Το τελευταίο χρονικό διάστημα, έγιναν επανειλημμένα ρεπορτάζ δημοσιογράφων, αναφορικά με την ανθρωποφαγία στο διαδίκτυο. Κι όλα, καταλήγουν σ’ ένα κοινό συμπέρασμα: Ότι αυτή η ιδιαίτερα αποκρουστική πλευρά του διαδικτύου, απλώνεται καθημερινά όλο και περισσότερο.

Ένα φαινόμενο που εκδηλώνεται με ύβρεις, προσβολές, χλευασμό, ειρωνείες και οργανωμένες ή μεμονωμένες επιθέσεις εναντίον ανθρώπων που έχουν απλώς το «θράσος» να εκφράζουν διαφορετική άποψη ή να πράττουν κάτι με το οποίο δεν συμφωνούν κάποιοι.

Άνθρωποι που, χωρίς να τους έχει καλέσει κανένας, εισβάλλουν σε προσωπικές σελίδες και λογαριασμούς, όχι για να συζητήσουν, να διαφωνήσουν ή να καταθέσουν ένα επιχείρημα, αλλά για να επιτεθούν,  να βρίσουν, να προκαλέσουν, να μειώσουν, να εξευτελίσουν.

Πρόσφατο είναι το παράδειγμα χρήστη του διαδικτύου που ανάρτησε την άποψή του για τη σύλληψη συνδικαλιστή που ταλαιπώρησε την Ελλάδα με τις αποφάσεις του. Το τι γράφηκαν κάτω από τις σκέψεις του δεν γράφονται ή δεν επαναλαμβάνονται. Ανείπωτες ύβρεις και προσβολές.

Τα ίδια και με άλλη -επιτηδευμένη– ανάρτηση άλλου χρήστη σε ανάρτηση που ήταν εμφανώς δημιουργημένη από την Α1 κι αναφερόταν σε ζώα.  Τότε, ευαίσθητες …ψυχούλες έλουσαν τον άνθρωπο  με ακατανόμαστες φράσεις.

Μόλις χθες, υπήρξε ανάρτηση ενός γελοίου ανθρώπου, που ευχήθηκε στον Ιταλό τερματοφύλακα της ΑΕΚ, Μπρινιόλι, να … πεθάνει το παιδί του!!!

Τρισχειρότερα είναι τα πράγματα σε ιστοσελίδες που επιτρέπουν τα σχόλια αναγνωστών κάτω από τα άρθρα ή τα ρεπορτάζ των δημοσιογράφων. Εκεί ο κάθε πικραμένος καταθέτει οχετούς χυδαιότητας.

Το ερώτημα λοιπόν, είναι απλό και πάντα το ίδιο. Από πότε η διαφωνία ή η άλλη άποψη, αποτελεί αιτία δημόσιου διασυρμού; Από πότε η προσωπική άποψη κάποιου θεωρείται πρόσκληση για διαδικτυακό προπηλακισμό; Και ποιος ακριβώς έδωσε σε ορισμένους το δικαίωμα να αναλαμβάνουν ρόλους αυτόκλητων δικαστών, εισαγγελέων και τιμητών της κοινωνίας;

Το φαινόμενο έχει πλέον αποκτήσει χαρακτηριστικά κανονικότητας. Κάποιοι θεωρούν απολύτως φυσιολογικό να εισβάλλουν στον ψηφιακό χώρο του άλλου -με ψηφιακές κουκούλες ή μη-  και να εκτοξεύουν χαρακτηρισμούς που πιθανότατα δεν θα τολμούσαν να εκστομίσουν ποτέ σε μια πρόσωπο με πρόσωπο συζήτηση. Κρύβονται πίσω από μια οθόνη, αισθάνονται παντοδύναμοι και μετατρέπουν την προσωπική τους ενόχληση σε επιθετική συμπεριφορά. Δεν τους ενδιαφέρει η ουσία όσων διαβάζουν. Δεν επιδιώκουν να αντικρούσουν μια θέση. Θέλουν να πληγώσουν εκείνον που την εξέφρασε.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η συμπεριφορά απέναντι σε «επώνυμους» ανθρώπους. Ως η δημόσια παρουσία τους, η επαγγελματική τους ιδιότητα ή η αναγνωρισιμότητά τους να τους στερεί αυτομάτως το δικαίωμα στην προσωπική αξιοπρέπεια. Λες κι όποιος εκφράζει δημόσια μια άποψη ‘η μια θέλησή του, να πρέπει να αποδέχεται αδιαμαρτύρητα κάθε μορφή προσβολής, κάθε χυδαίο σχόλιο, κάθε απόπειρα διαπόμπευσης. Λες και η επωνυμία αποτελεί πρόσκληση σε δημόσιο λιθοβολισμό.

Ας ξεκαθαρίσουμε, λοιπόν, ορισμένα πράγματα. Η δημόσια έκθεση δεν σημαίνει κατάργηση της ανθρώπινης υπόστασης. Η αναγνωρισιμότητα δεν συνιστά παραίτηση από τον σεβασμό. Και η ελευθερία του λόγου δεν είναι ένα απεριόριστο άλλοθι για όποιον επιθυμεί να προσβάλλει, να εκφοβίζει και να εξοντώνει ηθικά τον συνομιλητή του.

Η κριτική είναι απολύτως θεμιτή. Ακόμη και η σκληρή κριτική. Η αμφισβήτηση είναι αναγκαία σε κάθε δημοκρατική κοινωνία. Όμως υπάρχει μια τεράστια, αδιαπραγμάτευτη διαφορά ανάμεσα στην κριτική και την εξύβριση, ανάμεσα στην αντίθετη άποψη και την προσωπική επίθεση, ανάμεσα στον διάλογο και το bullying. Όποιος αδυνατεί να αντιληφθεί αυτή τη διαφορά, δεν υπερασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης. Την ευτελίζει.

Κι εδώ ανακύπτει ένα ακόμη ζήτημα: η ευκολία με την οποία ορισμένοι αυτοανακηρύσσονται θεματοφύλακες της αλήθειας και της ηθικής. Με ποια ιδιότητα; Με ποια νομιμοποίηση; Ποιος τους ανέθεσε την αποστολή να ελέγχουν, να ανακρίνουν και να καταδικάζουν όποιον δεν σκέφτεται όπως εκείνοι; Ποιος τους έδωσε το δικαίωμα να μετατρέπουν κάθε διαφορετική τοποθέτηση σε προσωπική υπόθεση και κάθε διαφωνία σε αφορμή για δημόσια διαπόμπευση;

Το πιο θλιβερό είναι ότι αυτή η συμπεριφορά συχνά βαφτίζεται «άποψη», «αντίδραση» ή «ελευθερία του λόγου». Όμως οι λέξεις δεν μπορούν να ξεπλύνουν την προσβολή. Η επιθετικότητα δεν γίνεται δημοκρατικό δικαίωμα επειδή ασκείται στο διαδίκτυο. Και ο εκφοβισμός δεν παύει να είναι εκφοβισμός επειδή πραγματοποιείται πίσω από ένα πληκτρολόγιο.

Ας καταλάβουν, επιτέλους, όσοι επιδίδονται σε αυτή την πρακτική ότι απέναντί τους δεν έχουν άψυχα προφίλ, αλλά ανθρώπους. Ανθρώπους που έχουν δικαίωμα να εκφράζονται, να διαφωνούν, να κάνουν λάθος, να αναθεωρούν, να υπερασπίζονται τις πεποιθήσεις τους. Χωρίς να χρειάζεται να απολογούνται σε κάθε αυτόκλητο κριτή που αποφάσισε να τους επιβάλει τη δική του αντίληψη για τον κόσμο.

Δεν είναι υποχρεωτικό να μας αρέσουν οι απόψεις των άλλων. Είναι, όμως, στοιχειώδης υποχρέωση να σεβόμαστε το δικαίωμά τους να τις εκφράζουν. Κι αν δεν μπορούμε να απαντήσουμε με επιχειρήματα, έχουμε πάντοτε την επιλογή της σιωπής. Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να σχολιάζει τα πάντα, να παρεμβαίνει παντού και να μετατρέπει την προσωπική του διαφωνία σε δημόσια επίθεση.

Το διαδίκτυο δεν είναι άβατο για την ευθύνη, ούτε μια απέραντη αρένα όπου επιτρέπεται στον καθένα να ξεσπά τα απωθημένα του. Η ελευθερία έχει όρια εκεί όπου αρχίζουν τα δικαιώματα του άλλου. Και η αξιοπρέπεια δεν μπορεί να τίθεται υπό διαπραγμάτευση ανάλογα με το αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε με κάποιον.

Η διαφωνία είναι δικαίωμα. Η κριτική είναι δικαίωμα. Η προσβολή, ο εξευτελισμός και ο διαδικτυακός εκφοβισμός δεν είναι παράσημα ελευθερίας. Είναι εκδηλώσεις μιας βαθιάς έλλειψης σεβασμού. Είναι καφρίλα. Κι όσοι έχουν ανάγκη να ποδοπατούν τον άλλον για να αισθανθούν ότι υπερέχουν, ας αναρωτηθούν ποιος τελικά εκτίθεται περισσότερο: εκείνος που διατυπώνει μια διαφορετική άποψη ή εκείνος που δεν μπορεί να την αντιμετωπίσει χωρίς να καταφύγει στη χυδαιότητα;

Ας τα σκεφτούμε όλα αυτά.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της σημερινής ημέρας

1507…. Ο σύζυγος της Λίζας Γκεραρντίνι, πλούσιος έμπορος από τη Βενετία, μισθώνει τις υπηρεσίες του Λεονάρντο Ντα Βίντσι για να ζωγραφίσει το πορτρέτο της γυναίκας του. Ο ιταλός μετρ θα δημιουργήσει το αριστούργημά του, που θα μείνει στην ιστορία ως Μόνα Λίζα.

1534….  Το Αγγλικό Κοινοβούλιο αποδέχεται την Πράξη της Υπεροχής. Με βάση αυτήν, ο Ερρίκος Η΄γίνεται επικεφαλής της Εκκλησίας της Αγγλίας αντί του Πάπα.

1822…. Οι αντιπρόσωποι των ευρωπαϊκών χωρών, που συμμετέχουν στο Συνέδριο της Βερόνας, χαρακτηρίζουν αυθάδες το αίτημα της ελληνικής αντιπροσωπείας να εμφανισθεί μπροστά τους και να τους αναπτύξει τις θέσεις της για την Επανάσταση.

1839…. Αρχίζει ο πρώτος Πόλεμος του Οπίου μεταξύ Κίνας και Βρετανίας.

1852…. Ο αυτοκράτωρ της Ιαπωνίας Μεϊτζί ανεβαίνει στο θρόνο και αρχίζει η μεγάλη περιπέτεια του εκσυγχρονισμού στη χώρα του ανατέλλοντος ηλίου. Μεταξύ των πρώτων μέτρων που λαμβάνει είναι η μεταφορά της πρωτεύουσας από το Κιότο στο Έντο, που μετονομάζεται σε Τόκιο.

1898…. Από το λιμάνι της Σούδας εγκαταλείπει την Κρήτη και ο τελευταίος τούρκος στρατιώτης. Μετά από 229 έτη, ο ήλιος της ελευθερίας ανατέλλει και πάλι στην πολυτάραχη νήσο.

1903…. Ο ολλανδός Βίλελμ Αϊντχόβεν περιγράφει την εφεύρεσή του, τον ηλεκτροκαρδιογράφο.

1918…. Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος: Οι Σύμμαχοι υπογράφουν ανακωχή με την Αυστροουγγαρία.

1927…. Ιδρύεται η Κ.Ε.Δ.Κ.Ε. στο πρώτο συνέδριο των δημάρχων της Ελλάδας.

1928…. Ο Κεμάλ Ατατούρκ συνεχίζει την προσέγγιση της Δύσης, καταργώντας το αραβικό αλφάβητο και υιοθετώντας το λατινικό.

1935…. Δημοψήφισμα στην Ελλάδα για την επαναφορά της Μοναρχίας. Το 97,8% ψηφίζει υπέρ και ο Γεώργιος Β’ επανέρχεται στο θρόνο. Τα φαινόμενα που παρατηρούνται ωστόσο μαρτυρούν ότι το δημοψήφισμα δεν έγινε με τίμιους όρους, καθώς σε πολλά εκλογικά τμήματα τα ψηφοδέλτια υπέρ της βασιλείας  ξεπέρασαν αριθμητικά το σύνολο των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.

1936…. Ο Φραγκλίνος Ντελάνο Ρούσβελτ εκλέγεται για δεύτερη φορά πρόεδρος των ΗΠΑ, μετά τη συντριπτική νίκη στις εκλογές κατά του αντιπάλου του Άλφρεντ Λάντον.

1944….Η Εθνική Λυρική Σκηνή δίνει την πρώτη της παράσταση και συναυλία, με εορταστικό χαρακτήρα.

     …. Την ίδια μέρα, κυκλοφορεί το μεγαλύτερο σε ονομαστική αξία ελληνικό χαρτονόμισμα των 100 δισεκατομμυρίων δραχμών, το οποίο φέρει την υπογραφή του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, Ξενοφώντα Ζολώτα.

1957…. Από το κοσμοδρόμιο Μπαϊκονούρ εκτοξεύεται ο σοβιετικός δορυφόρος Σπούτνικ 2 με τον πρώτο ζωντανό επιβάτη στην ιστορία του διαστήματος. Είναι η σκυλίτσα Λάικα.

1959…. Κερδίζει τις βουλευτικές εκλογές του Ισραήλ το κόμμα «Μαπάι» του Μπεν Γκουριόν.

1961…. Αρχίζει η παραγωγή υγραερίου στα Ελληνικά Διυλιστήρια.

1963…. Η Ενωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου κερδίζει τις εκλογές με 42,04% (138 έδρες), περιορίζοντας την ΕΡΕ στο 39,7% (132 έδρες). Με την υποστήριξη της ΕΔΑ θα πάρει ψήφο εμπιστοσύνης και θα σχηματίσει κυβέρνηση.

1964…. Πρόεδρος των ΗΠΑ εκλέγεται ο Λίντον Τζόνσον, κερδίζοντας το 60% των ψήφων. Η διαφορά των 15,5 εκατομμυρίων ψήφων που λαμβάνει ο Τζόνσον έναντι του αντιπάλου του Μπάρι Γκολντγουότερ, υποψηφίου των Ρεπουμπλικανών, είναι κάτι χωρίς προηγούμενο για τα αμερικανικά χρονικά.

1968…. Κηδεύεται στο Α’ Νεκροταφείο ο Γεώργιος Παπανδρέου, που είχε πεθάνει δύο ημέρες νωρίτερα. Η χούντα δίνει άδεια για δημόσια κηδεία, που εξελίσσεται σε δυναμικό αντιχουντικό συλλαλητήριο.

1970…. Ορκίζεται Πρόεδρος της Χιλής ο σοσιαλιστής ηγέτης, Σαλβαδόρ Αλιέντε.

1990…. Εγκαινιάζεται η σήραγγα του Αρτεμισίου, που μειώνει τη διαδρομή Αθήνα-Τρίπολη κατά 35 χλμ, περίπου κατά μία ώρα.

1992…. Ο Μπιλ Κλίντον 42ος πρόεδρος των ΗΠΑ: Στις προεδρικές εκλογές ο υποψήφιος του Δημοκρατικού Κόμματος Μπιλ Κλίντον πετυχαίνει σαρωτική νίκη έναντι του Ρεπουμπλικανού αντιπάλου του και μέχρι τότε προέδρου Τζορτζ Μπους, του πρεσβύτερου.

1993…. Νέος πρόεδρος της ΝΔ εκλέγεται ο Μιλτιάδης Έβερτ, που συγκεντρώνει την προτίμηση 141 μελών του εκλεκτορικού σώματος, έναντι 37, που προτιμούν τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη.

1994…. Γίνεται ολική έκλειψη ηλίου.

2002…. Το Κόμμα Δικαιοσύνη και Ανάπτυξη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συγκεντρώνει το 34,29% των ψήφων στις εκλογές στην Τουρκία και εξασφαλίζει αυτοδυναμία. Εκτός Κοινοβουλίου μένουν μεγάλα ονόματα της τουρκικής πολιτικής.

2003…. Παμψηφεί και σε πανηγυρικό κλίμα, παρουσία του προέδρου της ΔΟΕ Ζακ Ρογκ, εγκρίνεται από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το ψήφισμα που υπέβαλε η Ελλάδα για την Ολυμπιακή Εκεχειρία ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Το κείμενο που υιοθετείται προβλέπει διακοπή των εχθροπραξιών από 13 μέχρι 29 Αυγούστου του 2004, σε αναβίωση της αρχαίας ελληνικής ιδέας.

Γεννήσεις

Το 1801 γεννήθηκε ο ιταλός μουσουργός, Βιντσέντσο Μπελίνι («Νόρμα»).

το 1894 ο πολιτικός και πρωθυπουργός, Σοφοκλής Βενιζέλος.

το 1901 ο γάλλος συγγραφέας και πολιτικός, Αντρέ Μαλρό.

το 1921 ο αμερικανός ηθοποιός, Τσαρλς Μπρόνσον.

το 1931 η ιταλίδα ηθοποιός, Μόνικα Βίτι.

Θάνατοι

Το 361 πέθανε ο ρωμαίος αυτοκράτορας Κωνστάντιος Β’, ο δεύτερος από τους τρεις γιους του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

το 1869 ο ποιητής, Ανδρέας Κάλβος («Ωδές»).

το 1954 ο γάλλος ζωγράφος και γλύπτης, Ανρί Ματίς.

το 1957 ο αυστριακός ψυχαναλυτής που μαθήτευσε κοντά στον Ζίγκμουντ Φρόιντ, Βίλχελμ Ράιχ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ