Περίπου 500 παιδιά γεννιούνται κάθε χρόνο στην Ελλάδα με συγγενή καρδιοπάθεια, με ορισμένα να χρειάζονται άμεση θεραπευτική παρέμβαση από τις πρώτες ημέρες της ζωής τους.

Για τις οικογένειες, η διάγνωση μιας σοβαρής καρδιοπάθειας συνοδεύεται συχνά από αγωνία για το πού και πώς θα αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του παιδιού τους. Ωστόσο, η ανάπτυξη εξειδικευμένων κέντρων στη χώρα μας έχει αλλάξει τα δεδομένα, καθώς υπάρχει η δυνατότητα αντιμετώπισης ακόμη και ιδιαίτερα σύνθετων περιστατικών χωρίς την ανάγκη μετάβασης στο εξωτερικό.
Το Ωνάσειο Παίδων αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της εξέλιξης. Η έγκαιρη διάγνωση, η συνεργασία εξειδικευμένων επιστημόνων, οι σύγχρονες επεμβατικές και χειρουργικές τεχνικές, αλλά και η αναβάθμιση των υποδομών με τη στήριξη του Ιδρύματος Ωνάση διευρύνουν τις θεραπευτικές δυνατότητες για τα παιδιά με συγγενείς καρδιοπάθειες.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Σωτηρία Αποστολοπούλου, παιδοκαρδιολόγος, διευθύντρια του Καρδιολογικού Τμήματος Συγγενών Καρδιοπαθειών Παίδων και Ενηλίκων, και ο Μαρίνος Καντζής, παιδοκαρδιολόγος, αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος, εξηγούν γιατί η νοσηλεία στο εξωτερικό δεν αποτελεί πλέον αναγκαστική επιλογή για τα παιδιά αυτά, πώς η έγκαιρη παρέμβαση καθορίζει την πρόγνωσή τους και ποιες νέες δυνατότητες δημιουργούνται στο Ωνάσειο.
Περίπου 500 παιδιά γεννιούνται κάθε χρόνο με συγγενή καρδιοπάθεια
«Το ποσοστό των συγγενών καρδιοπαθειών είναι 8 -10 στα 1.000 νεογνά. Αυτό σημαίνει ότι, με βάση τα στοιχεία των γεννήσεων που έχουμε από το 2025, στις 60.000 γεννήσεις περίπου υπολογίζουμε ότι τα παιδιά που θα χαρακτηριστούν ότι πάσχουν από συγγενή καρδιοπάθεια πρέπει να είναι περίπου 500».
Όπως εξηγούν οι δύο επιστήμονες, τα σοβαρά περιστατικά με συγγενή καρδιοπάθεια που θα χρειαστούν άμεση παρέμβαση είναι σημαντικά λιγότερα. «Μιλάμε για 10-15% των παιδιών που έχουν διαγνωσθεί με συγγενή καρδιοπάθεια. Αντιθέτως, τα παιδιά που θα χρειασθούν σε κάποια φάση της βρεφικής τους ή της πρώτης νηπιακής τους ζωής κάποια παρέμβαση είναι περίπου το 60-70% των παιδιών με συγγενή καρδιοπάθεια».
Η πρόοδος της επιστήμης έχει αλλάξει ριζικά τα δεδομένα. «Με εξαίρεση τις πολύ βαριές μορφές συγγενών καρδιοπαθειών, που αφορούν περίπου 2-3 στις 10.000 ζώσες γεννήσεις, το προσδόκιμο επιβίωσης των ατόμων με συγγενή καρδιοπάθεια στον δυτικό κόσμο προσεγγίζει πλέον τα 78-80 χρόνια».
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την ανάπτυξη της τεχνολογίας, την πολυετή εμπειρία και γνώση και την πρώιμη διάγνωση, η οποία είναι το Α και το Ω της αντιμετώπισης, σύμφωνα με τους δύο επιστήμονες.
«Η συνεργασία των μαιευτήρων με τους παιδοκαρδιολόγους που θέτουν σε πρώιμο στάδιο της κύησης τη διάγνωση και η ύπαρξη εξειδικευμένων κέντρων με υψηλή ποιότητα χειρουργικών και επεμβατικών υπηρεσιών έχουν φέρει σημαντική βελτίωση στη νοσηρότητα και θνησιμότητα αυτών των ασθενών».
Η διάγνωση πριν από τη γέννηση καθορίζει την έγκαιρη παρέμβαση
Όπως επισημαίνουν οι δύο παιδοκαρδιολόγοι, όταν διαπιστώνεται σοβαρή συγγενής καρδιοπάθεια, είναι κρίσιμο να υπάρχει από πριν οργανωμένο σχέδιο για τον τοκετό και τη φροντίδα του νεογνού. Εφόσον ενδείκνυται, μπορεί να πραγματοποιηθεί φυσιολογικός τοκετός, ενώ αμέσως μετά τη γέννηση ακολουθεί η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και η μεταφορά του παιδιού σε εξειδικευμένη μονάδα.
Εκεί, θα αποφασιστεί εάν θα αντιμετωπιστεί είτε χειρουργικά είτε επεμβατικά. Η δυνατότητα να έχει οργανωθεί εγκαίρως κάθε βήμα, περιορίζει τις καθυστερήσεις και βελτιώνει τις προϋποθέσεις για την ασφαλή αντιμετώπιση ακόμη και των πιο σοβαρών περιστατικών.
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον τις δυνατότητες αντιμετώπισης σύνθετων περιστατικών
Η δυνατότητα αντιμετώπισης σύνθετων συγγενών καρδιοπαθειών στην Ελλάδα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών.
Οι δύο επιστήμονες εκτιμούν ότι το επίπεδο νοσηλείας στην Ελλάδα έχει βελτιωθεί σημαντικά και ότι δεν θα πρέπει πλέον να υπάρχουν περιστατικά που να χρειάζονται νοσηλεία στο εξωτερικό.
Ειδικά για το Ωνάσειο, υπογραμμίζουν ότι «αποτελούσε και συνεχίζει να αποτελεί ένα πρότυπο κέντρο με υψηλή εξειδίκευση στις συγγενείς καρδιοπάθειες. Προσφέρει όλες τις νεότερες διαγνωστικές και θεραπευτικές μεθόδους, επεμβατικές και χειρουργικές, και διαθέτει άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό που λειτουργεί ως μια ομάδα. Έχουμε ήδη πραγματοποιήσει υβριδικές χειρουργικές μεθόδους με τη συμβολή χειρουργών και καρδιολόγων εξειδικευμένων στις συγγενείς καρδιοπάθειες».
Τονίζουν χαρακτηριστικά, ότι «δεν υπάρχει τεχνική που να γίνεται σε αναγνωρισμένα κέντρα της Ευρώπης και να μην μπορεί να πραγματοποιηθεί στο Ωνάσειο Νοσοκομείο».
Η σημασία αυτής της εξέλιξης δεν είναι μόνο ιατρική. Για τις οικογένειες σημαίνει ότι μπορούν να έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένη θεραπεία χωρίς το πρόσθετο βάρος της μετακίνησης σε άλλη χώρα, της απομάκρυνσης από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον και των δυσκολιών που συνεπάγεται η παρακολούθηση ενός παιδιού στο εξωτερικό.
Φροντίδα που συνεχίζεται και μετά την επέμβαση
Η αντιμετώπιση μιας συγγενούς καρδιοπάθειας δεν ολοκληρώνεται απαραίτητα με μία χειρουργική ή επεμβατική πράξη. Πολλά παιδιά χρειάζονται συστηματική παρακολούθηση και ενδεχομένως, νέες παρεμβάσεις σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους.
«Στο Ωνάσειο υπάρχει μια άρρηκτη ομάδα ιατρών που προσφέρουν υπηρεσίες για τα παιδιά με συγγενείς καρδιοπάθειες. Αυτοί οι ασθενείς παρακολουθούνται από την ομάδα σε τακτά χρονικά διαστήματα στο νοσοκομείο και πάντα υπάρχει η δυνατότητα άμεσης νοσηλείας τους. Επίσης, έχει αναπτυχθεί ένα σύστημα επικοινωνίας με συναδέλφους ανά την επικράτεια, με τους οποίους είμαστε σε άμεση επαφή και αναλαμβάνουν εξίσου την παρακολούθηση ασθενών που δεν είναι μόνιμοι κάτοικοι της Αττικής».
Οι δύο επιστήμονες αναφέρουν χαρακτηριστικά: «Οι ασθενείς, μεγαλώνουν μαζί μας και πολλοί είναι αυτοί που λαμβάνουν εξειδικευμένες θεραπείες, όπως αντικατάσταση πνευμονικών βαλβίδων διαδερμικά ή με υβριδικό τρόπο. Παράλληλα, ασθενείς που χρειάζονται υποστήριξη για αρρυθμιολογικά προβλήματα έχουν την πλήρη παρακολούθηση στο Ωνάσειο και προσφέρονται πολύ υψηλού επιπέδου θεραπείες, αντίστοιχες με κέντρα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ».
Η στήριξη του Ιδρύματος Ωνάση αναβαθμίζει τις υποδομές και τις δυνατότητες
Σημαντική συμβολή στην περαιτέρω ανάπτυξη του Ωνασείου Παίδων έχει η δωρεά του Ιδρύματος Ωνάση, σε συνδυασμό με τις πρωτοβουλίες της διοίκησης.
Όπως επισημαίνουν οι δύο επιστήμονες, έχουν βελτιωθεί ουσιαστικά οι υλικοτεχνικές υποδομές, ενώ έχουν δημιουργηθεί νέες δυνατότητες για την εξυπηρέτηση των παιδιατρικών περιστατικών με συγγενείς καρδιοπάθειες.
Στις σημαντικότερες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται:
• Η δημιουργία νέας Μονάδας Εντατικής Θεραπείας.
• Η λειτουργία αίθουσας καθετηριασμών αποκλειστικά για παιδιά και ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων.
• Η ενίσχυση του προσωπικού και η ένταξη νέων, εξειδικευμένων επιστημόνων στην ομάδα.
• Η ανάπτυξη διεθνών επιστημονικών συνεργασιών.
Ειδικότερα, το Ωνάσειο έχει συνάψει συνεργασία με ένα από τα μεγαλύτερα και διεθνώς αναγνωρισμένα κέντρα του Ηνωμένου Βασιλείου, με στόχο την ανταλλαγή επιστημονικών απόψεων και την από κοινού αξιολόγηση ιδιαίτερα σύνθετων περιστατικών.
«Φυσικά, πάντα ψάχνουμε τη βελτίωση και ήδη έχουμε στα σκαριά τη δημιουργία ενός Registry που ελπίζουμε ότι θα αποτελέσει και τη βάση για τη δημιουργία ενός αντίστοιχου σε εθνικό επίπεδο. Με αυτόν τον τρόπο, οι γονείς θα έχουν άμεση πληροφόρηση για την ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρονται στον τόπο μας».
Οι παρεμβάσεις αυτές ενισχύουν την ικανότητα του Κέντρου να προσφέρει ολοκληρωμένη φροντίδα, από τη διάγνωση και τη νοσηλεία έως τις πιο εξειδικευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις και τη μακροχρόνια παρακολούθηση.
Ένας ακόμη στόχος, είναι η ανάπτυξη προγράμματος εκπαίδευσης νέων επιστημόνων στις συγγενείς καρδιοπάθειες. Όπως τονίζουν οι δύο παιδοκαρδιολόγοι, ζητούμενο είναι να μπορούν οι νέοι γιατροί να αποκτούν στη χώρα μας την απαραίτητη εξειδίκευση και εμπειρία, χωρίς να χρειάζεται να μεταναστεύουν για την επαγγελματική τους κατάρτιση.
Η ενίσχυση της εκπαίδευσης, η ανάπτυξη της επιστημονικής συνεργασίας και η συνεχής αναβάθμιση των υποδομών αποτελούν τα επόμενα βήματα για το Ωνάσειο Παίδων, με επίκεντρο την έγκαιρη διάγνωση, την άμεση θεραπευτική παρέμβαση και τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου φροντίδας για τα παιδιά με συγγενείς καρδιοπάθειες σε κάθε στάδιο της ζωής τους.

Έφη Φουσέκη / ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μία νοσηλεία εκτιμάται ότι αποφεύγεται για κάθε 17 ασθενείς με στεφανιαία νόσο που συμμετέχουν σε οργανωμένο πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης με άσκηση.

Μετά από ένα εγκεφαλικό, ένας άνθρωπος μπορεί να βελτιώσει τη βάδισή του ή να χρησιμοποιήσει καλύτερα το χέρι του ακόμη και χρόνια αργότερα. Στην άνοια, το όφελος φαίνεται συχνά σε μια απλή αλλά ουσιαστική κίνηση, όπως το να μπορεί κάποιος να σηκωθεί από την καρέκλα του με λιγότερη βοήθεια. Τι μπορεί να περιμένει ο ασθενής σε καθεμία από αυτές τις περιπτώσεις και πώς προσαρμόζεται η θεραπευτική άσκηση στις δικές του ανάγκες, εξηγεί ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, Πέτρος Λυμπερίδης, μιλώντας στην εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας» της Τάνιας Μαντουβάλου, στο Πρακτορείο FM. Ο κ. Λυμπερίδης παραχωρεί τη συνέντευξη με αφορμή την επιστημονική ημερίδα «Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην πρόληψη και αποκατάσταση των καρδιαγγειακών παθήσεων και του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου» που τελεί υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων και διοργανώνεται σήμερα από το Περιφερειακό Τμήμα Αττικής και Κυκλάδων του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, σε συνεργασία με τα Επιστημονικά Τμήματα Καρδιοαγγειακής και Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας – Αποκατάστασης και Νευρολογικής Φυσικοθεραπείας του Συλλόγου.

Πόση άσκηση και με ποια ένταση ;
Το περπάτημα είναι μια εξαιρετική αρχή, αναφέρει ο κ. Λυμπερίδης. Για κάποιον όμως, που έχει περάσει έμφραγμα, ή έχει υποβληθεί σε μπαϊπάς, το ερώτημα είναι πόση ώρα μπορεί να περπατά, με ποιον ρυθμό και πότε είναι ασφαλές να αυξήσει την προσπάθεια. «Εξατομικευμένη καθοδήγηση μπορεί να χρειάζεται και ένας άνθρωπος που επί χρόνια έκανε καθιστική ζωή, καθώς έχει πολλούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, ή κάποιος που δυσκολεύεται να κινηθεί λόγω πόνου, αδυναμίας, ή αστάθειας. Μετά από ένα καρδιακό επεισόδιο, η αποκατάσταση αρχίζει, αφού σταθεροποιηθεί η κατάσταση του ασθενούς και σε συνεργασία με τον καρδιολόγο του. Ο φυσικοθεραπευτής αξιολογεί τη δύναμη, την ισορροπία και την αντοχή του και παρατηρεί πώς ανταποκρίνεται στην προσπάθεια. Η άσκηση γίνεται συχνά με επίβλεψη, και η διάρκειά της αυξάνεται σταδιακά». Για τον ασθενή που φοβάται ακόμη και τη σκάλα του σπιτιού του, εξηγεί ο κ. Λυμπερίδης, έχει σημασία να ανακτήσει μαζί με την αντοχή του και την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του. «Σε οργανωμένα προγράμματα συμμετέχουν επαγγελματίες διαφορετικών ειδικοτήτων, που τον βοηθούν να διαχειριστεί τη νόσο και τον φόβο μιας νέας κρίσης».

Μείωση του κινδύνου εμφράγματος και νοσηλείας
Στη στεφανιαία νόσο, σύμφωνα με ανασκόπηση του διεθνούς επιστημονικού δικτύου Cochrane που επικαλείται ο κ. Λυμπερίδης, η καρδιακή αποκατάσταση με άσκηση μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος και πιθανότατα τις εισαγωγές στο νοσοκομείο, ενώ το πιθανό όφελος στην επιβίωση είναι μικρό. Στην καρδιακή ανεπάρκεια, όπως διευκρινίζει, οι ασθενείς μπορούν να εκτελούν με μεγαλύτερη ευκολία τις καθημερινές τους δραστηριότητες, έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής και χρειάζονται λιγότερες νοσηλείες. Μείωση της συνολικής θνητότητας στη συγκεκριμένη ομάδα δεν έχει τεκμηριωθεί.

Μετά το εγκεφαλικό, η βελτίωση μπορεί να συνεχιστεί και χρόνια αργότερα
Ο σχεδιασμός της αποκατάστασης ξεκινά από την οξεία φάση του εγκεφαλικού. Το πότε θα καθίσει, θα σηκωθεί, ή θα κάνει τα πρώτα του βήματα ο ασθενής, εξαρτάται από την κλινική του κατάσταση. Ο κ. Λυμπερίδης διευκρινίζει ότι η πολύ έντονη κινητοποίηση μέσα στο πρώτο 24ωρο δεν συνιστάται. «Η παρατεταμένη ακινησία, από την άλλη πλευρά, αυξάνει τον κίνδυνο κατακλίσεων, φλεβικής θρόμβωσης και προβλημάτων στις αρθρώσεις, ενώ καθυστερεί την εξάσκηση στη βάδιση και στη χρήση του χεριού. Η μεγαλύτερη πρόοδος παρατηρείται συχνά τους πρώτους μήνες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει προθεσμία, μετά την οποία παύει κάθε περιθώριο βελτίωσης. Ακόμη και χρόνια μετά το επεισόδιο, αναφέρει ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών , ένας ασθενής μπορεί να πετύχει έναν στόχο που έχει σημασία για τον ίδιο, όπως να διανύει με μεγαλύτερη ασφάλεια μια απόσταση μέσα στο σπίτι. Σε ανθρώπους με μέτρια, ή βαριά κινητικά ελλείμματα, η φυσικοθεραπεία μπορεί να χρειάζεται να συνεχιστεί διά βίου, για να διατηρήσουν τις ικανότητες που έχουν κατακτήσει.

Άνοια – Τι γνωρίζουμε για την κίνηση και τη μνήμη
Στην άνοια, η φυσικοθεραπεία εστιάζει στη δύναμη, στην ισορροπία και σε κινήσεις που επιτρέπουν στον άνθρωπο να διατηρεί την αυτονομία του. «Το πρόγραμμα μπορεί, για παράδειγμα, να περιλαμβάνει εξάσκηση στο πώς θα σηκωθεί από το κρεβάτι, θα καθίσει με ασφάλεια στην καρέκλα ή θα περπατήσει από το ένα δωμάτιο στο άλλο. Οι ασκήσεις είναι απλές, συνδέονται με οικείες δραστηριότητες και επαναλαμβάνονται, συχνά με τη συμμετοχή του φροντιστή». Για τη μνήμη, ο κ. Λυμπερίδης είναι πιο επιφυλακτικός. «Ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει οφέλη στη συνολική νοητική λειτουργία, ωστόσο τα ευρήματα διαφέρουν και δεν επιτρέπουν την υπόσχεση ότι η φυσικοθεραπεία θα βελτιώσει τη μνήμη. Αντίστοιχα, παρότι η εξάσκηση της ισορροπίας είναι χρήσιμη, παραμένει αβέβαιο σε ποιον βαθμό η άσκηση από μόνη της μειώνει τις πτώσεις σε ανθρώπους με άνοια».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Το 25% των περιπτώσεων βαρηκοΐας και το 10% των περιπτώσεων εγκεφαλικής παράλυσης στα παιδιά, υπολογίζεται ότι οφείλονται στη συγγενή λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό.

Ωστόσο για ένα νεογνό που επιβεβαιωμένα έχει μολυνθεί, η εμφάνιση αυτών των διαταραχών δεν είναι δεδομένη, καθώς σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, το 80–85% των παιδιών που γεννιούνται με τη λοίμωξη δεν θα εμφανίσουν συμπτώματα. Αυτές οι διαταραχές δεν εμφανίζονται μόνο κατά την ώρα της γέννησης του νεογνού. Χρειάζεται παρακολούθηση για πένтε τουλάχιστον έτη από μια ομάδα ειδικών που περιλαμβάνει παιδιάτρους, λοιμωξιολόγους, νευρολόγους, ωρλ, φυσικοθεραπευτές, αναπτυξιολόγους, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές. Πρόκειται για μακροχρόνια παρακολούθηση, η οποία είναι επίπονη τόσο ψυχολογικά για τους γονείς, όσο και οικονομικά για τα συστήματα υγείας διεθνώς». Οι επισημάνσεις ανήκουν στον καθηγητή Κλινικής Ιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και διευθυντή του Εργαστηρίου Κλινικής Ιολογίας στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κλινικής Ιολογίας, Γιώργο Σουρβίνο.

Στο 40–60% του πληθυσμού στις ανεπτυγμένες χώρες στο 90–100% στις αναπτυσσόμενες και υποανάπτυκτες
Ο καθηγητής παραχωρεί συνέντευξη στο Πρακτορείο Fm και στην Τάνια Μαντουβάλου, με αφορμή και το 19ο διεθνές συνέδριο για τον Κυτταρομεγαλοϊό CMV που πραγματοποιήθηκε 1 έως 4 Νοεμβρίου στην Αθήνα, με συμπροέδρους της Τοπικής Οργανωτικής Επιτροπής τον ίδιο και την καθηγήτρια Παιδιατρικής του ΕΚΠΑ Βάνα Παπαευαγγέλου. Ο κυτταρομεγαλοϊός, γνωστός ως CMV, παραμένει έξω από τη δημόσια συζήτηση, παρά το γεγονός ότι μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρά προβλήματα σε έγκυες, έμβρυα, ανοσοκατεσταλμένους και μεταμοσχευμένους. Γενικά, δεν προκαλεί σοβαρές καταστάσεις εκτός από αυτές τις ομάδες, αναφέρει ο διακεκριμένος ιολόγος επισημαίνοντας ότι επιδημιολογικά ο ιός εμφανίζεται στον γενικό πληθυσμό σε συχνότητες ανάλογα με το επίπεδο της κάθε χώρας:«Στις ανεπτυγμένες χώρες από 40 έως 60%, ενώ στις αναπτυσσόμενες και υποανάπτυκτες 90 έως 100%».

Πώς κολλάει
Ο ιός που βρίσκεται σε σωματικά υγρά, κυρίως στο σάλιο και γι’ αυτό αναφέρεται και ως ερωτικός ιός, μεταδίδεται με το φιλί και με άλλα σωματικά υγρά, ακόμα και με ούρα, σύμφωνα με τον καθηγητή. «Υπάρχει μία κακή συνήθεια των μαμάδων να φιλάνε τα μωρά τους στο στόμα. Επίσης, χρειάζεται προσοχή κατά την αλλαγή πάνας, καθώς ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να μεταδοθεί στη μητέρα μέσω της επαφής με τα ούρα του μωρού». Στο ερώτημα αν ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να μεταδοθεί από τη μητέρα στο έμβρυο, ο κ. Σουρβίνος εξηγεί ότι η κάθετη μετάδοση γίνεται μέσω του πλακούντα. «Η πρωτοπαθής λοίμωξη συμβαίνει όταν η μητέρα έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με τον ιό. Ενώ αν έχει ήδη μολυνθεί στο παρελθόν, ο ιός μπορεί να επανενεργοποιηθεί και να προκαλέσει δευτεροπαθή λοίμωξη. Όπως και οι άλλοι ερπητοϊοί, ο κυτταρομεγαλοϊός παραμένει στον οργανισμό σε λανθάνουσα κατάσταση και μπορεί να επανενεργοποιηθεί. Άρα, καθημερινές συνήθειες όπως ένα φιλί, ένα κοινό ποτήρι, αλλαγή πάνας ενός παιδιού μπορούν να αποτελέσουν τους κρίκους αυτής της αλυσίδας μετάδοσης».

Δεύτερο αίτιο μετά το σύνδρομο Down για νευρολογική αναπηρία
Πώς γίνεται ο ίδιος ο ιός για έναν άνθρωπο να περνά τελείως απαρατήρητος και για έναν άλλον να αποτελεί σοβαρή απειλή. Τι καθορίζει ποιος θα κινδυνεύσει; «Είναι ένας ιός που κοιμάται και ξυπνάει. Γι’ αυτό μιλάμε για επανενεργοποίηση, όπως συμβαίνει με όλους τους ερπητοϊούς. Το αν η λοίμωξη θα έχει σοβαρές συνέπειες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος». Όπως εξηγεί ο κ. Σουρβίνος, ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να προκαλέσει σοβαρές νευρολογικές αναπηρίες στα παιδιά, καθώς αποτελεί το δεύτερο αίτιο μετά το σύνδρομο Down. «Η συγγενής λοίμωξη συνδέεται με το 1 στα 4 περιστατικά βαρηκοΐας και το 1 στα 10 περιστατικά εγκεφαλικής παράλυσης».

Πώς επηρεάζει μεταμοσχευμένους και άλλους ασθενείς σε ανοσοκαταστολή
Τα βασικά προβλήματα, που μπορεί να προκληθούν σε μεταμοσχευμένους και ανοσοκατεσταλμένους, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι η άμεση βλάβη των οργάνων. «Ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να προκαλέσει πνευμονίτιδα, γαστρεντερίτιδα, κολίτιδα, ηπατίτιδα, αμφιβληστροειδίτιδα, σε κάποιες σπάνιες περιπτώσεις, προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, αιματολογικές διαταραχές, όπως λευκοπενία, θρομβοπενία, αναιμία. Και επίσης, μπορεί να προκαλέσει στους μεταμοσχευμένους, επιβάρυνση της λειτουργίας του μοσχεύματος, ή ακόμα και την απόρριψή του».

Τι σημαίνουν τα θετικά αντισώματα στην εγκυμοσύνη
Τι σημαίνει για μια έγκυο αν βρεθούν αντισώματα και πότε υπάρχει κίνδυνος για το έμβρυο; «Γίνεται ένας συνδυασμός ορολογικών εξετάσεων, οι οποίες δείχνουν αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη ή παλαιότερη. Οι εξετάσεις αυτές, εφόσον βρεθούν θετικές, επαναλαμβάνονται διαδοχικά και αν εξακολουθούν και δείχνουν θετικές, μπορεί να γίνει αμνιοπαρακέντηση, ώστε να αναζητηθεί με μοριακή εξέταση το DNA του ιού στο αμνιακό υγρό. Αυτό γίνεται μετά την 21η εβδομάδα. Επίσης, γίνονται απεικονιστικές προσπελάσεις στο έμβρυο, μπορεί να γίνει αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία και να απεικονιστούν διαστάσεις του εγκεφάλου που αξιολογούν οι γυναικολόγοι εμβρυομητρικής ιατρικής. Στη συνέχεια γίνεται εκτίμηση με έναν αλγόριθμο, και με βάση το σύνολο των ευρημάτων, οι ειδικοί εξηγούν στο ζευγάρι τι γνωρίζουν για την πρόγνωση και ποιες αβεβαιότητες παραμένουν, ώστε να αποφασίσει για τη συνέχιση ή τη διακοπή της κύησης».

Διεθνής προβληματισμός για το αν πρέπει να γίνει καθολικό screening
Μπορεί οι σοβαρές επιπλοκές από τον εν λόγω ιό να μην είναι συχνές, ωστόσο τι είδους πρόληψη υπάρχει και κατά πόσον γίνεται σε καθολικό επίπεδο; Ο κ. Σουρβίνος τονίζει ότι στην Ελλάδα υπάρχουν λίγα εξειδικευμένα κέντρα για αυτού του είδους τη συμβουλευτική και μάλιστα στο συνέδριο συζητήθηκαν αλγόριθμοι που βελτιώνουν την έγκαιρη ανίχνευση και παρακολούθηση της μητέρας και του εμβρύου, καθώς και η θεραπευτική προσέγγιση με αντιικά. Τα οποία όπως εξηγεί, έχουν μεγάλη αποτελεσματικότητα στα αρχικά στάδια, όμως λόγω της επιμονής του ιού μπορεί κάποιος ασθενής να αναπτύξει ανθεκτικότητα. «Κάθε έναρξη κύησης συνοδεύεται από ορολογικό έλεγχο εναντίον του κυτταρομεγαλοϊού, άρα υπάρχει ένα τέτοιο εθνικό πρόγραμμα. Ένα από τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, είναι αν πρέπει να υπάρχει ένα πρόγραμμα screening και να ελέγχονται όλα τα νεογνά για συγγενή λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό. Στην Ολλανδία και σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ, έχουν εφαρμοστεί προγράμματα νεογνικού ελέγχου, αλλά δεν ακολουθείται παντού η ίδια πρακτική. Οι απόψεις των επιστημόνων για τον καθολικό έλεγχο εξακολουθούν να διίστανται». Σε μια έγκυο που έχει ήδη μικρό παιδί, ο κ. Σουρβίνος δίνει τρεις απλές συμβουλές: Να πλένει καλά τα χέρια της με σαπούνι και νερό μετά από κάθε αλλαγή πάνας. Να αποφεύγει να τρώει με το ίδιο κουτάλι ή να πίνει από το ίδιο ποτήρι με το παιδί και να μη βάζει την πιπίλα του στο στόμα της. Και, όπως λέει, “όχι φιλί στο στόμα”».

ΑΠΕ-ΜΠΕ