Ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης, Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης με το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, κατέθεσε Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών, ζητώντας από την Κυβέρνηση να στηρίξει έμπρακτα την προσπάθεια του Δήμου Θεσσαλονίκης για την αξιοποίηση της έκτασης του πρώην εργοστασίου «Αλυσίδα» στη Χαριλάου ως χώρου αστικού πρασίνου.
Η παρέμβαση αναδεικνύει το σοβαρό έλλειμμα κοινόχρηστων χώρων και πρασίνου στη Χαριλάου και θέτει την Κυβέρνηση προ των ευθυνών της ως προς τη χρηματοδότηση, τα πολεοδομικά εργαλεία και τον θεσμικό συντονισμό που απαιτούνται, ώστε να μη χαθεί μία από τις τελευταίες ουσιαστικές δυνατότητες δημιουργίας χώρου πρασίνου μέσα στον πυκνοδομημένο ιστό της πόλης.
Με την Ερώτηση ζητούνται σαφείς απαντήσεις για το αν το Πράσινο Ταμείο μπορεί να χρηματοδοτήσει την απόκτηση ή απαλλοτρίωση της έκτασης, ποια πολεοδομικά εργαλεία μπορούν να ενεργοποιηθούν και ποια μεταβατικά μέτρα μπορούν να ληφθούν ώστε να μη δημιουργηθούν μη αναστρέψιμα τετελεσμένα.
Δήλωση Καθηγητή Μιχάλη Χουρδάκη:
«Η Θεσσαλονίκη δεν αντέχει να χάνει άλλο ελεύθερο χώρο. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης έχει ήδη αναλάβει πρωτοβουλίες για την “Αλυσίδα” και η κεντρική Πολιτεία οφείλει να σταθεί δίπλα του, όχι με γενικές διακηρύξεις, αλλά με πόρους, εργαλεία και σαφές χρονοδιάγραμμα. Η Χαριλάου χρειάζεται περισσότερο πράσινο και οι κάτοικοι δικαιούνται συγκεκριμένες απαντήσεις.»
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης
ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Αθήνα, 12 Οκτωβρίου 2026
Προς:
- Τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου
- Τον Υπουργό Εσωτερικών, κ. Θεόδωρο Λιβάνιο
Θέμα: «Πρώην εργοστάσιο “Αλυσίδα” στη Χαριλάου: ανάγκη έμπρακτης στήριξης του Δήμου Θεσσαλονίκης από την κεντρική Πολιτεία για τη δημιουργία χώρου αστικού πρασίνου»
Κύριοι Υπουργοί,
Η έλλειψη ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων και αστικού πρασίνου αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα διαχρονικά προβλήματα του πυκνοδομημένου αστικού ιστού της Θεσσαλονίκης. Το ζήτημα δεν είναι αισθητικό. Συνδέεται με το μικροκλίμα, τη θερμική επιβάρυνση, τη δημόσια υγεία, την περιβαλλοντική ανθεκτικότητα και την καθημερινή ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Στη Χαριλάου, μία από τις πλέον πυκνοδομημένες περιοχές της πόλης, το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Πρωτοβουλία Κατοίκων για την Περιοχή της Αλυσίδας, βάσει του εγκεκριμένου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, στην 19η Πολεοδομική Ενότητα καταγράφεται σημαντικό έλλειμμα κοινόχρηστων χώρων και πρασίνου.
Στην περιοχή αυτή βρίσκεται η έκταση του πρώην εργοστασίου «Αλυσίδα», συνολικού εμβαδού περίπου 5,6 στρεμμάτων. Πρόκειται για μία από τις τελευταίες ουσιαστικές δυνατότητες δημιουργίας ενιαίου χώρου πρασίνου μέσα σε ήδη διαμορφωμένο και περιβαλλοντικά επιβαρυμένο αστικό ιστό.
Ο Δήμος Θεσσαλονίκης έχει ήδη αναλάβει πρωτοβουλίες για την απόδοση τμήματος της έκτασης σε κοινόχρηστο πράσινο. Η κατεύθυνση αυτή είναι θετική και πρέπει να στηριχθεί ουσιαστικά από την κεντρική Πολιτεία, ιδίως όταν το αντικείμενο αφορά σύνθετα πολεοδομικά, χρηματοδοτικά και ιδιοκτησιακά ζητήματα, τα οποία δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά με τις δυνατότητες ενός δήμου.
Το κρίσιμο ζήτημα, επομένως, δεν είναι να ελεγχθεί η βούληση του Δήμου Θεσσαλονίκης, αλλά να αποσαφηνιστεί τι προτίθεται να πράξει η Κυβέρνηση. Τα αναγκαία εργαλεία —χρηματοδότηση, πολεοδομικές ρυθμίσεις, θεσμικός συντονισμός, στήριξη μέσω του Πράσινου Ταμείου ή άλλων μηχανισμών— βρίσκονται κατά κύριο λόγο στο πεδίο ευθύνης της κεντρικής Πολιτείας.
Η Πρωτοβουλία Κατοίκων έχει θέσει το αίτημα διερεύνησης της δυνατότητας αξιοποίησης μεγαλύτερου τμήματος ή και του συνόλου της έκτασης ως ενιαίου χώρου πρασίνου και αναψυχής. Το αίτημα αυτό απαιτεί τεκμηριωμένη νομική, πολεοδομική και οικονομική αξιολόγηση, με πλήρη σεβασμό στα νόμιμα δικαιώματα των ιδιοκτητών και με αξιοποίηση κάθε πρόσφορου θεσμικού εργαλείου.
Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να εξεταστούν, κατά λόγο αρμοδιότητας, η χρηματοδότηση απόκτησης ή απαλλοτρίωσης μέσω του Πράσινου Ταμείου, η διερεύνηση πολεοδομικών εργαλείων όπως το «Ενεργό Οικοδομικό Τετράγωνο», η μεταφορά συντελεστή δόμησης, ανταλλαγές ή άλλες θεσμικά επιτρεπτές λύσεις, χωρίς θίξη νόμιμων δικαιωμάτων.
Δεν πρέπει να χαθεί ακόμη μία δυνατότητα αύξησης του πρασίνου στη Θεσσαλονίκη επειδή η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται να σηκώσει μόνη της ένα βάρος που απαιτεί κεντρικό σχεδιασμό, πόρους και θεσμική υποστήριξη.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί, κατά λόγο αρμοδιότητας:
Α. Προς τους δύο Υπουργούς
- Προτίθεται η Κυβέρνηση να στηρίξει έμπρακτα την πρωτοβουλία του Δήμου Θεσσαλονίκης για την απόδοση της έκτασης του πρώην εργοστασίου «Αλυσίδα» σε κοινόχρηστο πράσινο; Αν ναι, με ποια συγκεκριμένα μέσα, από ποιον φορέα και με ποιο χρονοδιάγραμμα;
- Ποιος είναι ο κυβερνητικός σχεδιασμός για την αντιμετώπιση του ελλείμματος κοινόχρηστων χώρων και αστικού πρασίνου στις πυκνοδομημένες περιοχές της Θεσσαλονίκης, ιδίως στην Ανατολική Θεσσαλονίκη; Ποια προγράμματα, πόροι ή θεσμικά εργαλεία προβλέπεται να ενεργοποιηθούν;
Β. Προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας
- Μπορεί το Πράσινο Ταμείο να χρηματοδοτήσει, εν όλω ή εν μέρει, την απόκτηση, απαλλοτρίωση ή διατήρηση της έκτασης ως κοινόχρηστου χώρου πρασίνου; Ποιες προϋποθέσεις, διαδικασίες και χρηματοδοτικά όρια ισχύουν για μια τέτοια παρέμβαση;
- Ποια πολεοδομικά και ιδιοκτησιακά εργαλεία κρίνει το Υπουργείο καταρχήν πρόσφορα προς εξέταση για την περίπτωση της «Αλυσίδας», όπως το «Ενεργό Οικοδομικό Τετράγωνο», η μεταφορά συντελεστή δόμησης, ανταλλαγές ή άλλες ισοδύναμες λύσεις; Για όσα εργαλεία κριθούν μη εφαρμόσιμα, ποια είναι η αιτιολογία;
- Ποια προσωρινά ή μεταβατικά μέτρα, εντός του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και χωρίς θίξη νόμιμων δικαιωμάτων, μπορούν να υποστηριχθούν ώστε να μη δημιουργηθούν μη αναστρέψιμα πολεοδομικά τετελεσμένα πριν ολοκληρωθεί η αξιολόγηση των διαθέσιμων λύσεων;
Γ. Προς τον Υπουργό Εσωτερικών
- Ποια τεχνική, θεσμική ή χρηματοδοτική στήριξη μπορεί να παράσχει το Υπουργείο Εσωτερικών στον Δήμο Θεσσαλονίκης, μέσω προγραμμάτων χρηματοδότησης των ΟΤΑ ή άλλου κατάλληλου μηχανισμού, για την απόκτηση, διατήρηση και διαμόρφωση της έκτασης ως χώρου πρασίνου; Θα οριστεί συγκεκριμένο υπηρεσιακό σημείο επαφής για τον Δήμο και με ποιο χρονοδιάγραμμα;
ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Παρακαλούνται οι αρμόδιοι Υπουργοί να καταθέσουν στη Βουλή, κατά λόγο αρμοδιότητας:
- Τα αιτήματα, τους φακέλους και την αλληλογραφία που έχουν περιέλθει από 1.1.2024 έως σήμερα στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στο Υπουργείο Εσωτερικών ή στο Πράσινο Ταμείο, από τον Δήμο Θεσσαλονίκης, την Πρωτοβουλία Κατοίκων ή άλλον φορέα, σχετικά με την έκταση του πρώην εργοστασίου «Αλυσίδα» στη Χαριλάου.
- Τυχόν υφιστάμενες υπηρεσιακές εισηγήσεις, γνωμοδοτήσεις, σημειώματα ή τεχνικές επεξεργασίες των ανωτέρω φορέων που αφορούν τη χρηματοδότηση, απαλλοτρίωση, απόκτηση, διατήρηση ή πολεοδομική ρύθμιση της έκτασης, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής εφαρμογής του «Ενεργού Οικοδομικού Τετραγώνου», της μεταφοράς συντελεστή δόμησης ή άλλου αντίστοιχου εργαλείου.
- Τις μελέτες, τους πίνακες, τους χάρτες ή άλλα διοικητικά έγγραφα που βρίσκονται στη διάθεση των Υπουργείων ή του Πράσινου Ταμείου και αποτυπώνουν το έλλειμμα κοινόχρηστων χώρων και αστικού πρασίνου στην 19η Πολεοδομική Ενότητα Χαριλάου ή στην ευρύτερη περιοχή.
