Γράφει η Λίνα Τουπεκτσή, Γεωπόνος ΜSc, Yπ. Διδάκτωρ Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας
Ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Το αυξημένο κόστος παραγωγής, η πίεση στις τιμές, οι ακραίες καιρικές συνθήκες και η αβεβαιότητα των αγορών οδηγούν τους αγρότες στην αναζήτηση νέων, περισσότερο προσοδοφόρων επιλογών. Η καλλιέργεια του ακτινιδίου αποτελεί αναμφίβολα μία από αυτές.
Η Ελλάδα είναι σήμερα η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός χώρα ακτινιδίου παγκοσμίως, με εξαγωγικό προσανατολισμό που αγγίζει το 95% της παραγωγής και αποφέρει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Περιοχές όπως η Πιερία, η Πέλλα και η Ημαθία έχουν ήδη αναπτύξει σημαντική δυναμική.
Πρόκειται για μια καλλιέργεια με υψηλή προστιθέμενη αξία και έντονη διεθνή ζήτηση. Ωστόσο, δεν είναι μια «εύκολη» επιλογή. Απαιτεί κατάλληλα εδάφη, επάρκεια και σωστή διαχείριση νερού, υποδομές υποστύλωσης και αντιχαλαζικής προστασίας, ενώ στις κίτρινες ποικιλίες απαιτείται και σκίαση. Κυρίως όμως απαιτεί τεχνογνωσία και συστηματική φροντίδα.
Το κρίσιμο ερώτημα όμως δεν είναι αν το ακτινίδιο είναι κερδοφόρο σήμερα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι: τι θα συμβεί αν όλοι στραφούν μαζικά προς αυτή την καλλιέργεια;
Η ιστορία της ελληνικής γεωργίας έχει δείξει ότι οι μονοκαλλιέργειες δημιουργούν βραχυπρόθεσμα κέρδη αλλά μακροπρόθεσμα ρίσκα. Η αλόγιστη εκρίζωση άλλων καλλιεργειών και η πλήρης στροφή στο ακτινίδιο ενδέχεται να επιφέρει υπερπροσφορά και πίεση στις τιμές παραγωγού, εξάρτηση της τοπικής οικονομίας από μία μόνο εξαγωγική αγορά, αυξημένη πίεση στους υδατικούς πόρους, σε μια περίοδο που η κλιματική κρίση εντείνεται, απώλεια παραγωγικής ποικιλίας και αγροτικής ανθεκτικότητας.
Η αγροτική ανάπτυξη δεν μπορεί να βασίζεται στη λογική «όλοι στο ίδιο προϊόν». Χρειάζεται στρατηγικός σχεδιασμός, διαφοροποίηση καλλιεργειών, συμβουλευτική υποστήριξη και επιστημονική τεκμηρίωση.
Ο παραγωγός της Ημαθίας που εξετάζει την επένδυση στο ακτινίδιο οφείλει να συμβουλευτεί τον γεωπόνο του και να αξιολογήσει ψύχραιμα το τρίπτυχο: έδαφος – νερό – προστασία. Αλλά και να επενδύσει στη γνώση. Γιατί χωρίς τεχνογνωσία, ακόμη και η πιο υποσχόμενη καλλιέργεια μπορεί να αποδειχθεί επισφαλής.
Το ακτινίδιο μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πυλώνα ανάπτυξης. Όμως η βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα στην Ημαθία δεν θα κριθεί από μια μόνη καλλιέργεια. Θα κριθεί από τη σοβαρότητα του σχεδιασμού, τη διαφοροποίηση της παραγωγής και τη συλλογική στρατηγική που θα ακολουθήσουμε. Η ευκαιρία υπάρχει. Το ζητούμενο είναι να μη μετατραπεί σε παγίδα.
