Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής Icahn του Όρους Σινά και του Πανεπιστημίου City της Νέας Υόρκης (CUNY), οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), με επικεφαλής της καθηγήτρια Γιόκο Νομούρα του Τμήματος Ψυχολογίας του CUNΥ, μελέτησαν 322 ζεύγη μητέρων-παιδιών. Όταν τα παιδιά ήταν έξι ετών, μετρήθηκαν τα επίπεδα των ορμονών του στρες στον οργανισμό τους και η αντοχή της καρδιάς τους σε συνθήκες στρες, ενώ έγινε, επίσης, αξιολόγηση της συμπεριφορικής και συναισθηματικής λειτουργίας τους.

Διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά που είχαν γεννηθεί από μητέρες που είχαν κάνει χρήση κάνναβης κατά την κύηση είχαν -μετά από λίγα χρόνια- μεγαλύτερο άγχος, επιθετικότητα και υπερκινητικότητα, καθώς επίσης υψηλότερα επίπεδα της ορμόνης του στρες κορτιζόλης, σε σχέση με τα παιδιά των οποίων οι έγκυες μητέρες δεν ήταν χρήστες κάνναβης.

Καθώς η νομιμοποίηση της κάνναβης κερδίζει έδαφος διεθνώς (συχνά για ιατρικούς λόγους), πολλοί άνθρωποι εσφαλμένα πιστεύουν ότι η χρήση της δεν ενέχει καθόλου κινδύνους για την υγεία. Η επίπτωση της κάνναβης στις έγκυες είναι ένα θέμα που δεν έχει μελετηθεί επαρκώς μέχρι σήμερα.

«Γνωρίζουμε ότι τα κανναβινοειδή παίζουν ρόλο στον μετριασμό του στρες, γι’ αυτόν τον λόγο οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την κάνναβη για να μειώσουν το άγχος τους και να χαλαρώσουν. Όμως, η μελέτη μάς δείχνει ότι η έκθεση των παιδιών μέσα στη μήτρα στην κάνναβη έχει το αντίθετο αποτέλεσμα σε αυτά, προκαλώντας τους αυξημένα επίπεδα άγχους, επιθετικότητας και υπερδραστηριότητας, σε σχέση με τα παιδιά που δεν εκτέθηκαν στην κάνναβη στη διάρκεια της εγκυμοσύνης», δήλωσε η δρ Νομούρα.

«Οι έγκυες βομβαρδίζονται με παραπληροφόρηση ότι η κάνναβη δεν ενέχει κινδύνους, ενώ η πραγματικότητα είναι ότι η κάνναβη σήμερα είναι πιο ισχυρή από ό,τι ήταν πριν από λίγα χρόνια. Τα ευρήματα μας δείχνουν πως η χρήση της κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στα παιδιά», ανέφερε η νευροεπιστήμονας δρ Γιασμίν Χερντ, διευθύντρια του Ινστιτούτου Εθισμού του Όρους Σινά στη Νέα Υόρκη.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://www.pnas.org/content/118/47/e2106115118

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η πρώτη μελέτη από Νορβηγούς επιστήμονες, η οποία δημοσιεύθηκε στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό “New England of Medicine”, μελέτησε σχεδόν 18.500 εγκύους, μεταξύ των οποίων περίπου 4.500 που είχαν κάνει αποβολή. Δεν βρέθηκε καμία συσχέτιση ανάμεσα στα εμβόλια Covid-19 (Moderna, Pfizer/BioNTech και AstraZeneca) και σε αυξημένο κίνδυνο αποβολής κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης.

Μάλιστα οι γυναίκες που είχαν αποβάλει, είχαν κατά μέσο όρο 9% μικρότερη πιθανότητα να έχουν προηγουμένως εμβολιαστεί κατά του κορονοϊού. Οι ερευνητές συμπέραναν ότι “η μελέτη δεν βρήκε την παραμικρή ένδειξη αυξημένου κινδύνου για αποβολή στο αρχικό στάδιο της εγκυμοσύνης μετά από εμβολιασμό για Covid-19, επιβεβαιώνοντας ευρήματα προηγούμενων μελετών που υποστηρίζουν τον εμβολιασμό κατά την εγκυμοσύνη”.

Η δεύτερη διεθνής μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό “The Lancet”, μελέτησε 107 γυναίκες που έμειναν έγκυες ενόσω συμμετείχαν στις κλινικές δοκιμές των εμβολίων της AstraZeneca σε Βρετανία, Βραζιλία και Νότια Αφρική. Το 72% των γυναικών είχαν κάνει κανονικό εμβόλιο, ενώ οι υπόλοιπες εικονικό (πλασίμπο).

Διαπιστώθηκε ότι το εμβόλιο δεν είχε καμία αρνητική επίπτωση στην ασφάλεια της κύησης. Οι ερευνητές συμπέραναν ότι “δεν βρήκαμε καμία ένδειξη για σχέση ανάμεσα σε μειωμένη γονιμότητα και στον εμβολιασμό με το εν λόγω εμβόλιο”.

Οι Νορβηγοί ερευνητές της πρώτης μελέτης επεσήμαναν ότι “είναι σημαντικό οι έγκυες να εμβολιαστούν, επειδή έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο νοσηλείας και επιπλοκών αν αρρωστήσουν με Covid-19, καθώς επίσης να κάνουν πρόωρο τοκετό. Επίσης, ο εμβολιασμός στη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι πιθανό ότι θα παρέχει προστασία στο νεογνό έναντι λοίμωξης Covid-19 κατά τους πρώτους μήνες μετά τη γέννηση του”.

Σύνδεσμοι για τις επιστημονικές δημοσιεύσεις:

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMc2114466

και

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673621022820

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη δρα Στεφανί Γκάου του Τμήματος Μαιευτικής και Γυναικολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό περιοδικό παιδιατρικής «JAMA Pediatrics», μελέτησαν 13 δείγματα γάλακτος από επτά θηλάζουσες μητέρες, με μέση ηλικία 38 ετών, που είχαν εμβολιαστεί πλήρως κατά του κορονοϊού πρόσφατα. Τα παιδιά που θήλαζαν είχαν ηλικίες ενός μηνός έως τριών ετών.

Σε κανένα δείγμα δεν βρέθηκε ίχνος του mRNA (του μορίου του αγγελιαφόρου RNA), του βασικού ενεργού συστατικού αυτών των εμβολίων, μέσα στις επόμενες τέσσερις έως 48 ώρες μετά τον εμβολιασμό. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μελέτη «παρέχει σημαντικές πρώιμες ενδείξεις που ενισχύουν τις τρέχουσες συστάσεις, καθώς το mRNA που σχετίζεται με το εμβόλιο δεν μεταφέρεται στο βρέφος».

Αυτό πρέπει να λειτουργήσει καθησυχαστικά για τις έγκυες, οι οποίες δεν είχαν περιληφθεί στις αρχικές κλινικές δοκιμές των εμβολίων, καθώς το μητρικό γάλα είναι ασφαλές μετά από εμβολιασμό, εφόσον τα συστατικά των εμβολίων δεν καταλήγουν σε αυτό.

Αλλά, σύμφωνα με τους ειδικούς, ακόμη κι αν κάποιο συστατικό του εμβολίου εισχωρούσε στο μητρικό γάλα και μέσω αυτού στο βρέφος, για να θεωρηθεί δυνητικά επικίνδυνο θα έπρεπε να μη διαλυθεί στο στομάχι του και να απορροφηθεί από τον οργανισμό του. Οι ερευνητές ανέφεραν ότι ακόμη κι αν απειροελάχιστα και μη ανιχνεύσιμα ίχνη του mRNA του εμβολίου κατάφερναν να «τρυπώσουν» στο μητρικό γάλα, αυτό το γενετικό υλικό θα υφίστατο διάσπαση από το γαστρεντερικό σύστημα του μωρού.

Όμως, ακόμη κι αν αυτό δεν συνέβαινε, θα έπρεπε να αποδειχθεί πως το υλικό του εμβολίου είναι όντως επιβλαβές, κάτι που δεν έχει διαπιστωθεί, συνεπώς δεν ανακύπτουν ζητήματα ασφάλειας για τα βρέφη των εμβολιασμένων και θηλαζουσών μητέρων.

Οι ερευνητές τόνισαν, επίσης, ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτικής και Γυναικολογίας, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής και άλλοι επιστημονικοί φορείς υποστηρίζουν την ασφάλεια του εμβολιασμού της μητέρας που θηλάζει, κάτι που βασίζεται και στην εμπειρία με προηγούμενα εμβόλια.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/2781679

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αυξάνονται, έτσι, τα δεδομένα από επιστημονικές μελέτες ότι τα εμβόλια κατά της Covid-19 είναι ασφαλή και αποτελεσματικά στην εγκυμοσύνη, πράγμα σημαντικό δεδομένου ότι, όπως έχουν δείξει άλλες έρευνες, οι έγκυες που μολύνονται από κορονοϊό είναι πιθανότερο να εισαχθούν σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ), να χρειαστούν διασωλήνωση και να πεθάνουν, σε σχέση με τις μη έγκυες. Γι’ αυτό τα Κέντρα Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ έχουν απευθύνει σύσταση να εμβολιαστούν οι έγκυες.

Η πρώτη μελέτη, από επιστήμονες της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και του Ιατρικού Κέντρου Beth Israel Deaconess της Βοστώνης, η οποία δημοσιεύθηκε στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό JAMA (Journal of American Medical Association), σύμφωνα με τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», μελέτησε δείγματα αίματος από 103 γυναίκες, από τις οποίες οι 30 είχαν εμβολιαστεί όσο ήταν έγκυες, οι 16 όσο θήλαζαν το μωρό τους και οι 57 όταν δεν ήταν έγκυες και δεν θήλαζαν.

Η μελέτη βρήκε ότι τα εμβόλια mRNA των Pfizer/BioNTech και Moderna παράγουν ισχυρή ανοσολογική απόκριση κατά του κορονοϊού (τόσο σε εξουδετερωτικά αντισώματα όσο και σε Τ-λεμφοκύτταρα) στις έγκυες και στις θηλάζουσες μητέρες. Επίσης, παρέχουν τουλάχιστον μερική προστασία έναντι δύο πιο μεταδοτικών παραλλαγών του κορονοϊού, της «βρετανικής» (Β.1.1.7) και της «νοτιοαφρικανικής» (Β.1.351). Όλες οι έγκυες και θηλάζουσες ανέπτυξαν αντισώματα και Τ-λεμφοκύτταρα κατά αυτών των παραλλαγών, αν και σε μικρότερο βαθμό, ιδίως αναφορικά με τη «νοτιοαφρικανική» παραλλαγή.

Ακόμη, διαπιστώθηκε ότι οι εμβολιασμένες έγκυες μπορούν να περάσουν προστατευτικά αντισώματα στα έμβρυά τους μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, καθώς και μετά τον τοκετό στα μωρά τους μέσω του θηλασμού. Τέλος, οι ερευνητές βρήκαν ότι το 14% των εγκύων εμφάνισαν πυρετό μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου mRNA, έναντι 52% των μη εγκύων γυναικών, ενώ δεν παρατηρήθηκαν καθόλου σοβαρές παρενέργειες ή επιπλοκές λόγω του εμβολιασμού.

Η δεύτερη μελέτη, από επιστήμονες του Πανεπιστημίου Northwestern του Ιλινόις και του Νοσοκομείου Παίδων του Σικάγο, η οποία αφορούσε 200 γυναίκες που είχαν γεννήσει έως φέτος τον Απρίλιο (το 84% είχαν εμβολιαστεί με Pfizer/BioNTech ή Moderna και οι υπόλοιπες δεν είχαν κάνει εμβόλιο), δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Μαιευτικής και Γυναικολογίας «Obstetrics & Gynecology».

Η έρευνα δεν βρήκε ενδείξεις ότι τα εμβόλια βλάπτουν τον πλακούντα κατά τη διάρκεια της κύησης. Ο πλακούντας των εμβολιασμένων γυναικών δεν εμφάνιζε κάποια ανωμαλία, σε σχέση με τον πλακούντα των μη εμβολιασμένων.

Σύνδεσμοι για τις επιστημονικές δημοσιεύσεις:

https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2780202

και

https://journals.lww.com/greenjournal/Fulltext/9900/Severe_Acute_Respiratory_Syndrome_Coronavirus_2.206.aspx

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δρ Κατσίκης Κ.Ηλίας, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας Επιστημονικός Υπεύθυνος του Μαιευτικού-Γυναικολογικού Τμήματος Βιοκλινικής Θεσσαλονίκης, Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ

Τι επίδραση έχει η COVID-19 στις εγκύους;

Οι περισσότερες έγκυες γυναίκες με covid-19 έχουν ήπια συμπτώματα, όπως ένα απλό κρυολόγημα.

Μελέτες όμως, έχουν δείξει υψηλότερα ποσοστά εισαγωγής σε μονάδες εντατικής θεραπείας για έγκυες γυναίκες με COVID-19 σε σύγκριση με μη έγκυες γυναίκες με COVID-19.

Οι έγκυες γυναίκες άνω των 35 ετών, που είχαν ΔΜΣ 25 ή περισσότερο και εκείνες που είχαν προϋπάρχοντα ιατρικά προβλήματα, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση και διαβήτη, είχαν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρής ασθένειας και απαιτούν εισαγωγή στο νοσοκομείο.
Αυτό συμβαίνει επειδή σε ένα μικρό ποσοστό των γυναικών η εγκυμοσύνη μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα χειρίζεται σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις και ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις όπως η γρίπη, είναι χειρότερες σε έγκυες γυναίκες.

Μεταξύ των εγκύων γυναικών, ο υψηλότερος κίνδυνος σοβαρής αδιαθεσίας (σε περίπτωση προσβολής από τον ιό) φαίνεται να είναι για όσες είναι 28 εβδομάδων ή και μετά. Αυτό είναι κάτι που οι μαιευτήρες γνωρίζουν εδώ και πολλά χρόνια σε σχέση με άλλες παρόμοιες λοιμώξεις (όπως η γρίπη) και έχουν συνηθίσει να φροντίζουν τις εγκύους σε αυτήν την κατάσταση.

Τα σημερινά στοιχεία δείχνουν ότι η εισαγωγή στο νοσοκομείο μπορεί να είναι πιο συχνή σε έγκυες γυναίκες με COVID-19 από ό, τι σε μη έγκυες γυναίκες της ίδιας ηλικίας.

Όλες οι έγκυες γυναίκες πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στα μέτρα κοινωνικής απόστασης και στην καλή υγιεινή και ότι αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό κατά την εγκυμοσύνη 28 εβδομάδων και μετά.

Τι πρέπει να κάνω εάν εμφανίσω συμπτώματα COVID-19 στην εγκυμοσύνη;

Τα κύρια συμπτώματα της νόσου COVID-19 είναι η υψηλή θερμοκρασία, συνεχής έντονος βήχας ή απώλεια οσμής ή/και γεύσης (ανοσμία).

Τι είναι καλό να κάνετε;

Θα πρέπει να ενημερώσετε τον γιατρό σας ότι έχετε συμπτώματα COVID-19.

Εάν αισθάνεστε ότι τα συμπτώματά σας επιδεινώνονται ή δεν βελτιώνονται, αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι αναπτύσσετε μια πιο σοβαρή λοίμωξη που απαιτεί εξειδικευμένη φροντίδα. Πάλι συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

Εάν ανεβάζετε πυρετό ή έχετε βήχα ή και τα δύο, κατά την εγκυμοσύνη, θα πρέπει να κανονίσετε να κάνετε τεστ κορονοϊού (COVID-19). Περιμένοντας το αποτέλεσμα θα πρέπει να απομονωθείτε.

Λάβετε επίσης υπόψη σας τις άλλες πιθανές αιτίες πυρετού κατά την εγκυμοσύνη. Συγκεκριμένα, αυτά περιλαμβάνουν λοιμώξεις ούρων (κυστίτιδα-ουρολοίμωξη) και ρήξη υμένων.

Ποια επίδραση θα έχει η COVID-19 στο μωρό μου εάν βγω θετική;

Τα σημερινά στοιχεία δείχνουν ότι εάν έχετε τον ιό, είναι απίθανο να προκαλέσετε προβλήματα στην ανάπτυξη του μωρού σας και μέχρι στιγμής δεν υπήρξαν αναφορές για αυτό.

Δεν υπάρχουν επίσης στοιχεία που να δείχνουν ότι η μόλυνση με COVID-19 στην αρχή της εγκυμοσύνης αυξάνει την πιθανότητα αποβολής.

Η μετάδοση του κορονοϊού από μια γυναίκα στο μωρό της κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του τοκετού (η οποία είναι γνωστή ως κάθετη μετάδοση) φαίνεται να είναι ασυνήθιστη. Το εάν ένα νεογέννητο μωρό θα έχει COVID-19 δεν επηρεάζεται από τον τρόπο γέννησης, την επιλογή σίτισης ή εάν η γυναίκα και το μωρό μένουν μαζί.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι στις περισσότερες από τις αναφερόμενες περιπτώσεις νεογέννητων μωρών που αναπτύσσουν COVID-19 πολύ σύντομα μετά τη γέννηση, τα μωρά παρέμειναν καλά.

Τα μωρά που γεννιούνται πριν από την πλήρη περίοδο (πριν από 37 εβδομάδες) είναι ευάλωτα σε προβλήματα που σχετίζονται με την πρόωρη γέννηση.

Χρειάζεται να πάρω συμπληρώματα βιταμίνης D;

Η συμπλήρωση βιταμίνης D συνιστάται σε όλες τις γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Υπήρξαν ορισμένες αναφορές ότι τα άτομα με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών αναπνευστικών επιπλοκών εάν εμφανίσουν COVID-19. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία που να δείχνουν ότι η λήψη βιταμίνης D αποτρέπει τη μόλυνση με COVID-19 ή είναι μια αποτελεσματική θεραπεία.

Οι περισσότεροι άνθρωποι που ζουν στο βόρειο ημισφαίριο έχουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D. Επομένως, συμβουλεύουμε όλες τις έγκυες γυναίκες να εξετάσουν το ενδεχόμενο λήψης 10 μικρογραμμαρίων βιταμίνης D την ημέρα για να διατηρήσουν τα οστά και τους μυς τους υγιείς.

Ποια είναι η συμβουλή για έγκυες γυναίκες με μεγαλύτερα παιδιά που φοιτούν στο σχολείο;

Οι έγκυες γυναίκες κατατάσσονται στην ευάλωτη κατηγορία ως προφύλαξη κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, χωρίς αυτό να σημαίνει πως διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης COVID-19 από άλλους υγιείς ενήλικες.

Ωστόσο, υπάρχουν επιπλέον ανησυχίες για τις εγκύους στο τρίτο τρίμηνο. Αυτό βασίζεται σε στοιχεία από τη μελέτη UKOSS σχετικά με έγκυες γυναίκες που εισήχθησαν με COVID-19 σε νοσοκομεία από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο του 2020. Επομένως, οι έγκυες γυναίκες πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στα μέτρα κοινωνικής απόστασης και στην καλή υγιεινή και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό κατά την εγκυμοσύνη 28 εβδομάδων και μετά.

Όταν μεταφέρετε τα παιδιά σας στο σχολείο, θα πρέπει να διασφαλίσετε ότι ασκείτε κοινωνικές αποστάσεις – μείνετε δύο μέτρα μακριά από δασκάλους και άλλους γονείς και μην μπείτε μέσα στο κτίριο.

Θυμηθείτε να πλένετε τα χέρια σας και να χρησιμοποιείτε αντισηπτικά, όταν επιστρέφετε στο σπίτι εσείς και τα παιδιά σας.

Πώς θα επηρεάσει η πανδημία COVID-19 τα συνηθισμένα προγεννητικά και μεταγεννητικά ραντεβού μου;

Μπορεί να υπάρξουν κάποιες αλλαγές στο πώς, πότε και πού πραγματοποιούνται τα ραντεβού σας με τον γιατρό σας.

Η προγεννητική και μεταγεννητική φροντίδα είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ασφάλειας σας και του μωρού σας κατά την εγκυμοσύνη, τη γέννηση και μετά.

Η φροντίδα σας μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερες επισκέψεις στο σπίτι ή κάποια φροντίδα και υποστήριξη μπορεί να παρέχεται μέσω τηλεφώνου.

Οι επιλογές τοκετού μου θα επηρεαστούν από την πανδημία COVID-19;

Όπως όλοι οι τομείς της φροντίδας, οι υπηρεσίες μητρότητας έχουν επηρεαστεί από την πανδημία, αλλά οι μονάδες εργάζονται για να διασφαλίσουν ότι οι υπηρεσίες παρέχονται με ασφαλή τρόπο, με τα επίπεδα προσωπικού που χρειάζονται και την ικανότητα παροχής επείγουσας περίθαλψης όπου είναι απαραίτητο.

Θα μπορώ να έχω μαζί μου τον σύντροφό μου κατά τη γέννα;

Ναι, μπορείτε προς το παρόν, τηρώντας όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας.

Εάν όμως ο σύντροφος σας έχει συμπτώματα COVID-19 ή έχει πρόσφατα διαγνωστεί θετικός για COVID-19 ή απαιτείται να αυτό-απομονωθεί για άλλους λόγους (π.χ. πρόσφατη επαφή ενός μολυσμένου ατόμου), θα πρέπει να ακολουθήσει κυβερνητικές συμβουλές και να απομονωθεί αυτόματα στο σπίτι, για να προστατεύσετε την υγεία σας, άλλων γυναικών και μωρών και του προσωπικού μητρότητας που σας υποστηρίζει.
Σε ορισμένα νοσοκομεία και μονάδες μητρότητας, εξακολουθούν να ισχύουν περιορισμοί στις επισκέψεις.

Θα πρέπει να κάνω τεστ για COVID-19;

Ανεξάρτητα από το εάν έχετε συμπτώματα COVID-19 ή όχι, θα χρειαστεί πριν τον τοκετό να εξεταστείτε για Covid-19.

Εάν έχετε προγραμματισμένη καισαρική ή πρόκληση τοκετού, μπορεί να σας ζητηθεί να ακολουθήσετε μια περίοδο αυτο-απομόνωσης και να κάνετε τεστ για το COVID-19 πριν από την εισαγωγή.

Μπορώ να παρακολουθήσω τα προγεννητικά ραντεβού μου εάν είμαι σε απομόνωση;
Θα πρέπει να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας για να τον ενημερώσετε ότι επί του παρόντος βρίσκεστε σε απομόνωση για ύποπτο / επιβεβαιωμένο COVID-19 και να ζητήσετε συμβουλές σχετικά με τα ραντεβού σας.

Είναι πιθανό ότι τα συνηθισμένα προγεννητικά ραντεβού θα καθυστερήσουν έως ότου λήξει η απομόνωση. Εάν ο γιατρός σας συμβουλεύσει ότι το ραντεβού σας πρέπει να πραγματοποιηθεί, μπορούν να γίνουν οι απαραίτητες ρυθμίσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να σας ζητηθεί να παρευρεθείτε σε διαφορετική ώρα ή σε διαφορετική κλινική, για να προστατεύσετε άλλους.

Θα ελεγχθεί το μωρό μου για COVID-19;

Εάν έχετε νοσήσει ή υποψιάζεστε ότι έχετε COVID-19 κατά τη γέννηση του μωρού, θα εξεταστεί και το μωρό σας. Να είστε σίγουροι πως οι γιατροί, νεογνολόγοι, θα φροντίσουν καλά το μωρό σας.

Θα μπορέσω να μείνω με το μωρό μου / να έρθω σε επαφή μαζί του, αν υποψιάζομαι ή επιβεβαιώσω COVID-19;

Οι γυναίκες με επιβεβαιωμένη COVID-19 καλό είναι να χωριστούν από το μωρό τους για 14 ημέρες. Ωστόσο, αυτό μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη σίτιση, όταν πρόκειται για αποκλειστικό θηλασμό.

Συζητήστε με τον γιατρό σας τι είναι καλό να κάνετε τόσο για εσάς όσο και για το μωρό σας.

Πώς μπορώ να ταΐσω το μωρό μου εάν έχω υποψίες ή επιβεβαιώσει COVID-19;

Εάν έχετε υποψίες ή επιβεβαιώσει COVID-19, θα πρέπει να διεξαχθεί μια συζήτηση σχετικά με τα οφέλη και τους κινδύνους της βρεφικής σίτισης, συμπεριλαμβανομένου του θηλασμού.
Δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις που να δείχνουν ότι ο ιός μπορεί να μεταφερθεί ή να μεταδοθεί στο μητρικό γάλα. Τα καλά αναγνωρισμένα οφέλη του θηλασμού και η προστασία που προσφέρει στα μωρά υπερτερούν των πιθανών κινδύνων μετάδοσης του COVID-19 μέσω του μητρικού γάλακτος.

Υπό την προϋπόθεση ότι το μωρό σας είναι καλά και δεν απαιτεί φροντίδα στη μονάδα νεογνών, θα μείνετε μαζί μετά τη γέννηση.

Ο κύριος κίνδυνοςείναι η στενή επαφή μεταξύ εσάς και του μωρού σας, εάν βήχετε ή φτερνίζεστε, καθώς τα σταγονίδια μπορεί να μεταφερθούν και έτσι να νοσήσει και το μωρό σας.

Εάν επιλέξετε να ταΐσετε το μωρό σας με γάλα (φόρμουλα) συνιστάται να ακολουθείτε αυστηρά τις οδηγίες αποστείρωσης.
Συνιστώνται οι ακόλουθες προφυλάξεις:

-Πλύνετε τα χέρια σας πριν αγγίξετε το μωρό, την αντλία του μαστού ή τα μπουκάλια.

-Προσπαθήστε να αποφύγετε το βήξιμο ή το φτέρνισμα στο μωρό σας κατά τη σίτιση (είτε με θηλασμό είτε με μπουκάλι).

-Σκεφτείτε να φοράτε μάσκα ή κάλυμμα προσώπου κατά τη σίτιση.

-Ακολουθήστε τις συστάσεις για τον καθαρισμό της αντλίας / φιαλών μετά από κάθε χρήση.

-Εξετάστε το ενδεχόμενο να ζητήσετε από κάποιον που είναι υγιής, να ταΐσει το μωρό με το μπουκάλι.

Ο Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ συμπληρώνει 40 χρόνια στον κλάδο της ιδιωτικής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Η είσοδος στην πέμπτη δεκαετία σηματοδοτεί και την είσοδο σε μια νέα εποχή. Στο νέο αυτό ξεκίνημα, η ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ υλοποιεί αποφασιστικά βήματα προς την κατεύθυνση της πρωτοπορίας και της καινοτομίας, συνεχίζει πιο δυνατή, με σταθερή προσήλωση στο όραμα της προαγωγής της Υγείας όλων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σύμφωνα με νέα στοιχεία από μελέτη στις ΗΠΑ σε πραγματικές συνθήκες εμβολιασμού, η αποτελεσματικότητα του αγγίζει το 76,7% μόλις 14 ημέρες μετά την εφάπαξ χορήγηση της δόσης, ενώ βάσει στοιχείων από μελέτη φάσης ΙΙΙ το εμβόλιο παρέχει προστασία 100% έναντι της νοσηλείας εξαιτίας Covid-19.

Τα παραπάνω επισημάνθηκαν στη διαδικτυακή επιστημονική εκδήλωση με θέμα “Το μονοδοσικό εμβόλιο Covid-19 της Janssen (Johnson & Johnson)”, που διοργάνωσε χθες ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, με ομιλητή τον Γιώργο Βερνίκο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Cambridge και επικεφαλής της θεραπευτικής ομάδας εμβολίων της Janssen για την περιοχή Ελλάδας , Κύπρου , Μάλτας.

Όπως εξήγησε ο κ. Βερνίκος, το εμβόλιο Johnson & Johnson έχει ιικό φορέα ανθρώπινο αδενοϊό τύπου 26, η χορήγησή του συστήνεται σε άτομα ηλικίας άνω των 18 ετών, ενώ προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία για τη δυνατότητα διενέργειάς του στα παιδιά και για το σκοπό αυτό είναι σε εξέλιξη σχετικές μελέτες.

Σύμφωνα με πολυκεντρική μελέτη που έγινε σε ΗΠΑ, Νότια Αφρική και Βραζιλία, η αποτελεσματικότητά του έναντι της μέτριας/σοβαρής νόσησης εκτιμάται ότι είναι της τάξεως του 66% ύστερα από 28 ημέρες από τον εμβολιασμό και για την σοβαρή/κρίσιμη νόσηση φτάνει και το 85,4%.

Παρενέργειες

Αναφορικά με τις παρενέργειες του εμβολίου ο κ . Βερνίκος σημείωσε ότι η πιο συχνή είναι ο πόνος στο σημείο της ένεσης με ποσοστό 48,6%, η κεφαλαλγία με 38,9%, η κόπωση με 38,2%, η μυαλγία με 33,2% και η ναυτία με 14,29%.

Συνοπτικά οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται εντός 1-2 ημερών μετά τον εμβολιασμό και είναι ήπιες έως μέτριες σε σοβαρότητα και μικρής διάρκειας 1-2 ημερών. Επιπλέον έχουν αναφερθεί περιστατικά αναφυλαξίας και για το λόγο αυτό πρέπει να υπάρχει πάντοτε άμεση διαθέσιμη κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση και παρακολούθηση για τουλάχιστον 15 λεπτά μετά τον εμβολιασμό.

Επίσης έχουν αναφερθεί σοβαρές και πολύ σπάνιες- κάτω από 1 προς 10.000-περιπτώσεις θρόμβωσης σε συνδυασμό με θρομβοπενία. Όπως ανέφερε ο κ. Βερνίκος, η συχνότητα αυτής της πολύ σπάνιας ανεπιθύμητης ενέργειας είναι 0,5 ανά 100.000 γενικού πληθυσμού που δεν έχει εμβολιαστεί, 4,5-20 ανά 100.000 πληθυσμού που νόσησε από COVID-19, 10-12 ανά 100.000 σε έγκυες γυναίκες, 2,7-40 ανά 100.000 που λαμβάνουν αντισυλληπτική θεραπεία από το στόμα και 0,09 ανά 100.000 για όσους έχουν κάνει το εμβόλιο Johnson & Johnson.

“Με τα μέχρι σήμερα δεδομένα οι μοναδικοί παράγοντες κινδύνου που φαίνεται να ξεχωρίζουν στις περιπτώσεις αυτές είναι το φύλο και η ηλικία. Τα περιστατικά που καταγράφηκαν, προέκυψαν εντός των πρώτων τριών εβδομάδων μετά τον εμβολιασμό και κυρίως σε γυναίκες ηλικίας κάτω των 60 ετών”, τόνισε ο κ. Βερνίκος και συμπλήρωσε ότι “οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να βρίσκονται σε εγρήγορση για τον εντοπισμό τέτοιων συμπτωμάτων.

Επίσης οι εμβολιασθέντες πρέπει να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσουν συμπτώματα όπως δύσπνοια, θωρακικό άλγος, οίδημα κάτω άκρων ή εμμένον κοιλιακό άλγος μετά τον εμβολιασμό”.

Εγκυμοσύνη και εμβόλιο

Αναφορικά με την κύηση και τη γονιμότητα, υπάρχει περιορισμένη εμπειρία ανέφερε ο κ Βερνίκος σημειώνοντας ότι μελέτες σε ζώα δεν κατέδειξαν άμεση ή έμμεση τοξικότητα σε σχέση με εγκυμοσύνη, εμβρυακή ανάπτυξη ή μεταγεννητική ανάπτυξη. Σε κάθε περίπτωση το ενδεχόμενο χορήγησης του εμβολίου κατά την εγκυμοσύνη θα πρέπει να εξετάζεται μόνο όταν τα πιθανά οφέλη υπερτερούν των δυνητικών κινδύνων τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο, ακολουθώντας πάντοτε τις επίσημες συστάσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών.

Για τον θηλασμό ακόμη δεν είναι γνωστό αν εκκρίνεται στο ανθρώπινο γάλα, ενώ όσον αφορά τη γονιμότητα, μελέτες σε ζώα δεν κατέδειξαν άμεση ή έμμεση τοξικότητα στην αναπαραγωγική ικανότητα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι λεγόμενες «αυθόρμητες» αποβολές είναι συχνές και εκτιμάται ότι αποτελούν το 12% έως 24% όλων των κυήσεων. Προηγούμενες μελέτες έχουν συσχετίσει το ιστορικό αποβολών με μεγαλύτερο κίνδυνο για υπέρταση, καρδιαγγειακές νόσους και διαβήτη τύπου 2.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρ Χόρχε Τσαβάρο της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο βρετανικό ιατρικό περιοδικό «British Medical Journal» (BMJ), ανέλυσαν στοιχεία για 101.681 γυναίκες 25 έως 42 ετών, των οποίων η υγεία και οι εγκυμοσύνες παρακολουθήθηκαν σε βάθος 24 ετών. Στο διάστημα αυτό περίπου μία στις τέσσερις γυναίκες (25,6%) είχαν τουλάχιστον μία κύηση που κατέληξε σε αποβολή, ενώ υπήρξαν 2.936 πρόωροι θάνατοι (1.346 από καρκίνο και 269 από καρδιαγγειακά αίτια).

Διαπιστώθηκε ότι η θνητότητα από οποιαδήποτε αιτία ήταν παρόμοια στις γυναίκες με και χωρίς ιστορικό αποβολής, όμως ήταν μεγαλύτερη στις γυναίκες με τρεις ή περισσότερες αποβολές, καθώς και για όσες είχαν κάνει την πρώτη αποβολή πριν την ηλικία των 24 ετών.

Η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι γυναίκες που είχαν αποβάλει, είχαν κατά μέσο όρο 19% μεγαλύτερη πιθανότητα πρόωρου θανάτου, σε σχέση με τις γυναίκες χωρίς καμία αποβολή. Ειδικά η σχέση αποβολών-καρδιαγγειακών θανάτων είναι μεγαλύτερη, με τον κίνδυνο να είναι αυξημένος κατά 48%, κάτι που όμως δεν ισχύει στην περίπτωση θανάτων από καρκίνο.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://www.bmj.com/content/372/bmj.n530

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι καθηγητές της Κλινικής, Αλέξανδρος Ροδολάκης και Γιώργος Δασκαλάκης, η επίκουρη καθηγήτρια Μαριάννα Θεοδωρά και ο γιατρός Κωνσταντίνος Τασιάς σημειώνουν ότι το 82% των γυναικών ήταν ασυμπτωματικές, γεγονός που συμφωνεί με τα διεθνή δεδομένα, τα οποία αναφέρουν ότι τα 3/4 των εγκύων που μολύνονται από τον νέο κορονοϊό παραμένουν ασυμπτωματικές. Οκτώ έγκυες (15%) είχαν ήπια συμπτωματολογία, ενώ δύο γυναίκες (3%) ανέπτυξαν σοβαρή ή πολύ σοβαρή συμπτωματολογία. Αυτές οι ασθενείς αντιμετωπίστηκαν επιτυχώς σε συνεργασία με τη μονάδα COVID της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ και πλέον είναι σε σταθερά βελτιωμένη κατάσταση.
Μέχρι σήμερα έχουν γεννήσει οι 48 από τις 55 γυναίκες. Είκοσι γυναίκες γέννησαν με φυσιολογικό τοκετό και 28 με καισαρική τομή. Η ένδειξη των καισαρικών ήταν κυρίως μαιευτικοί λόγοι, ενώ σε μία περίπτωση την καισαρική επέβαλε η ταχεία επιδείνωση της κατάστασης της μητέρας λόγω του κορονοϊού.
Τα νεογνά, εφόσον δεν παρουσιάζουν κάποιο σύμπτωμα, πηγαίνουν στον θάλαμο με τις μητέρες τους. Ενθαρρύνεται ο μητρικός θηλασμός με μέτρα ατομικής προστασίας. Όλα τα νεογνά, κατά τον πρώτο έλεγχο, βρέθηκαν αρνητικά στον ιό SARS-CoV-2 και δεν παρουσίασαν καμία παθολογία.
Επίσης, με λοίμωξη Covid-19 νοσηλεύτηκαν μία έγκυος με κύηση πρώτου τριμήνου, δύο με κύηση δευτέρου τριμήνου, τρεις με κύηση τρίτου τριμήνου και μία με εξωμήτριο κύηση και συντηρητική αντιμετώπιση.
Ομάδα υψηλού κινδύνου οι έγκυες για σοβαρή νόσηση
Στις 9 Μαρτίου 2021 δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Nature» άρθρο σχετικά με τη λοίμωξη COVID-19 σε έγκυες γυναίκες. Τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί το τελευταίο έτος από ασθενείς με COVID-19 κατά τη διάρκεια της κύησης υποδεικνύουν αυξημένο κίνδυνο νοσηλείας και σοβαρής νόσησης συγκριτικά με γυναίκες ίδιας ηλικίας που δεν είναι έγκυες. Αυτά τα ποσοστά είναι ακόμη υψηλότερα σε εθνικές και φυλετικές μειονότητες. Είναι, άλλωστε, γνωστό πως οι αναπνευστικές εφεδρείες των εγκύων είναι περιορισμένες λόγω του κυήματος. Επιπλέον, εμφανίζουν μεγαλύτερη ευπάθεια στις αναπνευστικές λοιμώξεις (π.χ. γρίπη). Μετα-ανάλυση 77 μελετών ανέδειξε πως οι έγκυες αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου για τη σοβαρή νόσηση από τον νέο κορονοϊο. Η συγκεκριμένη ανάλυση περιέλαβε 11.400 γυναίκες με υποψία ή επιβεβαιωμένη λοίμωξη COVID-19. Η πιθανότητα για εισαγωγή σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας ήταν 62% υψηλότερη συγκριτικά με γυναίκες ίδιας ηλικίας και η ανάγκη για μηχανικό αερισμό 88% υψηλότερη.
Στις 24 Φεβρουαρίου 2021 δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Ultrasound in Obstetrics and Gynecology» ανάλυση από δεδομένα εγκύων με σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας που προκλήθηκαν από τον ιό SARS-CoV-2. Αυτή η ανάλυση ανέδειξε υψηλότερα ποσοστά πρόωρου τοκετού σε γυναίκες που νοσούν με τον ιό συγκριτικά με ιστορικά δεδομένα. Αναφορικά με τα ποσοστά νεογνικού θανάτου και θανάτου του κυήματος δεν φάνηκε να υπάρχουν σημαντικές διαφορές.
Τα νεογνά από θετικές μητέρες συνήθως είναι αρνητικά στον κορονοϊό
Το ενθαρρυντικό είναι πως τα νεογνά, συνήθως, δεν νοσούν και είναι αρνητικά στον κορονοϊό όταν γεννιούνται από θετικές μητέρες. Δείγματα από τον πλακούντα, τον ομφάλιο λώρο και το αίμα υποδεικνύουν πως ο ιός σπάνια διαπερνά τον μητροπλακουντιακό φραγμό. Υπάρχουν ελάχιστα δεδομένα πως ο ιός μπορεί να συμβάλλει στην πρόωρη γήρανση του πλακούντα προκαλώντας γέννηση νεογνών με χαμηλό βάρος. Προσπάθεια γίνεται, επίσης, να καταγραφεί η ακριβής επίπτωση της νόσου σε έγκυες γυναίκες στην κοινότητα, αλλά και να εντοπιστεί εάν σε κάποιο τρίμηνο της εγκυμοσύνης ή κατά την περίοδο της λοχείας η συχνότητα είναι υψηλότερη.
Εγκυμοσύνη και εμβολιασμσός
Σχετικά με τον εμβολιασμό, οι έγκυες γυναίκες δεν περιλήφθηκαν στις αρχικές κλινικές δοκιμές, όμως από τον Ιανουάριο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει σε έγκυες γυναίκες υψηλού ρίσκου να εμβολιάζονται κατόπιν συνεννόησης με τον γιατρό τους με τα mRNA εμβόλια της Moderna και της Pfizer/BioNTech.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αρκετοί ειδικοί είχαν εκφράσει απογοήτευση για την προηγούμενη τοποθέτηση του ΠΟΥ, ο οποίος δεν συνιστούσε τον εμβολιασμό των εγκύων με τα εμβόλια των Pfizer/BioNTech και Moderna, παρά μόνο αν οι γυναίκες ανήκαν σε ομάδα υψηλού κινδύνου.

Η νέα τοποθέτηση του ΠΟΥ, σύμφωνα με τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», είναι ότι «με βάση όσα γνωρίζουμε γι’ αυτό το είδος εμβολίου, δεν έχουμε οποιονδήποτε συγκεκριμένο λόγο να πιστεύουμε ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι κίνδυνοι που θα μπορούσαν να είναι μεγαλύτεροι από τα οφέλη του εμβολιασμού των εγκύων γυναικών». Η νέα αυτή φρασεολογία έρχεται να ευθυγραμμισθεί εν πολλοίς με εκείνη του CDC.

Αν και τα εμβόλια των Pfizer/BioNTech και Moderna δεν έχουν δοκιμασθεί σε εγκύους, οι δοκιμές τοξικότητας σε ζώα δεν έδειξαν κάποιες επιβλαβείς επιπτώσεις. Επιπλέον, η τεχνολογία mRNA θεωρείται γενικά ασφαλής.

«Είμαι πολύ ευχαριστημένη που βλέπω ότι ο ΠΟΥ άλλαξε τις οδηγίες του πάνω σε αυτό το σημαντικό ζήτημα. Η πιο ενθαρρυντική γλώσσα του ΠΟΥ παρέχει μια σημαντική ευκαιρία για τις έγκυες να εμβολιασθούν και να προστατευθούν από τους σοβαρούς κινδύνους της Covid-19. Αυτή η εντυπωσιακά γρήγορη αναθεώρηση του ΠΟΥ είναι καλό νέο για τις έγκυες και τα μωρά τους», δήλωσε η καθηγήτρια γυναικολογίας δρ Ντενίζ Τζέιμισον του Πανεπιστημίου Έμορι της Ατλάντα και μέλος της ομάδας ειδικών για την Covid-19 στο Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτικής και Γυναικολογίας.

Το Κολλέγιο είναι ένας από τους επιστημονικούς φορείς που έχουν ωθήσει τις εταιρίες Pfizer/BioNTech και Moderna να επισπεύσουν τις δοκιμές των εμβολίων τους στις έγκυες. Η Pfizer ανακοίνωσε ότι θα κάνει τέτοια δοκιμή τους επόμενους μήνες, ενώ η Moderna δήλωσε ότι θα παρακολουθεί στενά και θα καταγράφει τις τυχόν παρενέργειες στις έγκυες που κάνουν το δικό της εμβόλιο.

Παραδοσιακά οι έγκυες εξαιρούνται από τις κλινικές δοκιμές φαρμάκων και εμβολίων. Όμως, επειδή τα εμβόλια θεωρούνται εν γένει ασφαλή, η σύσταση στις έγκυες από τη δεκαετία του 1960 είναι να κάνουν τα αντιγριπικά και άλλα εμβόλια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο κίνδυνος είναι αυξημένος, αν συνδυάζεται με άλλους παράγοντες, όπως η πρόωρη έναρξη της εμμηνόρροιας (περιόδου) κατά την εφηβεία, η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών επί χρόνια, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και η πρόωρη εμμηνόπαυση. Από την άλλη, ο θηλασμός του μωρού για αρκετό καιρό σχετίζεται με μειωμένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο βρετανικό ιατρικό περιοδικό «British Medical Journal» (BMJ), αξιολόγησαν όλες τις έως τώρα συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις ερευνών (συνολικά 32) σχετικά με τη σχέση του αναπαραγωγικού «προφίλ» μιας γυναίκας και του καρδιαγγειακού κινδύνου της σε βάθος δεκαετίας.

Η νέα μελέτη-ομπρέλα συμπέρανε ότι αρκετοί παράγοντες κινδύνου και επιπλοκές (πρόωρη περίοδος ή/και εμμηνόπαυση, αντισυλληπτικά, αποβολή, θνησιγένεια, προεκλαμψία, διαβήτης κύησης, πρόωρος τοκετός, γέννηση λιποβαρούς μωρού) σχετίζονται με έως διπλάσιο καρδιαγγειακό κίνδυνο για τη γυναίκα αργότερα. Ειδικότερα η προεκλαμψία τετραπλασιάζει τον κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας.

Οι επιστήμονες τόνισαν ότι, όπως δείχνει η νέα μελέτη, το αναπαραγωγικό «προφίλ» μιας γυναίκας από την έναρξη της εμμηνόρροιας έως την εμμηνόπαυση της, και ενδιάμεσα τις εγκυμοσύνες της, σχετίζεται σημαντικά με τον μελλοντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://www.bmj.com/content/371/bmj.m3502

ΑΠΕ-ΜΠΕ