Μεταρρύθμιση με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα

«Κάνουμε ορατό έναν αόρατο κίνδυνο». Με αυτήν τη φράση ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κώστας Καραγκούνης, σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, αναδεικνύει τη σημασία της μεταρρύθμισης για τις επαγγελματικές ασθένειες, που καλύπτει ένα διαχρονικό και σημαντικό κενό στη χώρα μας.

Όπως επισημαίνει, μέχρι πρότινος, δεν υπήρχε ένα ολοκληρωμένο και σαφές σύστημα ούτε για την αναγνώριση ούτε για τη συστηματική αναγγελία και την καταγραφή τους.

«Αυτό είναι κάτι που αλλάξαμε με τον εργασιακό νόμο 5239/2025», σημειώνει ο κ. Καραγκούνης, αναφέροντας ότι, για πρώτη φορά, θεσπίστηκε σαφής διαδικασία αναγγελίας των επαγγελματικών ασθενειών, με συγκεκριμένη προθεσμία.

«Η δεύτερη μεγάλη τομή είναι ότι, για πρώτη φορά, η χώρα αποκτά σαφή και επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια αναγνώρισης των επαγγελματικών ασθενειών.

Η ομάδα εργασίας ειδικών που συγκροτήθηκε κατ’ εφαρμογή του νόμου ολοκλήρωσε το έργο της και σύντομα θα προχωρήσουμε στην έκδοση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης με τα κριτήρια αυτά», προαναγγέλλει ο υφυπουργός Εργασίας.

Όπως εξηγεί, «για τους εργαζόμενους, η αναγνώριση μιας ασθένειας ως επαγγελματικής διασφαλίζει την πρόσβαση στα δικαιώματα και στις παροχές που προβλέπει η νομοθεσία (αποζημιώσεις, ασφαλιστικές παροχές, ειδική προστασία), συμβάλλει στην προσαρμογή ή στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας τους και προστατεύει την υγεία τους μέσω της έγκαιρης απομάκρυνσης από τους επιβλαβείς παράγοντες.

Σε ευρύτερο επίπεδο, τα αξιόπιστα κριτήρια αναγνώρισης παράγουν ποιοτικά και συγκρίσιμα δεδομένα για τις επαγγελματικές ασθένειες».

«Αυτό θα μας επιτρέπει να σχεδιάζουμε αποτελεσματικότερες πολιτικές πρόληψης, να αξιολογούμε την αποτελεσματικότητα των μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, ενώ παράλληλα θα κατευθύνουν τους ελέγχους της Ανεξάρτητης Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας σε κλάδους υψηλού κινδύνου.

Η θεσμοθέτηση, για πρώτη φορά στη χώρα μας, κριτηρίων αναγνώρισης των επαγγελματικών ασθενειών αποτελεί μια μεταρρύθμιση με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα. Κάνουμε ορατό έναν αόρατο κίνδυνο. Ενισχύουμε την επιστημονική τεκμηρίωση, κατοχυρώνουμε περισσότερη διαφάνεια και επενδύουμε στην πρόληψη, γιατί η καλύτερη προστασία του εργαζομένου είναι να προλαμβάνουμε τους κινδύνους πριν εξελιχθούν σε προβλήματα υγείας», υπογραμμίζει στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Καραγκούνης.

Και προσθέτει: «Παράλληλα, προχωρούμε στην ενσωμάτωση σημαντικών ευρωπαϊκών οδηγιών για την προστασία των εργαζομένων από την έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες, όπως ο αμίαντος, ο μόλυβδος και άλλοι καρκινογόνοι και μεταλλαξιογόνοι παράγοντες, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο το πλαίσιο πρόληψης».

Στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υφυπουργός Εργασίας αναφέρεται και στη σύσταση του Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Δωδεκανήσου, με έδρα τη Ρόδο, ικανοποιώντας ένα διαχρονικό αίτημα της τοπικής κοινωνίας και των εργαζομένων της περιοχής.

«Η δέσμευση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, κατά την επίσκεψή του στη Ρόδο στις 23 Ιουνίου, γίνεται πράξη», τονίζει ο κ. Καραγκούνης, προσθέτοντας ότι έχουν ήδη κινηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τη στελέχωση της νέας υπηρεσίας. Σε συνεργασία με το υπουργείο Εσωτερικών, ενεργοποιήθηκε η διαδικασία μέσω του έκτακτου κύκλου κινητικότητας, προκειμένου να καλυφθούν οι αναγκαίες θέσεις και το Τμήμα να καταστεί το συντομότερο δυνατόν πλήρως λειτουργικό.

«Στόχος μας είναι η νέα υπηρεσία να αποκτήσει άμεσα επιχειρησιακή δυνατότητα και να μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες της περιοχής. Η υγεία και η ασφάλεια στην εργασία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα των εργαζομένων και βασική προϋπόθεση για μια σύγχρονη αγορά εργασίας», σημειώνει ο υφυπουργός Εργασίας.

Ο κ. Καραγκούνης αναλύει επίσης τις πρωτοβουλίες που έχουν υλοποιηθεί στην αγορά εργασίας τα τελευταία χρόνια.

«Η αγορά εργασίας σήμερα είναι πολύ διαφορετική από αυτή που παραλάβαμε το 2019», σχολιάζει ο υφυπουργός Εργασίας, επισημαίνοντας ότι η ανεργία τον Μάιο του 2019 βρισκόταν στο 17,5% και τον Μάιο του 2026 στο 8,1%, το χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων 18 ετών και έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 560.000 νέες θέσεις εργασίας, ενώ η πλήρης απασχόληση αυξάνεται σταθερά, συγκεκριμένα 8 στις 10 θέσεις εργασίας είναι πλήρους απασχόλησης.

«Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή που είναι αποτέλεσμα ενός συνεκτικού σχεδίου, με επίκεντρο τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας.

Ταυτόχρονα, οι μισθοί ακολουθούν σταθερά ανοδική πορεία τόσο μέσα από τις διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού όσο και μέσα από την ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας», δηλώνει ο κ. Καραγκούνης, δίνοντας έμφαση στην πρωτοβουλία της υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκης Κεραμέως, για την υπογραφή της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, καθώς και στη στοχευμένη πολιτική για τον επαναπατρισμό Ελλήνων που εργάζονται στο εξωτερικό.

Αναφερόμενος, στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, στον νόμο «Δίκαιη Εργασία για Όλους», ο υφυπουργός υπογραμμίζει ότι αποτελεί μια σημαντική παρέμβαση για τον εκσυγχρονισμό της εργατικής νομοθεσίας. Όπως διευκρινίζει, «δεν ήταν μια ακόμη αποσπασματική αλλαγή, αλλά μια συνολική προσπάθεια να απλοποιηθούν διαδικασίες, να αξιοποιηθούν περισσότερο τα ψηφιακά εργαλεία και να ενισχυθεί στην πράξη η προστασία των εργαζομένων. Ήδη, βρισκόμαστε στη φάση της εφαρμογής των βασικών διατάξεων του νόμου και τα πρώτα συμπεράσματα είναι θετικά».

Μεταξύ άλλων, ο κ. Καραγκούνης εστιάζει στις προκλήσεις της επόμενης ημέρας για την αγορά εργασίας.

«Η αγορά εργασίας αλλάζει με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Από τη μία πλευρά, αρκετοί κλάδοι της οικονομίας αντιμετωπίζουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού και, από την άλλη, η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι νέες τεχνολογίες μετασχηματίζουν τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε.

Η απάντηση σε αυτές τις προκλήσεις δεν μπορεί να είναι η επιστροφή στο παρελθόν.

Χρειάζεται να προετοιμάσουμε το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας για τις νέες ανάγκες της οικονομίας, επενδύοντας στις δεξιότητες, στη διά βίου μάθηση και στη σύνδεση της κατάρτισης με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Ταυτόχρονα, η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη μάς οδηγεί σε μια νέα πραγματικότητα.

Η πρόκληση δεν είναι να αντιμετωπίσουμε την τεχνολογία ως απειλή, αλλά να διασφαλίσουμε ότι οι εργαζόμενοι διαθέτουν τα κατάλληλα εφόδια, για να την αξιοποιήσουν.

Στο πλαίσιο αυτό, η επένδυση στις δεξιότητες είναι η καλύτερη εγγύηση για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας», τονίζει ο υφυπουργός.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του υφυπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κώστα Καραγκούνη, στη δημοσιογράφο Γεωργία Μπάρλα, για το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων:

Ερ: Κύριε Καραγκούνη, το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης έχει προωθήσει μια σειρά πρωτοβουλιών που αφορούν τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, την επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, τις πολιτικές για τους μισθούς και την απασχόληση, καθώς και τον επαναπατρισμό Ελλήνων που εργάζονται στο εξωτερικό. Πώς αποτιμάτε μέχρι σήμερα την πορεία αυτών των πολιτικών και ποιες είναι οι προτεραιότητες του υπουργείου για το επόμενο διάστημα;

Απ: Η αγορά εργασίας σήμερα είναι πολύ διαφορετική από αυτή που παραλάβαμε το 2019. Η ανεργία τον Μάιο του 2019 βρισκόταν στο 17,5% και τον Μάιο του 2026 στο 8,1%, το χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων 18 ετών και έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 560.000 νέες θέσεις εργασίας, ενώ η πλήρης απασχόληση αυξάνεται σταθερά, συγκεκριμένα 8 στις 10 θέσεις εργασίας είναι πλήρους απασχόλησης.

Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή που είναι αποτέλεσμα ενός συνεκτικού σχεδίου, με επίκεντρο τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας.

Ταυτόχρονα, οι μισθοί ακολουθούν σταθερά ανοδική πορεία τόσο μέσα από τις διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού όσο και μέσα από την ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, ξεχωρίζει η πρωτοβουλία της υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκης Κεραμέως, για την υπογραφή της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. Πρόκειται για μια ιστορική συμφωνία που αποτελεί προϊόν ουσιαστικού κοινωνικού διαλόγου και αποτυπώνει τη βούληση όλων των πλευρών να ενισχυθεί ο θεσμός των Συλλογικών Συμβάσεων. Στόχος μας είναι περισσότεροι εργαζόμενοι να καλύπτονται από Συλλογικές Συμβάσεις, να υπογράφονται περισσότερες συμβάσεις, να διευκολύνεται η επέκτασή τους και, τελικά, να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για καλύτερους μισθούς και καλύτερους όρους εργασίας.

Την ίδια στιγμή, η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας  έχει επίσης αλλάξει τα δεδομένα. Σήμερα, καλύπτει περίπου 2,5 εκατομμύρια εργαζόμενους και, για πρώτη φορά, καταγράφεται με ακρίβεια ο πραγματικός χρόνος εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι οι υπερωρίες δηλώνονται και αμείβονται, ενώ η αδήλωτη και η υποδηλωμένη εργασία αντιμετωπίζονται πολύ πιο αποτελεσματικά. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο το 2025 δηλώθηκαν περίπου 2,7 εκατομμύρια περισσότερες υπερωρίες σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτή είναι η πιο έμπρακτη απόδειξη ότι η Ψηφιακή Κάρτα προστατεύει τον εργαζόμενο, ενισχύει τη νομιμότητα και διασφαλίζει υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων.

Παράλληλα, υλοποιούμε μια στοχευμένη πολιτική για τον επαναπατρισμό Ελλήνων που εργάζονται στο εξωτερικό. Δημιουργούμε τις συνθήκες, ώστε άνθρωποι με γνώσεις, εμπειρία και υψηλή κατάρτιση να επιστρέψουν στη χώρα μας, γιατί η Ελλάδα σήμερα μπορεί να τους προσφέρει περισσότερες επαγγελματικές ευκαιρίες από ό,τι πριν από λίγα χρόνια. Από το 2010 έως το 2024, έφυγαν 735.973 Έλληνες πολίτες στο εξωτερικό και έχουν επιστρέψει στη χώρα μας 473.042. Αυτή είναι η μεγαλύτερη απόδειξη ότι η Ελλάδα έχει αλλάξει πρόσωπο και ότι πλέον είναι τόπος ευκαιριών και προοπτικής. Για εμάς, αυτή είναι η πραγματική και ουσιαστική ψήφος εμπιστοσύνης των Ελλήνων του εξωτερικού: η απόφαση τους να επιστρέψουν.

Θέλω να σημειώσω ακόμη ότι στόχος μας είναι η ανάπτυξη να μεταφράζεται σε περισσότερες ευκαιρίες και καλύτερες απολαβές για τους εργαζόμενους. Να συνεχίσουμε να μειώνουμε την ανεργία, να ενισχύουμε το διαθέσιμο εισόδημα, να επεκτείνουμε τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και να διαμορφώνουμε μια αγορά εργασίας που λειτουργεί με κανόνες, διαφάνεια και δικαιοσύνη. Αυτό είναι το μοντέλο που υπηρετούμε και πάνω σε αυτό θα συνεχίσουμε να χτίζουμε.

Ερ: Μετά την ψήφιση του νόμου «Δίκαιη Εργασία για Όλους», ποια είναι η εικόνα που έχει διαμορφωθεί έως σήμερα από την υλοποίηση των βασικών διατάξεών του; Ποια είναι τα πρώτα συμπεράσματα που προκύπτουν από την εφαρμογή τους στην πράξη;

Απ: Ο νόμος «Δίκαιη Εργασία για Όλους» αποτέλεσε μια σημαντική παρέμβαση για τον εκσυγχρονισμό της εργατικής νομοθεσίας. Δεν ήταν μια ακόμη αποσπασματική αλλαγή, αλλά μια συνολική προσπάθεια να απλοποιηθούν διαδικασίες, να αξιοποιηθούν περισσότερο τα ψηφιακά εργαλεία και να ενισχυθεί στην πράξη η προστασία των εργαζομένων.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που προέκυψε μέσα από ουσιαστικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και ενσωμάτωσε προτάσεις που προέρχονται από την πραγματική οικονομία, από τις ανάγκες που αντιμετωπίζουν καθημερινά εργαζόμενοι και επιχειρήσεις.

Ήδη, βρισκόμαστε στη φάση της εφαρμογής των βασικών διατάξεων του νόμου και τα πρώτα συμπεράσματα είναι θετικά. Προχωρήσαμε σε μια σειρά από παρεμβάσεις που μειώνουν τη γραφειοκρατία και κάνουν πιο απλές τις διαδικασίες για όλους. Οι προσλήψεις γίνονται ταχύτερα, καταργούνται περιττές διοικητικές υποχρεώσεις, δημιουργείται ο ψηφιακός φάκελος εργαζομένου στο myErgani και αξιοποιούνται ακόμη περισσότερο οι δυνατότητες του πληροφοριακού συστήματος. Παράλληλα, ρυθμίστηκαν ζητήματα που ανέκυψαν από την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, εκσυγχρονίστηκε το πλαίσιο για την οργάνωση του χρόνου εργασίας και αντιμετωπίστηκαν πρακτικά ζητήματα που είχαν αναδειχθεί στην καθημερινή εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρέμβαση στον τομέα της Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία. Για πολλά χρόνια, το συγκεκριμένο πεδίο είχε δεχθεί κυρίως επιμέρους και παραμετρικές αλλαγές.

Με τον ν. 5239/2025, για πρώτη φορά, η Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία απέκτησε ξεχωριστό και αυτοτελές κεφάλαιο σε μια μεγάλη μεταρρύθμιση του εργατικού δικαίου.

Αυτό αποτυπώνει μια διαφορετική αντίληψη: η προστασία των εργαζομένων δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στον έλεγχο μετά την εκδήλωση ενός προβλήματος. Το ζητούμενο είναι η πρόληψη, η καλύτερη οργάνωση και η δημιουργία μιας σταθερής κουλτούρας ασφάλειας στους χώρους εργασίας.

Στο πλαίσιο αυτό, ο νόμος εισήγαγε σημαντικές αλλαγές. Οι υποδείξεις των Τεχνικών Ασφάλειας και των Ιατρών Εργασίας υποβάλλονται πλέον αποκλειστικά γραπτά, ενώ προβλέφθηκε η ψηφιοποίηση των βιβλίων υποδείξεων στο πληροφοριακό σύστημα της Ανεξάρτητης Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας. Με τον τρόπο αυτό, οι υποδείξεις και οι παρατηρήσεις τους θα καταγράφονται με μεγαλύτερη διαφάνεια, συνέπεια και αποτελεσματικότητα. Η διαδικασία της ψηφιοποίησης βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το επόμενο διάστημα.

Παράλληλα, θεσπίστηκε το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα «ΗΡΙΔΑΝΟΣ» για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, ένα σημαντικό εργαλείο που ενισχύει την καταγραφή και την αξιοποίηση των δεδομένων, ώστε η πολιτεία να διαθέτει καλύτερη εικόνα και να μπορεί να σχεδιάζει πιο στοχευμένες πολιτικές πρόληψης.

Επιπλέον, ενισχύθηκε συνολικά το πλαίσιο πρόληψης, με παρεμβάσεις που αφορούν τον ρόλο των Επιτροπών Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων, την αναγγελία και την καταγραφή επαγγελματικών ασθενειών και εργατικών ατυχημάτων, την εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες, η οποία γίνεται υποχρεωτικά πλέον σε όλους εργασιακούς χώρους και την αναβάθμιση του ρόλου των συντονιστών ασφάλειας στα τεχνικά έργα.

Τα πρώτα συμπεράσματα από την εφαρμογή του νόμου είναι ότι η ψηφιοποίηση και η απλοποίηση των διαδικασιών μπορούν να λειτουργήσουν προς όφελος όλων. Ο εργαζόμενος αποκτά περισσότερα εργαλεία προστασίας και η συνεπής επιχείρηση ένα πιο σαφές και λειτουργικό πλαίσιο.

Για εμάς, η Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία δεν είναι μια τυπική υποχρέωση. Είναι βασικός δείκτης ποιότητας μιας σύγχρονης αγοράς εργασίας. Ο στόχος της εμπέδωσης μιας πραγματικής κουλτούρας πρόληψης δεν σταματά με την ψήφιση ενός νόμου. Βρισκόμαστε στη φάση υλοποίησης των νέων ρυθμίσεων, ώστε αυτές να γίνουν καθημερινή πρακτική στους χώρους εργασίας. Η κατεύθυνσή μας είναι σαφής: περισσότερη πρόληψη, καλύτερη καταγραφή, αξιοποίηση της τεχνολογίας και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των κανόνων στην πράξη.

Ερ: Οι επαγγελματικές ασθένειες αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα «κενά» στη διαχείριση της υγείας και ασφάλειας στην εργασία στη χώρα μας, καθώς επί χρόνια δεν υπήρχε συστηματική αναγγελία και καταγραφή τους. Πώς αντιμετωπίζει το υπουργείο αυτήν την πρόκληση και ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Απ: Οι επαγγελματικές ασθένειες αποτελούν ένα πεδίο στο οποίο υπήρχε ένα διαχρονικό και σημαντικό κενό στη χώρα μας. Δεν υπήρχε ένα ολοκληρωμένο και σαφές σύστημα ούτε για την αναγνώριση ούτε για τη συστηματική αναγγελία και την καταγραφή τους.

Αυτό είναι κάτι που αλλάξαμε με τον εργασιακό νόμο 5239/2025.

Για πρώτη φορά, θεσπίσαμε σαφή διαδικασία αναγγελίας των επαγγελματικών ασθενειών, με συγκεκριμένη προθεσμία, καθώς πλέον προβλέπεται η υποχρέωση αναγγελίας από τον εργοδότη προς την Ανεξάρτητη Αρχή της Επιθεώρησης Εργασίας και τον ασφαλιστικό φορέα εντός πενθημέρου από τη διάγνωση.

Μέχρι σήμερα, οι επαγγελματικές ασθένειες δεν καταγράφονταν με ενιαίο και συστηματικό τρόπο, γεγονός που περιόριζε σημαντικά τη δυνατότητα της πολιτείας να έχει πραγματική εικόνα των κινδύνων και να σχεδιάζει στοχευμένες πολιτικές πρόληψης.

Η δεύτερη μεγάλη τομή είναι ότι, για πρώτη φορά, η χώρα αποκτά σαφή και επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια αναγνώρισης των επαγγελματικών ασθενειών. Η ομάδα εργασίας ειδικών που συγκροτήθηκε κατ’ εφαρμογή του νόμου ολοκλήρωσε το έργο της και σύντομα θα προχωρήσουμε στην έκδοση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης με τα κριτήρια αυτά.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα, γιατί δημιουργούμε για πρώτη φορά ένα σταθερό, αντικειμενικό και αξιόπιστο πλαίσιο αναγνώρισης, που βασίζεται στη σχετική Σύσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στον πιο πρόσφατο κατάλογο της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας.

Για τους εργαζόμενους, η αναγνώριση μιας ασθένειας ως επαγγελματικής διασφαλίζει την πρόσβαση στα δικαιώματα και στις παροχές που προβλέπει η νομοθεσία (αποζημιώσεις, ασφαλιστικές παροχές, ειδική προστασία), συμβάλλει στην προσαρμογή ή στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας τους και προστατεύει την υγεία τους μέσω της έγκαιρης απομάκρυνσης από τους επιβλαβείς παράγοντες.

Σε ευρύτερο επίπεδο, τα αξιόπιστα κριτήρια αναγνώρισης παράγουν ποιοτικά και συγκρίσιμα δεδομένα για τις επαγγελματικές ασθένειες. Αυτό θα μας επιτρέπει να σχεδιάζουμε αποτελεσματικότερες πολιτικές πρόληψης, να αξιολογούμε την αποτελεσματικότητα των μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, ενώ παράλληλα θα κατευθύνουν τους ελέγχους της Ανεξάρτητης Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας σε κλάδους υψηλού κινδύνου.

Με άλλα λόγια, τα κριτήρια αναγνώρισης δεν είναι μια απλή τεχνική διαδικασία. Αποτελούν βασικό εργαλείο για την προστασία της υγείας των εργαζομένων, την επιστημονική τεκμηρίωση των επαγγελματικών κινδύνων και την άσκηση αποτελεσματικής πολιτικής πρόληψης.

Η θεσμοθέτηση, για πρώτη φορά στη χώρα μας, κριτηρίων αναγνώρισης των επαγγελματικών ασθενειών αποτελεί μια μεταρρύθμιση με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα. Κάνουμε ορατό έναν αόρατο κίνδυνο. Ενισχύουμε την επιστημονική τεκμηρίωση, κατοχυρώνουμε περισσότερη διαφάνεια και επενδύουμε στην πρόληψη, γιατί η καλύτερη προστασία του εργαζομένου είναι να προλαμβάνουμε τους κινδύνους πριν εξελιχθούν σε προβλήματα υγείας.

Παράλληλα, προχωρούμε στην ενσωμάτωση σημαντικών ευρωπαϊκών οδηγιών για την προστασία των εργαζομένων από την έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες, όπως ο αμίαντος, ο μόλυβδος και άλλοι καρκινογόνοι και μεταλλαξιογόνοι παράγοντες, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο το πλαίσιο πρόληψης.

Η ουσία αυτής της μεταρρύθμισης είναι ότι περνάμε από μια κατάσταση όπου οι επαγγελματικές ασθένειες παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό αχαρτογράφητες σε ένα οργανωμένο σύστημα πρόληψης, αναγνώρισης και παρακολούθησης.

Η ύπαρξη αξιόπιστων δεδομένων είναι προϋπόθεση, για να μπορούμε να λαμβάνουμε τα σωστά μέτρα και να προστατεύουμε αποτελεσματικότερα τους εργαζόμενους.

Για εμάς, η υγεία και ασφάλεια στην εργασία δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση ενός κινδύνου, όταν αυτός έχει ήδη εκδηλωθεί. Αφορά κυρίως την πρόληψη, τη γνώση των πραγματικών συνθηκών εργασίας και τη δημιουργία μιας σταθερής κουλτούρας προστασίας σε κάθε χώρο εργασίας.

Ερ: Σε μια περίοδο κατά την οποία πολλοί κλάδοι της οικονομίας αντιμετωπίζουν έλλειψη εργατικού δυναμικού, ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη μετασχηματίζει με ταχείς ρυθμούς την αγορά εργασίας, ποιος είναι ο στρατηγικός σχεδιασμός του υπουργείου για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού και τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας;

Απ: Η αγορά εργασίας αλλάζει με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Από τη μία πλευρά, αρκετοί κλάδοι της οικονομίας αντιμετωπίζουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού και, από την άλλη, η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι νέες τεχνολογίες μετασχηματίζουν τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε.

Η απάντηση σε αυτές τις προκλήσεις δεν μπορεί να είναι η επιστροφή στο παρελθόν. Χρειάζεται να προετοιμάσουμε το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας για τις νέες ανάγκες της οικονομίας, επενδύοντας στις δεξιότητες, στη διά βίου μάθηση και στη σύνδεση της κατάρτισης με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το υπουργείο Εργασίας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης και στα προγράμματα αναβάθμισης και επανακατάρτισης δεξιοτήτων μέσω της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ). Από το 2019 έως σήμερα, περισσότεροι από 739.000 πολίτες έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα κατάρτισης, με έμφαση σε δεξιότητες υψηλής ζήτησης, αλλά και στις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες, που αποτελούν το επίκεντρο της διπλής μετάβασης που συντελείται στην οικονομία.

Παράλληλα, υλοποιούμε στοχευμένα προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης, με στόχο να στηρίξουμε ομάδες που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες πρόσβασης στην αγορά εργασίας, όπως οι νέοι, οι γυναίκες, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι και τα άτομα με αναπηρία. Από το 2019 έως σήμερα, 294.946 συμπολίτες μας έχουν ωφεληθεί από προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι πολιτικές αυτές έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο. Σύμφωνα με την αξιολόγηση του ΟΟΣΑ, οι συμμετέχοντες σε προγράμματα κατάρτισης, δώδεκα μήνες μετά τη συμμετοχή τους, έχουν πάνω από τρεις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εργάζονται σε σχέση με όσους δεν συμμετείχαν, ενώ αντίστοιχα στα προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης η πιθανότητα απασχόλησης είναι κατά 62% υψηλότερη.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουμε και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, γιατί η οικονομία χρειάζεται όχι μόνο επιστημονικό δυναμικό, αλλά και σύγχρονους τεχνίτες και επαγγελματίες με εξειδικευμένες γνώσεις. Οι ΕΠΑΣ Μαθητείας της ΔΥΠΑ προσφέρουν σήμερα 38 ειδικότητες αιχμής, όπως τεχνικά επαγγέλματα, ειδικότητες στον τομέα της ενέργειας, της εφοδιαστικής αλυσίδας, του τουρισμού και της πληροφορικής. Σε πολλές από αυτές τις ειδικότητες, η απορρόφηση των αποφοίτων στην αγορά εργασίας προσεγγίζει το 100%.

Για πρώτη φορά μετά από 17 χρόνια, προχωρούμε και στην πρόσληψη μόνιμων εκπαιδευτικών στις δομές επαγγελματικής εκπαίδευσης της ΔΥΠΑ, ενισχύοντας τη σταθερότητα και την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης.

Ταυτόχρονα, η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη μάς οδηγεί σε μια νέα πραγματικότητα. Η πρόκληση δεν είναι να αντιμετωπίσουμε την τεχνολογία ως απειλή, αλλά να διασφαλίσουμε ότι οι εργαζόμενοι διαθέτουν τα κατάλληλα εφόδια, για να την αξιοποιήσουν. Στο πλαίσιο αυτό, η επένδυση στις δεξιότητες είναι η καλύτερη εγγύηση για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας.

Ερ: Έχετε ανακοινώσει την ίδρυση του Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Δωδεκανήσου, με έδρα τη Ρόδο. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η διαδικασία ίδρυσής του και πότε εκτιμάτε ότι θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία;

Απ: Η δέσμευση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, κατά την επίσκεψή του στη Ρόδο στις 23 Ιουνίου, γίνεται πράξη. Προχωρήσαμε στη σύσταση του Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Δωδεκανήσου, με έδρα τη Ρόδο, ικανοποιώντας ένα διαχρονικό αίτημα της τοπικής κοινωνίας και των εργαζομένων της περιοχής.

Η δημιουργία του νέου Τμήματος δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική αλλαγή. Είναι μια ουσιαστική ενίσχυση της παρουσίας της Επιθεώρησης Εργασίας στα Δωδεκάνησα και μια στρατηγική επιλογή, με επίκεντρο την πρόληψη, την καλύτερη εποπτεία των χώρων εργασίας και την αποτελεσματικότερη προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων.

Η περιοχή των Δωδεκανήσων και, ιδιαίτερα η Ρόδος, έχει έντονη οικονομική και τουριστική δραστηριότητα, με χιλιάδες εργαζόμενους και επιχειρήσεις. Είναι, επομένως, ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρχει ισχυρή και άμεση παρουσία των ελεγκτικών μηχανισμών στην περιοχή, ώστε να υπάρχει ταχύτερη ανταπόκριση, καλύτερη πρόληψη των κινδύνων και αποτελεσματικότερη εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας.

Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα, έχουν ήδη κινηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τη στελέχωση της νέας υπηρεσίας. Σε συνεργασία με το υπουργείο Εσωτερικών, ενεργοποιήθηκε η διαδικασία μέσω του έκτακτου κύκλου κινητικότητας, προκειμένου να καλυφθούν οι αναγκαίες θέσεις και το Τμήμα να καταστεί το συντομότερο δυνατόν πλήρως λειτουργικό.

Στόχος μας είναι η νέα υπηρεσία να αποκτήσει άμεσα επιχειρησιακή δυνατότητα και να μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες της περιοχής. Η υγεία και η ασφάλεια στην εργασία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα των εργαζομένων και βασική προϋπόθεση για μια σύγχρονη αγορά εργασίας.

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να προχωρά εις βάρος της ασφάλειας των ανθρώπων. Αντίθετα, ασφαλείς και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας αποτελούν επένδυση στον εργαζόμενο, στην ποιότητα της εργασίας και στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ