Το κορυφαίο βήμα για τη δημιουργία του Εθνικού Μουσείου για την Ελληνική επανάσταση του 1821, πραγματοποιήθηκε με την υπογραφή της σχετικής σύμβασης δωρεάς μεταξύ των υπουργείων Εθνικής Άμυνας και Πολιτισμού και του Ιδρύματος «Αντώνιος Ε. Κομνηνός».
Το σπουδαίο αυτό Μουσείο θα στεγαστεί στο Παλαιό Στρατιωτικό Αρτοποιείο, στο Άλσος Στρατού στο Γουδί, με στόχο να αποτελέσει σύγχρονο χώρο ιστορικής μνήμης, εκπαίδευσης και πολιτισμού.
Λίνα Μενδώνη: «Ξεχωριστή ημέρα για την πατρίδα μας»
Στην αναφορά της η Υπουργός Πολιτισμού τόνισε: «Σήμερα, είναι μια ξεχωριστή ημέρα για όλους μας. Κυρίως, όμως, είναι μια ξεχωριστή ημέρα για την πατρίδα μας. Με τη γενναιόδωρη χορηγία του Ιδρύματος Αντωνίου Κομνηνού καλύπτεται ένα σημαντικό κενό στον μουσειακό χάρτη της χώρας. Σήμερα δεν εγκαινιάζεται απλώς μια ακόμη μουσειακή πρωτοβουλία. Σήμερα δημιουργείται μια Πινακοθήκη αφιερωμένη αποκλειστικά στον Αγώνα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Πρόκειται για ένα έργο με βαθύ εθνικό και ιστορικό συμβολισμό, που αποκτά μόνιμο χαρακτήρα και προσφέρει στη συλλογική μας μνήμη έναν χώρο αντάξιο της σημασίας του Αγώνα της Εθνικής Παλιγγενεσίας. Για πρώτη φορά δημιουργείται ένας χώρος όπου η εικαστική αποτύπωση της Επανάστασης συγκεντρώνεται, αναδεικνύεται και συνομιλεί με την ιστορία, αποτελώντας σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές. Το 2021, όταν γιορτάσαμε τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, με απόφαση του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, το εμβληματικό έργο του επετειακού εορτασμού ήταν η απόδοση και πάλι στο κοινό της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου, η οποία παρέμενε κλειστή επί σχεδόν δεκατρία χρόνια λόγω των εργασιών ανακαίνισης.
Μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις εκείνης της περιόδου ήταν αφιερωμένη στον Αγώνα του 1821. Τότε όλοι μας, αλλά κυρίως το ευρύ κοινό, συνειδητοποιήσαμε τον ανεκτίμητο πλούτο των έργων που διαθέτει η Εθνική Πινακοθήκη και τα οποία αποτυπώνουν την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης και της Εθνικής Παλιγγενεσίας.
Η συλλογή του Αντώνη Κομνηνού, με έργα του φιλελληνισμού και γενικότερα με έργα που σχετίζονται με τον Αγώνα του 1821, αποτελεί, κατά γενική ομολογία των πλέον ειδικών, μία εξαιρετικά σημαντική συλλογή. Ο ίδιος, με το πνεύμα γενναιοδωρίας που τον διακρίνει, την παραχώρησε στην Εθνική Πινακοθήκη, ώστε, σε συνδυασμό με τα έργα των συλλογών της, να αποτελέσει τον βασικό πυρήνα της νέας Πινακοθήκης που δημιουργείται στα ιστορικά αρτοποιεία του Στρατού.
Το 2002, όταν τα συγκεκριμένα κτήρια χαρακτηρίστηκαν μνημεία σύμφωνα με τον αρχαιολογικό νόμο, είχα την τιμή να προεδρεύω στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων. Μπορώ, λοιπόν, να καταθέσω και προσωπική μαρτυρία για τη μεγάλη ιστορική και αρχιτεκτονική αξία τους, όπως αυτή είχε αναγνωριστεί από τους ειδικούς.
Έτσι, επιτυγχάνεται ένας πραγματικά ιδανικός συνδυασμός: ιστορικά κτήρια, φορτισμένα με μνήμη και συμβολισμό, αποκτούν νέα ζωή φιλοξενώντας μια Πινακοθήκη αφιερωμένη στον Αγώνα της Εθνικής Παλιγγενεσίας. Ο ίδιος ο χώρος γίνεται μέρος της αφήγησης της ιστορίας και της εθνικής μας μνήμης.
Θα ήθελα, καταρχάς, να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον αγαπητό συνάδελφο, Υπουργό Εθνικής Άμυνας, ο οποίος από την πρώτη στιγμή μοιράστηκε μαζί μου το όραμα αυτής της πρωτοβουλίας και συνεργάστηκαμε στενά, ώστε να φτάσουμε στη σημερινή ημέρα. Οι ευχαριστίες όλων μας –της Εθνικής Πινακοθήκης, του Υπουργείου Πολιτισμού, αλλά και όλων των Ελλήνων– προς τον Αντώνη Κομνηνό είναι βαθιές και ειλικρινείς. Με την πράξη του αυτή δεν διασώζει απλώς πολύτιμα έργα τέχνης και ιστορικής μνήμης. Δημιουργεί μια μόνιμη πολιτιστική παρακαταθήκη για το έθνος. Προσφέρει στις νεότερες γενιές έναν χώρο όπου θα γνωρίζουν, θα κατανοούν και θα τιμούν τη θυσία εκείνων χάρη στους οποίους απολαμβάνουμε σήμερα την ελευθερία και τη δημοκρατία.
Πρόκειται για αξίες που δεν πρέπει ποτέ να θεωρούμε δεδομένες. Συχνά στην πατρίδα μας ακόμη και τα αυτονόητα χρειάζονται διαρκή υπενθύμιση. Είναι, τέλος, ιδιαίτερα σημαντικό ότι σε αυτή την προσπάθεια συμπράττουν το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η Εθνική Πινακοθήκη και το Υπουργείο Πολιτισμού. Η εθνική άμυνα και ο πολιτισμός δεν αποτελούν δύο διαφορετικούς κόσμους. Αντιθέτως, συνδέονται ουσιαστικά, καθώς η προστασία της πατρίδας προϋποθέτει όχι μόνο την προάσπιση των συνόρων της, αλλά και τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης, της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και της εθνικής μας συνείδησης. Σας ευχαριστώ όλους θερμά. Και πάνω απ’ όλα, ευχαριστώ τον Αντώνη Κομνηνό για αυτή τη σπουδαία προσφορά προς την πατρίδα και το έθνος».
Νίκος Δένδιας: «Σημαντική ημέρα»
Στον χαιρετισμό του, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας επισήμανε μεταξύ άλλων τα εξής: «Θα ήθελα να πω ότι και για εμάς σήμερα είναι μια σημαντική μέρα. Οφείλω να πω πέραν των ευχαριστιών της αγαπητής σε εμένα και σε όλους μας Λίνας Μενδώνη, ότι έχει υπάρξει πλέον ένας δεσμός με το Υπουργείο Πολιτισμού. Νομίζω ότι είναι μια εγκάρδια και διαρκής συνεργασία που έχει βρει έδαφος και στην υπόθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου και στην βοήθεια που το Υπουργείο Άμυνας αυτονόητα προσφέρει στην υπόθεση αυτή. Και γενικά επιδιώκουμε τη σύζευξη των Ενόπλων Δυνάμεων της Πατρίδας μας με το Υπουργείο Πολιτισμού και την πολιτισμική μας παράδοση.
Θεωρώ ότι η αρχή έγινε από την όψη του κτηρίου που σήμερα μας φιλοξενεί, όταν επελέγη μια προσέγγιση που δεν είναι συνήθης στις Ένοπλες Δυνάμεις, να ανατεθεί στον Κώστα Βαρώτσο να φτιάξει την Κιβωτό Εθνικής Μνήμης, περιλαμβάνει τα ονόματα των νεκρών των πολέμων υπέρ της Πατρίδας μας, αλλά και να μετατρέψει ένα μετριότατης, για να το πω με κάθε επιείκεια, αρχιτεκτονικής κτήριο, σε ένα εμβληματικό, νομίζω κτήριο, το οποίο ευπρόσωπα μπορεί να εκπροσωπήσει, ιδίως προς τους ξένους επισκέπτες μας την Εθνική μας Άμυνα. Τώρα όσον αφορά την σημερινή προσφορά του Αντώνη Κομνηνού, προς τον οποίον είμαστε ευγνώμονες. Νομίζω ότι εδώ πράγματι ήταν πάρα πολύ θετικό το ότι η Λίνα αναφέρθηκε στα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, τη δημιουργία αυτού του μουσείου, το οποίο καλύπτει όπως λαμπρά είπε ένα σημαντικό κενό.
Μπορεί να αφιερωθεί στα 200 χρόνια από την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους και να αποτελέσει τον πυρήνα της νέας πανηγυρικής επετείου των 200 ετών του νέου ελληνικού κράτους, η οποία επίσης θα μπορέσει να καλύψει και το κενό που δημιουργήθηκε εξαιτίας της πανδημίας τότε στα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821».
Στην τελετή παρέστησαν ο Υφυπουργός Θανάσης Δαβάκης, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο Αρχηγός ΓΕΝ Δημήτριος- Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ, ο Υπαρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος Ανδρέας Κορωνάκης ως εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΣ, ο Υπαρχηγός ΓΕΑ Αντιπτέραρχος (Ι) Βασίλειος Μπρούμας ως εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΑ, ο αρχιτέκτονας του έργου Ευάγγελος Στυλιανίδης, η ειδική Σύμβουλος της Υπουργού Πολιτισμού Ελισάβετ Μπαλόγλου, ο νομικός σύμβουλος της Υπουργού Πολιτισμού Παναγιώτης Χίνης καθώς και η Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου Συραγώ Τσιάρα.
