιλητές, εκκινώντας από το πολυσχιδές έργο του Κώστα Αξελού, ανέπτυξαν έναν γόνιμο προβληματισμό γύρω από τα τρέχοντα ερωτήματα της εποχής μας, ενώ καθοριστική ήταν και η παρέμβαση της Κατερίνας Δασκαλάκη. Η εκδήλωση, η οποία συνδιοργανώθηκε από την Κεντρική Βιβλιοθήκη Δήμου Θεσσαλονίκης και το 45ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης, ολοκληρώθηκε με έναν ιδιαίτερα ζωντανό και παραγωγικό διάλογο με το κοινό.

Παρουσίαση του βιβλίου «Λογοτεχνικές και Εικαστικές Διαδρομές Ελλήνων και Γάλλων Δημιουργών»

Το Σάββατο 27 Ιουνίου, ο χώρος εκδηλώσεων δίπλα στο άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου υποδέχτηκε πλήθος κόσμου για την παρουσίαση του νέου βιβλίου της συγγραφέως και Αναπληρώτριας Καθηγήτριας του ΔΙΠΑΕ, Βαλεντίνης Καμπατζά, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΠΑΡΜΠΟΥΝΑΚΗΣ. Για το βιβλίο και τις πολιτισμικές γέφυρες μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας μίλησαν η ίδια η συγγραφέας καθώς και ο γνωστός συγγραφέας και κριτικός βιβλίων, Κωνσταντίνος Μπούρας. Η εκδήλωση κέντρισε το ενδιαφέρον των παρευρισκόμενων, οι οποίοι παρακολουθήσαν μια βαθιά ανάλυση των εικαστικών και λογοτεχνικών διαδρομών που ενώνουν τις δύο χώρες.

Αφιέρωμα στον ποιητή Μάρκο Μέσκο

Λίγο αργότερα το ίδιο βράδυ (Σάββατο 27 Ιουνίου), ο χώρος εκδηλώσεων στο άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου πλημμύρισε με μουσική και συγκίνηση σ’ ένα ξεχωριστό αφιέρωμα για τον σπουδαίο ποιητή Μάρκο Μέσκο. Σχεδόν οκτώ χρόνια από την «αναχώρησή» του, η εκδήλωση απέδειξε ότι ο ποιητικός του λόγος παραμένει ολοζώντανος στη μνήμη και στους δρόμους της Θεσσαλονίκης. Η παράσταση μουσικής και ποίησης, βασισμένη σε μια ιδέα, επιλογή κειμένων και μουσική του Αλέξανδρου Τριανταφύλλου, καθήλωσε το κοινό. Τις μοναδικές αφηγήσεις και ερμηνείες χάρισαν οι Μόνικα Αϊβαζόγλου, Κλαίρη Μπαρμπουνάκη, Ζωή Πατερέσκου και η συγγραφέας-εκπαιδευτικός Ελένη Καρασαββίδου. Ο ποιητικός λόγος πλαισιώθηκε ιδανικά από τις μελωδίες του Αλέξανδρου Τριανταφύλλου στη φυσαρμόνικα και του Γιάννης Κολοβού στο κοντραμπάσο.

Παρουσίαση του βιβλίου «Κάθ’ οδόν. 15 μονόλογοι στην Αθήνα»

Την Κυριακή 28 Ιουνίου, στο χώρο εκδηλώσεων στο άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου η γνωστή δημοσιογράφος, συγγραφέας και βουλευτής του ΚΚΕ, Σεμίνα Διγενή παρουσίασε το νέο της βιβλίο με τίτλο «Κάθ’ οδόν. 15 μονόλογοι στην Αθήνα» (εκδόσεις ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ). Η ίδια η δημιουργός μοιράστηκε τις ιστορίες και τα παρασκήνια πίσω από τους 15 συγκινητικούς και βαθιά ανθρώπινους μονολόγους του βιβλίου της, μέσα σε εγκάρδιο κλίμα.

Εκδήλωση Τιμής για τα 100 χρόνια του ΑΠΘ και τα 50 χρόνια από την καθιέρωση της Δημοτικής

Το Σαββατοκύριακο ολοκληρώθηκε με τον πιο εμβληματικό τρόπο το βράδυ, με την Εκδήλωση Τιμής για τη διπλή ιστορική επέτειο των 100 ετών από την ίδρυση του ΑΠΘ και των 50 ετών από την καθιέρωση της Δημοτικής.  Ο Καθηγητής Γιώργος Παπαναστασίου ανέπτυξε τη σπουδαία προσφορά του ΑΠΘ, του Μανόλη Τριανταφυλλίδη και του Ιδρύματός του στην καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας. Ο Καθηγητής Βασίλης Α. Φούκας φώτισε την περίοδο του Μεσοπολέμου, τη «γέννηση» της πόλης και την εδραίωση της Φιλοσοφικής Σχολής. Η Επίκουρη Καθηγήτρια Μαρία Πλαστήρα-Βαλκάνου μοιράστηκε μοναδικές στιγμές από την Ιστορία του ΑΠΘ. Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Γιώργος Αγγελόπουλος έθεσε τον προβληματισμό για το μέλλον του ελληνικού Δημόσιου Πανεπιστημίου. Την εκδήλωση συντόνισε υποδειγματικά η Ελένη Καρασαββίδου, ενώ την πλαισίωσαν με θέρμη οι χαιρετισμοί από πολιτιστικές ομάδες του ΑΠΘ.

Οι επόμενες εκδηλώσεις

 Το 45ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης συνεχίζεται μέχρι και την προσεχή Κυριακή 5 Ιουλίου με εξαιρετικά ενδιαφέρουσες δράσεις, παρουσιάσεις και αφιερώματα. Χθες Δευτέρα (29/6) πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η εκδήλωση αφιέρωμα στον «ποιητή Αλέκο Παναγούλη», ενώ από σήμερα μέχρι και την τελευταία μέρα λειτουργίας του Φεστιβάλ, είναι προγραμματισμένες σημαντικές εκδηλώσεις.

Τρίτη 30 Ιουνίου | Ώρα 20:15 – 21:15

Ενημέρωση και Επίδειξη Πρώτων Βοηθειών από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό

Η Νοσηλευτική Υπηρεσία του Περιφερειακού Τμήματος ΕΕΣ Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τους Εθελοντές του Σώματος Σαμαρειτών, Διασωστών και Ναυαγοσωστών, καθώς και τους Εθελοντές της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας, θα πραγματοποιήσει μια κρίσιμη ενημέρωση για το κοινό. Οι θεματικές περιλαμβάνουν την πρόληψη και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τις υψηλές θερμοκρασίες (ηλίαση, θερμική εξάντληση, θερμικές κράμπες), καθώς και πρακτική επίδειξη πρώτων βοηθειών για την αντιμετώπιση της ρινορραγίας λόγω έκθεσης σε θερμό περιβάλλον.

Τετάρτη 1 Ιουλίου | Ώρα 20:15 – 21:15

Παρουσίαση Βιβλίου: «Από την κούνια πρόσφυγας»

Οι εκδόσεις Μπαρμπουνάκης σάς προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Στέφανου Μαυρίδη. Για το έργο, τις μνήμες και τις ιστορίες που ξετυλίγονται στις σελίδες του, θα μιλήσει στο κοινό ο ίδιος ο συγγραφέας.

 Τετάρτη 1 Ιουλίου | Ώρα 21:15 – 22:15

Παρουσίαση Βιβλίου: «Ο πολιτικός επίτροπος στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ)»

Οι εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή παρουσιάζουν το ιστορικό βιβλίο της Φιλιώς Τόλια. Κεντρική ομιλήτρια θα είναι η ίδια η συγγραφέας, Δρ. Ιστορίας και μέλος του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, η οποία θα αναλύσει τον ρόλο και τη σημασία του θεσμού του πολιτικού επιτρόπου.

Πέμπτη 2 Ιουλίου | Ώρα 20:30 – 21:30

Εκδήλωση: «Φιλαναγνωσία – Λογοτεχνική Ανάγνωση: Το αντίδοτο στην ψηφιακή αποχαύνωση»

Μια εξαιρετικά επίκαιρη συζήτηση για τη σημασία του βιβλίου στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή. Ο Ομότιμος Καθηγητής του ΑΠΘ, Φιλόλογος και Ψυχολόγος Ανδρέας Καρακίτσιος, μαζί με τον Επίκουρο Καθηγητή του ΠΤΔΕ ΑΠΘ Δημήτριο Γουλή, θα αναλύσουν πώς η λογοτεχνική ανάγνωση λειτουργεί ως πνευματικό αντίδοτο στους καταιγιστικούς ρυθμούς του ψηφιακού κόσμου.

Παρασκευή 3 Ιουλίου | Ώρα 21:15 – 22:15

Μουσικοποιητικό Αφιέρωμα: «Τώρα που ζω με τον εαυτό μου βαθιά κι απόλυτα…» | 100 χρόνια από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι

Το Φεστιβάλ τιμά τη συμπλήρωση ενός αιώνα από τη γέννηση του κορυφαίου Έλληνα δημιουργού. Με εισαγωγικό σημείωμα και συντονισμό από την Ελένη Καρασαββίδου, η ποιήτρια και δημιουργός Ναντίνα Κυριαζή θα πραγματοποιήσει την κεντρική ομιλία, ενώ η συγγραφέας και σύμβουλος εκπαίδευσης Κατερίνα Λαλιώτη θα ζωντανέψει κείμενα μέσα από τις αναγνώσεις της. Η βραδιά θα πλαισιωθεί από συγκινητικές προβολές βίντεο για τη ζωή και το έργο του Μάνου Χατζιδάκι.

Κυριακή 5 Ιουλίου | Ώρα 20:30 – 22:00

Μεγάλη Εκδήλωση: «Η Θεσσαλονίκη του Charles Diehl. Ανάμεσα στην Ιστορία και στον Πολιτισμό του Βυζαντίου»

Η αυλαία του 45ου Πανελλήνιου Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης πέφτει με μια εμβληματική εκδήλωση αφιερωμένη στον άνθρωπο που αγάπησε το Βυζάντιο και ανέδειξε διεθνώς τη βυζαντινή ταυτότητα της πόλης. Μια συνδιοργάνωση του Δήμου Θεσσαλονίκης (Διεύθυνση Βαφοπουλείου Κέντρου και Βιβλιοθηκών), της ΑΜΚΕ «Βυζαντινή Θεσσαλονίκη» και του Συνδέσμου Εκδοτών Βόρειας Ελλάδας (Σ.ΕΚ.Β.Ε.), με τον συντονισμό της Ελένης Καρασαββίδου.

Το αναλυτικό πάνελ των ομιλητών:

20:30 – 20:40 | Αγγελική Δεληκάρη (Καθ. Τμ. Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΠΘ): «Ο Κάρολος Ντηλ και η Επανεφεύρεση του Βυζαντίου. Εισαγωγή στην προσωπικότητα του Ντηλ και την επιρροή του στη βυζαντινή μελέτη και έρευνα».

20:40 – 20:50 | Πασχάλης Ανδρούδης (Αν. Καθ. Βυζαντινής και Ισλαμικής Αρχαιολογίας και Τέχνης ΑΠΘ): «Ο Κάρολος Ντηλ και η Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Η Θεσσαλονίκη ως σταυροδρόμι πολιτισμών και πηγή έμπνευσης για τις μετέπειτα γενιές ερευνητών».

20:50 – 21:00 | Μαρία Καμπούρη (Ομ. Καθ. Τμ. Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΑΠΘ): «Κληρονομιά του Καρόλου Ντηλ η Ανάδειξη της Βυζαντινής Φυσιογνωμίας της Θεσσαλονίκης. Η επίδραση του Ντηλ στη βυζαντινή αρχιτεκτονική και τέχνη στα μνημεία της πόλης».

21:00 – 21:10 | Ζαχαρούλα Ανδρεοπούλου (Καθ. Δασικής Πληροφορικής & Τεχνολογιών Πράσινων Περιφερειακών Πολιτικών ΑΠΘ): «Η Βυζαντινή Θεσσαλονίκη του Kαρόλου Ντηλ στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Πώς επικοινωνούμε αποτελεσματικά το brand μιας πόλης σήμερα; Ποια είναι η ταυτότητα της Θεσσαλονίκης που εξάγουμε και με ποιον τρόπο;».

Ώρες Λειτουργίας του Φεστιβάλ: 19.00 – 23.00.

Σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος 3 ατόμων, τα στοιχεία των οποίων έχουν ταυτοποιηθεί. Της απέσπασαν 50 χρυσές λίρες, κοσμήματα αξίας 10.000 ευρώ και 750 ευρώ. Δημοσιεύονται χρήσιμες συμβουλές για την αποφυγή εξαπάτησης από επιτήδειους.

Εξιχνιάστηκε, μετά από μεθοδική έρευνα των αστυνομικών της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Κατερίνης, τηλεφωνική απάτη σε βάρος ηλικιωμένης, με τη μέθοδο του «λογιστή», που έγινε στις 22 Μαΐου 2026 σε περιοχή της Πιερίας. Σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος 2 ημεδαπών ανδρών και 1 ημεδαπής γυναίκας, τα στοιχεία των οποίων έχουν ταυτοποιηθεί.

Ειδικότερα, γυναίκα συνεργός τους τηλεφώνησε στην ηλικιωμένη προσποιούμενη την υπάλληλο λογιστηρίου και ισχυρίστηκε ότι πρέπει να καταγραφούν τα χρήματα και τα κοσμήματα που έχει στο σπίτι, για να μην της επιβληθεί πρόστιμο.

Με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να της αποσπάσουν 50 χρυσές λίρες, κοσμήματα αξίας 10.000 ευρώ και το χρηματικό ποσό των 750 ευρώ, τα οποία παρέλαβαν οι 2 ημεδαποί άνδρες και διέφυγαν με όχημα ιδιοκτησίας της ημεδαπής γυναίκας. Η έρευνα των αστυνομικών συνεχίζεται τόσο για την ταυτοποίηση των στοιχείων της συνεργού τους, όσο και για την τυχόν συμμετοχή τους και σε άλλες παρόμοιες αξιόποινες πράξεις. Η δικογραφία που σχηματίστηκε σε βάρος τους θα υποβληθεί στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Κατερίνης.

Με στόχο την αποφυγή εξαπάτησης ανυποψίαστων πολιτών από επιτήδειους, η Γενική Περιφερειακή Αστυνομική Διεύθυνση Κεντρικής Μακεδονίας συνιστά:

• Μην εμπιστεύεστεαγνώστους που σας τηλεφωνούν και προσποιούνται διάφορες ιδιότητες.

• Μην αποκαλύπτετε αν έχετε στο σπίτι χρήματα, κοσμήματα ή πολύτιμα αντικείμενα.
• Μην παραδίδετε χρήματα ή τιμαλφή σε κανέναν που εμφανίζεται ως «συνεργάτης του λογιστή».
• Μην πείθεστε αν σας δώσουν οι δράστες να μιλήσετε στο τηλέφωνο με τον δήθεν λογιστή σας ή οικείο σας πρόσωπο.
• Χρησιμοποιήστε άλλη τηλεφωνική συσκευή για την επικοινωνία με τον λογιστή σας ή το οικείο σας πρόσωπο, καθώς ενδέχεται οι δράστες να βρίσκονται ακόμη στη «γραμμή».
• Ενημερώνετε πάντα την Αστυνομία, ακόμα και στην περίπτωση απόπειρας απάτης σε βάρος σας.

Υπενθυμίζεται: Η διάδοση των σχετικών συμβουλών σε συγγενείς, φίλους και ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, μπορεί να αποτρέψει νέα περιστατικά εξαπάτησης.

Περισσότερες συμβουλές είναι αναρτημένες στην επίσημη ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας (www.hellenicpolice.gr), στην ενότητα «Οδηγός του Πολίτη / Χρήσιμες συμβουλές».

Σε αυτοσχέδιο θερμοκήπιο εντοπίστηκαν δενδρύλλια κάνναβης ύψους έως 2,5 μέτρων

Συνελήφθη χθες (1 Ιουλίου 2027) το απόγευμα σε περιοχή της Ημαθίας, από αστυνομικούς της Ομάδας Δίωξης Ναρκωτικών του Τμήματος Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Βέροιας, ένας ημεδαπός άνδρας, για καλλιέργεια δενδρυλλίων κάνναβης.

Ειδικότερα, σε έρευνα που έγινε στην οικία του και σε αποθήκη της οικίας, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν φυτικά αποσπάσματα από δενδρύλλια κάνναβης βάρους 180 γραμμαρίων και 1 συσκευασία με ακατέργαστη κάνναβη βάρους 4 γραμμαρίων.

Επίσης πλησίον της οικίας σε αυτοσχέδιο θερμοκήπιο εντοπίστηκαν συνολικά 9 δενδρύλλια κάνναβης, ύψους από 120 έως 250 εκατοστών, καθώς και ένα φυτό κάνναβης σε γλάστρα ύψους 4 εκατοστών, τα οποία εκριζώθηκαν και κατασχέθηκαν.

Από την κατοχή του συλληφθέντα κατασχέθηκε 1 κινητό τηλέφωνο.

Για την υπόθεση έχει αναρτηθεί βιντεοληπτικό υλικό στην επίσημη σελίδα της Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης Κεντρικής Μακεδονίας στο facebook, στον παρακάτω σύνδεσμο:

• https://www.facebook.com/reel/983764657806435

Ο συλληφθείς, με τη δικογραφία που σχηματίστηκε σε βάρος του, θα οδηγηθεί στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Βέροιας.

Σε πιλοτική λειτουργία βρίσκεται πλατφόρμα πρόβλεψης ακραίων φαινομένων στο θαλάσσιο περιβάλλον, λόγω της κλιματικής κρίσης. Η πλατφόρμα λαμβάνει δεδομένα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), τους τηλεμετρικούς σταθμούς της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας στον Μακρύγιαλο και τη Μηχανιώνα και το σύστημα Copernicus, ενώ οι πληροφορίες αφορούν τα είδη του φυτοπλαγκτού που εμφανίζονται στη θάλασσα, τους οργανισμούς που εμφανίζονται ή αναπτύσσονται, τη θερμοκρασία του νερού, τη μετακίνηση των θαλάσσιων ρευμάτων, την κατάσταση των ανέμων και άλλες παραμέτρους του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Η πλατφόρμα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας, του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), του ΑΠΘ και του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και με βάση τα παραπάνω δεδομένα οι ερευνητές δημιουργούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και μηχανισμούς με τους οποίους προσπαθούν να προβλέψουν, μεταξύ άλλων, την ενδεχόμενη δημιουργία βλέννης σε κλειστά παράκτια συστήματα, την παρουσία τοξικού φυτοπλαγκτόν ώστε να σταματά η διακίνηση μυδιών και άλλων οστρακοειδών αλλά και την εκδήλωση θαλάσσιου καύσωνα, δηλαδή μιας περιόδου ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών θαλασσινού νερού που μπορεί να απειλήσουν τις μυδοκαλλιέργειες. Στόχος των προβλέψεων είναι η αποστολή ειδοποιήσεων κινδύνου προκειμένου να αντιμετωπίζονται εγκαίρως τα όποια φαινόμενα.
Το σύστημα που δημιουργήθηκε αναμένεται να παραδοθεί στην Περιφέρεια σε πλήρη λειτουργική φάση τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, ενώ επιδίωξη των ερευνητών είναι η σύνδεσή του με πλατφόρμα του ΕΚΕΤΑ που αναπτύσσεται πιλοτικά για την εκτίμηση περιβαλλοντικών κινδύνων στην ξηρά και τον αέρα, όπως οι δασικές πυρκαγιές και τα περιστατικά αέριας ρύπανσης, αντίστοιχα.

Ο Θερμαϊκός Κόλπος ένα από τα καλύτερα μελετημένα οικοσυστήματα

«Ο Θερμαϊκός Κόλπος είναι ένα από τα καλύτερα μελετημένα οικοσυστήματα στη χώρα, μπορεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα δεδομένα είναι πάρα πολλά, αλλά διάσπαρτα. Αυτή η μεγάλη διασπορά των δεδομένων καθιστά σχεδόν αδύνατο τον οποιοδήποτε μηχανισμό ή την ανάπτυξη ενός εργαλείου πρόβλεψης των ακραίων φαινομένων στο θαλάσσιο περιβάλλον. Για τον λόγο αυτό αναπτύξαμε μια πλατφόρμα που να αξιοποιεί τα υφιστάμενα δεδομένα και να δίνει έγκαιρα μια πληροφορία για το τι ακραία φαινόμενα έρχονται», επισήμανε, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Βιολόγος, μεταδιδακτορικός ερευνητής του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών του ΕΚΕΤΑ Κωνσταντίνος Κουκάρας. Ο ίδιος ανέφερε ότι «το έργο ενοποιεί τρεις διαφορετικές πηγές δεδομένων και τρεις διαφορετικές συνθήκες επεξεργασίας αυτών των δεδομένων σε μια ενιαία μορφή, αποτυπώνει τα φαινόμενα στη θάλασσα και δίνει πρόβλεψη εκτίμησης κινδύνου στις υπηρεσίες».

Το πρόσφατο περιστατικό στον Θερμαϊκό

Για το πρόσφατο περιστατικό στον Θερμαϊκό Κόλπο διευκρίνισε ότι δεν επρόκειτο για φυτοπλαγκτόν, ούτε για ερυθρά παλίρροια αλλά για βλέννη, η οποία έχει κίτρινη απόχρωση και συνιστά μια μορφή εξωκυτταρικών ουσιών που παράγεται από ένα συγκεκριμένο είδος φυτοπλαγκτού. «Δεν είναι τοξική αλλά αισθητικά δυσάρεστη. Πολυμερίζεται στο θαλάσσιο νερό και αποκτά τα χαρακτηριστικά της βλέννης. Πάνω σε αυτήν συσσωρεύεται οτιδήποτε έχει το θαλάσσιο περιβάλλον εκείνη τη στιγμή, σκουπίδια ή μικροοργανισμοί. Σταδιακά, η βλέννη αρχίζει και διασπάται στο θαλάσσιο περιβάλλον με κυρίαρχο στοιχείο την έλλειψη του οξυγόνου που οδηγεί στη δυσάρεστη οσμή. Μετά, όταν φυσάει, διαλύεται», συμπλήρωσε.

Το φαινόμενο καταγράφηκε στο πλαίσιο της πιλοτικής λειτουργίας της πλατφόρμας, ενώ υπό διαρκή παρακολούθηση βρίσκεται και η κατάσταση που επικρατεί σε ό,τι αφορά τα τοξικά μικροφύκη. Τα τελευταία είναι μια μορφή φυτοπλαγκτόν που όταν καταναλώνεται από τα όστρακα αυξάνονται οι τοξίνες σε αυτά. Στη συγκεκριμένη περίπτωση που αποκαλύπτεται από τους ελέγχους που γίνονται στο εργαστήριο Βιοτοξινών που λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη με την εποπτεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, λαμβάνονται αποφάσεις για την απαγόρευση της διακίνησης των οστρακοειδών μέχρι να πέσουν οι βιοτοξίνες στα επιτρεπτά επίπεδα. Από την άλλη πλευρά, σε ό,τι αφορά τους θαλάσσιους καύσωνες, ο κ. Κουκάρας γνωστοποίησε ότι, φέτος, «μέχρι στιγμής η θερμοκρασία της θάλασσας είναι σε αποδεκτά επίπεδα και αυτό είναι ένα καλό στοιχείο, ωστόσο δεν μπορεί κανείς να προβλέψει τις τιμές της θερμοκρασίας της θάλασσας τον Αύγουστο».

Σχετικές αναφορές στο Περιφερειακό Συμβούλιο

Στο θέμα αναφέρθηκε ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Στάθης Αβραμίδης, κατά την τελευταία συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Κεντρικής Μακεδονίας, απαντώντας σε ερώτηση του επικεφαλής της παράταξης «Συνεργασία» Βασίλη Ρόκου για τον έλεγχο της ρύπανσης φυσικών αποδεκτών από αστικά λύματα και την ποιότητα των παράκτιων υδάτων.

Όπως είπε ο κ. Αβραμίδης, «η Αντιπεριφέρεια υλοποιεί έργο με αντικείμενο την ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών παρακολούθησης της παράκτιας ζώνης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας με έμφαση την πρόβλεψη εμφάνισης ακραίων φαινομένων λόγω της κλιματικής κρίσης μέσω προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας, του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Σκοπός του έργου είναι η παρακολούθηση και η πρόβλεψη περιβαλλοντικών κινδύνων στο θαλάσσιο περιβάλλον, μέσω της συστηματικής συλλογής και της ανάλυσης δεδομένων από τον Θερμαϊκό Κόλπο και το βόρειο Αιγαίο καθώς και συστηματικής αξιοποίησης περιβαλλοντικών δεδομένων, δορυφορικών παρατηρήσεων και εξειδικευμένων μοντέλων ανάλυσης με στόχο την ανάπτυξη ενός διαχειριστικού εργαλείου πρόβλεψης ακραίων περιβαλλοντικών φαινομένων στο θαλάσσιο περιβάλλον».

Σύμφωνα με τον κ. Κουκάρα, το τελικό στάδιο του έργου, που είχε διετή διάρκεια και ολοκληρώνεται στα τέλη του 2026, είναι η ανάπτυξη ενός μηχανισμού για την διαχείριση των φαινομένων που προκύπτουν, την ενεργοποίηση των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και φορέων αλλά και την ενημέρωση των πολιτών.

Εξάλλου, ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι υπηρεσίες της Περιφέρειας διενεργούν ελέγχους σε διάφορες εγκαταστάσεις που αποτελούν πηγή θρεπτικών φορτίων ή και ρύπων που καταλήγουν στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή του Θερμαϊκού, ενώ σημείωσε ότι η θαλάσσια περιοχή του Θερμαϊκού Κόλπου αποτελεί αποδέκτη των στραγγιστικών τάφρων που αποστραγγίζουν την ευρύτερη πεδιάδα της Θεσσαλονίκης, της Πέλλας και της Ημαθίας. Κατά συνέπεια, όπως είπε, η ρύπανση γεωργικής προέλευσης είναι μια σημαντική παράμετρος συνεχούς εισροής αζώτου και φωσφόρου, η οποία συντελεί στον παρατηρούμενο ευτροφισμό, τη δημιουργία δηλαδή συνθηκών που ευνοούν τη μαζική ανάπτυξη υλικών και μικροφυκών, την απόθεση βιομάζας από την αποσύνθεσή τους, τη μείωση του διαλυμένου οξυγόνου κ.λπ.

Σχετικά με τα περιστατικά διαρροής λυμάτων στη Χαλκιδική, είπε ότι η προστασία του περιβάλλοντος και ιδιαίτερα των παράκτιων θαλάσσιων υδάτων της είναι προτεραιότητα της υπηρεσίας, λόγω και της αυξημένης τουριστικής κίνησης τους θερινούς μήνες, και σημείωσε ότι στην εν λόγω περιφερειακή ενότητα λειτουργούν 26 εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών λυμάτων των δήμων και εκατοντάδες ιδιωτικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών αποβλήτων που εξυπηρετούν τουριστικές επιχειρήσεις και λοιπές δραστηριότητες. «Στο πλαίσιο των θεσμοθετημένων αρμοδιοτήτων της η υπηρεσία διενεργεί περιβαλλοντικούς ελέγχους κατόπιν καταγγελιών, αναφορών ή εισαγγελικών παραγγελιών» υπογράμμισε και αναφέρθηκε σε πρόστιμα που επιβλήθηκαν από το 2022 μέχρι σήμερα σε διάφορες περιοχές μετά από την ολοκλήρωση των σχετικών ελέγχων. «Παράλληλα για το 2026 έχει προγραμματιστεί κύκλος συναντήσεων με τις συναρμόδιες υπηρεσίες της περιφέρειας και τους δήμους με στόχο τον καθορισμό ενιαίου πλαισίου για την αντιμετώπιση θεμάτων λειτουργίας και αδειοδότησης των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων», συμπλήρωσε.

ΑΠΕ-ΜΠΕ