Με αφορμή την περιοδεία της παράστασης «Πέρσες» του Αισχύλου, και παράσταση στο Θέατρο Δάσους ο Δημήτρης Καταλειφός μίλησε στη Σοφία Αποστολίδου «Ραδιοφωνική ΦιλοΣοφία» στον Flash 99,4 για την εξουσία που χάνει το μέτρο, τους λαούς που πληρώνουν το τίμημα των πολέμων, την Τεχνητή Νοημοσύνη και το μέλλον της τέχνης, αλλά και για αυτό που κάνει το θέατρο μοναδικό: τη ζωντανή συνάντηση ανθρώπων.
Στην αρχαιότερη σωζόμενη αρχαία τραγωδία, ο σπουδαίος ηθοποιός υποδύεται τον Δαρείο, ο οποίος επιστρέφει από τον κάτω κόσμο έχοντας αποκτήσει, όπως ο ίδιος περιγράφει, μια διαφορετική σοφία. Για τον Δημήτρη Καταλειφό, όμως, οι «Πέρσες» δεν είναι μόνο ένα έργο για την ήττα. Είναι ένα έργο για την εξουσία, την αλαζονεία, το μέτρο και, κυρίως, για τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από κάθε πόλεμο.
Η ύβρις της εξουσίας και ο Ξέρξης που θυμίζει το σήμερα
Μιλώντας για τη σύγχρονη εποχή, ο κορυφαίος ηθοποιός του θεάτρου συνέδεσε την αλαζονεία του Ξέρξη με τη σημερινή εξουσία:
«Είναι αυτό που ο άνθρωπος χάνει πια το μέτρο, νομίζει πως γίνεται Θεός και τότε οι θεοί, η μοίρα, το σύμπαν, δεν ξέρω τι απ’ όλα, έρχεται και σε τιμωρεί για αυτή την ύβρη».
Ο ίδιος συνδέει την απώλεια του μέτρου με την εξουσία και τις συνέπειες που τελικά πληρώνουν οι άνθρωποι:
«Αυτοί οι οποίοι είναι στην εξουσία, χάνουν κάποια στιγμή το μέτρο, τυφλώνονται, νομίζουν πως είναι θεοί και τελικά οδηγούν τους λαούς σε μια καταστροφή».
«Στο δικό μας έργο δηλαδή, στην παράσταση αυτή, έτσι τονίζεται πιο πολύ πόσο θύμα είναι ο λαός εν ονόματι των πολέμων που διεξάγουν οι ηγέτες τους για να επεκτείνουν τη χώρα και τελικά αυτοί που υφίστανται τις πιο λυπηρές συνέπειες είναι οι λαοί που χάνουν τους δικούς τους ανθρώπους, τα παιδιά τους, τους συζύγους τους, τους αγαπημένους τους που σκοτώνονται σε πολέμους και αυτό συμβαίνει επί αιώνες».
Και καταλήγει:
«Οπότε τελικά η μεγάλη ηττημένη είναι οι λαοί».
«Οι λαοί έχουν μια τεράστια δύναμη»
Θα μπορούσαν άραγε οι ίδιοι οι λαοί να σταματήσουν αυτή την «ύβρη» της εξουσίας; Ο σπουδαίος ηθοποιός αναγνωρίζει στη συλλογική συνείδηση μια τεράστια δύναμη, αλλά ταυτόχρονα δεν κρύβει τη δυσκολία.
«Όσο πιο ώριμος είναι ένας λαός, όσο πιο συνειδητοποιημένος, όσο πιο παιδεία έχει και όσο πιο την αίσθηση του μαζί μπορεί να αναπτύξει, έχει μια τεράστια δύναμη ο λαός. Μόνο που συνήθως, επειδή υπάρχει αυτό το διαίρει και βασίλευε, είναι πάρα πολύ δύσκολο να ενωθούν οι άνθρωποι για να απαιτήσουν κάτι από τους ηγέτες».
Για τον ίδιο, αυτή η δυσκολία εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και τη σημερινή κατάσταση:
«Γι’ αυτό και βρισκόμαστε στην κατάσταση που βρισκόμαστε διεθνώς γιατί δυστυχώς οι λαοί είναι πολύ δύσκολο να ενωθούν σε κάτι».
Αυτή η αφύπνιση είναι, άλλωστε, ένα από τα στοιχεία που αναδεικνύει και η συγκεκριμένη παράσταση, μέσα από τον Χορό, ο οποίος παρακολουθεί όσα συμβαίνουν και σταδιακά αρχίζει να αποκτά συνείδηση για όσα υφίστανται οι άνθρωποι.
«Η ανθρωπότητα είναι πολύ σαστισμένη και ακολουθεί σαν κοπάδι»
Η συζήτηση πέρασε από την αρχαία τραγωδία στη σύγχρονη πραγματικότητα. Ο Δημήτρης Καταλειφός μίλησε για τις τεράστιες αλλαγές που βιώνει ο κόσμος, από την ηλεκτρονική εποχή και τους πολέμους μέχρι την οικονομική δυσκολία και την επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
«Ο κόσμος είναι πια τρομακτικά περίπλοκος. Έχει προστεθεί και όλη αυτή η τεράστια αλλαγή που ζούμε στις μέρες μας που είναι αυτή η τρομερή μετάβαση σε αυτό που λέμε “ηλεκτρονική εποχή” και όλα αυτά μαζί, συν τους πολέμους που γίνονται, συν αυτή την τεράστια αλλαγή, συν το AI που αρχίζει και θριαμβεύει και κυριαρχεί παντού».
Και περιγράφοντας την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα η ανθρωπότητα, σημειώνει:
«Ο κόσμος πια ακολουθεί χωρίς να προλάβει να αντιδράσει σε όλες αυτές τις τρομερές αλλαγές που συμβαίνουν, συνοδευμένες και από μια τρομερή οικονομική δυσκολία και κρίση. Οπότε όλο αυτό μαζί, αυτή τη στιγμή νομίζω ότι η ανθρωπότητα είναι πολύ σαστισμένη και ακολουθεί σαν κοπάδι».
Παρά την ανησυχία του, ωστόσο, κρατά μια θέση για την τέχνη και τη δύναμή της να λειτουργήσει ως αντίβαρο:
«Δεν ξέρω πότε και πώς θα μπορέσει να φανεί ένα φως, αλλά επειδή είμαστε άνθρωποι που αγαπάμε την τέχνη και βλέπουμε ότι από την τέχνη πάντα έρχεται ένα φως, ελπίζω ότι κάποια στιγμή κάπως θα βρεθεί κάτι που θα μας αφυπνίσει».
«Οι ανάσες των θεατών και οι ανάσες των ηθοποιών είναι ό,τι πιο ιερό»
Για τον σπουδαίο θεατράνθρωπο, η ζωντανή παρουσία είναι αυτή που κάνει το θέατρο μοναδικό.
«Οι ανάσες των θεατών και οι ανάσες των ηθοποιών είναι ό,τι πιο ιερό σε αυτό που λέμε θέατρο».
Αυτό που τον συγκινεί είναι η συνάντηση ανθρώπων που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους και, μέσα από μια παράσταση, αποκτούν μια κοινή εμπειρία:
«Ότι συναντιούνται τόσοι άγνωστοι ας πούμε σε έναν χώρο και μετά από δύο ώρες με κάποιο τρόπο έχουν γνωριστεί. Αυτό είναι συνταρακτικά σημαντικό. Δηλαδή κάνει την τέχνη του θεάτρου τόσο σπουδαία τέχνη».
INFO:
Οι «Πέρσες» του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία του Χρήστου Θεοδωρίδη, πραγματοποιούν μεγάλη καλοκαιρινή περιοδεία το 2026 σε όλη την Ελλάδα. Η παράσταση, που έκανε επίσημη πρεμιέρα στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στις 3 και 4 Ιουλίου 2026, παρουσιάζει τον Δημήτρη Καταλειφό στον εμβληματικό ρόλο του Δαρείου.
Πρωταγωνιστούν: Μαρία Ναυπλιώτου, Δημήτρης Καταλειφός, Αναστάσης Ροϊλός, Σταύρος Σβήγκος.
Πρόγραμμα Παραστάσεων:
- Αθήνα: Τετάρτη, 2 Σεπτεμβρίου 2026
- Θεσσαλονίκη: Κυριακή, 13 Σεπτεμβρίου 2026
