Μπορεί η Ελλάδα εφέτος να απέφυγε ακραίους καύσωνες και ξηρασίες, ωστόσο ένας «κρυμμένος» παράγοντας παραμόνευε και έτσι δεν απέφυγε τις μεγάλες πυρκαγιές: Η αυξημένη χαμηλή βλάστηση λόγω των βροχοπτώσεων του χειμώνα και της άνοιξης.

Αυτό αναφέρει, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο καθηγητής Απόστολος Βουλγαράκης, κάτοχος της Έδρας AXA για τις Πυρκαγιές και το Κλίμα στο Πολυτεχνείο Κρήτης και αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Leverhulme για τις Πυρκαγιές, το Περιβάλλον και την Κοινωνία του Imperial College του Λονδίνου.

«Μπορεί τα οικόπεδα να καθαρίζονται (ορθώς), αλλά έξω από τους οικισμούς, σε πιο απομακρυσμένες περιοχές, αυτό δεν συμβαίνει», περιγράφει ο κ. Βουλγαράκης και σημειώνει την περίπτωση της νότιας Κρήτης: «Φέτος οι βροχές ήταν ιδιαίτερα επίμονες, λόγω των νοτιοδυτικών ανέμων που επικράτησαν, επομένως η περιοχή του νότιου Ρεθύμνου που κάηκε ήταν μία από τις ιδιαίτερα επίφοβες. Η αυξημένη βλάστηση παρέμεινε σχετικά υγρή για αρκετό διάστημα, αλλά όταν εμφανίστηκε ο πρώτος καύσωνας του καλοκαιριού που μείωσε δραστικά την υγρασία και αμέσως μετά οι ακραίοι άνεμοι, το “καύσιμο” που υπήρχε ήταν περισσότερο από άλλες χρονιές και η κατάσταση εκρηκτική».

Η «συνέχεια της καύσιμης ύλης» είναι το πιο βασικό κοινό χαρακτηριστικό μεταξύ των εκτεταμένων πυρκαγιών που εκδηλώθηκαν στην Ελλάδα φέτος και τα προηγούμενα χρόνια. «Για διαφορετικούς λόγους σε κάθε περίπτωση, η καύσιμη ύλη (βλάστηση) έχει αφεθεί στην τύχη της. Οι περιοχές αποτελούν ένα σχεδόν συνεχές σύμπλεγμα από δάση ή άλλη βλάστηση, χωρίς αρκετές φυσικές ή διαχειριζόμενες ζώνες που θα μπορούσαν να περιορίσουν την εξάπλωση της φωτιάς. Η εγκατάλειψη της υπαίθρου και η ελλιπής διαχείριση του δασικού τοπίου είναι και πάλι κεντρικοί παράγοντες», τονίζει ο κ. Βουλγαράκης.

Το νήμα που συνδέει τις πυρκαγιές της Μεσογείου

Ο κ. Βουλγαράκης εντοπίζει δύο κοινούς παρονομαστές που συνδέουν τις μεγάλες φετινές πυρκαγιές στην Ελλάδα, την Ισπανία και τη Γαλλία. Ο πρώτος αφορά στο ότι «η έναρξή τους συνδέεται με ανθρώπινες δραστηριότητες: Δίκτυα ηλεκτροδότησης, εμπρησμοί, αμέλεια. Αυτό μάς θυμίζει ότι οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς στην περιοχή της Μεσογείου μπορεί να είναι πολλοί, αλλά η έναρξη πυρκαγιών στην πλειονότητα των περιπτώσεων προκαλείται από τον άνθρωπο».

Ο δεύτερος παράγοντας είναι «η μη ορθή διαχείριση του τοπίου. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ένα μεγάλο μέρος των εκτάσεων που κάηκαν περιελάμβανε αυξημένη βιομάζα (ζωντανή και νεκρή βλάστηση), είτε λόγω εγκατάλειψης παραδοσιακών γεωργικών και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων που θα οδηγούσαν σε ένα πιο ελεγχόμενο τοπίο είτε λόγω ανεξέλεγκτης μεγέθυνσης περιαστικών δασών με εύφλεκτη βλάστηση, όπως τα πεύκα».

Υπενθυμίζει, επιπλέον, ότι η Μεσόγειος «είναι μία από τις περιοχές του πλανήτη που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή (hot spot), τόσο από πιο ακραίους καύσωνες όσο και από παρατεταμένες ξηρασίες». «Ενώ δεν έφερε η κλιματική αλλαγή τις πυρκαγιές στη Μεσόγειο -αυτές υπήρχαν πάντα στην περιοχή καθώς το καλοκαίρι επικρατούν ξηροθερμικές συνθήκες- ωστόσο τις έχει εντείνει», επισημαίνει ο καθηγητής στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Όπως διευκρινίζει, το γεγονός ότι εφέτος η Ελλάδα δεν βίωσε ακραίους καύσωνες σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, «αυτό δεν σημαίνει ότι η κλιματική αλλαγή δεν αυξάνει τον κίνδυνο, κατά μέσο όρο. Αν φέτος είχαμε ένα πιο ακραίο καλοκαίρι από άποψη ζέστης, οι πυρκαγιές που ζούμε θα ήταν ακόμα χειρότερες. Και αυτά τα καλοκαίρια με ακραία ζέστη μπορεί να μη συμβαίνουν κάθε χρόνο αφού παρ’ όλη την κλιματική υπερθέρμανση ο καιρός πάντα έχει “σκαμπανεβάσματα”, αλλά συμβαίνουν όλο και πιο συχνά λόγω κλιματικής αλλαγής».

Διευθυντής του Εργαστηρίου Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, που μελετά τη σχέση μεταξύ της κλιματικής αλλαγής, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των πυρκαγιών, ο κ. Βουλγαράκης έχει επικεντρώσει την έρευνά του στη μελέτη των σημαντικών ερωτημάτων που προκύπτουν από τις πυρκαγιές σε κάθε μέρος του πλανήτη. Όπως περιγράφει, οι megafires γίνονται όλο και συχνότερες στην Ευρώπη, ειδικά στη Μεσόγειο, ενώ μεγάλες πυρκαγιές παρατηρούνται, πλέον, συχνότερα και σε πιο υψηλά γεωγραφικά πλάτη, όπως στη Βρετανία και στη Σκανδιναβία, αλλά και σε άλλες περιοχές, όπως η Βόρεια Αμερική, η Νότια Αμερική, η Αυστραλία και η Σιβηρία.

«Στα υψηλά γεωγραφικά πλάτη, όπως στον Καναδά, τη Σκανδιναβία και τη Σιβηρία, εντοπίζεται μάλιστα και ένας μεγάλος φόβος μας: Ότι πολλά εδάφη τύρφης τα οποία έως τώρα δε μπορούσαν να καούν επειδή ήταν παγωμένα, πλέον, λόγω κλιματικής αλλαγής, ξεκινούν να καίγονται, με αποτέλεσμα μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα να μπορούν πλέον να εισέλθουν στην ατμόσφαιρα. Το πόσο ισχυρή μπορεί να είναι αυτή η “κλιματική ανάδραση” είναι κάτι που μελετάμε στην ομάδα μας στο Πολυτεχνείο Κρήτης σε συνεργασία με επιστήμονες από τη βόρεια Ευρώπη», υπογραμμίζει.

Το πρόβλημα της πρόληψης

Στο παρελθόν, ο κ. Βουλγαράκης και η ομάδα του ηγήθηκαν, σε συνεργασία με το UK Met Office, της ανάπτυξης του πρώτου μοντέλου πυρκαγιών (INFERNO) που ενσωματώθηκε στο μοντέλο γήινου συστήματος (UKESM1) του Ηνωμένου Βασιλείου (ΗΒ), το βασικό εργαλείο στο ΗΒ και από τα πλέον εδραιωμένα παγκοσμίως για επίσημη πρόγνωση του κλίματος και του γήινου συστήματος.

Ποια πρέπει να είναι η στρατηγική διαχείρισης των μεγάλων πυρκαγιών σε επίπεδο πρόληψης, αντιμετώπισης και αποκατάστασης, τον ρωτάμε. «Η ολοκληρωμένη διαχείριση είναι το ζητούμενο, με γνώμονα τη γνώση που παράγουν διεπιστημονικές ομάδες», απαντά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Οι πυρκαγιές δεν είναι πρόβλημα που μπορεί να λυθεί μόνο από μία επιστήμη. Χρειάζεται ο συνδυασμός γνώσεων που κατέχουν δασολόγοι, μετεωρολόγοι, μηχανικοί, κοινωνικοί επιστήμονες κ.ά. και συνεργασία με τις Αρχές και τις ομάδες πολιτών που εμπλέκονται», συμπληρώνει. «Αυτό, πάντως, το οποίο διαπιστώνουμε όλοι οι επιστήμονες ότι πάσχει περισσότερο είναι η πρόληψη. Στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών την ώρα που συμβαίνουν έχουμε κάνει σημαντικά βήματα, αλλά δεν είναι αρκετά αν δεν διαχειριστούμε το τοπίο με τρόπο που να το καθιστά πιο ανθεκτικό στις πυρκαγιές», καταλήγει ο καθηγητής.

* Επισυνάπτεται φωτογραφία του Απόστολου Βουλγαράκη, την οποία παραχώρησε για χρήση

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μαρία Κουζινοπούλου

Υπάρχουν πολιτικοί των οποίων η διαδρομή ξεπερνά τα αξιώματα που κατείχαν. Άνθρωποι που δεν υπήρξαν απλώς μάρτυρες της ιστορίας, αλλά μέρος και συνδιαμορφωτές της. Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ανήκε σε αυτή την κατηγορία πολιτικών.

Με τον θάνατό του ολοκληρώνεται ουσιαστικά η πορεία μιας γενιάς που διαμόρφωσε τη σύγχρονη Κεντροδεξιά και συνέδεσε διαφορετικές ιστορικές περιόδους: την προδικτατορική πολιτική ζωή, την αντίσταση στη δικτατορία, τη Μεταπολίτευση και τις πρώτες δεκαετίες εδραίωσης της δημοκρατίας.

Υπήρξε μία από τις τελευταίες εμβληματικές μορφές εκείνης της γενιάς, ένας από τους τελευταίους πολιτικούς με άμεση, βιωματική σχέση με όλες αυτές τις κομβικές περιόδους της σύγχρονης ιστορίας.

Όσοι συνεργάστηκαν μαζί του – ο γράφων είχε την τύχη να είναι ένας από αυτούς – στη Βουλή, τις Κυβερνήσεις, σε κοινοβουλευτικές επιτροπές ή σε διεθνείς συναντήσεις, γνώρισαν έναν άνθρωπο με σταθερές αρχές, θεσμική συνείδηση και ουσιαστικό ενδιαφέρον για τον δημόσιο διάλογο.

Εκπρόσωπος μιας γενιάς που, παρά το κλίμα της εποχής, δεν διολίσθησε ποτέ στον λαϊκισμό, αντιστάθηκε μέχρι τέλους στις κραυγές και την ένταση, και στηρίχθηκε στην ποιότητα της σκέψης και στην ψυχραιμία των επιχειρημάτων και του διαλόγου.

Η γενιά του Γιάννη Βαρβιτσιώτη διαμορφώθηκε πολιτικά μέσα από μεγάλες δοκιμασίες. Γι’ αυτό αντιμετώπιζε την πολιτική ως λειτούργημα, ως διαρκή υποχρέωση απέναντι στη χώρα και τους θεσμούς της, και ποτέ ως επάγγελμα ή μέσο προσωπικής προβολής.

Μπορεί κανείς να συμφωνούσε ή να διαφωνούσε μαζί του, δύσκολα όμως θα μπορούσε να αμφισβητήσει την αίσθηση καθήκοντος που τον χαρακτήριζε και την παρρησία  με την οποία το υποστήριζε.

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη παρακαταθήκη που αφήνει ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης. Δεν ήταν οι θέσεις που υπηρέτησε ή τα υπουργεία που ανέλαβε, αλλά ένας συγκεκριμένος τρόπος αντίληψης της δημόσιας ζωής – με μέτρο, συνέπεια, σεβασμό στους δημοκρατικούς θεσμούς, και πίστη ότι η πολιτική αποκτά αξία μόνο όταν υπηρετεί κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο τον πολιτικό.

Με την αναχώρησή του αποχαιρετούμε έναν από τους τελευταίους εκπροσώπους μιας γενιάς που διαμόρφωσε τη Μεταπολίτευση και σφράγισε τη δημόσια ζωή της χώρας.

Αποχαιρετούμε έναν γνήσιο εκπρόσωπο της γενιάς στην οποία η παράταξη οφείλει την ύπαρξη και τη συνέχειά της.

Οι εποχές αλλάζουν, τα πρόσωπα φεύγουν, εκείνο όμως που μένει είναι το παράδειγμα. Και το παράδειγμα του Γιάννη Βαρβιτσιώτη υπενθυμίζει ότι η πολιτική μπορεί ακόμη να ασκείται με μέτρο, ήθος και ευθύνη.

Καλό ταξίδι στο φως.

Η ελληνική πολιτεία αποχαιρέτησε χθες τον ευπατρίδη της πολιτικής Γιάννη Βαρβιτσιώτη, που στα 93 του χρόνια ξεκίνησε το ταξίδι του για το φως!  Έναν άνθρωπο που σημάδεψε με την παρουσία του τη δημόσια ζωή της πατρίδας μας. Έναν πολιτικό με αρχές, έναν πατριώτη, αλλά πάνω απ’ όλα έναν άνθρωπο που υπηρέτησε με συνέπεια, ήθος και αίσθημα ευθύνης την Ελλάδα.

Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ανήκε σε εκείνη τη γενιά των πολιτικών που πίστευαν ότι η πολιτική δεν είναι προνόμιο, αλλά αποστολή. Σε όλη τη μακρά διαδρομή του στάθηκε σταθερός στις αξίες του, αντιμετώπισε τις δυσκολίες με ψυχραιμία και έθεσε πάντοτε πάνω από όλα το δημόσιο συμφέρον. Υπηρέτησε την πατρίδα από θέσεις μεγάλης ευθύνης, αφήνοντας πίσω του έργο που ξεπερνά τα όρια της εποχής του.

Όμως, κανένας άνθρωπος δεν αποτιμάται μόνο από τα αξιώματα που κατείχε ή τις αποφάσεις που έλαβε. Αποτιμάται από το αποτύπωμα που αφήνει στις καρδιές των ανθρώπων. Και ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης θα μείνει στη μνήμη όσων τον γνώρισαν ως ένας άνθρωπος ευγενής, προσιτός, με βαθιά καλλιέργεια, αξιοπρέπεια και σεβασμό προς όλους. Για τους φίλους του υπήρξε πιστός συνοδοιπόρος. Με τους πολιτικούς αντιπάλους του «έπαιζε» πάντα επάνω στο τραπέζι, με επιχειρήματα και χωρίς ίχνος εμπάθειας. Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του: ότι μπορεί κανείς να διαφωνεί χωρίς να διχάζει, να αγωνίζεται χωρίς να χάνει την ανθρωπιά του.

Με δημόσιο λόγο στιβαρό, σοβαρό, με επιχειρήματα. Με εύστοχες παρεμβάσεις στη δημόσια ζωή. Με κύρος και μανιάτικη μπέσα.

Θεωρήθηκε θεματοφύλακας του «καραμανλισμού» στη ΝΔ, πρωτοστάτησε στην ανάδειξη του Κώστα Καραμανλή ως προέδρου της (21-3-1997), αλλά ουδέποτε κινήθηκε με λογικές και τακτικές αμφισβήτησης όταν στην ηγεσία βρέθηκαν … Μητσοτάκηδες! Κύριος και μέγας δημοκράτης.

Η γνωστοποίηση του θανάτου του Γιάννη Βαρβιτσιώτη, μ’ οδήγησε να ξεφυλλίσω το έργο του με τίτλο «Όπως τα έζησα» (2017, εκδόσεις Πατάκη), το οποίο έμεινε ανολοκλήρωτο. Ακόμη κι αυτό το απλό ξεφύλλισμα, κάνει τον αναγνώστη να συνειδητοποιεί το μέγεθος του ήθους του Γιάννη Βαρβιτσιώτη και της πολιτικής του ευπρέπειας.

Δείγμα του ύφους, αλλά και του ήθους, που χαρακτήριζε δια βίου τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, είναι ένα μικρό απόσπασμα από τα πολιτικά απομνημονεύματά του. Συγκεκριμένα, δε, από τον Τόμο Β’ του έργου «Όπως τα έζησα» (εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2017), το οποίο παρέμεινε ανολοκλήρωτο.

Γράφει αναφορικά με τη σύγκριση του Ανδρέα Παπανδρέου  του 1981 με τον Τσόρτσιλ του 1945 και τον Τσίπρα του 2015.

«Προσωπικά πιστεύω ότι δεν ήταν η στρατηγική του ήπιου κλίματος [σσ: που προέκρινε και υιοθέτησε ο πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας το 1981, Γεώργιος Ράλλης] ο καθοριστικός παράγων που επηρέασε το εκλογικό αποτέλεσμα. Απλώς ο Ανδρέας Παπανδρέου, με ‘πυροτεχνήματα’ του τύπου ‘Αλλαγή’, ‘ΠΑΣΟΚ, κόμμα μη προνομιούχων’, ‘Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες’, ‘Για μια Ελλάδα νέα’ κ.α., που εκτόξευε κατά την τριετία προ των εκλογών του 1981, και τα οποία μπορούσε ο καθένας να ερμηνεύει κατά το δοκούν, είχε σαγηνεύσει το εκλογικό σώμα.
» Παράλληλα, η λιτή και αυστηρή διακυβέρνηση, την οποία είχε επιβάλει ο Κ. Καραμανλής, επί επτά ολόκληρα χρόνια, από το 1974, προσανατολισμένος στη στρατηγική της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας, είχε κουράσει τον λαό.

Στη μνήμη μου ήρθε η αποδοκιμασία του Συντηρητικού Κόμματος από τους Βρετανούς, το 1945: τότε, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο «πατέρας της νίκης» των Συμμάχων κατά του Άξονα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε χάσει την πρώτη μεταπολεμική εκλογική μάχη από το Εργατικό κόμμα και τον σοσιαλιστή Κλέμεντ Άττλη, περίπου δύο μήνες μετά την ήττα της ναζιστικής Γερμανίας. Αυτός, που μπόρεσε να πείσει έναν λαό να τον ακολουθήσει στις δύσκολες ημέρες του πολέμου, υποσχόμενος μόνο δάκρυα και θυσίες, δεν μπόρεσε να τον επηρεάσει, για να τον εμπιστευθεί στις ημέρες της ειρήνης. Οι Άγγλοι είχαν γοητευθεί από την ιδέα της αλλαγής και των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων, που προέβαλαν οι Εργατικοί του Άττλη και του Ανάιριν Μπέβαν (Aneurin Bevan). Το ζήτημα γι’ αυτούς ήταν ψυχολογικό. Και η ψυχολογία επενεργεί πάντοτε στην πολιτική ως καταλύτης.

» Μέσα σε όλα αυτά, δεν πρέπει επίσης να λησμονούμε και τα γεγονότα που συνέπεσαν εκείνη την περίοδο και τα οποία βρίσκονταν πολύ πέραν του ελέγχου του πρωθυπουργού Γ. Ράλλη: την τραγωδία της Θύρας 7 στο γήπεδο Καραϊσκάκη, τους μεγάλους εμπρησμούς των πολυκαταστημάτων στο κέντρο της Αθήνας, και φυσικά τον ισχυρότατο σεισμό του 1981. Ήταν γεγονότα που δεν μπορούσε να προβλέψει κανείς, και που δυστυχώς ο Ανδρέας Παπανδρέου, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, εκμεταλλεύτηκε μικροπολιτικά στο έπακρον.

» Λέγεται ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, και μάλιστα, όπως σοφά έχει διατυπώσει ο Καρλ Μαρξ, «την πρώτη φορά σαν τραγωδία, και τη δεύτερη σαν φάρσα». Κάτι αντίστοιχο με τη σαρωτική νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981, και μάλιστα με ακόμα πιο εντυπωσιακό τρόπο, επαναλήφθηκε πρόσφατα [σσ: ο Βαρβιτσιώτης έγραφε το 2017 για το 2015] από τον ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα, που, από το μόλις 4,59% των εκλογών του Οκτωβρίου 2009, εκτοξεύτηκε τον Ιανουάριο του 2015 στο 36,34%.

» Και τα δύο κόμματα, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, είχαν ηγέτες που εκμεταλλευόμενοι την πειθώ και την πολιτική τους γοητεία παρουσίασαν το άσπρο μαύρο, χωρίς μάλιστα να διστάσουν να χρησιμοποιήσουν στοιχεία που ουδεμία σχέση είχαν με την πραγματικότητα, υποσχόμενοι στους πάντες τα πάντα.

» Ο Ανδρέας Παπανδρέου, όμως, είχε τουλάχιστον πλούσια μόρφωση και μεγάλη ευχέρεια στις ξένες γλώσσες. Από την άλλη ο πρωθυπουργός που σήμερα κυβερνά τη χώρα μας, [σσ: εννοεί τον Αλέξη Τσίπρα] χωρίς καν να διαθέτει τα ανάλογα προσόντα, προσπάθησε, επιβεβαιώνοντας τη ρήση του Καρλ Μαρξ, να μιμηθεί τον Ανδρέα Παπανδρέου, και όχι μόνο ως προς τους ενδυματολογικούς «νεωτερισμούς».

» “Αλλάζουμε την Ευρώπη”, ευαγγελιζόταν προεκλογικά ο ΣΥΡΙΖΑ, φέρνοντας στη μνήμη μια άλλη «αλλαγή», που υποτίθεται ότι στις αρχές της δεκαετίας του 1980 θα οδηγούσε την Ελλάδα στην ευημερία. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, με το ζιβάγκο, φώναζε προεκλογικά από τα μπαλκόνια «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» και «’Έξω οι βάσεις του θανάτου», ενώ ο Αλέξης Τσίπρας, με πουκάμισο χωρίς γραβάτα, υποσχόταν κατάργηση των μνημονίων «με έναν νόμο σε ένα άρθρο», και ότι τελικά «εμείς θα παίζουμε τον ζουρνά και αυτοί θα χορεύουν».

» Το αν τελικά τήρησαν αυτές τους τις δεσμεύσεις, νομίζω ότι όλοι είμαστε πλέον σε θέση να γνωρίζουμε. Το χειρότερο όμως είναι ότι η πολιτική αυτή του λαϊκισμού και της διγλωσσίας επαναλαμβάνεται σε μία εποχή εξαιρετικά δυσχερών οικονομικών και γεωπολιτικών συγκυριών, βυθίζοντας τη χώρα όλο και πιο βαθιά στην τραγωδία…

» Κάτω από αυτές τις συνθήκες λοιπόν, εκτιμώ ότι η ήττα μας το 1981 ήταν σχεδόν «νομοτελειακή», και θα είχε συμβεί οποιονδήποτε αρχηγό και αν είχαμε. Κι όμως, ορισμένα κομματικά στελέχη ισχυρίζονταν, με επιπολαιότητα, ότι ακόμη και η φράση του Γεωργίου Ράλλη, από το προεκλογικό μπαλκόνι της πλατείας Συντάγματος, με την οποία καυτηρίαζε τις αποδοκιμασίες των οπαδών μας κατά του Ανδρέα Παπανδρέου («Δεν θέλω ου»), είχε συμβάλει στην ήττα μας.
» Αντί να αισθανθούν υπερηφάνεια που ο αρχηγός της παράταξής μας δίδασκε πολιτικό ήθος, απέναντι σε έναν αδίστακτο δημαγωγό, του ασκούσαν απαράδεκτη κριτική...».

Ίσως αυτό να ήταν τελικά το μεγαλύτερο γνώρισμα του Γιάννη Βαρβιτσιώτη: δεν φοβόταν να διατυπώσει καθαρές κρίσεις, αλλά δεν τις διατύπωνε ποτέ με εμπάθεια. Έγραφε όπως πολιτεύτηκε, με επιχειρήματα, ιστορικές αναφορές και την πεποίθηση ότι η πολιτική οφείλει να υπηρετεί τη χώρα και όχι τις προσωπικές ή κομματικές σκοπιμότητες.

Στην εποχή της εύκολης καταγγελίας, των συνθημάτων και της τοξικότητας, η φωνή του ακούγεται σήμερα εξακολουθητικά επίκαιρη.

Όχι γιατί όλοι θα συμφωνήσουν με τις απόψεις του – ο ίδιος άλλωστε δεν θα το απαιτούσε ποτέ – αλλά γιατί υπενθυμίζει έναν τρόπο άσκησης της πολιτικής που στηριζόταν στον σεβασμό του αντιπάλου, στη γνώση της Ιστορίας και στην ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.

Με τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη κλείνει ακόμη ένα σημαντικό κεφάλαιο της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Μένει, όμως, η μαρτυρία του, οι δημόσιες παρεμβάσεις του και οι σελίδες που πρόλαβε να γράψει. Σε αυτές θα επιστρέφουν όσοι αναζητούν όχι μόνο τι συνέβη στην πολιτική ζωή του τόπου, αλλά και πώς ένας πολιτικός πίστευε ότι πρέπει να ασκείται η πολιτική: με ήθος, μέτρο και αίσθηση της Ιστορίας.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της σημερινής ημέρας

1316….διεξάγεται η Μάχη της Μανωλάδας στην Κοίλη Ηλεία, μεταξύ των στρατευμάτων του Λουδοβίκου της Βουργουνδίας και του Φερδινάνδου της Μαγιόρκας.Ο Λουδοβίκος θα επικρατήσει και θα παραμείνει κυρίαρχος του Πριγκιπάτου της Αχαίας.

1687….ο Ισαάκ Νεύτων εκδίδει το σύγγραμμα του “Μαθηματικές αρχές της Φυσικής Ιστορίας”.

1821….δύναμη 36 τουρκικών πλοίων κανονιοβολεί τη Σάμο και επιχειρεί απόβαση. Η δύναμη αποβάσεως, αποτελούμενοι από 300 άνδρες, υφίσταται πανωλεθρία.

1821….Ισχυρή δύναμη Κρητών επιτίθεται εναντίον 5.000 Τούρκων κοντά στα Χανιά και τους τρέπει σε φυγή με σοβαρότατες απώλειες.

1884….η Γερμανία καταλαμβάνει το Καμερούν.

1924….στο Στάδιο Colombes του Παρισιού γίνεται η επίσημη τελετή έναρξης των 8ων Ολυμπιακών Αγώνων, στους οποίους παίρνουν μέρος 2.826 αθλητές και 130 αθλήτριες από 44 κράτη. Πρωτοεμφανίζεται και υιοθετείται από τη ΔΟΕ το σύνθημα Citius-Altius-Fortius του Γάλλου μοναχού Χένρι Ντιντόν, ενώ καθιερώνεται η εμφάνιση 3 σημαιών (της ελληνικής, του διοργανωτή και του επόμενου διοργανωτή).

1924….Ο γλύπτης Κωνσταντίνος Δημητριάδης κερδίζει χρυσό μετάλλιο για το έργο του “Ο Δισκοβόλος”, που θα τοποθετηθεί απέναντι από το Παναθηναϊκό Στάδιο.

1931….στην Πορτογαλία, ο Αντόνιο Ντε Ολιβέιρα Σαλαζάρ ανακηρύσσεται πραξικοπηματικά δικτάτορας. Η δικτατορία του θα διαρκέσει έως το 1974.

1937….το θερμόμετρο στο Γέλοου Γκρας του Καναδά, καταγράφει τη μεγαλύτερη θερμοκρασία, στη χώρα: 45 βαθμοί Κελσίου.

1941….κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου, ο γερμανικός στρατός φτάνει στον ποταμό Δνείπερο, ο οποίος διασχίζει τη Ρωσία, την Ουκρανία και τη Λευκορωσία.

1946….κάνει την πρώτη του εμφάνιση το μπικίνι, στο Παρίσι. Το πρώτο μπικίνι σχεδίασε ο μηχανικό Λουίς Ρερντ.

1958….πραγματοποιείται η πρώτη ανάβαση στο Γκάσερμπρουμ Α, στα Ιμαλάια, το οποίο αποτελεί την 11η υψηλότερη κορυφή του κόσμου.

1964….παρουσιάζεται το Σχέδιο Άτσεσον για την λύση του Κυπριακού. Προβλέπει την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, έναντι ανταλλαγμάτων για την Τουρκία (Παραχώρηση της Χερσονήσου της Καρπασίας στην Τουρκία ή μίσθωση της Χερσονήσου της Καρπασίας και παραχώρηση του Καστελόριζου στην Τουρκία). Θα απορριφθεί από την ελληνοκυπριακή πλευρά.

1975….πεθαίνει ο Γερμανός στρατιώτης, Ότο Σκορζένι, ο οποίος έσωσε τον Μπενίτο Μουσολίνι, στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο.

1982….επεισόδια και 14 αυτοκτονίες στους δρόμους του Σάο Πάολο και του Ρίο Ντε Τζανέιρο, με αφορμή την ήττα της Βραζιλίας από την Ιταλία με 3-2, στη Βαρκελώνη, στο 12ο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου.

1992….ο Νίκος Γκάλης τίθεται εκτός της ομάδας του Άρη δια στόματος του προέδρου Θεόφιλου Μητρούδη σε μια συνάντηση των δύο, η οποία οδηγεί στην αποχώρηση του πρώτου Έλληνα μπασκετμπολίστα από την ομάδα της Θεσσαλονίκης, όταν ο Μητρούδης του ανακοινώνει ότι είναι εκτός αγωνιστικών πλάνων και του προτείνει εναλλακτικά να αναλάβει τις ακαδημίες του συλλόγου. Δέκα ημέρες αργότερα, ο Γκάλης θα μετακομίσει στην Αθήνα.

1996….γεννιέται το πιο διάσημο, κλωνοποιημένο, πρόβατο, η Ντόλι

2004….λαμπρή υποδοχή επιφυλάσσουν η Πολιτεία και χιλιάδες φίλαθλοι στους Έλληνες διεθνείς, που επιστρέφουν από την Πορτογαλία μετά την κατάκτηση του Euro 2004.

Γεννήσεις

1853….γεννιέται ο Βρετανός αποικιοκράτης, Σεσίλ Ροντς, ιδρυτής της Ροδεσίας, η οποία αργότερα ονομάστηκε Ζιμπάμπουε.

1888….γεννιέται ο Χέρμπερτ Σπένσερ Γκάσερ, ψυχολόγος, ο οποίος τιμήθηκε με το Νόμπελ ιατρικής το 1944.

1897….γεννι’εται ο Γεώργιος Γρίβας – «Διγενής», κύπριος στρατιωτικός και πολιτικός, ιδρυτής της οργάνωσης «Χ» στην Κατοχή και της απελευθερωτικής οργάνωσης ΕΟΚΑ στην Κύπρο.

1909….γεννιέται ο μετέπειτα Πρόεδρος της Σοβιετικής Ένωσης, Αντρέι Γκρομίκο.

Θάνατοι

1681….πεθαίνει ο Ρώσος τσάρος Φέοντορ Αλεξέγιεβιτς.

1904….πεθαίνει ο Ρώσος ποιητής Αμπάι Κουνανμπαιούλι.

1969….πεθαίνει ο Βάλτερ Γκρόπιους, γερμανός αρχιτέκτονας. Έργο του, η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.