
Περίληψη:
Η τριμερής σύνοδος Σι, Τραμπ και Πούτιν στο Σεντζέν περιορίστηκε σε γενικές δεσμεύσεις για μείωση πυρηνικών κινδύνων, μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, ασυλία αξιωματούχων και αύξηση πετρελαίου, χωρίς συγκεκριμένες συμφωνίες για τα οπλοστάσια ή σχέδιο συνέχειας. Παρά τη συμβολική βαρύτητα που ανησύχησε την Ευρώπη, την Ουκρανία και Ασιάτες συμμάχους των ΗΠΑ, οι βαθιές στρατηγικές διαφορές και τα εντάλματα του ΔΠΔ περιορίζουν τις προοπτικές νέας τριμερούς συνάντησης.
Διαβάστε το άρθρο
Πέραν της συμβολικής σημασίας που είχε η τριμερής συνάντηση κορυφής Κίνας-ΗΠΑ-Ρωσίας στο Σεντζέν, ελάχιστες ήταν οι συγκεκριμένες ανακοινώσεις που προέκυψαν από αυτή. Πυρηνικά όπλα, μεταρρύθμιση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, διεθνή εντάλματα σύλληψης… ποιες είναι οι προοπτικές μιας τριμερούς συνεννόησης;
Από τα λόγια στις πράξεις
Ο Σι Τζινπίνγκ, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν υποσχέθηκαν ότι θα συνεργασθούν για «την μείωση των πυρηνικών κινδύνων», να μεταρρυθμίσουν τον ΟΗΕ και να εγγυηθούν την ασυλία ορισμένων υψηλόβαθμων αξιωματούχων. Η «διακήρυξή» τους «για την ειρήνη» προβλέπει επίσης την αύξηση της προμήθειας πετρελαϊκών προϊόντων, οι τιμές των οποίων έχουν εκτοξευθεί τους τελευταίους μήνες.
Ο διάλογος για τους πυρηνικούς κινδύνους που ανήγγειλαν «ανοίγει τον δρόμο για μία συνεργασία παρά τις διαφωνίες τους για την μείωση των οπλοστασίων», σύμφωνα με το Sun Chenghao, ερευνητή του πανεπιστημίου Tsinghua του Πεκίνου. «Πλέον το βασικό τεστ θα είναι η υλοποίηση», λέει. Μια πρώτη πρόοδος θα ήταν ο καθορισμός ημερομηνιών για συνομιλίες ή ο ορισμός εκπροσώπων επιφορτισμένων με τα θέματα αυτά.
Η χθεσινή διακήρυξη δεν αναφέρεται πάντως σε κανέναν διάλογο για τον περιορισμό των πυρηνικών οπλοστασίων. Κατά συνέπεια, δεν θέτει σε αμφισβήτηση την θέση του Πεκίνου, που απαιτεί διαχρονικά από την Ουάσινγκτον και την Μόσχα να περιορίσουν πρώτες αυτές τα στοκ των πυρηνικών τους όπλων, που είναι πολύ μεγαλύτερα από τα δικά του, πριν από οποιαδήποτε συζήτηση.
Η συνάντηση κορυφής ήταν μία απλή ευκαιρία για φωτογράφιση, συνόψισε ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς. Οι δεσμεύσεις που ανακοινώθηκαν περιορίζονται στους ελάχιστους κοινούς παρονομαστές ανάμεσα στους τρεις ηγέτες, σύμφωνα με τον Ryan Hass, του Brookings Institution. Η συνέντευξη Τύπου που προανήγγειλε για σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι σαφές αν θα είναι ευκαιρία για διευκρινίσεις.
Για την λατρεία των ιστορικών παραλληλισμών και μόνο
Η τριμερής συνάντηση, αφιερωμένη στην παγκόσμια ασφάλεια, η οποία στην πραγματικότητα απειλείται από τους πολέμους που διεξάγουν ο Πούτιν στην Ουκρανία και ο Τραμπ στο Ιράν, έφερε στον νου ορισμένων, για λόγους λατρείας των ιστορικών παραλληλισμών και μόνο, την διάσκεψη της Γιάλτας το 1945.
Στην Γιάλτα συναντήθηκαν οι ηγέτες των τριών νικηφόρων δυνάμεων (ΗΠΑ, Βρετανία, Σοβιετική Ενωση) που είχαν τερματίσει έναν παγκόσμιο πόλεμο, τον οποίο ξεκίνησε η ηττηθείσα Γερμανία, για να ξανασχεδιάσουν τα σύνορα της Ευρώπης. Στο Σεντζέν συναντήθηκαν οι ηγέτες τριών μεγάλων δυνάμεων, οι δύο από τις οποίες ξεκίνησαν και συνεχίζουν δύο απρόκλητους πολέμους με σοβαρές διεθνείς προεκτάσεις.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και πολλές ευρωπαϊκές χώρες ανησυχούσαν ότι η συνάντηση του Σεντζέν κινδύνευε να καταλήξει σε μία θετική για την Μόσχα διευθέτηση του πολέμου, χωρίς το Κίεβο να έχει λόγο σε αυτό. Το σχήμα αυτής της συνάντησης αφήνει να διαφανεί η δημιουργία ενός μηχανισμού στον οποίο το Πεκίνο, η Ουάσινγκτον και η Μόσχα θα υπαγορεύουν τις θελήσεις τους στον υπόλοιπο κόσμο», λέει ο Chong Ja Ian, καθηγητής του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης.
Αλλά μία πραγματικά λειτουργική Ομάδα των 3 θα χρειαζόταν πολύ σημαντικότερες συγκλίσεις ανάμεσα στις τρεις δυνάμεις, απαντά ο Sun Chenghao του πανεπιστημίου Tsinghua του Πεκίνου περιορίζοντας τις προοπτικές του εγχειρήματος. Όσο για τον παραλληλισμό με την Γιάλτα λέει ότι, αντίθετα με το 1945, οι οικονομίες είναι σήμερα περισσότερο αλληλεξαρτώμενες και άλλες χώρες έχουν επίσης βαρύνουσα σημασία στις διεθνείς σχέσεις
Ανήσυχοι σύμμαχοι
Η τριμερής ανησύχησε επίσης την Ιαπωνία, την Νότια Κορέα και την Ταϊβάν, εταίρους της Ουάσινγκτον. «Από την πλευρά της Νότιας Κορέας, αυτό εγείρει αναπόφευκτα το ερώτημα αν η Σεούλ μπορεί να συνεχίσει να υπολογίζει στην συμμαχία της με τις ΗΠΑ», λέει ο Lee Jae-mook, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών του πανεπιστημίου Hankuk.
Αν η Κίνα και η Ρωσία καταφέρουν να προσεγγίσουν πραγματτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Τόκιο θα υποστεί «τεράστια πίεση» για την βελτίωση των σχέσεών του με το Πεκίνο, λέει ο Tzeng Wei-feng, ερευνητής του Εθνικού Πανεπιστημίου Chengchi της Ταϊβάν. Ωστόσο θεωρεί απίθανη μία σημαντική αλλαγή των σχέσεων Ιαπωνίας – ΗΠΑ, καθώς οι δύο χώρες συνδέονται με αμυντική συνθήκη. Οι ΗΠΑ διατηρούν 54.000 στρατιώτες στην Ιαπωνία και 28.500 στην Νότια Κορέα.
Παρά την εγκαρδιότητα που επέδειξαν για συμβολικούς και επικοινωνιακούς λόγους οι τρεις ηγέτες, οι μεγάλες στρατηγικές διαφορές ανάμεσα στις τρεις δυνάμεις παραμένουν. Η Ουάσινγκτον εφαρμόζει περιορισμούς στην πρόσβαση του Πεκίνου στα αμερικανικά προϊόντα τεχνολογίας αιχμής, ενώ η Μόσχα συνεχίζει τον πόλεμό της στην Ουκρανία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αμερικανικό σύστημα Πληροφοριών.
Τα διαφορετικά εθνικά συμφέροντα εξηγούν τον λόγο για τον οποίο η υπόλοιπη Ασία δεν θα πρέπει να ανησυχεί υπερβολικά, θεωρεί ο Dylan Loh, του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου της Nanyang στην Σιγκαπούρη.
Και τώρα;
«Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο είναι ίσως η απουσία κάθε δέσμευσης, κάθε πρόβλεψης για νέα συνάντηση, για την συνέχιση των συναντήσεων σε επίπεδο κορυφής», σημειώνει ο Ryan Hass. Το επόμενο μεγάλο διπλωματικό ραντεβού είναι η σύνοδος της G20 στο Μαϊάμι, όπου ο Πούτιν, καλεσμένος από τον Τραμπ, θα κάνει την πρώτη του εμφάνιση σε σύνοδο της Ομάδας των 20 από το 2019.
Αλλά οι πιθανότητες για νέα «τριμερή» στο περιθώριο συνόδων του Apec ή της G20 είναι ελάχιστες, εκτιμά ο Shen Dingli, ειδικός στις Διεθνείς Σχέσεις στην Σανγκάη.
Τα κράτη που συμμετέχουν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο είναι υποχρεωμένα να συλλάβουν τον Βλαντίμιρ Πούτιν —σε βάρος του οποίου εκκρεμεί διεθνές ένταλμα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία— εάν πατήσει στο έδαφός τους. Στο Μαϊάμι θα είναι ασφαλής, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συγκαταλέγονται σε αυτά τα κράτη. Όμως, τα περισσότερα μέλη του APEC και της G20 έχουν υπογράψει το Καταστατικό της Ρώμης. Ως εκ τούτου, οι ευκαιρίες να βρεθούν μαζί οι ηγέτες των τριών χωρών είναι ελάχιστες.
ΑΠΕ-ΜΠΕ












