Δύναται να υποστηριχθεί ότι οι συνέπειες ενός σοκ που πλήττει μια οικονομία εξαρτώνται κυρίως από έξι παράγοντες:
Πρώτον, από την ένταση της διαταραχής· δεύτερον, από τη διάρκειά της· τρίτον, από τα δομικά χαρακτηριστικά της οικονομίας και τον βαθμό ευαισθησίας της στην εν λόγω διαταραχή· τέταρτον, από την αντίδραση των ασκούντων την οικονομική πολιτική, σε επίπεδο νομισματικής (Κεντρική Τράπεζα) και δημοσιονομικής (Κυβέρνηση) πολιτικής· πέμπτον, από τις προσδοκίες που σχηματίζουν οι φορείς της οικονομίας για τις συνέπειες του σοκ· και έκτον, από τη φάση του οικονομικού κύκλου στην οποία βρισκόταν η οικονομία πριν από τη διαταραχή.[1]
[1] Επί παραδείγματι, μια οικονομία που παρουσιάζει θετικό παραγωγικό κενό, δηλαδή όταν το τρέχον πραγματικό ΑΕΠ είναι υψηλότερο από το δυνητικό, είναι περισσότερο ευάλωτη σε πληθωριστικές πιέσεις από ένα αρνητικό σοκ στην πλευρά της προσφοράς.
Οι εχθροπραξίες και οι γεωπολιτικές εντάσεις των τελευταίων περίπου εβδομήντα ημερών στον Περσικό Κόλπο, μιας περιοχής εξαιρετικά νευραλγικής για τις παγκόσμιες ροές ενέργειας, έχουν οδηγήσει σε άνοδο των τιμών της ενέργειας, σε διατάραξη της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας και σε όξυνση της αβεβαιότητας. Πριν από τον πόλεμο, περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο 1/5 της παγκόσμιας κατανάλωσης (πηγή: U.S. Energy Information Administration).
Η άνοδος των τιμών της ενέργειας και η διατάραξη της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας συνιστούν ένα αρνητικό σοκ από την πλευρά της προσφοράς, καθώς συνεπάγονται αύξηση του κόστους παραγωγής (ανά μονάδα προϊόντος) των επιχειρήσεων. Η όξυνση της αβεβαιότητας δύναται να οδηγήσει σε αναστολή ή ακόμη και, εφόσον είναι παρατεταμένη, σε ματαίωση των δαπανών των νοικοκυριών για κατανάλωση και των επιχειρήσεων για επενδύσεις, δηλαδή να αποτελέσει ένα αρνητικό σοκ από την πλευρά της ζήτησης. Σε θεωρητικό επίπεδο, όταν ένα αρνητικό σοκ στην προσφορά συνδυάζεται με ένα αρνητικό σοκ στη ζήτηση, οι επιπτώσεις στον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης εντείνονται, ενώ όσον αφορά τον πληθωρισμό, το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από το κατά πόσο η εν λόγω διαταραχή επηρεάζει περισσότερο την προσφορά ή τη ζήτηση. Ο πληθωρισμός ενισχύεται όταν το σοκ επηρεάζει περισσότερο αρνητικά την προσφορά, απ’ ό,τι τη ζήτηση.
Όπως παρουσιάζεται στα Διαγράμματα 1.1 και 1.2, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου Brent αυξήθηκαν, κατά μέσο όρο, στα 98,8 δολάρια σε τρέχουσες τιμές τον Μαρ-26 και στα 107,5 δολάρια τον Απρ-26, από 69,8 δολάρια τον Φεβ-26, σημειώνοντας ετήσιο ρυθμό μεταβολής της τάξης του 35,8% και 58,3%, αντίστοιχα. Παράλληλα, οι τιμές φυσικού αερίου TTF ενισχύθηκαν σε ετήσια βάση κατά 26,4% τον Μαρ-26 και κατά 27,7% τον Απρ-26.
Η ελληνική οικονομία -όπως και η ΕΕ-27 και η Ευρωζώνη- παρουσιάζει υψηλό βαθμό ευαισθησίας στην αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων, καθότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της συνολικής ενεργειακής της κατανάλωσης -άνω του 75%- εξαρτάται από αυτά, τα οποία σε συντριπτικό ποσοστό εισάγει. Το 2025, με μέση τιμή πετρελαίου Brent στα 68,4 δολάρια ανά βαρέλι, το έλλειμμα του ισοζυγίου των καυσίμων ήταν στα 4,7 δισεκ. ευρώ (1,9% του ΑΕΠ), από 7,6 δισεκ. ευρώ το 2024 (3,2% του ΑΕΠ) με τιμή πετρελαίου Brent στα 79,7 δολάρια ανά βαρέλι.
Η άνοδος των τιμών των ορυκτών καυσίμων, σε συνδυασμό με την υψηλή εξάρτηση του ενεργειακού μείγματος της ελληνικής οικονομίας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, το θετικό παραγωγικό κενό και τον επίμονο πληθωρισμό πριν από την έναρξη της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, αποτυπώνεται ήδη στους επίσημους δείκτες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ τη συνέχεια του άρθρου.
