Συνεχίζοντας τα κυριακάτικα αφιερώματα σε σημαντικά πρόσωπα της δημοσιογραφίας, παίρνει σκυτάλη ο Δημήτρης Καπράνος. Ένας σημαντικός δημοσιογράφος που έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στον χώρο. Ο άνθρωπος που γνωρίζει τα της Ναυτιλίας σαν την παλάμη του -πρύτανη του Ναυτιλιακού ρεπορτάζ τον αποκαλούν- ο διευθυντής του «Καναλιού 1» σε καλές στιγμές του, ο μουσικός, ο Εθνικός!
Η πόλη μέσα μας…
Σκέφτομαι πολλές φορές αναλογιζόμενος τον Πειραιά από τα ψηλά της Πεντέλης πια, ότι υπάρχουν άνθρωποι που περνούν από μια πόλη. Κι υπάρχουν άλλοι, που η πόλη περνά μέσα τους. Ευτυχώς, ο Πειραιάς διαθέτει πολλούς -κι όχι από τους σύγχρονους εποίκους του- που «στο αίμα τους κυλά» η πόλη.
Για πολλούς εξ ημών, ο Πειραιάς δεν είναι απλώς ο τόπος που γεννηθήκαμε, εργαστήκαμε και ζήσαμε. Είναι το τοπίο της μνήμης μας, η γλώσσα μας, οι άνθρωποί του, οι δρόμοι του, τα λιμάνια του, τα στέκια του, οι φωνές του. Είναι εκείνο το αδιόρατο νήμα που ενώνει τις δεκαετίες της ζωής μας κι η αρμύρα είναι «χωμένη» στο αίμα μας…
Ένας τέτοιος τύπος λοιπόν, είναι ο Δημήτρης Καπράνος. Δημοσιογράφος, μουσικός, συγγραφέας και Πειραιώτης! Ο άνθρωπος που έμαθε από νωρίς να κοιτάζει τη θάλασσα και να καταλαβαίνει πως πίσω από τον ορίζοντα υπάρχει πάντα μια ιστορία.
Μισός αιώνας με μια υπογραφή
Από το 1971 μέχρι σήμερα, περισσότερες από πέντε δεκαετίες δημοσιογραφικής ζωής δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι μια ολόκληρη εποχή.
Είναι εφημερίδες που άλλαξαν χέρια και εποχές που άλλαξαν πρόσωπο. Είναι τυπογραφεία, νυχτερινές βάρδιες, τηλέφωνα που χτυπούσαν ασταμάτητα, άνθρωποι που έφερναν μια είδηση και άλλοι που έπρεπε να αποφασίσουν αν αυτή η είδηση άξιζε να γίνει πρωτοσέλιδο. Είναι, επάνω απ’ όλα, η δημοσιογραφία πριν από την εποχή της ταχύτητας. Η δημοσιογραφία που ήθελε χρόνο, γνώση, γνωριμίες, διασταύρωση, επιμονή.
Ο Καπράνος ανήκει σε αυτή τη γενιά. Ξεκίνησε από την αθλητική δημοσιογραφία, «Παναθηναϊκός Κόσμος» παρακαλώ! Εφημερίδα του Σωτήρη Αγγελόπουλου. Ήταν εκεί ο Μάκης Τσουλέας, ο Γιώργος Αρκουλής, ο Πάνος Φιαμέγκος, ο Μάκης Παπαζήσης, ο Χριστόφορος Κονταξής, ο Διονύσης Βραϊμάκης. Ακολούθησαν κορυφαία έντυπα. Καθημερινή, Έθνος, περιοδικά, πολιτικό και δικαστικό ρεπορτάζ και τελικά η απόλυτη σύνδεση με το ναυτιλιακό ρεπορτάζ.
Κι εκεί, στη μεγάλη ελληνική θάλασσα, απέκτησε το δικό του στίγμα, έγινε ο «Πρύτανης του Ναυτιλιακού ρεπορτάζ».
Η φράση δεν είναι απλώς ένας τιμητικός τίτλος. Κουβαλά μέσα της χρόνια γνώσης, παρουσίας και εμπειρίας. Γιατί η Ναυτιλία δεν είναι εύκολο ρεπορτάζ. Έχει τη δική της γλώσσα, τους δικούς της κώδικες, τις δικές της ισορροπίες. Κι ο δημοσιογράφος που θέλει να την υπηρετήσει πρέπει πρώτα να μάθει να την ακούει.
Ο Καπράνος την άκουσε. Και την έγραψε. Με τη γνώση εκείνου που δεν πληροφορείται απλώς, αλλά έχει ζήσει το αντικείμενο που περιγράφει.
Ο Πειραιάς μέσα του
Ο Καπράνος έχει τον Πειραιά, ως τόπο αναφοράς. Τον Πειραιά των παλιών συνοικιών και των μεγάλων ονείρων. Τον Πειραιά των ναυτικών, των καραβιών, των γηπέδων, του Δημοτικού θεάτρου, της πλατείας Κοραή, των εφημερίδων, της Καστέλας, της Φρεαττύδας, του Πορφύρα, του Πειραϊκού, του Τσαρούχη, του Βεάκη, του Παπαμιχαήλ, των ανθρώπων που μιλούν δυνατά και αγαπούν ακόμη δυνατότερα. Τον Πειραιά που μυρίζει θάλασσα.
Τον Πειραιά που ακόμη κι όταν πληγώνεται, δεν παραιτείται.
Η σχέση του με την πόλη δεν υπήρξε ποτέ διακοσμητική. Την υπηρέτησε μέσα από τη δημοσιογραφία, αλλά και μέσα από το ραδιόφωνο. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του «Καναλιού Ένα» και για δεκατρία χρόνια διευθυντής του.
Κι ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες του:
ένας άνθρωπος που έμαθε να γράφει για την πόλη του και κάποια στιγμή βρέθηκε να κρατά το μικρόφωνό της. Να δίνει φωνή στον Πειραιά.
Η θάλασσα και η λέξη
Η δημοσιογραφία του Καπράνου έχει στα σπλάχνα της πολύ θάλασσα.
Έχει ορίζοντα, αλλά και βάθος. Δεν μένει στην επιφάνεια της είδησης. Αναζητά το από κάτω. Το πριν. Το μετά. Την αιτία πίσω από το γεγονός.
Κι αυτό είναι που δίνει στην αρθρογραφία του εκείνη τη σοβαρότητα και την εγκυρότητα που χαρακτηρίζουν την υπογραφή του.
Δεν είναι η σοβαρότητα του ανθρώπου που μιλά αφ’ υψηλού. Είναι η σοβαρότητα εκείνου που ξέρει πόσο δύσκολο είναι να πεις κάτι δημόσια και να το υπογράψεις. Ξέρει πολύ καλά άλλωστε, ότι η υπογραφή είναι ευθύνη.
Κι ο Καπράνος ανήκει στους δημοσιογράφους που δεν φοβούνται την ευθύνη της υπογραφής τους. Γράφει με άποψη, αλλά και με μνήμη. Με γνώση, αλλά και με συναίσθημα. Με αυστηρότητα όταν χρειάζεται, αλλά χωρίς να χάνει την ανθρώπινη ματιά. Τα καθημερινά του κείμενα στην «Εστία», τα τελευταία χρόνια, αποτελούν μνημεία ανθρωπιάς, ευαισθησίας και γνώσης.
Τα βιβλία και η μνήμη
Ίσως γι’ αυτό η δημοσιογραφική του διαδρομή δεν μπορούσε να χωρέσει μόνο στις σελίδες των εφημερίδων. Κάποια πράγματα απαιτούν βιβλίο. Χρειάζονται περισσότερες σελίδες, περισσότερο χρόνο, περισσότερη μνήμη.
Το βιβλίο του «Ο Τελευταίος των πέντε», αναφερόμενο στον θρυλικό Λεωνίδα Ανδριανόπουλο, αποτελεί κορυφαία καταγραφή μνήμης και προσπάθειας να μη χαθεί αυτή. Μια υπέροχη προσπάθεια, ώστε να
να εμποδίσει τον χρόνο να πάρει μαζί του ανθρώπους και ιστορίες.
Να κρατήσει αναμμένο ένα μικρό φως. Να πει στις επόμενες γενιές:
«Αυτοί υπήρξαν. Αυτά έζησαν. Έτσι ήταν η πόλη μας».
Μια ιστορία καρδιάς για τον πατέρα του Ολυμπιακού, γραμμένη από έναν κορυφαίο αντίπαλο…
Ο Εθνικός — ο έρωτας που δεν τελειώνει
Εν αρχή, μαζί με τον λόγο, ήταν και είναι ο Εθνικός. Ο Εθνικός Πειραιώς.
Εδώ η δημοσιογραφία υποχωρεί. Και μένει η καρδιά. Γιατί ο Εθνικός, για τον Δημήτρη Καπράνο, δεν είναι απλώς μια ποδοσφαιρική ομάδα. Είναι ένα κομμάτι βιογραφίας. Είναι αναμνήσεις, πρόσωπα, Κυριακές, γήπεδα, φωνές από την εξέδρα, χαρές και απογοητεύσεις. Είναι ταξίδια σε όλη την Ελλάδα και μπορώ να έχω άπειρες αναμνήσεις απ’ όσα κάναμε μαζί. Με αφετηρία το περίφημο καμαράκι (Νο 403) στα δημοσιογραφικά του παλιού «Καραϊσκάκης»…
Μέχρι το Πατριαρχείο έφτασε, στην Κωνσταντινούπολη, για να δώσει στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο την επετειακή φανέλλα των 100 χρόνων του Εθνικού!
Ο Εθνικός είναι έρωτας, καψούρα, γκόμενα ολκής! Κι αυτά δεν μετριούνται με τίτλους. Μετριούνται με τις φορές που επέστρεψες. Με τις φορές που απογοητεύτηκες, βούρκωσες, έκλαψες και ξαναπήγες. Με τις φορές που η λογική σου είπε «άστο» και η καρδιά σου απάντησε «πάμε». Ε, Καπράνος όλα αυτά…
Ο άνθρωπος πίσω από την υπογραφή
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο σημαντικό. Πίσω από τον «πρύτανη του ναυτιλιακού ρεπορτάζ» υπάρχει ένας άνθρωπος.
Πίσω από τον διευθυντή του «Καναλιού Ένα» υπάρχει ένας Πειραιώτης. Πίσω από τον συγγραφέα υπάρχει ένας άνθρωπος που φοβάται τη λήθη. Πίσω από τη μουσική υπάρχουν οι μνήμες. Και πίσω από τον δημοσιογράφο υπάρχει ένας φίλαθλος που εξακολουθεί να συγκινείται για τον Εθνικό του.
Αυτές οι πλευρές δεν αλληλοαναιρούνται. Αντίθετα, συνθέτουν τον Δημήτρη Καπράνο.
Γιατί η δημοσιογραφία του δεν γεννήθηκε σε ένα αποστειρωμένο γραφείο. Γεννήθηκε μέσα στην πόλη, στους δρόμους της, στο λιμάνι, στα γήπεδα, στις αίθουσες σύνταξης, στις συζητήσεις με ανθρώπους.
Πενήντα και πλέον χρόνια μετά την πρώτη του δημοσιογραφική διαδρομή, ο Δημήτρης Καπράνος συνεχίζει να γράφει.
Και αυτό, από μόνο του, είναι ένα τεράστιο μάθημα. Γιατί οι εποχές και τα μέσα αλλάζουν. Οι λέξεις ταξιδεύουν πλέον με άλλες ταχύτητες. Οι εφημερίδες άλλαξαν μορφή, το ραδιόφωνο άλλαξε εποχή, η ενημέρωση έγινε στιγμιαία.
Όμως η δημοσιογραφία, η σοβαρή δημοσιογραφία παραμένει εκεί. Στην ανάγκη να γνωρίζεις, να ρωτήσεις, να διασταυρώσεις, να ελέγξεις την αδρεναλίνη, την αγωνία, την ένταση. Στην ανάγκη να πεις την ιστορία όπως την έζησες και όπως την τεκμηρίωσες.
Και ο Καπράνος εξακολουθεί να υπηρετεί αυτή την ανάγκη. Και με μια υπογραφή που, ύστερα από τόσες δεκαετίες, εξακολουθεί να σημαίνει κάτι.
Δημήτρης Καπράνος. Αυτό που λέει ο στίχος που τραγούδησε ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ: «Γεννήθηκα στον Πειραιά, μεγάλωσα μ’ αρμύρα, οι δρόμοι μου μια θάλασσα, ποιήματα του Πορφύρα»….
Ένας δημοσιογράφος της θάλασσας. Ένας άνθρωπος του Πειραιά. Του πνεύματος. Ένας θεματοφύλακας μνήμης.
Κι, επάνω απ’ όλα, ένας άνθρωπος που δεν έπαψε ποτέ να αγαπά αυτά για τα οποία γράφει. Γιατί ίσως αυτή να είναι, τελικά, η πιο δύσκολη μορφή δημοσιογραφικής αλήθειας: να μπορείς να γράφεις με το μυαλό,
χωρίς ποτέ να αφήσεις την καρδιά σου έξω από το κείμενο…
