«Ο αριθμός των ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να αυξηθεί από 30,8 εκατομμύρια το 2019 σε 38,1 εκατομμύρια έως το 2050. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Eurostat, το 2025 τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούσαν ήδη στο 23,7% του πληθυσμού, δηλαδή σχεδόν ένας στους τέσσερις κατοίκους.
Σύμφωνα με την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα για το 2026 (Country Report 2026):
- Οι δημόσιες δαπάνες για τη μακροχρόνια φροντίδα ανέρχονται μόλις στο 0,1% του ΑΕΠ, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος της ΕΕ ανέρχεται στο 1,7%.
- Η Ελλάδα διαθέτει το χαμηλότερο αριθμό προσωπικού, με μόλις 0,3 εργαζομένους μακροχρόνιας φροντίδας ανά 100 άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, έναντι 3,3 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
- Η Ελλάδα εμφανίζει ανεκπλήρωτες ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας που ανέρχονται στο 29,1%, υπερβαίνοντας τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (26,6%)».
Τα παραπάνω αναφέρονται σε ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, του Ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ και Αντιπροέδρου της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Γιάννη Μανιάτη, με την οποία ζητά τη στήριξη της ανάπτυξης υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας στις νησιωτικές περιοχές της Ελλάδας.
Αφορμή για την κοινοβουλευτική παρέμβαση αποτέλεσε η πρωτοβουλία της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας (ΑΜΚΕ) «ΖΩΗ PLUS» στη Χίο για τη δημιουργία δομών φροντίδας και υποστηριζόμενης διαβίωσης για ενήλικα άτομα 3ης και 4ης ηλικίας. Η πρωτοβουλία, που αναδεικνύει μια ευρύτερη ευρωπαϊκή κι εθνική πρόκληση, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία αυτόνομων διαμερισμάτων υποστηριζόμενης διαβίωσης, Κέντρου Ημέρας για άτομα με άνοια και προγραμμάτων ενεργού γήρανσης, με στόχο να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας σε μια νησιωτική περιοχή με περίπου 1.800 μονοπρόσωπα νοικοκυριά ηλικιωμένων.
Ωστόσο, η εικόνα στον τομέα της μακροχρόνιας φροντίδας στη χώρα μας παραμένει ιδιαίτερα ανησυχητική. Παρά την κατάρτιση Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου και Αναλυτικού Σχεδίου Δράσης για τη μακροχρόνια φροντίδα, η Έκθεση Χώρας 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαίνει ότι δεν έχει ακόμη καταγραφεί επαρκής πρόοδος στην επέκταση των υπηρεσιών.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας, σε συνδυασμό με την ανεπαρκή ανάπτυξη υπηρεσιών κοινοτικής και ιδρυματικής μακροχρόνιας φροντίδας, οι οποίες συγκεντρώνονται στις οικονομικά ισχυρότερες περιφέρειες της χώρας, περιορίζει σημαντικά τις επιλογές των πολιτών, ενώ επισημαίνει σημαντικές μη ικανοποιούμενες ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας, ιδίως στις απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές.
Με την ερώτησή του, ο Γ. Μανιάτης καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
⦁ Να αξιολογήσει την πρόοδο της Ελλάδας ως προς την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Φροντίδα και τη Σύσταση του Συμβουλίου για τη μακροχρόνια φροντίδα,
⦁ Να διευκρινίσει ποια χρηματοδοτικά και τεχνικά μέσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας από μη κερδοσκοπικούς φορείς, ιδίως σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και
⦁ Να αναδείξει τις βέλτιστες πρακτικές από άλλα κράτη μέλη που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη αντίστοιχων υπηρεσιών στην Ελλάδα.
Ο Γ. Μανιάτης δηλώνει:
«Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις της Ευρώπης. Τα στοιχεία της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποδεικνύουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά στον τομέα της μακροχρόνιας φροντίδας, με τις μεγαλύτερες δυσκολίες να εντοπίζονται στις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές. Η αξιοπρεπής διαβίωση δεν είναι προνόμιο, είναι δικαίωμα κάθε πολίτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ελληνική Πολιτεία οφείλουν να στηρίξουν έμπρακτα τις πρωτοβουλίες ενεργών πολιτών που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και επιτρέπουν στους ανθρώπους όλων των ηλικιών να ζουν με αξιοπρέπεια στον τόπο τους.»
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης:
«Θέμα: Υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας σε νησιωτικές περιοχές
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι ο αριθμός των ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να αυξηθεί από 30,8 εκατομμύρια το 2019 σε 38,1 εκατομμύρια έως το 2050. Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Φροντίδα και η Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας μακροχρόνια φροντίδα, θέτουν ως προτεραιότητα την ενίσχυση των συστημάτων μακροχρόνιας φροντίδας και τη μείωση των εδαφικών ανισοτήτων στην πρόσβαση στις σχετικές υπηρεσίες.
Στη Χίο ιδρύθηκε η Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία (ΑΜΚΕ) «ΖΩΗ PLUS» με σκοπό τη δημιουργία δομών φροντίδας και υποστηριζόμενης διαβίωσης για ενήλικα άτομα τρίτης και τέταρτης ηλικίας. Η πρωτοβουλία προβλέπει τη δημιουργία αυτόνομων διαμερισμάτων υποστηριζόμενης διαβίωσης, Κέντρου Ημέρας για άτομα με άνοια και προγραμμάτων ενεργού γήρανσης.
Ερωτάται η Επιτροπή:
- Πώς αξιολογεί την πρόοδο της Ελλάδας ως προς την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Φροντίδα και τη Σύσταση του Συμβουλίου για τη μακροχρόνια φροντίδα;
- Ποια χρηματοδοτικά και τεχνικά μέσα της ΕΕ είναι διαθέσιμα για τη στήριξη της ανάπτυξης υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας από μη κερδοσκοπικούς φορείς, ιδίως σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές;
- Ποιες βέλτιστες πρακτικές και μοντέλα παροχής υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας από άλλα κράτη μέλη, ιδίως σε νησιωτικές ή απομακρυσμένες περιοχές, θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρότυπο για την ανάπτυξη αντίστοιχων υπηρεσιών στην Ελλάδα;»
