Συνεχίζοντας τα κυριακάτικα αφιερώματα του «Έμβολου» σε πρόσωπα της δημοσιογραφίας, παίρνει σκυτάλη ο Νότης Ανανιάδης. Παιδί του Πειραιά, της ελεύθερης ραδιοφωνίας (Κανάλι 1, Πειραιά), της ΕΡΤ, της «Αυγής» και της πολιτικής δημοσιογραφίας της ευπρέπειας
Ο Πειραιάς, κι οι καφέδες που κρυώνουν δίπλα στα χειρόγραφα
Υπάρχουν άνθρωποι που τους γνωρίζεις μέσα από τη δουλειά και, χωρίς να το καταλάβεις, γίνονται κομμάτι της ζωής σου. Άνθρωποι με τους οποίους μοιράζεσαι γραφεία, ειδήσεις, προθεσμίες, αγωνίες της τελευταίας στιγμής, καφέδες που κρυώνουν δίπλα σε ανοιχτά χειρόγραφα και συζητήσεις που ξεκινούν από ένα γεγονός της επικαιρότητας για να καταλήξουν, ώρες αργότερα, στη ζωή την ίδια. Κι όταν περάσουν τα χρόνια και κοιτάξεις πίσω, συνειδητοποιείς πως εκείνα που μένουν δεν είναι μόνο όσα γράψατε μαζί, αλλά κυρίως όσα ζήσατε.
Ο Νότης Ανανιάδης είναι ένας από αυτούς τους ανθρώπους.
Μα δεν ήταν μόνο αυτά. Το όνομά του κάνει τον νου μου να τρέχει στη Φρεαττύδα, στην παλιά μας γειτονιά, στα παιγνίδια, στους πρώτους έρωτες, στη «γαυρίλα» που ανέδυε από τα μικράτα του. Πώς στα κομμάτια τον έκανα παρέα;
Με τον Νότη Ανανιάδη, είμαστε από εκείνους τους παλιούς Πειραιώτες της άλλης κοπής, των πειραγμάτων, των διαφωνιών που δεν χαλούν τις φιλίες, των τραπεζιών που η κουβέντα δεν τελειώνει ποτέ, όταν υπάρχει ακόμη ένα ποτήρι και κάποιος που έχει μια ιστορία να διηγηθεί.
Γιατί, ο Πειραιάς για τον Νότη, μα και την αφεντιά μου, δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια πόλη. Ήταν και παραμένει ένας ολόκληρος κόσμος. Μια πατρίδα μέσα στην πατρίδα. Ένα λιμάνι συναισθημάτων, αναμνήσεων και ανθρώπινων διαδρομών. Ένας τόπος που τον κουβαλάμε μέσα μας γιατί έχει καταφέρει να φωλιάσει στον τρόπο που διακρίνουμε τα πράγματα, στον τρόπο που μιλάμε, που θυμώνουμε, που βρίζουμε, που γελάμε, που αγαπάμε.
Κάποτε, το 2007, ο Νότης έδωσε στις πειραιώτικες σχέσεις έναν τίτλο: «Το νησί μου, ο Πειραιάς». Νομίζω ότι λίγες λέξεις μπορούν να περιγράψουν καλύτερα αυτόν τον ιδιαίτερο δεσμό. Ένα νησί μέσα στην πόλη, μια πόλη που συχνά αισθάνεται νησί, μια κοινότητα ανθρώπων που αναγνωρίζονται μεταξύ τους ακόμη κι όταν διαφωνούν για όλα τα υπόλοιπα. Γιατί ο Πειραιάς έχει τους δικούς του κώδικες. Κι όποιος τους έχει μάθει, δύσκολα τους αποχωρίζεται.
Ο Νότης τούς έμαθε από κοντά. Και τους έκανε κομμάτι της δημοσιογραφίας του.
Δεν ήταν ποτέ, τουλάχιστον στα δικά μου μάτια, ο δημοσιογράφος που αρκείται να καταγράψει το γεγονός και να προχωρήσει στο επόμενο. Τον ενδιέφερε τι κρύβεται πίσω από την είδηση. Ποιος άνθρωπος βρίσκεται πίσω από μια δήλωση, ποια ιστορία πίσω από μια πολιτική απόφαση, ποια παλιά πληγή πίσω από μια καινούργια αντιπαράθεση. Ήξερε πως οι πόλεις δεν είναι μόνο κτίρια και θεσμοί. Είναι οι άνθρωποί τους. Και πως, αν θέλεις να καταλάβεις πραγματικά μια πόλη, πρέπει πρώτα να μάθεις να ακούς.
Περίπατος στη θάλασσα της δημοσιογραφίας
Με τον Νότη μοιραστήκαμε τη δουλειά, τις απαιτήσεις της και εκείνη την παράξενη καθημερινότητα της δημοσιογραφίας που μπορεί να σε εξαντλεί και ταυτόχρονα να σε κρατά ζωντανό. Γιατί η δημοσιογραφία έχει κάτι από θάλασσα. Δεν σε αφήνει ποτέ να επαναπαυθείς. Άλλοτε είναι ήρεμη και σου επιτρέπει να σκεφτείς, άλλοτε σηκώνει κύμα και σε υποχρεώνει να αντιδράσεις αμέσως. Κι εσύ πρέπει να βρίσκεσαι εκεί, με τα μάτια ανοιχτά, έτοιμος να διακρίνεις τι έρχεται.
Στο Κανάλι 1 του Πειραιά αυτή η σχέση με την πόλη απέκτησε μεγαλύτερη φωνή. Ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος συνετέλεσε τα μάλα σ’ αυτό. Κι ήταν κι εκείνος που επέμενε στους πρώτους ιθύνοντες του σταθμού, τους μακαρίτες πια Αλέξανδρο Βέλιο και Νίκο Χρυσαφόπουλο, να πάρουν στον σταθμό και να αξιοποιήσουν αυτόν τον «αδύνατο Αριστερό πιτσιρικά»!
Κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα, κάπως έτσι άρχισε να μεγαλώνει ο Νότης Ανανιάδης. Κι όλοι μας, πιτσιρικάδες τότε.
Εκεί έμαθε τι σημαίνει ραδιόφωνο, το πιο μαγικό μέσο. Εκεί που ο δημοσιογράφος δεν έχει μπροστά του το βλέμμα του ακροατή, δεν γνωρίζει πού βρίσκεται εκείνος, τι κάνει, αν πίνει τον καφέ του ή αν οδηγεί μέσα στην κίνηση. Κι όμως, κάπως τον αισθάνεται κοντά του. Μιλάς και ελπίζεις πως κάπου, στην άλλη άκρη, ότι κάποιος ακούει, σκέφτεται, συμφωνεί ή διαφωνεί μαζί σου, θυμάται. Μιλάς και νομίζεις ότι σε ακούει όλη … η υφήλιος! Είπαμε, μαγεία!
Αργότερα, στην ΕΡΤ και στην εκπομπή «Κυριακή Μεσημέρι», ο Νότης συνέχισε να κάνει αυτό που ξέρει: να συνομιλεί με την επικαιρότητα χωρίς να χάνει από το βλέμμα του τον άνθρωπο. Να φέρνει γύρω από ένα τραπέζι διαφορετικές φωνές, διαφορετικές απόψεις, διαφορετικές εμπειρίες. Να αφήνει τη συζήτηση να προχωρήσει, να δοκιμάσει τις αντοχές της, να αναζητήσει εκείνες τις απαντήσεις που δεν χωρούν σε ένα σύνθημα ή σε μια εύκολη βεβαιότητα.
Και ύστερα είναι το Portnet.gr. Ένας ακόμη κρίκος σε αυτή τη μακρά σχέση με τον Πειραιά και τη θάλασσά του. Εκεί όπου η πόλη συναντά το λιμάνι, η τοπική καθημερινότητα τη μεγάλη οικονομία, οι άνθρωποι της γειτονιάς τους ανθρώπους της ναυτιλίας. Εκεί όπου μια είδηση για ένα πλοίο, μια επιχειρηματική κίνηση ή μια αλλαγή στο λιμάνι μπορεί να κρύβει μέσα της ένα ολόκληρο κεφάλαιο από την ιστορία του τόπου.
Ας μη ξεχνάμε ότι η ναυτιλία δεν είναι για τον Πειραιά ένας ακόμη επαγγελματικός κλάδος. Είναι μοίρα, μνήμη, βιοπορισμός, όνειρο και περιπέτεια. Είναι οι ναυτικοί που φεύγουν χωρίς να γνωρίζουν πότε θα επιστρέψουν, οι οικογένειες που περιμένουν, οι άνθρωποι που έμαθαν να μετρούν τον χρόνο με τις αφίξεις και τις αναχωρήσεις. Είναι οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις, οι άνθρωποι της αγοράς, τα μηχανουργεία, οι τροφοδοσίες, οι λάντζες που πηγαινοέρχονται στα αρόδου, είναι τα κολλάρα μα και τα μουτζουρωμένα χέρια, τα καράβια που χάνονται στον ορίζοντα και οι ιστορίες που ταξιδεύουν μαζί τους.
Ο Νότης βλέπει τη θάλασσα και πέρα από τους αριθμούς της. Αντιλαμβάνεται ότι πίσω από κάθε ταξίδι υπάρχουν πρόσωπα, προσδοκίες, φόβοι και μικρές προσωπικές περιπέτειες. Ίσως γι’ αυτό τα «Όνειρα καταστρώματος», που διακρίθηκαν το 2025 στον διεθνή δημοσιογραφικό διαγωνισμό «Mare Nostrum», είχαν ιδιαίτερη σημασία. Γιατί εκεί η δημοσιογραφική παρατήρηση συναντά την αφήγηση, το ρεπορτάζ ανοίγει χώρο στο συναίσθημα κι η θάλασσα παύει να είναι απλώς το σκηνικό. Γίνεται αφέντρα και πρωταγωνίστρια.
Τα βιβλία
Και κάπου εδώ ο δημοσιογράφος συναντά τον συγγραφέα.
Στα βιβλία του, από το «Το νησί μου, ο Πειραιάς» και τις «Σκιές στα Νερά» έως το «Παιχνίδι Κέντρου», την «Καμένη Χώρα» και τα «Γράμματα από την Κίνα», ο Νότης αναζητά διαφορετικούς τρόπους να αποτυπώνει τον κόσμο. Άλλοτε μέσα από τη μνήμη και το χρονογράφημα, άλλοτε μέσα από τη μυθοπλασία, άλλοτε μέσα από την πολιτική και κοινωνική παρατήρηση. Οι μορφές αλλάζουν, όμως πίσω από τις σελίδες αναγνωρίζει κανείς την ίδια ανάγκη: να κατανοήσει όσα συμβαίνουν γύρω του και να τους δώσει ένα νόημα που να αντέχει περισσότερο από τη διάρκεια μιας είδησης.
Οι παρέες
Όταν μιλάμε για τον Νότη, δεν γίνεται να μην αναφερθούμε πάλι στις παρέες. Στις πειραιώτικες παρέες, εκείνες που φτιάχνονται χωρίς πρόγραμμα και διαλύονται πάντα αργότερα απ’ όσο είχε αρχικά υπολογιστεί. Στις συναντήσεις γύρω από ένα τραπέζι, στις κουβέντες για την πολιτική, τον γαύρο, τη ναυτιλία, τα βιβλία, τους παλιούς φίλους και τους κοινούς γνωστούς. Στις συζητήσεις που κάποτε γίνονταν στο «Εν Πειραιεί» και που, ακόμη κι όταν περνούν τα χρόνια, εξακολουθούν να επιστρέφουν στη μνήμη σαν να συνέβησαν χθες. Έστω και χωρίς τον Αλέκο Τσουρινάκη…
Εκεί, άλλωστε, δοκιμάζεται και η αληθινή σχέση των ανθρώπων. Όχι μόνο στα εύκολα και στα ευχάριστα, αλλά και στις διαφωνίες, στις διαφορετικές απόψεις, στις στιγμές που ο καθένας επιμένει στη δική του αλήθεια. Η φιλία, η παρέα, δεν απαιτούν να συμφωνείς σε όλα. Απαιτούν να μπορείς να καθίσεις ξανά στο ίδιο τραπέζι. Να συνεχίσεις την κουβέντα. Να ξέρεις πως, πέρα από τις διαφορές, υπάρχει κάτι που σε συνδέει με τον άλλον βαθύτερα. Κι ας είναι…οχτρός… Ολυμπιακός!
Προσωπικά, αυτό κρατώ, από τα χρόνια της κοινής μας διαδρομής. Κρατώ την αίσθηση ότι πίσω από όλα αυτά υπήρχε ένας κοινός τόπος. Ο Πειραιάς, βέβαια, αλλά και η ίδια η δημοσιογραφία, η μουσική, η μπάλα που παίζαμε στο πρωτάθλημα Τύπου…
Γιατί, όσο μεγαλώνουμε, τόσο περισσότερο καταλαβαίνουμε πως οι διαδρομές μας δεν μετριούνται μόνο με σταθμούς, τίτλους, εκπομπές, δημοσιεύσεις και βραβεία. Μετριούνται και με τους ανθρώπους που συναντήσαμε στην πορεία μας. Μ’ εκείνους που μας συντρόφευσαν σε μια δύσκολη μέρα, που μας έκαναν να γελάσουμε όταν το είχαμε ανάγκη, που διαφώνησαν μαζί μας χωρίς να πάψουν να μας σέβονται. Μ’ εκείνους που, χωρίς να το επιδιώξουν, έγιναν μέρος της δικής μας πορείας.
Κι αν με ρωτούσε κάποιος τι είναι εκείνο που κάνει τον Νότη να ξεχωρίζει, δεν θα ξεκινούσα από τους τίτλους ή τις διακρίσεις. Θα ξεκινούσα από τον Πειραιά του (μας). Από αυτή την επίμονη, σχεδόν τρυφερή σχέση με έναν τόπο που δεν τον αφήνει να απομακρυνθεί πραγματικά. Από την ανάγκη του να επιστρέφει στους ανθρώπους, στις κουβέντες, στις μικρές και μεγάλες ιστορίες που δίνουν περιεχόμενο στη ζωή. Από την προσωπική του φερεγγυότητα, το κύρος της επαγγελματικής του υπογραφής.
Ναι, όσα χρόνια γνωριζόμαστε, πότε με το μικρόφωνο, πότε με το στυλό, πότε με το πληκτρολόγιο, πότε με τις σελίδες των βιβλίων του και πότε με τις ιστορίες που επιλέγει να διηγηθεί κρατώντας ένα ποτήρι μπύρα, ο Νότης Ανανιάδης αποτελεί έναν από τους Πειραιώτες της παλιάς κοπής. Με μπέσα σαν τους παλιούς λογοτιμήτες.
Κι εγώ, που είχα την τύχη να συμπορευτώ μαζί του σε φιλικό μα κι επαγγελματικό επίπεδο και να τον γνωρίσω πέρα από τις λέξεις που υπογράφει, σκέφτομαι πως αυτό είναι ίσως το ωραιότερο κομμάτι της ιστορίας του. Ότι, μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς και συχνά βιάζεται να ξεχάσει, υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που κρατούν τις ρίζες τους, τις φιλίες τους και την ανάγκη τους να αφηγούνται.
Γιατί, στο τέλος, δεν είναι μόνο οι ιστορίες που γράφουμε. Είναι και οι ιστορίες που μοιραζόμαστε.
Κι αυτές, όπως η θάλασσα του Πειραιά, συνεχίζουν να ταξιδεύουν. Μαζί τους κι Νότης Ανανιάδης…
