Το ΕΣΥ ενισχύεται με προσωπικό και ο προγραμματισμός για το 2026 αφορά συνολικά 8.000 προσλήψεις ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, από τις οποίες 5.000 αφορούν μόνιμο προσωπικό και 3.000 αφορούν επικουρικό προσωπικό.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό Υγείας Μάριο Θεμιστοκλέους, «στο τέλος της τρέχουσας εβδομάδας ή στις αρχές της επόμενης αναμένεται η προκήρυξη περίπου 850 θέσεων για τα νοσοκομεία της χώρας, τόσο στην Αττική όσο και στην Περιφέρεια».
Ο κ. Θεμιστοκλέους, μιλώντας στο «ΣΚΑΪ», σημείωσε ότι έχει ήδη βελτιωθεί αισθητά η εικόνα συμμετοχής στις προκηρύξεις, τονίζοντας ότι στα μεγάλα νοσοκομεία της Αττικής πλέον αντιστοιχούν 6 έως 7 υποψήφιοι ανά θέση, γεγονός που δείχνει αντιστροφή της τάσης που είχε παγιωθεί κατά τη διάρκεια των μνημονίων. Αναφερόμενος στα κίνητρα για την προσέλκυση γιατρών σε απομακρυσμένες περιοχές και νησιά, υπογράμμισε ότι σε ορισμένες περιοχές προβλέπεται ενίσχυση έως και 600 ευρώ τον μήνα επιπλέον του μισθού, στις μετακινήσεις προβλέπονται 2.000 ευρώ επιπλέον, μέσω της δωρεάς του Στέλιου Χατζηιωάννου παρέχονται 1.000 ευρώ καθαρά επιπλέον του μισθού, ενώ σε συνεργασία με Περιφέρειες και Δήμους καλύπτεται σε πολλές περιπτώσεις η στέγη και, όπου είναι δυνατόν, και η διατροφή.
Για το νοσηλευτικό προσωπικό, ο υφυπουργός σημείωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη και η διαδικασία για τις μόνιμες θέσεις, ενώ για το επικουρικό προσωπικό ξεκαθάρισε ότι όσοι έχουν καταθέσει σωστά τα δικαιολογητικά τους στην πλατφόρμα θα προσληφθούν και ότι η πλατφόρμα θα ανοίξει ξανά σε περίπου 15 ημέρες. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην Αττική, αναφέροντας ότι: «Όποιος καταθέσει σωστά τα έγγραφά του στην πλατφόρμα επικουρικού νοσηλευτικού προσωπικού και διαθέτει άδεια άσκησης επαγγέλματος, θα προσληφθεί». Παράλληλα, επανέλαβε ότι «Από το 2020 έως σήμερα, όσοι προσλήφθηκαν ως επικουρικοί συνεχίζουν να παραμένουν στο σύστημα».
Στο κρίσιμο ζήτημα της αντιμετώπισης της στεγαστικής πρόκλησης και των σύγχρονων μοντέλων κοινωνικής κατοικίας επικεντρώθηκε η συζήτηση με θέμα «Social Real Estate Models: Addressing The Housing Challenge», στο πλαίσιο του Delphi Economic Forum 2026.
Ο Αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Υπερταμείου / Growthfund, Παναγιώτης Σταμπουλίδης, αναφέρθηκε στις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Υπερταμείο στην ωρίμαση ανενεργών ακινήτων του Δημοσίου για το μοντέλο της Κοινωνικής Αντιπαροχής, επισημαίνοντας ότι σχεδιάζεται η διαδικασία δημοπράτησης για περίπου 20 ακίνητα εντός του 2026.
Όπως τόνισε, τα ακίνητα αξιολογούνται με βάση την τεχνική τους ωριμότητα, τα χωροταξικά χαρακτηριστικά και τη νομική καθαρότητα, ενώ παράλληλα πραγματοποιείται χρηματοοικονομική ανάλυση, με στόχο τη διασφάλιση της βιωσιμότητας και της επενδυτικής ελκυστικότητας των έργων.
Αναφερόμενος στην πορεία του έργου, σημείωσε ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί έλεγχος σε περίπου 100 ακίνητα σε πανελλαδικό επίπεδο, ενώ παράλληλα έχουν επιτευχθεί σημαντικά ορόσημα για τη διαμόρφωση ώριμων έργων με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα. Για τα ακίνητα που θα δημοπρατηθούν εντός του 2026, οι διαδικασίες αδειοδότησης και υλοποίησης αναμένεται να εκκινήσουν το 2027.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι βασική επιδίωξη του Υπερταμείου είναι η ενημέρωση και ενεργοποίηση της αγοράς, ώστε να συμμετάσχει ουσιαστικά σε αυτό το νέο μοντέλο συνεργασίας για την κοινωνική κατοικία.
Τέλος, ανέφερε ότι εντός του Μαΐου εφέτος αναμένεται να ξεκινήσουν οι διαδικασίες ωρίμασης από το Υπερταμείο για το έργο εκσυγχρονισμού 15 φοιτητικών εστιών σε ολόκληρη τη χώρα. Η πρωτοβουλία υλοποιείται στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, με προϋπολογισμό άνω των 220 εκατ. ευρώ.
«Χρόνια πολλά στον Στρατό και το Πεζικό μας, για την εορτή του Προστάτη τους, Τροπαιοφόρου Αγίου Γεωργίου, όπως και σε όλες τις εορτάζουσες και τους εορτάζοντες».
Αυτό αναφέρει με ανάρτηση στο κοινωνικό δίκτυο Χ ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας.
Με την «Ατζέντα 2030», στον Στρατό «αλλάζουν όλα», υπογραμμίζει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας.
«Διαφορετική Δομή και Εκπαίδευση, Μακροπρόθεσμος Προγραμματισμός Αμυντικών Εξοπλισμών, αξιοποίηση των τεχνολογικών εξελίξεων. Αλλαγές σε όλα εκτός από την Αποστολή και τις Αξίες», τονίζει ο κ. Δένδιας.
Σταθερή στήριξη σε κυρίαρχη, ενωμένη και απαλλαγμένη από ξένη παρέμβαση Λιβύη, λέει η Ελλάδα
Η Ειδική Απεσταλμένη του ΓΓ ΟΗΕ στη Λιβύη, Χάνα Τέτε, προειδοποίησε το ΣΑ ΟΗΕ ότι η Λιβύη βρίσκεται σε «κρίσιμο σταυροδρόμι», τονίζοντας ότι «δεν βρισκόμαστε εκεί όπου θα θέλαμε ως προς την πρόοδο του οδικού χάρτη» και ότι η διατήρηση της σημερινής κατάστασης «νομιμοποιεί ακούσια το status quo αντί να ενθαρρύνει σοβαρές διαπραγματεύσεις».
Όπως ανέφερε, «ορισμένοι λιβυκοί παράγοντες συνεχίζουν να αγνοούν τις προσδοκίες της κοινής γνώμης», ενώ η δημιουργία «παράλληλων δομών εκτός του πλαισίου των υφιστάμενων συμφωνιών» δυσχεραίνει την προσπάθεια της Aποστολής του ΟΗΕ UNMISS για θεσμική επανένωση της χώρας.
Ενημερώνοντας το Συμβούλιο για την πορεία του πολιτικού διαλόγου, σημείωσε ότι ο «Δομημένος Διάλογος» συνεχίζεται στους τέσσερις βασικούς άξονες — ασφάλεια, διακυβέρνηση, οικονομία και εθνική συμφιλίωση/ανθρώπινα δικαιώματα — με στόχο «τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών, την ενίσχυση των κρατικών θεσμών και την υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων». Ανέφερε ότι έως τις αρχές Ιουνίου θα παρουσιαστεί τελική έκθεση με εισηγήσεις προς την πολιτική ηγεσία και το κοινό, ενώ προειδοποίησε ότι εάν δεν υπάρξει επαρκής πρόοδος «θα επανέλθω στο Συμβούλιο τον Ιούνιο για να παρουσιάσω πρόταση προώθησης της διαδικασίας».
Σε οικονομικό επίπεδο, η κ. Τέτε έκανε λόγο για συνεχιζόμενη επιδείνωση, με «πιέσεις στο νόμισμα, αύξηση τιμών, ελλείψεις καυσίμων, ανεξέλεγκτες και αδιαφανείς δημόσιες δαπάνες και αυξανόμενη φτώχεια», επισημαίνοντας ότι «το σημερινό οικονομικό μοντέλο δεν είναι πλέον βιώσιμο». Τόνισε ακόμη ότι «ο εθνικός πλούτος της Λιβύης απορροφάται σε μια στρεβλή πολιτική οικονομία που τροφοδοτεί ανεξέλεγκτες δαπάνες και εργαλειοποιεί τα έσοδα από το πετρέλαιο». Χαιρέτισε ως θετική εξέλιξη τη συμφωνία της 11ης Απριλίου για ενιαίο πλαίσιο δημοσίων δαπανών, σημειώνοντας ωστόσο ότι η αποτελεσματικότητα της θα εξαρτηθεί από «την αποτελεσματική εφαρμογή και την ανεξάρτητη εποπτεία των δημόσιων δαπανών».
Ως προς την ασφάλεια, διαπίστωσε ότι, παρά την απουσία καταγεγραμμένων παραβιάσεων της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός του 2020, «η κατάσταση ασφαλείας παραμένει εύθραυστη», με συγκρούσεις στη δυτική χώρα και συνεχιζόμενη ροή όπλων «κατά παράβαση του εμπάργκο όπλων». Ως θετικό στοιχείο κατέγραψε την κοινή στρατιωτική άσκηση στην Σύρτη μεταξύ στρατιωτικών δυνάμεων ανατολικής και δυτικής Λιβύης, χαρακτηρίζοντας την «δομικό στοιχείο για την προώθηση της ενοποίησης των στρατιωτικών και των θεσμών ασφαλείας».
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για τη συνεχιζόμενη διάσπαση της δικαιοσύνης, αναφέροντας ότι η ύπαρξη «δύο παράλληλων Ανώτατων Δικαστικών Συμβουλίων» εντείνει τη θεσμική αστάθεια και τη νομική αβεβαιότητα. Παράλληλα, έκανε λόγο για συνεχιζόμενες «αναφορές για αυθαίρετες κρατήσεις, εκφοβισμό και αντίποινα», καθώς και για επιθέσεις κατά της κοινότητας των Σούφι, που «υπογραμμίζουν τους κινδύνους για τη θρησκευτική ελευθερία και την κοινωνική συνοχή».
Κλείνοντας, η κ. Τέτε κάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας να αξιοποιήσει τη συλλογική του επιρροή ώστε «οι Λίβυοι ηγέτες να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους για ενοποίηση των θεσμών και προώθηση εθνικών εκλογών», προειδοποιώντας ότι «η ανοχή προς τους φορείς του status quo θα υπονομεύσει τις προσπάθειες διατήρησης της ενότητας και του πλούτου της χώρας και θα καθυστερήσει την πορεία προς διαρκή ειρήνη, σταθερότητα και ανάπτυξη».
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας, πρέσβυς Αγ. Μπαλτά στην τοποθέτηση της υπογράμμισε ότι ο πολιτικός χάρτης πορείας του ΟΗΕ που παρουσίασε η Ειδική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα παραμένει η πιο βιώσιμη οδός προς την ενοποίηση των κρατικών θεσμών και μια συνολική και βιώσιμη ειρήνη στη Λιβύη.
Χαιρέτισε επίσης τις πρωτοβουλίες που ενθαρρύνουν τον διάλογο μεταξύ των δύο πλευρών, στο βαθμό που συμπληρώνουν και ενισχύουν τις προσπάθειες υπό την ηγεσία του ΟΗΕ.
Η κ. Μπαλτά έκανε απολογισμό των πρόσφατων θετικών εξελίξεων και της προόδου, όπως είναι η προώθηση του δομημένου διαλόγου, η συμφωνία για έναν ενοποιημένο προϋπολογισμό και η διεξαγωγή κοινών στρατιωτικών ασκήσεων, μέσω της διαμεσολάβησης των ΗΠΑ.
Χαιρέτισε την ομόφωνη έγκριση της Απόφασης 2819 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, με την οποία ανανεώνεται το καθεστώς κυρώσεων κατά της Λιβύης και καλούνται τα κράτη μέλη και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να υποστηρίξουν έναν ολοκληρωμένο έλεγχο της Λιβυκής Αρχής Επενδύσεων (LIA).
“Είναι πλέον ουσιώδες να οριστικοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση η Ειδοποίηση Συνδρομής για την Εφαρμογή της παραγράφου 14 της Απόφασης 2769 — της οποίας την έκδοση είχε ζητήσει η Ελλάδα — ώστε να παρασχεθεί η αναγκαία σαφήνεια και να διευκολυνθεί η αποτελεσματική διαχείριση των κεφαλαίων της Λιβυκής Αρχής Επενδύσεων” τόνισε η κ. Μπαλτά.
Η κ. Μπαλτά πρόσθεσε ότι η Ελλάδα ως “διαχρονικός εταίρος της Λιβύης και με πλήρη στήριξη στην κυριαρχία, ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα της γειτονικής της χώρας, στηρίζει σταθερά τις προσπάθειες για προώθηση της πολιτικής διαδικασίας και για την επίτευξη μιας ισχυρής, σταθερής, ευημερούσας και ενωμένης Λιβύης, απαλλαγμένης από ξένη παρέμβαση και με πλήρη έλεγχο των κυρίαρχων θεσμών της”.
Οι μαϊμούδες που ζουν σε τουριστική περιοχή του Γιβραλτάρ τρώνε χώμα για να ανακουφίσουν τις στομαχικές διαταραχές που τους προκαλεί η υπερβολική κατανάλωση αλμυρών και γλυκών σνακ από τους παραθεριστές. Αυτό διαπίστωσε έρευνα, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ.
Οι περίπου 230 μακάκοι που ζουν στο Γιβραλτάρ, ο μοναδικός πληθυσμός που ζει σε ελεύθερη φύση στην Ευρώπη, έχουν παρατηρηθεί επιστημονικά να κάνουν γεωφαγία, την πρακτική της σκόπιμης κατάποσης χώματος. Η παρατήρησή τους έγινε για συνολικά 98 ημέρες μεταξύ του καλοκαιριού του 2022 και του καλοκαιριού του 2024. Όπως εντοπίστηκε, τα ζώα που έρχονται σε επαφή με τουρίστες τρώνε πολύ περισσότερο χώμα, ενώ τα ποσοστά γεωφαγίας είναι ακόμα πιο υψηλά κατά την περίοδο αιχμής των διακοπών.
Οι μακάκοι καταναλώνουν βότανα, φύλλα, σπόρους και περιστασιακά έντομα. Επίσης, οι τοπικές αρχές τούς φροντίζουν παρέχοντάς τους καθημερινά φρούτα, λαχανικά και νερό σε καθορισμένους σταθμούς σίτισης. Απαγορεύεται στους επισκέπτες να ταΐζουν τις μαϊμούδες, ωστόσο πολλοί το κάνουν, ενώ και τα ζώα συχνά κλέβουν σνακ. Κατά τη διάρκεια της παρατήρησης, διαπιστώθηκε ότι σχεδόν το ένα πέμπτο της συνολικής τροφής που κατανάλωσαν οι μακάκοι ήταν πρόχειρο φαγητό από τουρίστες.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι σνακ, όπως η σοκολάτα, τα πατατάκια, το ψωμί, τα μπισκότα και τα παγωτά διαταράσσουν τη σύνθεση του μικροβιώματος του εντέρου στα ζώα. Η κατανάλωση χώματος μπορεί να βοηθήσει στην επαναφορά της ισορροπίας στο στομάχι των πιθήκων παρέχοντας βακτήρια και μέταλλα που δεν υπάρχουν στο πρόχειρο φαγητό και είναι πιθανό να καταπραΰνει ή να αποτρέπει τον ερεθισμό που προκαλείται από την υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης και λίπους. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Scientific Reports».
*Φωτογραφία με μακάκο να τρώει μπισκότο. Credit: Martin Nicourt/Gibraltar Macaques Project
Διπλασιάστηκαν στη διάρκεια του 2025 οι οικιακοί καταναλωτές ρεύματος που επιλέγουν σταθερό (“μπλε”) τιμολόγιο σύμφωνα με τα στοιχεία της Ρυθμιστικής Αρχής για την εξέλιξη της λιανικής αγοράς ρεύματος την περασμένη χρονιά.
Συγκεκριμένα οι οικιακοί μετρητές με σταθερά τιμολόγια ήταν 867.161 τον Ιανουάριο πέρυσι (ποσοστό 14,72 % του συνόλου) και αυξήθηκαν σε 1.653.984 το Δεκέμβριο (μερίδιο 27,83 %). Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι καταναλωτές επέλεξαν την προβλεψιμότητα και την προστασία από τις διακυμάνσεις των τιμών, που εξασφαλίζουν τα σταθερά τιμολόγια.
Η πλειονότητα των καταναλωτών μετακινήθηκε στα μπλε εγκαταλείποντας τα “πράσινα” τιμολόγια που μειώθηκαν σε 3.446.037 (ποσοστό 57,98 %) από 4.140.451 στην αρχή του χρόνου (ποσοστό 70,26 %). Παρά τη σημαντική μείωση, τα πράσινα τιμολόγια εξακολουθούν να καλύπτουν την πλειονότητα των καταναλωτών. Μικρότερες απώλειες είχαν και τα κίτρινα (κυμαινόμενα) τιμολόγια που περιορίστηκαν στο 14,19 % της αγοράς , από 15,02 % στην αρχή του χρόνου.
Από τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ προκύπτει επίσης ότι η ΔΕΗ παραμένει με διαφορά ο μεγαλύτερος προμηθευτής διατηρώντας το μερίδιο του 2024 σε πλήθος μετρητών (71,84 % πέρυσι από 71,65 % το 2024).
Στη χαμηλή τάση το μερίδιο της ΔΕΗ ήταν 70,96 % (ακολουθούν Protergia με 8,78 %, Ζενίθ με 4,85 % και Ήρων με 4,67 %). Στη μέση τάση το μερίδιο της ΔΕΗ ήταν 52,54 % (Protergia: 18,11 %, Ήρων: 11,53 %, NRG: 5,46 %). Στην υψηλή τάση (μεγάλες επιχειρήσεις) η ΔΕΗ έχει το 54,99 % και ακολουθούν METLEN (16,33%) και Ήρων (13,07 %). Διαφορετική είναι η εικόνα των μεριδίων με κριτήριο τον όγκο της κατανάλωσης: στη χαμηλή και τη μέση τάση η ΔΕΗ παραμένει πρώτη με 60,99 % και 34,04 % αντίστοιχα ενώ στην υψηλή τάση το μεγαλύτερο μερίδιο έχει η METLEN με 52,06 %.
Το 2025 καταγράφεται επίσης σημαντική μείωση των καταναλωτών σε καθεστώς καθολικής υπηρεσίας, που ήταν πάνω από 170.000 στο τέλος του 2024 και περιορίστηκαν σε 85.000 το Δεκέμβριο του 2025.
Την ερχόμενη Δευτέρα, 27 Απριλίου, ανοίγει η πλατφόρμα του προγράμματος «Νταντάδες της Γειτονιάς» (ntantades.gov.gr), για την υποβολή αιτήσεων, η οποία στην παρούσα φάση αφορά αποκλειστικά την εγγραφή επιμελητών και επιμελητριών, όπως έκανε γνωστό σήμερα η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου.
Η υπουργός ανέφερε ότι στο επίσημο δίκτυο φροντίδας εντάσσονται όχι μόνο επαγγελματίες, αλλά και άνθρωποι του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος, όπως παππούδες και γιαγιάδες, καθώς και φοιτήτριες, προσφέροντας ένα σύγχρονο και οργανωμένο πλαίσιο φύλαξης για βρέφη από 2 μηνών έως 2,5 ετών. Παράλληλα, σημείωσε ότι κάθε επιμελητής μπορεί να φροντίζει έως και τρία παιδιά, ενώ δίνεται η δυνατότητα στους γονείς να αλλάξουν επιμελητή εάν το επιθυμούν.
Μιλώντας σήμερα στον τηλεοπτικό σταθμό ΑΝΤ1, η κ. Μιχαηλίδου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στα αυστηρά κριτήρια ασφάλειας που διέπουν τη λειτουργία του προγράμματος. Όπως εξήγησε, οι ενδιαφερόμενοι εγγράφονται στο ειδικό μητρώο μόνο εφόσον διαθέτουν λευκό ποινικό μητρώο και τα απαραίτητα πιστοποιητικά υγείας, ενώ η ένταξή τους προϋποθέτει τρίωρη διαδικτυακή επιμόρφωση από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Παράλληλα, είναι απαραίτητη η παρακολούθηση μαθημάτων πρώτων βοηθειών από το ΕΚΑΒ ή τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, ώστε η φροντίδα των παιδιών να παρέχεται με όρους ασφάλειας, υπευθυνότητας και πλήρους προστασίας.
Το πρόγραμμα παρέχει ενίσχυση 500 ευρώ τον μήνα σε γονείς με πλήρη απασχόληση και 300 ευρώ σε γονείς με μερική απασχόληση ή σε αναζήτηση εργασίας. Για ένα παιδί, το ατομικό εισόδημα της μητέρας μπορεί να ανέρχεται έως τις 24.000 ευρώ, για δύο παιδιά έως τις 27.000 ευρώ, ενώ για οικογένειες με περισσότερα από τρία παιδιά δεν ισχύουν εισοδηματικά κριτήρια. Όπως τόνισε η υπουργός, τα κριτήρια είναι ελαστικά και έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε το πρόγραμμα να απευθύνεται σε όσο το δυνατόν περισσότερες οικογένειες που έχουν πραγματική ανάγκη στήριξης.
Τέλος, η υπουργός έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στη δυνατότητα συμμετοχής συνταξιούχων ως επιμελητών, διευκρινίζοντας ότι μπορούν να εργαστούν στο πρόγραμμα χωρίς καμία περικοπή ή παρακράτηση της σύνταξής τους. Με αυτόν τον τρόπο, όπως επεσήμανε, αξιοποιούνται με θεσμικό τρόπο η εμπειρία, η διαθεσιμότητα και η προσφορά ανθρώπων που μπορούν να στηρίξουν έμπρακτα την οικογένεια.
Τρία στοχευμένα μέτρα για τη διαχείριση των ιδιωτικών χρεών ενεργοποιεί το οικονομικό επιτελείο, επιχειρώντας να δώσει ανάσα σε οφειλέτες με συσσωρευμένες υποχρεώσεις, χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική ισορροπία και η «κουλτούρα πληρωμών».
Όπως ανακοίνωσαν την Τετάρτη ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο αρμόδιος υφυπουργός Γιώργος Κώτσηρας και η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους κατά τη συνέντευξη Τύπου για την εξειδίκευση όσων ανακοίνωσε το μεσημέρι ο πρωθυπουργός:
– Πρώτον, δίνεται δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού, υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης θα εξοφλήσει τουλάχιστον το 25% της βασικής οφειλής και θα ρυθμίσει το υπόλοιπο. Η δυνατότητα αυτή ωφελεί 1,5 εκατομμύρια εν δυνάμει δικαιούχους. Ωστόσο θα παρέχεται μία φορά (άπαξ) και λειτουργεί ως «δεύτερη ευκαιρία» για όσους έχουν μπλοκαρισμένους λογαριασμούς.
– Δεύτερον, διευρύνεται ο εξωδικαστικός μηχανισμός, με το όριο ένταξης να μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τη διαδικασία σε περίπου 300.000 επιπλέον οφειλέτες. Το βασικό του πλεονέκτημα είναι ότι, ανάλογα με την οικονομική εικόνα του οφειλέτη, μπορεί να προβλέπει ακόμη και «κούρεμα» της οφειλής, ενώ το επιτόκιο διαμορφώνεται περίπου στο 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης.
– Τρίτον, ενεργοποιείται ρύθμιση για παλαιές οφειλές σε έως 72 δόσεις, η οποία τίθεται σε εφαρμογή από τον Ιούνιο. Αφορά χρέη που δημιουργήθηκαν έως τις 31/10/2023 και δεν βρίσκονται σε ενεργή ρύθμιση, δηλαδή τη μεγάλη μάζα των οφειλών, καθώς πάνω από το 90% των ληξιπρόθεσμων χρεών έχει δημιουργηθεί έως εκείνη την περίοδο. Η ρύθμιση δεν προβλέπει «κούρεμα» και λειτουργεί με χαρακτηριστικά αντίστοιχα των πάγιων ρυθμίσεων, με επιτόκιο 5,84% και ελάχιστη δόση τα 30 ευρώ, δίνοντας περισσότερο χρόνο αποπληρωμής.
Το οικονομικό επιτελείο ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορεί να επεκτείνει οριζόντια την πάγια ρύθμιση σε περισσότερες δόσεις, καθώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είχε σημαντικό δημοσιονομικό κόστος – που εκτιμάται άνω των 2,5 δισ. ευρώ ετησίως – και θα έθετε σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα. Γι’ αυτό και διατηρείται ο βασικός κανόνας: οι τρέχουσες οφειλές εξυπηρετούνται μέσω της πάγιας ρύθμισης (έως 24 ή 48 δόσεις), ενώ για τα παλαιά χρέη της κρίσης δίνεται η ειδική διευκόλυνση των 72 δόσεων.
Στην πράξη, οι τρεις επιλογές λειτουργούν εναλλακτικά και ο κάθε οφειλέτης καλείται να επιλέξει τι τον συμφέρει περισσότερο: μια απλή ρύθμιση δόσεων για τα παλαιά χρέη, τη συνέχιση της πάγιας για τα νέα ή τον εξωδικαστικό που μπορεί να προσφέρει καλύτερους όρους και μείωση της οφειλής. Με αυτό το μοντέλο επιχειρείται να κλείσει ο κύκλος των χρεών της κρίσης, χωρίς να ανοίξει ένας νέος.
Ο Μάρτιος του 2026 αποδείχθηκε ένας μήνας ορόσημο για τη διατλαντική συμμαχία, καθώς ο πόλεμος που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν δεν προκάλεσε μόνο μια τεράστια ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, αλλά αποκάλυψε και ένα βαθύ, υπαρξιακό ρήγμα στους κόλπους του ΝΑΤΟ. Η άρνηση πολλών ευρωπαϊκών κρατών να συνδράμουν την αμερικανική πολεμική προσπάθεια πυροδότησε μια κρίση εμπιστοσύνης, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την ενότητα και το ίδιο το μέλλον του Οργανισμού. Η στάση των συμμάχων, τα σενάρια που γεννήθηκαν από αυτήν και η ζοφερή προοπτική μιας ενδεχόμενης αποχώρησης των ΗΠΑ συνθέτουν την εικόνα της πιο σοβαρής δοκιμασίας που έχει αντιμετωπίσει το ΝΑΤΟ στη σύγχρονη ιστορία του.
ΜΕΡΟΣ 1ο. ΤΟ ΚΥΜΑ ΤΗΣ ΑΡΝΗΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ ΙΡΑΝ
Γράφει ο Βαγγέλης Χωραφάς
Η αντίδραση της Ευρώπης στην αμερικανική επιχείρηση κατά του Ιράν ήταν ένα πρωτοφανές κύμα άρνησης και επιφυλακτικότητας.
Σύμφωνα με τις πρόσφατες εξελίξεις του Μαρτίου 2026, τρεις κύριες ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει σε σημαντικούς περιορισμούς ή πλήρη άρνηση χρήσης του εναέριου χώρου και των βάσεων τους στις ΗΠΑ για τις επιχειρήσεις στον πόλεμο κατά του Ιράν:Η Ισπανία ανακοίνωσε στις 30 Μαρτίου 2026 ότι κλείνει πλήρως τον εναέριο χώρο της για αμερικανικά αεροσκάφη που εμπλέκονται σε επιθέσεις κατά του Ιράν. Η απόφαση περιλαμβάνει και την απαγόρευση χρήσης των από κοινού διαχειριζόμενων βάσεων Rota και Morón για τον σκοπό αυτό.
Η Ιταλία αρνήθηκε την άδεια προσγείωσης σε αμερικανικά βομβαρδιστικά στη βάση Sigonella της Σικελίας, τα οποία κατευθύνονταν προς τη Μέση Ανατολή. Η ιταλική κυβέρνηση επικαλέστηκε την έλλειψη προηγούμενης κοινοβουλευτικής έγκρισης και διεθνών συνθηκών που περιορίζουν τη χρήση της βάσης σε ειρηνικούς ή εκπαιδευτικούς σκοπούς.
Η Γαλλία περιόρισε τη χρήση του εναέριου χώρου της, αρνούμενη πτήσεις αεροσκαφών που μετέφεραν αμερικανικό οπλισμό προς το Ισραήλ και το Ιράν.
Αυτές οι κινήσεις έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, με τον πρόεδρο Τραμπ να επικρίνει δημόσια τους συμμάχους του ΝΑΤΟ για έλλειψη υποστήριξης.
Επίσης, σε σχέση με τον πόλεμο στο Ιράν τον Μάρτιο του 2026, η Πολωνία έλαβε μια σειρά από αρνητικές αποφάσεις προς τις ΗΠΑ, εστιάζοντας στη διατήρηση της δικής της αμυντικής ικανότητας: Η Πολωνία απέρριψε ανεπίσημο αίτημα της κυβέρνησης Τραμπ για τη μεταφορά ή αναδιάταξη των αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot από το πολωνικό έδαφος προς τη Μέση Ανατολή. Ο Πολωνός υπουργός Άμυνας δήλωσε ότι τα συστήματα αυτά είναι απαραίτητα για την προστασία των πολωνικών ουρανών και της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ ξεκαθάρισε στις 17 Μαρτίου 2026 ότι η Πολωνία δεν θα στείλει χερσαίες, αεροπορικές ή ναυτικές δυνάμεις στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η σύγκρουση δεν επηρεάζει άμεσα την εθνική της ασφάλεια. Παρά το κάλεσμα του Ντόναλντ Τραμπ προς τους συμμάχους για προστασία των εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, η Βαρσοβία αρνήθηκε να στείλει πλοία, δίνοντας προτεραιότητα στη διασφάλιση της Βαλτικής Θάλασσας. Παράλληλα, ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, απέκλεισε το ενδεχόμενο χρήσης πολωνικών βάσεων για επιχειρήσεις κατά της Τεχεράνης και διευκρίνισε ότι η αντιπυραυλική βάση στο Redzikowo δεν πρόκειται να εμπλακεί στη συγκεκριμένη σύγκρουση.
Οι αποφάσεις αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κύμα άρνησης από ευρωπαίους συμμάχους, το οποίο έχει οδηγήσει σε αυξανόμενη διπλωματική ένταση εντός του ΝΑΤΟ.
Πέρα από την Ισπανία, την Ιταλία, τη Γαλλία και την Πολωνία, αρκετές άλλες χώρες του ΝΑΤΟ έχουν εκφράσει σοβαρές αντιρρήσεις ή έχουν αρνηθεί τη συμμετοχή τους στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν (Μάρτιος 2026).
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο υπουργός Άμυνας Μπορίς Πιστόριους δήλωσαν κατηγορηματικά ότι η Γερμανία δεν θα συμμετάσχει στρατιωτικά, τονίζοντας ότι «αυτός δεν είναι δικός μας πόλεμος». Η γερμανική κυβέρνηση απέρριψε το αίτημα των ΗΠΑ για αποστολή πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει εντολή από το ΝΑΤΟ ή τον ΟΗΕ.
Αν και παραδοσιακός σύμμαχος, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ξεκαθάρισε ότι η Βρετανία δεν θα εμπλακεί σε έναν ευρύτερο πόλεμο για την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Παρόλο που αρχικά υπήρξαν περιορισμοί, το Λονδίνο επέτρεψε τη χρήση βάσεων μόνο για «περιορισμένες αμυντικές ενέργειες» και αρνήθηκε τη συμμετοχή σε μια αποστολή του ΝΑΤΟ στα Στενά του Ορμούζ.
Το Βέλγιο απέκλεισε κάθε στρατιωτική συμμετοχή, ενώ ο Καγκελάριος της Αυστρίας Κρίστιαν Στόκερ δήλωσε ότι η Ευρώπη «δεν θα αφήσει τον εαυτό της να εκβιαστεί» για να συμμετάσχει στην εκστρατεία στη Μέση Ανατολή.
Σε κεντρικό επίπεδο, ο Γενικός Γραμματέας Μαρκ Ρούτε τόνισε ότι το ΝΑΤΟ ως οργανισμός δεν θα παρασυρθεί στη σύγκρουση, καθώς δεν υπάρχει υποχρέωση συλλογικής άμυνας (Άρθρο 5) για τη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.
Παράλληλα, η στάση της Τουρκίας τον Μάρτιο του 2026 χαρακτηρίζεται από μια δυαδικότητα: άρνηση συμμετοχής στις επιθετικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ/Ισραήλ, αλλά ενίσχυση της αμυντικής της προστασίας μέσω του ΝΑΤΟ λόγω των ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων.
Η Άγκυρα διατήρησε μια αυστηρή πολιτική ουδετερότητας όσον αφορά τη χρήση του εδάφους της για επιθέσεις. Απέρριψε αιτήματα (ή φήμες για αιτήματα) των ΗΠΑ για τη χρήση της βάσης Incirlik ως ορμητήριο για αεροσκάφη ανεφοδιασμού ή βομβαρδιστικά κατά του Ιράν. Δήλωσε ότι δεν επιτρέπει τη χρήση του εναέριου χώρου της για επιχειρησιακούς σκοπούς σε οποιαδήποτε σύγκρουση στην οποία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος. Η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Τουρκίας χαρακτήρισε ως «παραπληροφόρηση» τους ισχυρισμούς ότι η χώρα υποστηρίζει τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Παρά την άρνηση βοήθειας στις ΗΠΑ, η Τουρκία βασίστηκε πλήρως στις υποδομές του ΝΑΤΟ για την προστασία της, καθώς ιρανικοί πύραυλοι έχουν παραβιάσει τον εναέριο χώρο της τέσσερις φορές μέσα στον Μάρτιο. Μετά τις επανειλημμένες αναχαιτίσεις ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ, η Συμμαχία ανακοίνωσε την ανάπτυξη επιπλέον συστημάτων Patriot στις βάσεις Incirlik (στα νότια) και Malatya (στα νοτιοανατολικά, κοντά στο ραντάρ του Kurecik). Το ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης του ΝΑΤΟ στο Kurecik παραμένει κρίσιμο στοιχείο για τον εντοπισμό των εκτοξεύσεων από το Ιράν, παρέχοντας τα απαραίτητα δεδομένα για τις αναχαιτίσεις. Η Τουρκία τόνισε ότι, ενώ δεν χρησιμοποιεί τα δικά της συστήματα S-400, οι ενσωματωμένες άμυνες του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο είναι αυτές που εξουδετερώνουν τις απειλές προς το έδαφός της.
Η Τουρκία προσπάθησε να ισορροπήσει, λειτουργώντας ως διαμεσολαβητής για τον τερματισμό του πολέμου, μαζί με το Πακιστάν και την Αίγυπτο, χωρίς να το επιτύχει, ενώ ταυτόχρονα απαιτεί από το ΝΑΤΟ να εγγυηθεί την ασφάλεια των συνόρων της από τα «ακούσια» ή σκόπιμα πλήγματα της Τεχεράνης.
Στον πόλεμο κατά του Ιράν (Μάρτιος 2026), η υποστήριξη από τις χώρες του ΝΑΤΟ προς τις ΗΠΑ είναι περιορισμένη και χωρίζεται σε δύο επίπεδα: την άμεση στρατιωτική εμπλοκή και την έμμεση υποστήριξη μέσω υποδομών.
Ελάχιστες χώρες παρέχουν άμεση ή έμμεση στρατιωτική βοήθεια.
Η Ολλανδία είναι η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που έστειλε φρεγάτα στην περιοχή για να συμμετάσχει ενεργά στην προστασία των αμερικανικών αεροπλανοφόρων και στην αναχαίτιση ιρανικών πυραύλων.
Το Ηνωμένο Βασίλειο παρότι αρνήθηκε συμμετοχή σε χερσαία εισβολή, οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο (Ακρωτήρι) χρησιμοποιούνται για πτήσεις αναγνώρισης και υποστήριξης των αμερικανικών επιχειρήσεων.
Σε ότι αφορά την Ελλάδα, η βάση της Σούδας στην Κρήτη παραμένει κεντρικός κόμβος για τον ανεφοδιασμό και τη συντήρηση του αμερικανικού 6ου Στόλου που επιχειρεί στην Ανατολική Μεσόγειο. Ταυτόχρονα, η ελληνική συστοιχία Patriot που εδρεύει στη Σαουδική Αραβία, είχε εμπλοκή στην κατάρριψη ιρανικών πυραύλων και drones που απείλησαν σαουδαραβικές υποδομές.
Αλλά και η Γερμανία και η Ιταλία, προσπάθησαν να μετριάσουν την άρνηση τους για εμπλοκή στον πόλεμο. Παρά τις πολιτικές αρνήσεις για συμμετοχή στις επιχειρήσεις, επιτρέπουν τη λειτουργία των υπαρχουσών αμερικανικών βάσεων (Ramstein, Aviano) για διοικητική μέριμνα, μεταφορές τραυματιών και επικοινωνίες, εφόσον δεν αποτελούν ορμητήριο άμεσων επιθέσεων.
Οι χώρες της Βαλτικής (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία) παρέχουν πλήρη διπλωματική κάλυψη στις ΗΠΑ στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, φοβούμενες ότι μια αποδυνάμωση της αμερικανικής ισχύος θα αποθρασύνει τη Ρωσία στα δικά τους σύνορα.
ΜΕΡΟΣ 2ο: ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΝΑΤΟ
Το πολιτικό χάσμα που αποκάλυψε η κρίση στο Ιράν γέννησε έντονο προβληματισμό στους διπλωματικούς και στρατιωτικούς κύκλους, με τρία κυρίαρχα σενάρια να διαμορφώνονται για το μέλλον της Συμμαχίας. Κάθε σενάριο αντανακλά μια διαφορετική φιλοσοφία για τον ρόλο του ΝΑΤΟ στον 21ο αιώνα και υποστηρίζεται από διαφορετικά στρατόπεδα εντός του διατλαντικού άξονα.
Το Σενάριο της «Ευρωπαϊκής Χειραφέτησης» (Strategic Autonomy)
Το πρώτο σενάριο, που υποστηρίζεται ένθερμα από τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τη γερμανική κυβέρνηση, βλέπει την κρίση ως την οριστική απόδειξη ότι η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει τη δική της στρατηγική αυτονομία. Σύμφωνα με αυτή την οπτική, η άρνηση της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Γαλλίας να διευκολύνουν τις ΗΠΑ δεν ήταν μια απλή διαφωνία, αλλά μια θεμελιώδης πράξη διεκδίκησης της ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Οι υποστηρικτές του, όπως το γαλλικό Institut Montaigne και το γερμανικό Friedrich-Ebert-Stiftung, προβλέπουν τη δημιουργία ενός «σκληρού πυρήνα» εντός του ΝΑΤΟ (με άξονα Γαλλία-Γερμανία-Ισπανία), ο οποίος θα επικεντρώνεται αποκλειστικά στην άμυνα της ευρωπαϊκής ηπείρου και θα αρνείται να ακολουθεί τις ΗΠΑ σε επεμβάσεις εκτός της γεωγραφικής περιοχής της Συμμαχίας, ειδικά όταν αυτές δεν έχουν τη σφραγίδα του Διεθνούς Δικαίου. Η συνέπεια θα ήταν ένας μετασχηματισμός του ΝΑΤΟ σε έναν οργανισμό με κύριο και σχεδόν αποκλειστικό σκοπό την αποτροπή έναντι της Ρωσίας, ενώ η Ευρώπη θα αναλάμβανε αυτόνομα τη διαχείριση κρίσεων στην περιφέρειά της.
Το Σενάριο του «Διμερούς/Συναλλακτικού ΝΑΤΟ» (Transactional NATO)
Στην αντίπερα όχθη, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, εξοργισμένη από τη στάση των Ευρωπαίων, προωθεί ένα ριζικά διαφορετικό μοντέλο. Εκφραστές αυτής της γραμμής, όπως ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, έχουν δηλώσει ότι η αμερικανική προστασία «δεν είναι λευκή επιταγή». Το σενάριο αυτό προβλέπει τη μετατροπή της Συμμαχίας σε μια συναλλακτική σχέση. Οι ΗΠΑ θα προσφέρουν πλήρη αμυντική κάλυψη, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής ομπρέλας και της εφαρμογής του Άρθρου 5, μόνο σε «πιστούς» συμμάχους που ευθυγραμμίζονται με τις αμερικανικές προτεραιότητες, όπως οι χώρες της Βαλτικής και η Ολλανδία, που στήριξαν, άμεσα ή έμμεσα, την επιχείρηση στο Ιράν. Αυτό θα οδηγούσε de facto σε μια διάσπαση της Συμμαχίας σε χώρες «πρώτης ταχύτητας» και «δεύτερης ταχύτητας», με τις τελευταίες να αντιμετωπίζουν μια αβέβαιη κατάσταση ασφαλείας. Μια τέτοια εξέλιξη θα ακύρωνε την έννοια της συλλογικής άμυνας και θα μετέτρεπε το ΝΑΤΟ σε ένα δίκτυο διμερών συμφωνιών υπό την αμερικανική ηγεμονία.
Το Σενάριο της «Τεχνολογικής Συγχώνευσης» (Functional NATO)
Ένα τρίτο, πιο πραγματιστικό σενάριο, υποστηρίζεται από πρόσωπα όπως ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, και χώρες με πιο σύνθετη θέση, όπως η Τουρκία. Αυτή η προσέγγιση αναγνωρίζει το πολιτικό χάσμα ως αγεφύρωτο, αλλά εστιάζει στο γεγονός ότι η τεχνολογική και επιχειρησιακή συνεργασία παραμένει αναντικατάστατη. Η επιτυχής αναχαίτιση των ιρανικών πυραύλων πάνω από την Τουρκία, χάρη στο ραντάρ του ΝΑΤΟ στο Kurecik και τις συστοιχίες Patriot, απέδειξε ότι η στρατιωτική υποδομή της Συμμαχίας λειτουργεί κανονικά. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, το ΝΑΤΟ θα επιβιώσει ως ένας καθαρά τεχνολογικός και λειτουργικός οργανισμός-μια «εργαλειοθήκη»- που θα εστιάζει στην ανταλλαγή πληροφοριών, στα κοινά συστήματα αεράμυνας και στη διαλειτουργικότητα. Θα έπαυε όμως να λειτουργεί ως ένα ομοιογενές πολιτικό σώμα που λαμβάνει ομόφωνες αποφάσεις για πολέμους. Αυτό θα διατηρούσε την αποτρεπτική ισχύ της Συμμαχίας έναντι εξωτερικών απειλών, αλλά θα την αποστερούσε από μια κοινή εξωτερική πολιτική, αφήνοντας τα κράτη-μέλη ελεύθερα να ακολουθούν διαφορετικές πορείες σε διεθνείς κρίσεις. Το μεγαλύτερο ερώτημα που πλανάται πάνω από όλα τα σενάρια παραμένει η «Ρωσική Παράμετρος»: η εκμετάλλευση του ρήγματος από τη Μόσχα, η οποία θα μπορούσε να δοκιμάσει την αξιοπιστία της αποδυναμωμένης αμερικανικής εγγύησης προς τους «άπιστους» συμμάχους.
Εκτός από τα τρία βασικά, υπάρχουν και οι εξής εκδοχές:
Το Σενάριο της «Σταδιακής Αποχώρησης» (Slow Retrenchment): Οι ΗΠΑ δεν διαλύουν το ΝΑΤΟ, αλλά αποσύρουν σταδιακά πόρους από την Ευρώπη για να εστιάσουν στην Ασία και τη Μέση Ανατολή, αφήνοντας την Ευρώπη να διαχειριστεί μόνη της τη Ρωσία.
Το Σενάριο της «Περιφερειοποίησης» (Clustered Defence): Το ΝΑΤΟ διασπάται σε μικρότερες περιφερειακές συμμαχίες. Για παράδειγμα, μια «Βόρεια-Ανατολική Συμμαχία» (Πολωνία, Βαλτικές, Σκανδιναβία) που παραμένει στενά συνδεδεμένη με τις ΗΠΑ, και μια «Μεσογειακή-Δυτική ομάδα» που κρατά αποστάσεις.
Το Σενάριο της «Κατάρρευσης της Συνοχής» (Total Fragmentation): Αναλυτές προειδοποιούν ότι η αποτυχία του ΝΑΤΟ να δράσει ενιαία στο Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε μια επιστροφή της Ευρώπης σε καταστάσεις στρατηγικής ασυμβατότητας και εθνικών ανταγωνισμών, καταργώντας de facto τη Συμμαχία.
Η τρέχουσα κρίση θεωρείται από πολλούς ως το «τεστ κοπώσεως» που θα καθορίσει αν το ΝΑΤΟ θα επιβιώσει μετά το 2026 ή αν θα αντικατασταθεί από ένα νέο δίκτυο διμερών αμυντικών συμφωνιών.
ΜΕΡΟΣ 3ο: ΣΕΝΑΡΙΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΗΠΑ
Η πλέον ακραία, αλλά όλο και πιο συζητήσιμη, εξέλιξη μετά την κρίση του Μαρτίου 2026 είναι η πλήρης αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Μια τέτοια κίνηση, που αποτελεί ανοιχτή απειλή της κυβέρνησης Τραμπ προς τους Ευρωπαίους «αχάριστους» συμμάχους, θα σηματοδοτούσε το τέλος της αρχιτεκτονικής ασφαλείας που θεμελιώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και θα ανάγκαζε την Ευρώπη να αντιμετωπίσει μόνη της ένα εφιαλτικό μέλλον. Διεθνή ινστιτούτα, όπως το IISS, εξετάζουν ήδη τα πιθανά σενάρια αυτής της «επόμενης ημέρας».
Το πρώτο και πιο άμεσο σενάριο είναι η βίαιη γέννηση μιας Ευρωπαϊκής Αμυντικής Ένωσης. Χωρίς την αμερικανική ομπρέλα, η Ευρώπη θα αναγκαζόταν να καλύψει μόνη της ένα τεράστιο κενό ασφαλείας. Το πιο κρίσιμο θα ήταν το πυρηνικό κενό. Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα έπρεπε να αποφασίσουν αν θα μπορούσαν και θα ήθελαν να επεκτείνουν τη δική τους πυρηνική αποτροπή για να καλύψουν ολόκληρη την ήπειρο, από την Πορτογαλία μέχρι την Πολωνία, κάτι το οποίο δεν γίνεται με τα σημερινά μέσα που διαθέτουν. Το οικονομικό κόστος θα ήταν αστρονομικό. Μελέτες εκτιμούν ότι η Ευρώπη θα χρειαζόταν άμεσες επενδύσεις άνω του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων για να αντικαταστήσει τις αμερικανικές δυνατότητες σε στρατηγικές μεταφορές, δορυφορικές επικοινωνίες, πληροφορίες (intelligence) και δομές διοίκησης. Οι αμυντικές δαπάνες κάθε χώρας θα έπρεπε να εκτοξευθούν πολύ πάνω από το 3% του ΑΕΠ, ένα πολιτικά επώδυνο μέτρο.
Μια εναλλακτική, που προτείνεται από κύκλους της κυβέρνησης Τραμπ, είναι το σενάριο του «Αδρανούς ΝΑΤΟ» (Dormant NATO). Σε αυτή την περίπτωση, το ΝΑΤΟ δεν διαλύεται επίσημα, αλλά οι ΗΠΑ αποσύρουν το σύνολο των δυνάμεων τους και παύουν τη συμμετοχή τους στις δομές του. Η Συμμαχία θα έμπαινε «στον πάγο», με την καθημερινή ευθύνη της άμυνας να πέφτει αποκλειστικά στους Ευρωπαίους. Θεωρητικά, θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί ξανά σε περίπτωση μιας υπαρξιακής κρίσης, αλλά στην πράξη, η αξιοπιστία της θα ήταν μηδενική.
Το πιο απαισιόδοξο σενάριο είναι η πλήρης διάλυση και η επιστροφή στις περιφερειακές συμμαχίες. Με την αποχώρηση των ΗΠΑ, ο πανικός θα οδηγούσε στην κατάρρευση της συλλογικής δομής. Χώρες της ανατολικής πτέρυγας, όπως η Πολωνία και οι Βαλτικές, θα επιδίωκαν πάση θυσία απευθείας διμερείς αμυντικές συμφωνίες με την Ουάσιγκτον, προσφέροντας γη και ύδωρ για να διατηρήσουν την αμερικανική παρουσία στο έδαφός τους. Δυτικά κράτη, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, θα προσπαθούσαν να χτίσουν τον δικό τους πόλο. Το αποτέλεσμα θα ήταν μια κατακερματισμένη Ευρώπη, γεμάτη ανταγωνισμούς, ένα γεωπολιτικό κενό στο οποίο η Ρωσία θα αναδεικνυόταν σε κυρίαρχο ρυθμιστή.
Λόγω της απόσυρσης των αμερικανικών πυρηνικών κεφαλών από χώρες όπως η Γερμανία και η Τουρκία, συζητείται η δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού πυρηνικού προγράμματος (Euro-deterrent) υπό γαλλική ηγεμονία, κάτι που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητο. Πρόκειται για μια «Ευρωπαϊκή Πυρηνική Αποτροπή», η οποία δεν είναι πειστική ως βιώσιμη προοπτική. Ο πυρήνας της στρατηγικής Μακρόν βασίζεται στη συνεργασία με οκτώ ευρωπαϊκές χώρες: τη Γερμανία, τη Μεγάλη Βρετανία, την Πολωνία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ελλάδα. Σύμφωνα με το σχέδιο, οι χώρες αυτές θα μπορούν να φιλοξενούν στο έδαφός τους γαλλικές «στρατηγικές αεροπορικές δυνάμεις», δηλαδή μαχητικά αεροσκάφη με πυρηνικές ικανότητες, όπως τα Rafale. Στόχος είναι η διασπορά των γαλλικών πυρηνικών δυνατοτήτων σε όλη την Ευρώπη, ώστε να περιπλέκονται οι υπολογισμοί οποιουδήποτε αντιπάλου. Παρόλο που η Γαλλία διατηρεί την αποκλειστική κυριαρχία στην απόφαση χρήσης αυτών των όπλων, δηλαδή δεν θα υπάρχει ο «πυρηνικός διαμοιρασμός» που επιθυμούν οι Γερμανοί, όμως η συμμετοχή των συμμάχων σε ασκήσεις και η παροχή βάσεων, τους καθιστά αναπόσπαστο μέρος του νέου αυτού αποτρεπτικού μηχανισμού.
Σε κάθε περίπτωση, όπως συνοψίζουν οι αναλυτές, χωρίς τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ «όπως το γνωρίζουμε σήμερα» θα πέθαινε. Η Ευρώπη θα βρισκόταν αντιμέτωπη με μια αδυσώπητη επιλογή: είτε να επωμιστεί ένα δυσθεώρητο οικονομικό και πολιτικό κόστος για να χτίσει από το μηδέν τη δική της αυτόνομη άμυνα, είτε να αποδεχτεί μια νέα, διαιρεμένη πραγματικότητα, με μια μόνιμη ρωσική σφαίρα επιρροής στα ανατολικά της σύνορα.
Ο αριθμός των μεταναστών που διαμένουν στην ΕΕ ανήλθε σε αριθμό ρεκόρ 64,2 εκατομμυρίων μέσα στο 2025, αυξημένος κατά περίπου 2,1 εκατομμύρια σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύτηκε σήμερα από το Κέντρο Έρευνας και Ανάλυσης της Μετανάστευσης (CReAM) του ανεξάρτητου ερευνητικού ιδρύματος RFBerlin.
Ο αντίστοιχος αριθμός το 2010 ήταν 40 εκατομμύρια, αναφέρει η έκθεση επικαλούμενη στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας Eurostat και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Η Γερμανία εξακολουθεί να υποδέχεται τους περισσότερους ανθρώπους που έχουν γεννηθεί σε άλλη χώρα (18 εκατομμύρια), εκ των οποίων το 72% είναι σε ηλικία απασχόλησης, ενώ η Ισπανία κατέγραψε την ταχύτερη πρόσφατη αύξηση με επιπλέον 700.000 ανθρώπους να έχουν προστεθεί στον γεννημένο στο εξωτερικό πληθυσμό της που ανέρχεται σε 9,5 εκατομμύρια.
“Η Γερμανία παραμένει ο κύριος προορισμός για μετανάστες στην Ευρώπη, τόσο σε απόλυτους όρους όσο και–σε έναν σημαντικό βαθμό– σε σχέση με τον πληθυσμό της”, σχολιάζει ο Τομάζο Φρατίνι, ένας από τους συγγραφείς της έκθεσης.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα μοντέλα μετανάστευσης είναι άνισα στο μπλοκ με το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα και την Κύπρο να έχουν υψηλότερα ποσοστά μεταναστών σε σχέση με το μέγεθος του πληθυσμού.
Οι αιτήσεις ασύλου επίσης εμφανίζονται να συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες χώρες με την Ισπανία, την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία να δέχονται σχεδόν τα τρία τέταρτα όλων των αιτήσεων.Η Γερμανία φιλοξένησε τον υψηλότερο αριθμό προσφύγων συνολικά: 2,7 εκατομμύρια.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
