Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη, γίνεται χωρίς αναισθησία και είναι ανώδυνη, η κάθε συνεδρία διαρκεί από 3 έως 37 λεπτά, δεν εμφανίζει σοβαρές παρενέργειες και μπορεί να συνδυαστεί με φαρμακευτική αγωγή, εάν χρειαστεί. Η θεραπεία αυτή, που εφαρμόζεται και στην Ελλάδα, είναι εγκεκριμένη για την κατάθλιψη και για την ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD) στην Ευρώπη, την Αυστραλία και την Αμερική.

Τα παραπάνω ανέφερε, μιλώντας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο ψυχίατρος– ψυχοθεραπευτής, με εξειδίκευση στη θεραπεία rTMS στα πανεπιστήμια Harvard Medical School των ΗΠΑ και Maastricht University της Ολλανδίας, δρ. Θεόδωρος Κουτσομήτρος*, με αφορμή την παρουσίασή του, με θέμα «Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός: μία νέα ιατρική θεραπεία. που θα αλλάξει την ψυχιατρική πρακτική», στο πλαίσιο του συνεδρίου «Ημέρες Ψυχικής Υγείας 2021».

«Παγκοσμίως 350.000.000 άνθρωποι υποφέρουν από κατάθλιψη. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), η κατάθλιψη προκαλεί τη μεγαλύτερη αναπηρία στον κόσμο. Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν είναι αποτελεσματικά στο 1/3 των ασθενών κι έχουν συχνά παρενέργειες, όπως αύξηση βάρους, σεξουαλικές δυσλειτουργίες, ναυτία, υπονατριαιμία, ξηροστομία, καταστολή, ημικρανία, ακαθησία, αρρυθμίες, ορθοστατική υπόταση, υπέρταση και πολλές άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες. Περίπου το 10% των ασθενών σταματούν τα αντικαταθλιπτικά λόγω αυτών των παρενεργειών. Ένας συνάδελφος μπορεί να παραπέμψει για θεραπεία με επαναληπτικό Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισμό θεραπευόμενους με κατάθλιψη, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, αγχώδεις διαταραχές και διαταραχές χρήσης ουσιών. Συχνά βλέπουμε παραπομπές σε θεραπευόμενους με πολλαπλές αποτυχημένες φαρμακευτικές αγωγές, τις λεγόμενες ανθεκτικές περιπτώσεις σε φαρμακοθεραπεία, αλλά και θεραπευόμενους που εμφανίζουν συχνές ή σοβαρές παρενέργειες ή έχουν άρνηση λήψης φαρμάκων. Είναι σημαντικό να τονίσουμε πως όσο νεότερος/η είναι ο θεραπευμένος/η που ξεκινάει θεραπεία με rTMS, τόσο αυξάνεται το ποσοστό επιτυχίας της θεραπείας με rTMS και μειώνεται η πιθανότητα υποτροπής στο μέλλον», σημειώνει ο κ. Κουτσομήτρος.

Ερ. Τι είναι ο επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός;

Απ. Είναι μια μη επεμβατική ιατρική θεραπεία, η οποία εφαρμόζεται και στην Ελλάδα. Χρησιμοποιεί παλλόμενα μαγνητικά πεδία που δημιουργούνται έξω από τον εγκέφαλο, κοντά στο τριχωτό της κεφαλής. Αυτό το παλλόμενο μαγνητικό πεδίο είναι που επιφέρει τα θεραπευτικά αποτελέσματα για τη θεραπεία της κατάθλιψης, της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής και άλλων νευροψυχιατρικών διαταραχών.  Το rTMS είναι εγκεκριμένη θεραπεία σε: Ευρωπαϊκή Ένωση, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισραήλ, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Καναδά και ΗΠΑ.

Ερ. Για ποιες νευροψυχιατρικές διαταραχές ενδείκνυται αυτή η θεραπεία;

Απ. Ενδείκνυται για οποιαδήποτε μορφή κατάθλιψης: μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο, επιλόχειο κατάθλιψη, υποτροπιάζουσα καταθλιπτική διαταραχή καθώς και κατάθλιψη στο πλαίσιο διπολικής συναισθηματικής διαταραχής. Ακόμη έχει επίσημες εγκρίσεις για την ιδεοψυχαναγκαστικη διαταραχή, για ψυχικές διαταραχές και διαταραχές συμπεριφοράς οφειλόμενες στη χρήση κοκαΐνης ή άλλων διεγερτικών  ουσιών ή χρήση καπνού, για αγχώδεις διαταραχές και για την ημικρανία.

Ερ. Ποια είναι η διαδικασία της θεραπείας;

Απ. Δεν είναι μια θεραπεία, αλλά μια σειρά από θεραπείες και η κάθε θεραπεία rTMS διαρκεί από 3 έως 37 λεπτά /συνεδρία. Η συχνότητα συνήθως είναι 5 συνεδρίες/εβδομάδα, αλλά μπορεί να ποικίλλει. Ο αριθμός θεραπειών ποικίλλει επίσης ανάλογα με  το πρωτόκολλο και την κατάσταση του ασθενούς. Στα πρωτόκολλα της κατάθλιψης η διάρκεια της θεραπείας είναι 4-6 εβδομάδες, δηλαδή συνήθως 20 έως 30 συνεδρίες και υπάρχουν εγκεκριμένα πρωτόκολλα, που διαρκούν μόλις τρία λεπτά την ημέρα. Η θεραπεία της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής με rTMS αποτελείται από 29 συνεδρίες που διαρκούν 18 λεπτά η καθεμία. Τέλος, η θεραπεία με rTMS για τη χρήση ουσιών, όπως πχ κοκαΐνη, αποτελείται από 34 συνεδρίες, που διαρκεί 12 λεπτά η κάθε μια. Πρόσφατα, στο Πανεπιστήμιο του Stanford, στις ΗΠΑ, συνάδελφοι μελέτησαν ένα μεγάλο δείγμα ανθρώπων με ανθεκτική κατάθλιψη, που έκαναν 50 εντατικές συνεδρίες rTMS σε μόλις πέντε ημέρες, με θεαματικά αποτελέσματα και ποσοστά ύφεσης 90%, δηλαδή ό,τι πιο αποτελεσματικό υπάρχει, μέχρι στιγμής, για τη θεραπεία της ανθεκτικής κατάθλιψης. Δυστυχώς, στη χώρα μας, σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, δεν καλύπτεται ακόμα από κάποια ασφάλεια ή τον ΕΟΠΠΥ και υπάρχουν ελάχιστα ιατρεία rTMS στην Ελλάδα.

Ερ. Έχει παρενέργειες; 

Απ. Ο διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός είναι μια ασφαλής ιατρική θεραπεία με παγκόσμια πρωτόκολλα ασφάλειας που ανανεώνονται συχνά. Τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει καμία παρενέργεια κι αυτό είναι από τα βασικά πλεονεκτήματα της θεραπείας με rTMS. Μπορεί, όμως, να εμφανιστεί ένας παροδικός πονοκέφαλος ή αυχεναλγία, που έχουν περιγραφεί κυρίως σε παλαιότερα πρωτόκολλα, και περνάνε εύκολα με ελάχιστη δόση παρακεταμόλης (Depon/Panadol). Επίσης, αναφερόμενη παρενέργεια είναι κι ένα οξύ ακουστικό τραύμα καθώς ανάλογα με το πρωτόκολλο το TMS μπορεί να παράγει ήχο 120-140db, η οποία όμως μπορεί να αποτραπεί, φορώντας ωτοασπίδες τόσο ο θεραπευόμενος όσο και ο ιατρός που χειρίζεται το TMS, σύμφωνα με νέες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν υπάρχουν γνωστά ρίσκα στην εγκυμοσύνη και δεν υπάρχουν επιπλέον ρίσκα σε εφήβους μικρότερους των 18 ετών.

*Ο ψυχίατρος- ψυχοθεραπευτής Θεόδωρος Κουτσομήτρος είναι πρόεδρος τομέα Νέων Ψυχιάτρων Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, αντιπρόεδρος Επιτροπής Νέων Ψυχιάτρων Παγκοσμίου Κολλεγίου Νευροψυχοφαρμοκογίας, διευθυντής του Ινστιτούτου Ψυχοθεραπείας Ι.Ψ.Κ και διευθυντής και ιδρυτής του ιατρείου rTMS του Ι.Ψ.Κ. Έχει βραβευτεί με Πανευρωπαϊκό & Παγκόσμιο Βραβείο Νέων Ψυχιάτρων Πανευρωπαϊκής (EPA) & Παγκόσμιας (WPA) Ψυχιατρικής Εταιρείας και είναι υποψήφιος διδάκτωρ του Τμήματος  Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου Maastricht, της Ολλανδίας.

*Τη συνημμένη φωτογραφία παραχώρησε προς δημοσίευση ο κ. Κουτσομήτρος
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πρόκειται για άλλη μια έρευνα που διαπιστώνει σύνδεση ανάμεσα στα social media και στην πιθανότητα εκδήλωσης συμπτωμάτων κατάθλιψης. Χωρίς όμως να ξεκαθαρίζει σε ποιο βαθμό οι online πλατφόρμες απλώς φέρνουν στο φως ή επιδεινώνουν προϋπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας που δεν είχαν εκδηλωθεί προηγουμένως.

 Οι ερευνητές, με τον δρ Ρόι Πέρλις της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό «JAMA Network Open», ανέλυσαν στοιχεία για σχεδόν 5.400 ενήλικες με μέση ηλικία 56 ετών (τα δύο τρίτα γυναίκες), κανένας από τους οποίους δεν είχε διαγνωστεί ούτε με ήπια κατάθλιψη στην αρχή της μελέτης (Μάιος 2020). Όμως ένα χρόνο μετά (Μάιος 2021), σχεδόν ένας στους δέκα χρήστες (9%) είχε εμφανίσει σημάδια κατάθλιψης.

Ο κίνδυνος αυξανόταν όσο μεγαλύτερη ήταν κατά σειρά η χρήση τριών δημοφιλών μέσων: του Snapchat, του Facebook και του TikTok. Υπήρχαν όμως ηλικιακές διαφορές: ο κίνδυνος ήταν μεγαλύτερος στους χρήστες του TikTok και του Snapchat άνω των 35 ετών, αλλά όχι στους νεότερους, ενώ το αντίστροφο ίσχυε στο Facebook, όπου ο κίνδυνος κατάθλιψης ήταν μεγαλύτερος στους χρήστες κάτω των 35 ετών, αλλά όχι στους μεγαλύτερους.

 «Η σχέση ανάμεσα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην ψυχική υγεία έχει αποτελέσει θέμα έντονου διαλόγου», ανέφερε ο Πέρλις και επεσήμανε ότι δεν είναι σαφές, ούτε από τη νέα έρευνα, κατά πόσο όντως τα ίδια τα social media προκαλούν κατάθλιψη. Όπως είπε, «μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι υψηλού κινδύνου για κατάθλιψη, ακόμη και αν δεν έχουν ακόμη κατάθλιψη, είναι πιθανότερο να χρησιμοποιήσουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μια άλλη εξήγηση είναι ότι τα social media πράγματι συμβάλλουν στην αύξηση του κινδύνου».

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2786464?resultClick=3

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Προηγούμενες έρευνες είχαν συνδέσει την κατάθλιψη με την άνοια, αλλά οι περισσότερες είχαν αναδείξει τη συσχέτιση αυτή σε προχωρημένη ηλικία. Αντίθετα, η νέα έρευνα είναι η πρώτη που επιβεβαιώνει ότι ακόμη και η πρώιμη κατάθλιψη σε πολύ μικρότερη ηλικία μπορεί να οδηγήσει σε εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών μετά από δέκα χρόνια και τελικά σε άνοια στην τρίτη ηλικία.

Οι ερευνητές του Τμήματος Ψυχιατρικής και Επιστημών της Συμπεριφοράς και του Ινστιτούτου Νευροεπιστημών Weill του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια-Σαν Φρανσίσκο, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό για θέματα της νόσου Αλτσχάιμερ «Journal of Alzheimer’s Disease», μελέτησαν περίπου 15.000 ανθρώπους 20 έως 89 ετών, συσχετίζοντας τα συμπτώματα κατάθλιψης με την πιθανότητα άνοιας. Τα σχετικά τεστ έδειξαν ότι μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη είχε το 13% των νέων ενηλίκων (20-49 ετών), το 26% των ατόμων μέσης ηλικίας (50-69) και το 34% των ανθρώπων τρίτης ηλικίας (70-89).

Διαπιστώθηκε ότι στην ομάδα των 6.122 γηραιότερων ατόμων με μέση ηλικία 72 ετών, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για μια δεκαετία, η πιθανότητα γνωστικής εξασθένησης ήταν κατά μέσο όρο 73% μεγαλύτερη για όσους είχαν αυξημένα συμπτώματα κατάθλιψης ήδη από την αρχή της ενήλικης ζωής τους, ενώ ήταν 43% μεγαλύτερη για όσους εμφάνισαν κατάθλιψη αργότερα στη ζωή τους.

«Διάφοροι μηχανισμοί μπορούν να εξηγήσουν το πώς η κατάθλιψη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο άνοιας», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια δρ Γουίλα Μπρένοβιτς. «Μεταξύ άλλων, η υπερδραστηριότητα του κεντρικού συστήματος αντίδρασης στο στρες αυξάνει την παραγωγή των ορμονών του στρες, των γλυκοκορτικοειδών, πράγμα που επιφέρει βλάβη στον ιππόκαμπο, το τμήμα του εγκεφάλου που είναι ζωτικό για τον σχηματισμό, την οργάνωση και την αποθήκευση νέων μνημών». Κάποιες άλλες μελέτες στο παρελθόν είχαν συνδέσει την κατάθλιψη με την ατροφία του ιππόκαμπου.

«Γενικά, βρήκαμε ότι όσο μεγαλύτερα είναι τα καταθλιπτικά συμπτώματα, τόσο χειρότερη είναι η γνωστική λειτουργία και τόσο ταχύτερη η έκπτωσή της», ανέφερε η Μπρένοβιτς. Με έως 20% του πληθυσμού να πάσχει από κατάθλιψη στην διάρκεια του ζωής του, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, οι ερευνητές τόνισαν ότι είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ο ρόλος της και στην άνοια.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34420969/

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρα Ζάκαρι Μίλερ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, οι οποίοι έκαναν τη σχετική ανακοίνωση στο (διαδικτυακό λόγω κορονοϊού) ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας, ανέλυσαν στοιχεία για 1.500 άτομα, εκ των οποίων το 43% είχε ιστορικό κατάθλιψης, το 32% άγχους, το 1,2% διπολικής διαταραχής, το 1% διαταραχής μετατραυματικού στρες και 0,4% σχιζοφρένειας.

Ήταν γνωστό από παλαιότερες μελέτες ότι η κατάθλιψη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ. Η νέα έρευνα δείχνει ότι οι άνθρωποι με κατάθλιψη αρχίζουν να εμφανίζουν συμπτώματα άνοιας περίπου δύο χρόνια νωρίτερα σε σχέση με τους μη καταθλιπτικούς. Οι αγχώδεις εμφανίζουν τα πρώτα συμπτώματα άνοιας περίπου τρία χρόνια νωρίτερα σε σχέση με όσους δεν έχουν διαταραχή άγχους.

«Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί η επίπτωση των ψυχικών διαταραχών όπως η κατάθλιψη και το άγχος στην εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ και κατά πόσο η θεραπεία της κατάθλιψης και του άγχους μπορεί να αποτρέψει ή να καθυστερήσει την εκδήλωση της άνοιας. Ασφαλώς, δεν λέμε ότι οι άνθρωποι με κατάθλιψη ή άγχος κατ’ ανάγκη θα εμφανίσουν Αλτσχάιμερ», τόνισε ο Μίλερ.

Η μελέτη δείχνει ότι όσο περισσότερες είναι οι διαγνωσμένες ψυχικές διαταραχές σε έναν άνθρωπο, τόσο νωρίτερα εμφανίζονται τα συμπτώματα της άνοιας. Έτσι, άνθρωποι με μόνο μία διαταραχή εμφανίζουν τις πρώτες ενδείξεις Αλτσχάιμερ περίπου ενάμισι χρόνο πριν από αυτούς που δεν έχουν καμία ψυχική διαταραχή. Εκείνοι με δύο διαταραχές εμφανίζουν άνοια κατά μέσο όρο 3,3 χρόνια νωρίτερα, ενώ εκείνοι που έχουν περισσότερες από τρεις εμφανίζουν τα πρώτα συμπτώματα άνοιας 7,3 χρόνια νωρίτερα σε σχέση με όσους δεν έχουν καθόλου ψυχικές διαταραχές. Διαπιστώθηκε, επίσης, ότι οι άνθρωποι με κατάθλιψη και άγχος είναι πιθανότερο να είναι γυναίκες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τα αγόρια που παίζουν συχνά βιντεοπαιγνίδια στην ηλικία των 11 ετών, είναι λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν κατάθλιψη μετά από τρία χρόνια, δείχνει μια νέα διεθνής επιστημονική έρευνα. Από την άλλη, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, τα κορίτσια που περνάνε περισσότερες ώρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εμφανίζουν συχνότερα συμπτώματα κατάθλιψης.

Οι ερευνητές από τη Βρετανία, τη Σουηδία (ιατρικό Ινστιτούτο Καρολίνσκα Πανεπιστημίου Στοκχόλμης) και την Αυστραλία, με επικεφαλής τον ‘Ααρον Κάντολα του Τμήματος Ψυχιατρικής του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (UCL), οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό ψυχολογικής ιατρικής “Psychological Medicine”, ανέφεραν πως τα ευρήματα δείχνουν ότι ο χρόνος μπροστά σε μια οθόνη μπορεί να επηρεάσει είτε θετικά είτε αρνητικά την ψυχική υγεία των παιδιών.

«Μολονότι δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι τα βιντεοπαιγνίδια πραγματικά βελτιώνουν την ψυχική υγεία, δεν φαίνεται το παίξιμο τους να είναι βλαβερό και μάλιστα μπορεί να έχει μερικά οφέλη. Ιδιαίτερα στη διάρκεια της πανδημίας τα βιντεοπαιγνίδια αποτελούν μια σημαντική κοινωνική πλατφόρμα για τους νέους. Είναι όντως ανάγκη να μειωθεί ο χρόνος που τα παιδιά -και οι ενήλικες- περνάνε καθιστοί, τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η χρήση μιας οθόνης είναι εγγενώς επιβλαβής», δήλωσε ο Κάντολα.

Η μελέτη, η οποία αφορούσε συνολικά 11.341 παιδιά και εφήβους, βρήκε ότι τα αγόρια που έπαιζαν βιντεοπαιγνίδια τις περισσότερες μέρες, είχαν κατά μέσο όρο 24% λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης μετά από μία τριετία, σε σχέση με τα αγόρια που έπαιζαν βιντεοπαιγνίδια λιγότερο από μια φορά το μήνα. Κάτι ανάλογο δεν παρατηρήθηκε στα κορίτσια.

Από την άλλη, τα κορίτσια (αλλά όχι τα αγόρια) που έκαναν τη συχνότερη χρήση των social media, είχαν 13% περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης μετά από τρία χρόνια, σε σχέση με τα συνομήλικα κορίτσια που χρησιμοποιούσαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο διαδίκτυο λιγότερο από μια φορά το μήνα. Η μέτρια χρήση των social media δεν φάνηκε να αυξάνει την πιθανότητα κατάθλιψης. Προηγούμενες μελέτες έχουν βρει παρεμφερή ευρήματα και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η πολύ συχνή ενασχόληση με τα social media επιβαρύνει την ψυχική υγεία των παιδιών, ιδίως των κοριτσιών.

Όπως έδειξε και η νέα μελέτη, τα αγόρια παίζουν βιντεοπαιγνίδια συχνότερα από τα κορίτσια, ενώ τα τελευταία κάνουν χρήση των social media συχνότερα από τα αγόρια. Η έρευνα δεν βρήκε κάποια σαφή συσχέτιση ανάμεσα στη γενική χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά και στην κατάθλιψη.

«Η σχέση ανάμεσα στο χρόνο μπροστά από μια οθόνη και στην ψυχική υγεία είναι πολύπλοκη και θα χρειαστεί περισσότερη έρευνα για να την κατανοήσουμε», ανέφερε ο επίκουρος καθηγητής ψυχιατρικής επιδημιολογίας Ματς Χάλγκρεν του Ινστιτούτου Καρολίνσκα. Πρόσθεσε ότι «σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ενθαρρύνουμε τους νέους να είναι πιο δραστήριοι σωματικά και να διακόπτουν τις παρατεταμένες περιόδους καθισιού μπροστά από μια οθόνη, κάνοντας έστω ελαφριά σωματική δραστηριότητα».

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

http://dx.doi.org/10.1017/S0033291721000258

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι ερευνητές του Τμήματος Ψυχιατρικής του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (UCL), με επικεφαλής τον ‘Ααρον Κάντολα, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο ψυχιατρικό περιοδικό “The Lancet Psychiatry”, ανέλυσαν στοιχεία για σχεδόν 4.300 εφήβους, που κλήθηκαν να φοράνε ειδικές συσκευές καταγραφής των κινήσεων τους για τουλάχιστον δέκα ώρες καθημερινά επί τρεις μέρες στις ηλικίες των 12, 14 και 16 ετών. Τα συμπτώματα κατάθλιψης (κακή ψυχική διάθεση, αδυναμία ευχαρίστησης, δυσκολία συγκέντρωσης κ.α.) αξιολογήθηκαν με βάση σχετικό ερωτηματολόγιο.

Διαπιστώθηκε ότι κάθε έξτρα 60 λεπτά καθιστικής συμπεριφοράς μέσα στη μέρα στις ηλικίες των 12, 14 και 16 ετών σχετίζονταν με αύξηση στην κατάθλιψη κατά 11%, 8% και 10,5% αντίστοιχα στην ηλικία των 18 ετών. Οι έφηβοι που έκαναν συστηματικά καθιστική ζωή και στις τρεις ηλικίες (12,14 και 16 έτη), είχαν κατά μέσο όρο 28% περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης στα 18 τους.

Κάθε πρόσθετη ώρα, ακόμη και ελαφριάς σωματικής δραστηριότητας στις ηλικίες των 12, 14 και 16 ετών, σχετιζόταν με μικρότερη κατάθλιψη κατά 10%, 8% και 11% αντίστοιχα. Δεν είναι σαφές κατά πόσο η έντονη άσκηση (για τουλάχιστον 20 λεπτά τη μέρα) όντως ωφελεί περισσότερο σε σχέση με την καταπολέμηση της κατάθλιψης.

«Τα ευρήματα μάς δείχνουν ότι δεν είναι μόνο οι έντονες μορφές άσκησης που κάνουν καλό στην ψυχική υγεία, αλλά οποιαδήποτε σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον χρόνο καθιστικής ζωής, είναι πιθανό ότι θα ωφελήσει», δήλωσε ο Κάντολα.

«Η ελαφριά δραστηριότητα μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς δεν απαιτεί πολλή προσπάθεια και είναι εύκολο να ταιριάξει με την καθημερινή ρουτίνα των περισσότερων νέων. Τα σχολεία θα μπορούσαν να ενσωματώσουν την ελαφριά δραστηριότητα στην καθημερινότητα των μαθητών τους, όπως να κάνουν μαθήματα στα όρθια ή με ενεργητικό και όχι καθιστικό τρόπο. Μικρές αλλαγές στο περιβάλλον μας μπορούν να βοηθήσουν όλους μας να κάνουμε λιγότερο καθιστική ζωή», ανέφερε ο δρ Τζόζεφ Χέις του UCL Psychiatry.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(20)30034-1/fulltext

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η σουηδική έρευνα, με επικεφαλής τον καθηγητή γηριατρικής Πέτερ Νόρντστρομ του Πανεπιστημίου Ουμέα, η οποία δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό «PLoS Medicine», σύμφωνα με τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», μελέτησε σχεδόν 120.000 ανθρώπους άνω των 50 ετών με κατάθλιψη και τους συνέκρινε με άλλους τόσους χωρίς παρόμοιο πρόβλημα.

Στη διάρκεια μιας περιόδου άνω των δέκα ετών, άνοια εμφανίστηκε στο 5,7% των ατόμων με κατάθλιψη, έναντι μόνο 2,6% σε εκείνους χωρίς κατάθλιψη. Οι άνθρωποι που διαγνώστηκαν με κατάθλιψη, είχαν τουλάχιστον 15 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν άνοια μέσα στο πρώτο εξάμηνο μετά τη διάγνωση της άνοιας, σε σχέση με όσους δεν ήσαν καταθλιπτικοί.

Η μελέτη εξέτασε επίσης 25.322 ζεύγη αδελφών άνω των 50 ετών, από τους οποίους ο ένας είχε κατάθλιψη και ο άλλος όχι. Διαπιστώθηκε ότι ο αδελφός με κατάθλιψη είχε 20 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα εκδήλωσης άνοιας μέσα στους πρώτους έξι μήνες από τη διάγνωσή του.

«Πρόκειται για μια μελέτη παρατήρησης, που δεν αποδεικνύει κάποια σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Αν διαγνωστείτε με κατάθλιψη, δεν σημαίνει ότι είναι αναπόφευκτο να πάθετε άνοια», διευκρίνισε ο δρ Νόρντστρομ.

Η καναδική έρευνα, από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας με επικεφαλής τον Μάικλ Μπράουερ, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό περιβαλλοντικής υγείας «Environmental Health», ανέλυσε στοιχεία για 678.000 ανθρώπους 45 έως 84 ετών στο Βανκούβερ.

Βρέθηκε ότι όσοι ζούσαν σε απόσταση έως 50 μέτρων από κάποιο πολυσύχναστο μεγάλο δρόμο ή 150 μέτρων από λεωφόρο, είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν άνοια (αύξηση κινδύνου 14%), Αλτσχάιμερ, Πάρκινσον (αύξηση κινδύνου 7%) ή πολλαπλή σκλήρυνση. Αντίθετα, η διαβίωση κοντά σε χώρους πρασίνου, όπως πάρκα, είχε σχετικά προστατευτικό αποτέλεσμα απέναντι σε τέτοιες νευρολογικές παθήσεις.

«Για πρώτη φορά», τόνισαν οι ερευνητές, «επιβεβαιώσαμε τη σχέση ανάμεσα στη ρύπανση του αέρα και στην κίνηση των τροχοφόρων, με τον υψηλότερο κίνδυνο για αυτές τις παθήσεις στο γενικό πληθυσμό. Τα καλά νέα είναι ότι οι χώροι πρασίνου φαίνεται να έχουν κάποια προστατευτικά οφέλη, μειώνοντας τον κίνδυνο για μία ή περισσότερες από αυτές τις νευρολογικές διαταραχές. Χρειάζονται περισσότερες έρευνες, αλλά τα ευρήματα μας ήδη δείχνουν ότι οι σχεδιαστές των πόλεων πρέπει να βελτιώσουν την πρόσβαση στους χώρους πρασίνου και να μειώσουν την κίνηση των οχημάτων, κάτι που θα αποβεί επωφελές για τη νευρολογική υγεία».

Σύνδεσμοι για τις επιστημονικές δημοσιεύσεις:

https://journals.plos.org/plosmedicine/article?id=10.1371/journal.pmed.1003016

και

https://ehjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12940-020-0565-4

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αν και ο ναρκισσισμός θεωρείται από τους περισσότερους ανθρώπους ως ένα αρνητικό γνώρισμα της προσωπικότητας, η νέα έρευνα σε περίπου 750 άτομα, με επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή Κώστα Παπαγεωργίου, διευθυντή του Εργαστηρίου InteRRaCt της Σχολής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κουίνς του Μπέλφαστ, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ψυχολογίας «Personality and Individual Differences», δείχνει ότι υπάρχουν και ψυχικά οφέλη για όσους είναι ναρκισσιστές, καθώς εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα ενάντια σε διάφορες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις.

Ο ναρκισσισμός αποτελεί μέρος της «σκοτεινής τετράδας» της προσωπικότητας, η οποία περιλαμβάνει επίσης τον μακιαβελισμό, την ψυχοπάθεια και τον σαδισμό. Ορισμένοι ναρκισσιστές είναι πιο ευάλωτοι και αμυντικοί («ευάλωτος ναρκισσισμός»), ενώ άλλοι είναι πιο επιθετικοί και διέπονται από μια «διογκωμένη» υπέρμετρα αντίληψη του εαυτού τους κυνηγώντας την εξουσία («μεγαλειώδης ναρκισσισμός»).

Όπως δήλωσε ο δρ. Παπαγεωργίου, «τα άτομα που βρίσκονται ψηλά στο φάσμα των σκοτεινών χαρακτηριστικών όπως ο ναρκισσισμός, εμπλέκονται σε ριψοκίνδυνες συμπεριφορές, έχουν μια μη ρεαλιστική ανώτερη άποψη για τον εαυτό τους, υπερβολική αυτοπεποίθηση και μικρή ενσυναίσθηση για τους άλλους, καθώς επίσης μικρή ντροπή και ενοχή. Όμως η νέα έρευνα αμφισβητεί κατά πόσο ο ναρκισσισμός είναι πράγματι τόσο κοινωνικά τοξικός, θέτοντας το ερώτημα γιατί αυτός επιμένει και βρίσκεται σε άνοδο στις σύγχρονες κοινωνίες».

Η νέα έρευνα (στην οποία συμμετείχε η Ελληνίδα Φωτεινή-Μαρία Γιαννιού, επίσης της Σχολής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κουίνς του Μπέλφαστ), καθώς και μια παρεμφερής που δημοσιεύθηκε από τον δρα Παπαγεωργίου και την ομάδα του στο ευρωπαϊκό περιοδικό ψυχιατρικής «European Psychiatry», αφορώντας η κάθε μία πάνω από 700 άτομα, αναδεικνύει και ορισμένες θετικές πλευρές του ναρκισσισμού. Το βασικότερο εύρημα είναι ότι ο «μεγαλειώδης» ναρκισσισμός κάνει τον άνθρωπο ψυχικά πιο ανθεκτικό, αποτελώντας αντίβαρο κατά της κατάθλιψης και του στρες. Το ίδιο όμως δεν ισχύει για τον «ευάλωτο» ναρκισσισμό.

«Αν και ασφαλώς δεν είναι καλές όλες οι διαστάσεις του ναρκισσισμού, ορισμένες πλευρές του μπορούν να οδηγήσουν σε θετικά αποτελέσματα. Τα σκοτεινά χαρακτηριστικά όπως ο ναρκισσισμός δεν πρέπει να θεωρούνται είτε καλά είτε κακά, αλλά προϊόντα της εξέλιξης και εκφράσεις της ανθρώπινης φύσης, που μπορεί να είναι ωφέλιμα ή επιβλαβή ανάλογα με τις συνθήκες. Αυτό θα βοηθήσει ώστε να μειωθεί η περιθωριοποίηση των ατόμων που έχουν υψηλότερη βαθμολογία από τον μέσο όρο στα σκοτεινά χαρακτηριστικά», ανέφερε ο κ. Παπαγεωργίου.

Ο Έλληνας ερευνητής σπούδασε Ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (2009), έκανε μεταπτυχιακά στο Πανεπιστήμιο Goldsmiths του Λονδίνου και πήρε το διδακτορικό του (το 2015) από το Πανεπιστήμιο Birkbeck του Λονδίνου. Σήμερα, εκτός από το Πανεπιστήμιο Κουίνς του Μπέλφαστ, είναι αναπληρωτής καθηγητής Ψυχολογίας της Προσωπικότητας στο κρατικό Πανεπιστήμιο του Τομσκ της Ρωσίας.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0191886918305877

ΑΠΕ-ΜΠΕ

      H συγκεκριμένη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «The Lancet Psychology», είναι η πρώτη έρευνα αυτής της έκτασης στην οποία δεν εμπλέκεται η φαρμακοβιομηχανία, καθώς πήρε χρηματοδότηση μόνο από το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Υγεία της Βρετανίας.

Διαπιστώθηκε ότι η σερτραλίνη δεν βελτίωσε τα συμπτώματα της κατάθλιψης (κακή διάθεση, αδυναμία συγκέντρωσης, απώλεια της ευχαρίστησης) τις έξι πρώτες εβδομάδες της μελέτης, μερικές όμως ενδείξεις βελτίωσης παρατηρήθηκαν στις 12 πρώτες εβδομάδες.

      Η ψυχική υγεία των συμμετεχόντων της έρευνας στους οποίους χορηγούνταν σερτραλίνη παρουσίασε βελτίωση συνολικά, συγκριτικά με εκείνους που λάμβαναν φάρμακα placebo.

    «Είναι φανερό ότι αυτοί που παίρνουν το φάρμακο έχουν πολύ λιγότερο άγχος, με αποτέλεσμα να νιώθουν καλύτερα συνολικά παρ’ ότι τα καταθλιπτικά συμπτώματα καθαυτά δεν επηρεάζονται ιδιαίτερα» δήλωσε η δρ. Γκέμα Λιούις του  τμήματος Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Λονδίνου UCL και επικεφαλής συντάκτρια της μελέτης.

      Η Λιούις υποστηρίζει ότι πιθανότατα η σερτραλίνη και πολλά άλλα αντικαταθλιπτικά επιδρούν σε πρώτη φάση στα συμπτώματα άγχους (νευρικότητα, ανησυχία, ένταση) και δευτερευόντως στα καταθλιπτικά συμπτώματα.

      Στην έρευνα έλαβαν μέρος 653 άτομα από την Αγγλία που είχαν συμπτώματα κατάθλιψης ποικίλης σοβαρότητας τα τελευταία δύο χρόνια. Το ηλικιακό φάσμα των συμμετεχόντων ήταν 18 – 74. Το δείγμα ήταν αρκετά αντιπροσωπευτικό.

     Το 54% των συμμετεχόντων πληρούσαν τα κριτήρια του ΠΟΥ για την κατάθλιψη και το 46% τα κριτήρια για το γενικευμένο άγχος – σε αυτό το ποσοστό περιλήφθηκε ένα 30% που πληρούσε τα κριτήρια και για τις δύο διαταραχές, το 15% που είχαν μικτή αγχώδη – καταθλιπτική διαταραχή και ένα ακόμη 15% στο οποίο ανήκαν οι συμμετέχοντες που είχαν συμπτώματα αλλά δεν πληρούσαν τα κριτήρια για καμία διαταραχή.

     Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, την πειραματική που έπαιρνε σερτραλίνη για 12 εβδομάδες και την ομάδα ελέγχου που λάμβανε placebo για το ίδιο χρονικό διάστημα.

     Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δεν υπήρξε σημαντική μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης τις πρώτες έξι εβδομάδες της μελέτης. Αντιθέτως, τα συμπτώματα γενικευμένου άγχους βελτιώθηκαν κατά το πρώτο αυτό διάστημα –τα συμπτώματα απαλύνθηκαν κατά 21% συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου- και συνέχιζαν να καλυτερεύουν όλο και περισσότερο μετά τις έξι εβδομάδες και έως το πέρας της μελέτης (12 εβδομάδες), με το ποσοστό βελτίωσης να προσεγγίζει το 23%. Η πειραματική ομάδα παρουσίασε καλύτερη ποιότητα ζωής και βελτιωμένη ψυχική υγεία συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου.

  Δεν βρέθηκαν παρενέργειες σε αυτά τα φάρμακα συγκριτικά με τα placebo.

   Ο Γκλυν Λιούις, καθηγητής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου UCL και ένας από τους συντάκτες της μελέτης εξηγεί πως αυτά τα ευρήματα είναι εντυπωσιακά, γιατί αναδεικνύουν ότι τα αντικαταθλιπτικά λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που πιστεύαμε μέχρι σήμερα.

    Η Λιούις τονίζει ότι πλέον τα αντικαταθλιπτικά είναι από τα πιο συνταγογραφούμενα φάρμακα στην Βρετανία και τα ποσοστά συνγταγογράφησης έχουν αυξηθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες στις πλούσιες χώρες. Παρόλα αυτά εξηγεί ότι δεν πρέπει να εφησυχάζουμε και ότι υπάρχουν πολλά ακόμα να μάθουμε για αυτά τα φάρμακα.

     Αφορμώμενες από τη μελέτη δύο ερευνήτριες η καθηγήτρια Γουέντι Μπέρν, πρόεδρος του επαγγελματικού οργανισμού «Royal College of Psychiatrists» και η Έλεν Στόουκς Λάμπαρντ, πρόεδρος στο «Royal College of GP» εκθέτουν τις απόψεις τους για τα αντικαταθλιπτικά, με την πρώτη να υπογραμμίζει την ανάγκη αυτά να συνδυάζονται με άλλες μορφές θεραπείας όπως ψυχοθεραπεία και άλλες κοινωνικές δραστηριότητες και τη δεύτερη να εξηγεί ότι για να έχουν τα συγκεκριμένα φάρμακα αποτέλεσμα πρέπει να χορηγηθούν για αρκετό καιρό γι’ αυτό και πολύ συχνά οι ειδικοί ψυχικής υγείας καλούν για επαναξιολόγηση τους ασθενείς μετά το πέρας μιας αρκετά μεγάλης χρονικής περιόδου.

    Υπολογίζεται ότι στην Βρετανία συνταγογραφούνται αντικαταθλιπτικά σε 7,3 εκατομμύρια άτομα ετησίως. Περίπου 4 εκατομμύρια άτομα στην Αγγλία είναι  χρόνιοι χρήστες αντικαταθλιπτικών.

Προέλευση: University College London, BBC, Telegraph

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την καθηγήτρια Μαρτζολάιν Βίσερ του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του ‘Αμστερνταμ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό JAMA (Journal of the American Medical Association), ανέλυσαν στοιχεία για περισσότερους από 1.000 υπέρβαρους ανθρώπους από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι θεωρούνταν ότι αντιμετώπιζαν αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης (τα παραπανίσια κιλά έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρής κατάθλιψης).

Στη διάρκεια της μελέτης με την ονομασία The MoodFood, οι μισοί συμμετέχοντες έπαιρναν επί ένα έτος διατροφικά συμπληρώματα (φυλλικό οξύ, βιταμίνη D, ωμέγα-3 ιχθυέλαια, ψευδάργυρο, σελήνιο κ.α.), ενώ οι άλλοι μισοί ψευδο-συμπληρώματα (πλασίμπο). Διαπιστώθηκε ότι τα πραγματικά συμπληρώματα διατροφής δεν είχαν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από ό,τι τα εικονικά (πλασίμπο) για την πρόληψη της κατάθλιψης.

«Επειδή η κατάθλιψη είναι τόσο κοινό πρόβλημα, η εύρεση αποτελεσματικών και ευρέως διαθέσιμων τρόπων για την πρόληψη της σε επίπεδο πληθυσμού, αποτελεί σημαντικό στόχο. Η νέα μελέτη δείχνει με πειστικό τρόπο ότι τα διατροφικά συμπληρώματα δεν βοηθούν», δήλωσε ο καθηγητής ψυχολογίας Εντ Γουάτκινς του βρετανικού Πανεπιστημίου του Έξετερ.

Οι ερευνητές της έρευνας MoodFood κατέληξαν στο συμπέρασμα, όπως είπε η Βίσερ, ότι «μια υγιεινή διατροφή, ιδίως μεσογειακού στιλ, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, ψάρια, όσπρια και ελαιόλαδο, καθώς επίσης φτωχή σε κόκκινο κρέας και γαλακτοκομικά με πλήρη λιπαρά, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για την εμφάνιση κατάθλιψης. Ειδικά σε ανθρώπους με παχυσαρκία, η απώλεια βάρους μπορεί επίσης να οδηγήσει στη μείωση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης. Αντίθετα, τα υπάρχοντα στοιχεία δεν υποστηρίζουν τη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων ως μέσο πρόληψης της κατάθλιψης».

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2726983

ΑΠΕ-ΜΠΕ