Παρά τη σταδιακή επανεμφάνιση ορισμένων containerships στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Διώρυγα του Σουέζ, μετά τη βελτίωση των εκτιμήσεων ασφαλείας, η επιστροφή στις παραδοσιακές διαδρομές δεν έχει ακόμη γενικευθεί.

Την ίδια στιγμή, το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για το Στενό του Ορμούζ έχει λήξει χωρίς να οδηγήσει σε μόνιμη λύση, διατηρώντας αυξημένο το γεωπολιτικό ρίσκο σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ναύλοι μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων επέστρεψαν σε ανοδική τροχιά, κυρίως στις γραμμές που συνδέουν την Ασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

-Άνοδος 4% στον δείκτη της Drewry-

Ο Drewry World Container Index (WCI), ένας από τους βασικούς διεθνείς δείκτες παρακολούθησης των τιμών μεταφοράς containers, αυξήθηκε κατά 4% και διαμορφώθηκε στα 4.526 δολάρια ανά εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών.

Την άνοδο τροφοδότησαν κυρίως οι υψηλότερες τιμές στις γραμμές του Ειρηνικού. Η μεταφορά ενός container 40 ποδών από τη Σαγκάη προς τη Νέα Υόρκη αυξήθηκε κατά 9%, στα 9.507 δολάρια, ενώ αντίστοιχη άνοδο 9% κατέγραψε και η γραμμή Σαγκάη-Λος Άντζελες, φθάνοντας στα 6.802 δολάρια.

Η εξέλιξη δεν συνδέεται μόνο με τη ζήτηση. Οι εταιρείες τακτικών γραμμών περιορίζουν την προσφερόμενη χωρητικότητα, ακυρώνοντας δρομολόγια ή μειώνοντας τον διαθέσιμο χώρο στα πλοία, κίνηση που λειτουργεί υποστηρικτικά για τους ναύλους.

Σύμφωνα με το «Container Capacity Insight» της Drewry, επτά ακυρώσεις δρομολογίων έχουν ήδη ανακοινωθεί για την επόμενη εβδομάδα. Παράλληλα, τον Αύγουστο η προσφερόμενη χωρητικότητα από την Ασία προς την Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ μειώθηκε κατά 9% σε σύγκριση με τον Ιούλιο, ενώ προς τη Δυτική Ακτή περιορίστηκε κατά 0,4%.

Με απλά λόγια, λιγότερος διαθέσιμος χώρος στα πλοία, σε συνδυασμό με σταθερή ζήτηση για μεταφορά φορτίων, περιορίζει τις επιλογές των φορτωτών και δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν τη διατήρηση των ναύλων σε υψηλά επίπεδα.

Πρόσθετη πίεση ενδέχεται να ασκήσουν από τον Σεπτέμβριο και οι νέες επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινώσει ορισμένοι μεταφορείς για τη διέλευση από τη Διώρυγα του Παναμά στις γραμμές Ασία-Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ και Ασία-Ακτή του Κόλπου.

Εφόσον οι χρεώσεις αυτές περάσουν στο συνολικό μεταφορικό κόστος, μπορεί να αποτελέσουν έναν ακόμη παράγοντα στήριξης των τιμών.

-Πιο ήπια εικόνα στην Ευρώπη-

Διαφορετική ήταν αυτή την εβδομάδα η εικόνα στις γραμμές Ασίας-Ευρώπης, όπου οι spot ναύλοι σημείωσαν μικρή υποχώρηση.

Η τιμή από τη Σαγκάη προς τη Γένοβα μειώθηκε κατά 2%, στα 4.955 δολάρια ανά container 40 ποδών, ενώ στη γραμμή Σαγκάη-Ρότερνταμ υποχώρησε κατά 1%, στα 4.401 δολάρια.

Ωστόσο, και στην ευρωπαϊκή αγορά οι εταιρείες συνεχίζουν να προσαρμόζουν την προσφορά. Για την επόμενη εβδομάδα έχουν ανακοινωθεί δύο ακυρώσεις δρομολογίων, περιορίζοντας τη διαθέσιμη χωρητικότητα και αποτρέποντας προς το παρόν μια εντονότερη πτώση των τιμών.

Παράλληλα, η κατάσταση στα μεγάλα λιμάνια παρουσιάζει μεν κάποια βελτίωση, χωρίς όμως να έχει επιστρέψει πλήρως στην κανονικότητα. Κατά την 33η εβδομάδα του έτους, ο μέσος χρόνος αναμονής των πλοίων στη Σαγκάη διαμορφώθηκε στις 32,3 ώρες και στο Ρότερνταμ στις 25 ώρες.

-Η συμφόρηση «δεσμεύει» 1,7 εκατ. TEU-

Οι καθυστερήσεις δεν μειώνουν τον αριθμό των πλοίων που βρίσκονται τυπικά στην αγορά, περιορίζουν όμως σημαντικά τη μεταφορική ικανότητα που είναι πραγματικά διαθέσιμη για την εξυπηρέτηση νέων φορτίων.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε στην Κίνα μετά το πέρασμα του τυφώνα Dolphin  στα τέλη Ιουλίου, ο οποίος προκάλεσε προσωρινές διακοπές στις λιμενικές εργασίες και συσσώρευση containerships έξω από βασικούς τερματικούς σταθμούς.

Σύμφωνα με στοιχεία της Sea-Intelligence, περίπου 1,7 εκατ. TEU χωρητικότητας βρίσκονται σήμερα ουσιαστικά «εγκλωβισμένα» εξαιτίας των καθυστερήσεων.

Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 5% της συνολικής μεταφορικής ικανότητας του παγκόσμιου στόλου containerships, όταν ο μακροχρόνιος μέσος όρος της χωρητικότητας που επηρεάζεται από αντίστοιχες καθυστερήσεις κινείται κοντά στο 2,2%.

Η επίπτωση στην αγορά είναι σημαντική. Ένα πλοίο που χρειάζεται περισσότερες ημέρες για να ολοκληρώσει ένα ταξίδι δεν μπορεί να επιστρέψει εγκαίρως για το επόμενο δρομολόγιο. Έτσι, χωρίς να αποσύρεται ούτε ένα containership από τον στόλο, η πραγματική προσφορά μεταφορικής ικανότητας μειώνεται.

Ενδεικτικό του μεγέθους της απώλειας είναι ότι τα 1,7 εκατ. TEU, εάν αποτελούσαν τον στόλο μιας ξεχωριστής εταιρείας, θα ήταν αρκετά για να την κατατάξουν μεταξύ των μεγαλύτερων liner operators στον κόσμο.

Οι περιορισμοί στις εργασίες κατά τη διάρκεια της κακοκαιρίας και η μαζική άφιξη πλοίων αμέσως μετά την επαναλειτουργία των terminals δημιούργησαν νέο κύμα συμφόρησης.

Επίσης συμφόρηση φορτίων έχει δημιουργηθεί από  τις διαταραχές που προκαλούν οι απεργιακές κινητοποιήσεις στα γερμανικά λιμάνια,επηρεάζοντας τα προγράμματα και  μεταφέροντας προβλήματα από το ένα σκέλος της εφοδιαστικής αλυσίδας στο επόμενο.

Η Drewry εκτιμά ότι οι ναύλοι θα παραμείνουν σε γενικές γραμμές σταθεροί την επόμενη εβδομάδα.

Το βασικό στοιχείο που θα καθορίσει την πορεία της αγοράς παραμένει η χωρητικότητα: όσο οι ναυτιλιακές περιορίζουν τον διαθέσιμο χώρο μέσω ακυρώσεων δρομολογίων και προσαρμογών των υπηρεσιών τους, τόσο δυσκολότερο γίνεται να εκδηλωθεί ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών.

Για τους φορτωτές, αυτό σημαίνει ότι η έγκαιρη κράτηση χώρου αποκτά μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι καθυστερήσεις και η μεταφορά φορτίων σε επόμενα δρομολόγια παραμένουν υπαρκτός κίνδυνος σε μια αγορά που εξακολουθεί να λειτουργεί χωρίς μεγάλη επιχειρησιακή «ανάσα»

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να ανακοινώσει από το βήμα της ΔΕΘ τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής για τους επόμενους μήνες έως τις εκλογές του 2027, αλλά και ένα στρατηγικό σχέδιο με στόχους έως το 2030 και παρεμβάσεις σε βασικούς τομείς της οικονομίας και της κοινωνίας. Στην κυβέρνηση, αυτή την περίοδο, εντείνονται οι διεργασίες για την οριστικοποίηση των ανακοινώσεων αυτών που, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, θα δίνουν έμφαση στη μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, στην προστασία των μικρομεσαίων και των συνταξιούχων. Η στήριξη της μεσαίας τάξης και των ευάλωτων με μόνιμες παροχές θα αποτελούν βασικό άξονα του πακέτου της ΔΕΘ. Πρόκειται για παρεμβάσεις, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι οποίες θα ακολουθούν τη λογική των εξαγγελιών που έγιναν στις τρεις προηγούμενες ΔΕΘ της δεύτερης τετραετίας της κυβέρνησης. Για παράδειγμα αναφέρουν, τα μέτρα για το στεγαστικό τα οποία περιελήφθησαν και στα πακέτα και των τριών προηγούμενων ΔΕΘ. Το ίδιο συνέβη και με τις μειώσεις φόρων με έμφαση τις οικογένειες.

Κεντρικό μήνυμα των εξαγγελιών του πρωθυπουργού θα είναι η συνέχιση της πολιτικής στήριξης της κοινωνίας παράλληλα με την διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας της χώρας. Πρόκειται για το δίπολο της οικονομικής πολιτικής, όπως αναφέρουν αρμόδιοι παράγοντες, το οποίο στηρίζεται στην ισχυρή ανάπτυξη της οικονομίας και στη μείωση της φοροδιαφυγής με αποτέλεσμα να δημιουργούνται πρωτογενή πλεονάσματα που επιστρέφουν ως μέρισμα στην κοινωνία ή αξιοποιούνται για την περαιτέρω μείωση του δημοσίου χρέους. Στη λογική αυτή η κυβέρνηση ανακοίνωσε ήδη ότι φέτος θα αυξηθεί περαιτέρω το ποσό πρόωρης αποπληρωμής δημοσίου χρέους. Σε ετήσια βάση θα φτάσει τα 13 δισ. ευρώ από 8,790 δισ. ευρώ που προβλέπονταν αρχικά. Αυτό κατέστη εφικτό, ακριβώς λόγω της υψηλής δημοσιονομικής απόδοσης της οικονομίας. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 6,94 δισ. ευρώ που αποπληρώθηκαν τον Ιούνιο και αφορούν διμερή δάνεια του GLF που είχε λάβει η χώρα. Επίσης δάνεια του EFSF ύψους 2,5 δισ. ευρώ, μείωση κατά 1,2 δισ. ευρώ των εντόκων γραμματίων καθώς και πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου 2,2 δισ. ευρώ λήξης Δεκεμβρίου 2027. Το όφελος από τις κινήσεις αυτές υπολογίζεται σε 2,6 εκατ. ευρώ τα επόμενα επτά χρόνια.

Τα δεδομένα αυτά θα ληφθούν υπόψη στο νέο γύρο αξιολογήσεων της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας που ξεκινά το επόμενο δεκαπενθήμερο. Την αρχή θα κάνει ο καναδικός οίκος αξιολόγησης DBRS με τη δημοσιοποίηση της έκθεσής του στις 4 Σεπτεμβρίου, θα ακολουθήσουν στις 18 Σεπτεμβρίου ο οίκος Moody’s μαζί με τον γερμανικό οίκο SCOPE. Σημειώνεται ότι DBRS και SCOPE έχουν κατατάξει την χώρα μας στην επενδυτική βαθμίδα ΒΒΒ. Η κατάταξη της Mody’s είναι μία βαθμίδα χαμηλότερα στο Baa3. Στις 23 Οκτωβρίου θα είναι η σειρά της Standard & Poor’s και στις 6 Νοεμβρίου της Fitch. Και οι δύο οίκοι έχουν κατατάξει την Ελλάδα στη βαθμίδα ΒΒΒ. Οικονομικοί αναλυτές και παράγοντες της οικονομίας θεωρούν πιθανή αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας λαμβάνοντας υπόψη και την μεγαλύτερη μείωση του χρέους που φέρνουν οι πρόωρες αποπληρωμές. Με βάση και τη μεγαλύτερη πρόωρη αποπληρωμή φέτος, το δημόσιο χρέος θα μειωθεί κάτω από το 110% του ΑΕΠ με ορίζοντα το 2031, ένα χρόνο νωρίτερα από ότι προβλεπόταν αρχικά. Στόχος στα μέσα της δεκαετίας του 2030 να σπάσει το φράγμα του 100% του ΑΕΠ. Σημειώνεται ότι φέτος το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 136,8% του ΑΕΠ για να υποχωρήσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2019.

Η ΔΕΘ του 2026 και οι τρεις προηγούμενες

Μια συνοπτική αναδρομή στις ΔΕΘ των προηγούμενων ετών δείχνει ότι:

– Το 2025 ανακοινώθηκε η μεγαλύτερη αλλαγή των τελευταίων δεκαετιών στη φορολογία. Κύριο άξονα των αλλαγών αποτελούν τα οφέλη για τις οικογένειες και τους νέους εργαζόμενους μέσω της μείωσης κατά 2 μονάδες όλων των φορολογικών συντελεστών για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ και την καθιέρωση ενδιάμεσου συντελεστή 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ. Πρόσθετες μειώσεις συντελεστών ανακοινώθηκαν για οικογένειες με παιδιά, ενώ μηδενίστηκε ο φόρος εισοδήματος για νέους έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ και περικόπηκε κατά 50% ο ΕΝΦΙΑ σε χιλιάδες μικρούς οικισμούς με έως 1.500 κατοίκους ο οποίος θα καταργηθεί  το 2027

– Το 2024 ανακοινώθηκαν 45 μέτρα μεταξύ των οποίων η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες, η κατάργηση της μείωσης της σύνταξης για εργαζόμενους συνταξιούχους. Κεντρική θέση είχαν και οι παρεμβάσεις για το στεγαστικό με το «Σπίτι μου 2» και την τριετή απαλλαγή από τον φόρο στα ενοίκια για τους ιδιοκτήτες που τα διέθεσαν για μακροχρόνια μίσθωση

– Το 2023, μεταξύ άλλων, εξαγγέλθηκε το «ξεπάγωμα» των τριετιών στους μισθούς των εργαζόμενων μετά από 12 χρόνια μνημονιακής απαγόρευσης. Αυξήθηκε επίσης κατά 1.000 ευρώ το αφορολόγητο για τις οικογένειες με παιδιά  ενώ ελήφθησαν σειρά μέτρων για την υποχρεωτική χρήση POS σε όλους σχεδόν τους κλάδους της λιανικής αγοράς και των υπηρεσιών καθώς και μέτρα στήριξης από τις καταστροφές του «Daniel».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η σχετική Υπουργική Απόφαση υπεγράφη σήμερα από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου και τον υφυπουργό, Νίκο Τσάφο, κατόπιν της σύμφωνης γνώμης της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και εκτεταμένης δημόσιας διαβούλευσης.

Το νέο πλαίσιο που θα τεθεί σε εφαρμογή αμέσως μετά τη δημοσίευση της Υπουργικής Απόφασης στο ΦΕΚ, αναμένεται να συμβάλει στον περιορισμό των ληξιπρόθεσμων οφειλών και των επισφαλειών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, οδηγώντας σταδιακά σε δικαιότερη κατανομή του κόστους που επωμίζονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε στενή συνεργασία με τη ΡΑΑΕΥ, τον ΔΕΔΔΗΕ και τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, επεξεργάστηκε ένα νέο, ισορροπημένο πλαίσιο που αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις καταχρηστικές πρακτικές, χωρίς να θίγει δυσανάλογα το δικαίωμα αλλαγής προμηθευτή. Ένα πλαίσιο που πλέον προστατεύει τους συνεπείς καταναλωτές, οι οποίοι μέχρι σήμερα επιβαρύνονταν με το κόστος που προκαλούν οι στρατηγικοί κακοπληρωτές και οι λεγόμενοι «ενεργειακοί τουρίστες».

Με τη νέα ρύθμιση θεσπίζεται για πρώτη φορά σύστημα επισήμανσης ληξιπρόθεσμων οφειλών (debt flagging), μέσω του οποίου οι προμηθευτές θα μπορούν να επισημαίνουν στον ΔΕΔΔΗΕ, καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές. Με τη συμπλήρωση τριών επισημάνσεων, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει προμηθευτή μέχρι την τακτοποίηση των οφειλών του, με πληρωμή ή διακανονισμό.

Υπενθυμίζεται ότι, στο τέλος του 2025, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχονταν σε περίπου 3 δισ. ευρώ. Σημαντικό μέρος τους οφείλεται στο φαινόμενο του «ενεργειακού τουρισμού», κατά το οποίο καταναλωτές με ανεξόφλητες οφειλές μετακινούνται διαδοχικά από έναν προμηθευτή σε άλλον, εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες του ισχύοντος πλαισίου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να πέσει ο πληθωρισμός, αλλά η αποκλιμάκωση να περάσει σταθερά από το ράφι στο καλάθι, ώστε να μετατραπεί από στατιστική βελτίωση σε πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης». Τα παραπάνω επισημαίνει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς με αφορμή την αποκλιμάκωση που καταγράφουν τα οριστικά στοιχεία της Eurostat για τον Ιούλιο του 2026 στον εναρμονισμένο πληθωρισμό της Ελλάδας, διαμορφώνοντας μια καλύτερη εικόνα σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Όπως αναφέρει το επιμελητήριο, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός (ΕΔΤΚ) στην Ελλάδα περιορίστηκε στο 2,7%, τον Ιούλιο, έναντι 3,9% τον Ιούνιο, ενώ στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 2,9% και στην ΕΕ-27 στο 3,0%. Η Ελλάδα κατέγραψε παράλληλα μηνιαία μείωση του εναρμονισμένου δείκτη κατά 1,4%, τη μεγαλύτερη μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Ωστόσο, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν πρέπει να συγχέεται με γενικευμένη μείωση του επιπέδου των τιμών. Οι τιμές πολλών αγαθών και υπηρεσιών εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλότερα επίπεδα από εκείνα των τεσσάρων προηγούμενων ετών ακρίβειας και, επομένως, παραμένει αισθητή η πίεση στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη σύγκριση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat. Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει για τον Ιούλιο ετήσια αύξηση 3,4% του εθνικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή ενώ η Eurostat εμφανίζει 2,7% για την Ελλάδα.

Τα δύο ποσοστά όμως δεν είναι αντιφατικά, αφού το πρώτο αφορά τον εθνικό ΔΤΚ και το δεύτερο τον Εναρμονισμένο ΔΤΚ, ο οποίος καταρτίζεται με κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία και χρησιμοποιείται για τις συγκρίσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα στην κατηγορία των τροφίμων. Με βάση τον εθνικό ΔΤΚ της ΕΛΣΤΑΤ, η ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» αυξήθηκε κατά +0,4% σε ετήσια βάση, ενώ με βάση τον Εναρμονισμένο ΔΤΚ μειώθηκε -0,4% και σε μηνιαία βάση μειώθηκε κατά -1,4%. Πίσω όμως από τον μέσο όρο υπάρχουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις.  Σημαντικές ανατιμήσεις εξακολουθούν να καταγράφονται σε βασικά είδη διατροφής, με το μοσχαρίσιο κρέας να αυξάνεται κατά 14,3% και το αρνί/κατσίκι κατά 12,4%. Αντίθετα, η μεγάλη πτώση του ελαιόλαδου κατά -21,7%, των φρούτων/λαχανικών κατά -9,4% και άλλων κατηγοριών, συγκρατεί τον συνολικό δείκτη τροφίμων.

Το παράδοξο των τροφίμων είναι πως η ΕΛΣΤΑΤ πράγματι καταγράφει στον εναρμονισμένο δείκτη πτώση σε σχέση με τον Ιούλιο 2025, ενώ αντίθετα στον εθνικό ΔΤΚ η ίδια βασική ομάδα τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά παρουσιάζει αύξηση. Το γιατί προκύπτει +0,4% στον έναν δείκτη και -0,4% στον άλλο, δεν οφείλεται σε λάθος. Οι δύο δείκτες έχουν διαφορετική μεθοδολογία και διαφορετικές σταθμίσεις. Ο εθνικός ΔΤΚ σχεδιάζεται κυρίως για να αποτυπώνει τη μεταβολή του κόστους κατανάλωσης των νοικοκυριών στην Ελλάδα.

Ο ΕΔΤΚ καταρτίζεται με την κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία, ώστε η Ελλάδα να μπορεί να συγκριθεί με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ και την Ευρωζώνη.  Αυτό σημαίνει ότι διαφορετικά προϊόντα και καταναλωτικές δαπάνες έχουν διαφορετική βαρύτητα στους δύο δείκτες. Επομένως, οι μεγάλες μειώσεις σε ορισμένα τρόφιμα μπορούν να υπερκαλύψουν τις αυξήσεις άλλων προϊόντων στον ΕΔΤΚ, ενώ με τις σταθμίσεις του εθνικού ΔΤΚ το τελικό αποτέλεσμα παραμένει οριακά θετικό. Και πράγματι οι αποκλίσεις μέσα στο ίδιο το καλάθι είναι τεράστιες. Η ΕΛΣΤΑΤ αναφέρει ότι οι αυξήσεις σε ψωμί, βόειο, χοιρινό, αρνί/κατσίκι, πουλερικά και γαλακτοκομικά, αντισταθμίστηκαν σε σημαντικό βαθμό από μειώσεις σε ελαιόλαδο, φρούτα, λαχανικά, ψάρια και άλλες κατηγορίες. Αυτό εξηγεί γιατί ο καταναλωτής μπορεί να διαπιστώνει σημαντικές ανατιμήσεις σε προϊόντα που αγοράζει συχνά, την ίδια στιγμή που ο επίσημος μέσος δείκτης των τροφίμων εμφανίζει σχεδόν μηδενική ετήσια μεταβολή. Η Eurostat καταγράφει διαφορετική εικόνα για την Ευρωζώνη με αύξηση 1,2% τον Ιούλιο για την ευρύτερη κατηγορία τροφίμων, αλκοόλ και καπνού, έναντι 1,5% τον Ιούνιο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι, παρά την σχετική επιβράδυνση των τροφίμων, ο συνολικός πληθωρισμός της Ευρωζώνης αυξήθηκε στο 2,9%. Ο βασικός λόγος είναι ότι η πίεση έχει μεταφερθεί στις υπηρεσίες που συνεισέφεραν 1,55 ποσοστιαίες μονάδες στον συνολικό πληθωρισμό και η ενέργεια άλλες 0,94 μονάδες, ενώ τρόφιμα, αλκοόλ και καπνός μόλις 0,23 μονάδες. Στην Ελλάδα, τα τρόφιμα έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η κατηγορία διατροφής αντιστοιχεί σε περίπου 21% της στάθμισης του εθνικού ΔΤΚ. Συνεπώς, οι μεταβολές στο ράφι επηρεάζουν πολύ περισσότερο την καθημερινή αντίληψη της ακρίβειας από ό,τι υποδηλώνει ο γενικός δείκτης. Η θετική εικόνα του Ιουλίου απαιτεί συνέχεια και διάρκεια. Η Ελλάδα πέτυχε σημαντική αποκλιμάκωση και ο πληθωρισμός των τροφίμων περιορίστηκε αισθητά, αλλά το πρόβλημα της ακρίβειας παραμένει. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να πέσει ο πληθωρισμός, αλλά η αποκλιμάκωση να περάσει σταθερά από το ράφι στο καλάθι, ώστε να μετατραπεί από στατιστική βελτίωση σε πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης.   Δήλωση προέδρου ΕΒΕΠ, Βασίλη Κορκίδη

Όπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, «η υποχώρηση του εναρμονισμένου πληθωρισμού της Ελλάδας στο 2,7%, χαμηλότερα από το 2,9% της Ευρωζώνης και το 3% της ΕΕ, αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη. Δεν συγχέουμε βεβαίως την αποκλιμάκωση του ρυθμού αύξησης των τιμών με την επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον πάντα βρίσκεται στο καλάθι των τροφίμων. Ο μέσος δείκτης μπορεί να εμφανίζει αρνητική μεταβολή, όμως πίσω από αυτόν συνυπάρχουν διψήφιες αυξήσεις σε βασικά είδη και μεγάλες μειώσεις σε άλλα. Για τα νοικοκυριά, που αγοράζουν καθημερινά το καλάθι παραμένει συνολικά ακριβότερο, ενώ η προσωπική αίσθηση του πληθωρισμού είναι διαφορετική από τον μέσο στατιστικό δείκτη.

Για την αγορά, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να μειωθεί ο πληθωρισμός, αλλά ο ΔΤΚ. Η αποκλιμάκωση να αποκτήσει διάρκεια, να περάσει στις τελικές τιμές, να ενισχύσει την αγοραστική δύναμη και να δημιουργήσει χώρο για μεγαλύτερη κατανάλωση χωρίς νέα πίεση στο κόστος των επιχειρήσεων. Η μάχη κατά της ακρίβειας χρειάζεται μεγαλύτερο ανταγωνισμό, χαμηλότερο ενεργειακό και χρηματοδοτικό κόστος, ομαλότητα στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ενίσχυση του εισοδήματος. Ο πληθωρισμός είναι ο ρυθμός μεταβολής των τιμών, όχι το ύψος τους. Ο ΔΤΚ είναι το θερμόμετρο των τιμών, ενώ ο πληθωρισμός είναι η ταχύτητα με την οποία αλλάζει η ένδειξή του. Η πραγματική επιτυχία θα έρθει όταν η βελτίωση των δεικτών γίνει μόνιμα αισθητή στο ταμείο της επιχείρησης και στο πορτοφόλι του καταναλωτή». * Ο επισυναπτόμενος πίνακας παραχωρήθηκε από το ΕΒΕΠ

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μηνιαία αποκλιμάκωση τιμών μεταξύ των 27 κρατών-μελών, ενώ βρέθηκε στη 10η θέση μεταξύ των χωρών με τον χαμηλότερο πληθωρισμό. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,7% τον Ιούλιο, από 3,9% τον Ιούνιο, καταγράφοντας μείωση 1,4 ποσοστιαίας μονάδας σε ετήσια βάση, με τον πληθωρισμό να κινείται πλέον σε χαμηλότερα επίπεδα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Επιπλέον, σε μηνιαία βάση, οι τιμές μειώθηκαν κατά 1,4%, η μεγαλύτερη μηνιαία μείωση μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ.

Στην ευρωζώνη, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,9% τον Ιούλιο του 2026, από 2,8% τον Ιούνιο και 2,0% έναν χρόνο νωρίτερα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο πληθωρισμός ανήλθε στο 3,0%, από 2,9% τον προηγούμενο μήνα. Στην ευρωζώνη, τη μεγαλύτερη συμβολή στη διαμόρφωση του πληθωρισμού είχαν οι υπηρεσίες, ενώ ακολούθησαν η ενέργεια, τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά και τα τρόφιμα, το αλκοόλ και ο καπνός. Οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν αισθητές, με τη Σουηδία να καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό, στο 0,3%, και τη Ρουμανία το υψηλότερο, στο 8,2%.

Στις υπόλοιπες χώρες της Νότιας Ευρώπης, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,9% στην Ισπανία, στο 4,4% στην Κύπρο, στο 4,4% στη Βουλγαρία και στο 3,1% στην Πορτογαλία. Στη Ρουμανία καταγράφηκε το υψηλότερο ποσοστό, στο 8,2%.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ:

1) Τι περιλαμβάνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και γιατί αποτελεί σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση; Τι αλλάζει στην πράξη σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς;

Θεσπίζονται σαφείς κανόνες για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αυστηρότερα κριτήρια αποκλεισμού, μεταξύ άλλων, για:

• περιοχές Natura 2000, με έμφαση στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας,
• λοιπές ειδικά προστατευόμενες περιοχές,
• δάση και δασικές εκτάσεις,
• περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μ.,
• μνημεία και αρχαιολογικές ζώνες,
• νησιωτικές και τουριστικές περιοχές,

ενώ δημιουργείται ένα σταθερό και διαφανές πλαίσιο για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις.

Ειδικότερα, το νέο ΕΧΠ βάζει σαφείς κανόνες στη χωροθέτηση των ΑΠΕ, ώστε η βιώσιμη ανάπτυξη να προχωρήσει με σχέδιο, προστασία του περιβάλλοντος και σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες.

2) Ποιες τεχνολογίες ΑΠΕ καλύπτει το νέο πλαίσιο και ποιες εξαιρούνται;

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο καλύπτει το σύνολο των βασικών τεχνολογιών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αποθήκευσης ενέργειας. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει: φωτοβολταϊκούς σταθμούς, αιολικά πάρκα, μικρά υδροηλεκτρικά έργα, μονάδες βιομάζας, βιοαερίου, βιορρευστών και παραγωγής βιομεθανίου, γεωθερμικές εγκαταστάσεις, καθώς και -για πρώτη φορά- τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως μπαταρίες.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου και να μην ανατρέπονται υφιστάμενες επενδύσεις και μικρές ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν:

• έργα που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης,
• μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ που εξαιρούνται από αδειοδοτικές διαδικασίες,
• μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα και έργα αντλησιοταμίευσης,
• φωτοβολταϊκά που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων, στους ακάλυπτους χώρους των οικοπέδων καθώς και σε τεχνητές και κατασκευασμένες επιφάνειες,
• Σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από κυματική και λοιπές μορφές ενέργειας,
• εγκαταστάσεις παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου,
• καθώς και τα συνοδά έργα των σταθμών ΑΠΕ

Με αυτόν τον τρόπο, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εστιάζει κυρίως στη χωροθέτηση των μεγάλων έργων που έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στο περιβάλλον, στο τοπίο και στις χρήσεις γης, διαμορφώνοντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο και ξεκάθαρο πλαίσιο κανόνων σε εθνικό επίπεδο.

3) Πού απαγορεύεται πλέον η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών;

Θεσπίζονται ενιαίοι και αυστηροί κανόνες προστασίας για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προβλέπει ότι φωτοβολταϊκά δεν μπορούν να εγκαθίστανται σε περιοχές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής, φυσικής και πολιτιστικής αξίας, ώστε η ανάπτυξη των ΑΠΕ να γίνεται με σεβασμό στο τοπίο, τη βιοποικιλότητα και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Στις περιοχές όπου πλέον απαγορεύεται οριζόντια η χωροθέτηση φωτοβολταϊκών περιλαμβάνονται:

• όλες οι περιοχές Natura 2000,
• δάση, καθώς και δασικές εκτάσεις,
• υγρότοποι Ραμσάρ και μικροί νησιωτικοί υγρότοποι,
• εθνικοί δρυμοί, αισθητικά δάση και προστατευόμενατοπία,
• μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, ιστορικοί τόποι, αρχαία μνημεία, χαρακτηρισμένα μνημεία μεταγενέστερα του 1830 και αρχαιολογικές ζώνες αυξημένης προστασίας,
• σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και σε πυρήνες εθνικών δρυμών,
• περιοχές με προστατευόμενες αναβαθμίδες,
• περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται από το ΥΠΕΝ,
• ακτές κολύμβησης.
• περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης

Με τις νέες ρυθμίσεις μπαίνει τέλος στην άναρχη χωροθέτηση έργων σε ευαίσθητες περιοχές και δημιουργείται ένα σαφές εθνικό πλαίσιο προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος της χώρας.

4) Πέραν των περιοχών αποκλεισμού των φωτοβολταϊκών, τι όρια μπαίνουν πλέον στην κάλυψη γης από φωτοβολταϊκά;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει οριζόντιο, για όλη την επικράτεια, όριο στην κάλυψη γης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, προκειμένου να προστατευθεί το τοπίο, η αγροτική γη και η ισορροπία των τοπικών χρήσεων.

Συγκεκριμένα, το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς ανά Περιφερειακή Ενότητα ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης.

Ο περιορισμός αυτός αφορά έργα που δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση και εισάγεται ώστε:

• να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση έργων σε συγκεκριμένες περιοχές,
• να περιοριστεί η οπτική και περιβαλλοντική επιβάρυνση,
• να προστατευθεί η παραγωγική γη και η τοπική οικονομία,
• και να διασφαλιστεί πιο ισόρροπη και δίκαιη ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλη τη χώρα.

Με αυτόν τον τρόπο, η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών αποκτά σαφή χωρικά όρια και προχωρά με κανόνες βιωσιμότητας, προστασίας του περιβάλλοντος και σεβασμού στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

5) Πού δεν επιτρέπεται πλέον η εγκατάσταση αιολικών πάρκων;

Η χώρα αποκτά σαφείς, αυστηρούς και ενιαίους κανόνες για τη χωροθέτηση αιολικών πάρκων, βάζοντας τέλος στην αβεβαιότητα και διασφαλίζοντας ουσιαστική προστασία για το περιβάλλον, το τοπίο και τις τοπικές κοινωνίες.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει ξεκάθαρες ζώνες αποκλεισμού, ώστε η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να προχωρήσει με τάξη, ισορροπία και σεβασμό στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Αιολικά πάρκα εφεξής δεν επιτρέπονται, οριζόντια:

• Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης
• Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200m
• Εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) – δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000. Επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:

– προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και

– το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ)

• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών
• Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσηςκαι των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986
• Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ. χλμ., εκτός  αν εξυπηρετούνται κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης) ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος.
• Σε περιοχές που κατατάσσονται στις κατηγορίες Α και Β βάσει του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου  για τον Τουρισμό
• Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής.
• Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά
• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
• Σε ακτές κολύμβησης.
• Σε περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης
• Σε απάτητες παραλίες.

Με το νέο πλαίσιο, η χώρα αποκτά έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της Ελλάδας, που δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι, αλλά δύο πλευρές της ίδιας εθνικής στρατηγικής.

6) Σε ποιες περιοχές θα μπορούν να αναπτύσσονται αιολικά πάρκα;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ καθορίζει συγκεκριμένες «Περιοχές Καταλληλότητας» για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων, με βάση επιστημονικά και αντικειμενικά κριτήρια.

– Αιολικά πάρκα θα μπορούν να αναπτύσσονται μόνο σε  περιοχές με επαρκές αιολικό δυναμικό, όπως αυτό αποτυπώνεται στον επίσημο αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ ή αποδεικνύεται με πιστοποιημένες μετρήσεις που θα υποβάλλονται στη ΡΑΑΕΥ, και πάντα υπό αυστηρές προϋποθέσεις προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.

Επισημαίνεται ότι η χωροθέτηση αιολικών σταθμών επιτρέπεται μόνο σε αυτές τις περιοχές και υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κτλ., καθώς και δεν υπερβαίνουν την φέρουσα ικανότητα όπως αυτή ορίζεται ανά Δημοτική Ενότητα.

Στόχος είναι η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να γίνεται οργανωμένα, με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

7) Με αφορμή τις πυρκαγιές στο Ωραιόκαστρο και τη Δυτική Αττική, εκφράζεται ανησυχία για τοποθέτηση ανεμογεννητριών στις πληγείσες περιοχές. Τι ισχύει;

Όπως είχε ήδη ανακοινωθεί κατά τη δημοσίευση του σχεδίου ΕΧΠ-ΑΠΕ τον Μάιο, και πλέον ισχύει με την Υπουργική Απόφαση που το θεσμοθετεί, η τοποθέτηση αιολικών σταθμών απαγορεύεται ρητώς και οριζοντίως εφεξής σε όλη την Αττική και τη Μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης.

8) Πώς προστατεύονται τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί χώροι;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ενισχύει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, διασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ προχωρά με σεβασμό στην πολιτιστική ταυτότητα κάθε περιοχής.

Στις περιπτώσεις όπου σχεδιάζονται φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις κοντά σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς και άλλους μείζονος σημασίας αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους, αρχαία μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους ή ζώνες προστασίας, προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης.

Η μελέτη αυτή αξιολογεί την οπτική ένταξη του έργου στο τοπίο, τη σχέση του με τον ιστορικό και πολιτιστικό χαρακτήρα της περιοχής, καθώς και την πιθανή επίδρασή του στην εικόνα σημαντικών μνημείων και αρχαιολογικών τόπων.

Στόχος είναι η βιώσιμη μετάβαση να προχωρά με ισορροπία, συνδυάζοντας την ενεργειακή ανάπτυξη με την ουσιαστική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του ιδιαίτερου χαρακτήρα των τοπίων της χώρας.

9) Γιατί η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί εθνική προτεραιότητα;

Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί στρατηγική επιλογή για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία, τις χαμηλότερες τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της χώρας.

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και ενεργειακών προκλήσεων, οι ΑΠΕ μειώνουν την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενισχύουν τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος και συμβάλλουν στη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί βασικό πυλώνα του εθνικού και ευρωπαϊκού σχεδιασμού για την κλιματική ουδετερότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων επενδύσεων και υποδομών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ έρχεται ακριβώς να στηρίξει αυτή τη μετάβαση, με σαφείς κανόνες, χωρική οργάνωση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

10) Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ περιορίζει ή διευκολύνει την ανάπτυξη των ΑΠΕ;

Με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ενισχύουμε το πλαίσιο για την ισορροπημένη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα, με πιο σαφείς και αυστηρούς κανόνες, με σεβασμό στο περιβάλλον και μέριμνα για τις τοπικές κοινωνίες.

Με ξεκάθαρες περιοχές καταλληλότητας, ενιαίους κανόνες χωροθέτησης και σαφή όρια προστασίας, μειώνονται οι αβεβαιότητες, οι συγκρούσεις χρήσεων γης και οι καθυστερήσεις που συχνά δημιουργούσαν προβλήματα τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στις ίδιες τις επενδύσεις.

Η ανάπτυξη των ΑΠΕ εντάσσεται σε έναν ολοκληρωμένο εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική κάθε περιοχής.

Με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ, η χώρα αποκτά τους σαφείς κανόνες και τον στρατηγικό σχεδιασμό που απαιτούνται για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ με σταθερό και βιώσιμο τρόπο.

11) Τι συμβαίνει με τα ήδη αδειοδοτημένα ή υπό διαδικασία αδειοδότησης έργα;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ διασφαλίζει τη συνέχεια και τη σταθερότητα των επενδύσεων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, προστατεύοντας παράλληλα την ασφάλεια δικαίου.

Τα έργα που λειτουργούν ήδη, καθώς και όσα βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης,εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο.

Η πρόβλεψη αυτή αφορά έργα που είτε έχουν ήδη λάβει άδεια, είτε έχουν ήδη λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησής τους, πριν από τη δημοσίευση του νέου πλαισίου σε ΦΕΚ.

Με αυτόν τον τρόπο, προστατεύεται η ασφάλεια των επενδύσεων, αποφεύγονται αιφνίδιες αλλαγές κανόνων, ενώ παράλληλα τίθενται οριζόντιοι και ενιαίοι κανόνες χωροθέτησης για όλες τις νέες εγκαταστάσεις.

12) Τι προβλέπει το νέο ΕΧΠ για τον θαλάσσιο χώρο;

Η χώρα αποκτά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και για τον θαλάσσιο χώρο, συνδέοντας την ανάπτυξη των θαλάσσιων ΑΠΕ με τον συνολικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό της Ελλάδας.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει ειδικούς κανόνες χωροθέτησης για αιολικές και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στη θάλασσα, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία του θαλάσσιου χώρου για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη γεωπολιτική θέση της χώρας.

Προβλέπονται συγκεκριμένες περιοχές προστασίας και αποκλεισμού, ειδικά κριτήρια χωροθέτησης, καθώς και υποχρεωτικές εξειδικευμένες μελέτες για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων.

Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα περνά για πρώτη φορά σε μια νέα εποχή συνεκτικού χερσαίου και θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με σαφείς κανόνες, στρατηγική κατεύθυνση και ισχυρές περιβαλλοντικές δικλείδες προστασίας.

13) Πώς προστατεύονται οι περιοχές με υψηλό τουριστικό ενδιαφέρον;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναγνωρίζει με σαφή τρόπο ότι ο τουρισμός, το τοπίο και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία πολλών περιοχών της χώρας αποτελούν εθνικό αναπτυξιακό κεφάλαιο που πρέπει να προστατεύεται.

Γι’ αυτό προβλέπονται αυστηροί περιορισμοί στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης και συγκεκριμένα περιοχές που κατατάσσονται στις κατηγορίες Α και Β, όπως αυτές καθορίζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.

14) Τι αλλάζει για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει ένα ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο προστασίας για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000, δηλαδή τις περιοχές που προστατεύουν ειδικά την ορνιθοπανίδα της χώρας.

Στις περιοχές αυτές, η εγκατάσταση αιολικών πάρκων επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, απαιτείται, σωρευτικά:

• να προβλέπεται ρητά από την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της περιοχής,
• και να τεκμηριώνεται υψηλό αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 m/s.

Στόχος είναι η ανάπτυξη των ΑΠΕ να προχωρά με επιστημονικά κριτήρια, περιβαλλοντική ευθύνη και ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση και την προστασία του φυσικού πλούτου της χώρας.

15) Τι σημαίνει η συγχρονισμένη προσέγγιση με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία;

Για πρώτη φορά η χώρα προχωρά ταυτόχρονα στον σχεδιασμό τριών κρίσιμων Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων -για τις ΑΠΕ, τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία- ώστε οι μεγάλες αναπτυξιακές πολιτικές να λειτουργούν συντονισμένα και όχι αποσπασματικά.

Αυτό σημαίνει ότι η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ δεν εξετάζεται πλέον μεμονωμένα, αλλά σε συνάρτηση με τις τουριστικές δραστηριότητες, τη βιομηχανική ανάπτυξη, τις χρήσεις γης και τις ανάγκες προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.

Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα αποκτά έναν σύγχρονο και στρατηγικό χωροταξικό σχεδιασμό με ορίζοντα δεκαετιών.

16) Ποιες είναι οι βασικές οικονομικές και αναπτυξιακές επιπτώσεις του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δημιουργεί ένα σαφές, ενιαίο και προβλέψιμο πλαίσιο κανόνων για την ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλη τη χώρα.

Με ξεκάθαρους όρους χωροθέτησης, ζώνες προστασίας και συγκεκριμένα όρια ανάπτυξης, μειώνεται σημαντικά η αβεβαιότητα για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις, ενώ ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου για πολίτες, επενδυτές και τοπικές κοινωνίες.

Η χώρα αποκτά πλέον ένα σταθερό πλαίσιο κανόνων, ώστε η ανάπτυξη των ΑΠΕ να προχωρά με βιώσιμο τρόπο, χωρική ισορροπία και μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό ορίζοντα.

17) Πώς διασφαλίζεται η συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των νέων ρυθμίσεων;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση για 35 ημέρες, ώστε πολίτες, τοπικές κοινωνίες, δήμοι, επιστημονικοί φορείς και επιχειρήσεις να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου.

Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει διαφάνεια, δημόσιο διάλογο και ουσιαστική συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών σε έναν σχεδιασμό που αφορά το μέλλον της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης της χώρας.

18) Ποιο είναι το όραμα για τις ΑΠΕ έως το 2050;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αποτελεί μέρος ενός συνολικού εθνικού σχεδιασμού με ορίζοντα το 2050, που στόχο έχει να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας.

Το πλαίσιο ευθυγραμμίζεται με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) και προβλέπει περαιτέρω αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, ενίσχυση των υποδομών αποθήκευσης ενέργειας και των διασυνδέσεων, καλύτερη αξιοποίηση του χερσαίου και θαλάσσιου δυναμικού της χώρας και σταδιακή μετάβαση σε ένα πιο καθαρό, ανθεκτικό και σύγχρονο ενεργειακό μοντέλο.

Στόχος είναι η Ελλάδα να παραμείνει ισχυρός ενεργειακός κόμβος στη νοτιοανατολική Ευρώπη, συνδυάζοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος, τη χωρική ισορροπία και τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τώρα, όμως, βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαφορετική αλλαγή: η Τεχνητή Νοημοσύνη περνά και στο φυσικό κατάστημα, αρχίζοντας να μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο αυτό λειτουργεί. Το κατάστημα του αύριο δεν θα χρησιμοποιεί απλώς την AI για να αναλύει τις πωλήσεις ή να προτείνει προϊόντα. Θα μπορεί να «βλέπει» τι συμβαίνει στους χώρους του, να αντιλαμβάνεται πού δημιουργούνται ουρές, να συνομιλεί με τους πελάτες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εκτελεί αυτόνομα συγκεκριμένες εργασίες. Αυτή είναι η εικόνα του Intelligent Store, του «έξυπνου καταστήματος», όπως την περιγράφει η Cisco, παρουσιάζοντας εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης που είτε λειτουργούν ήδη σε πραγματικές εγκαταστάσεις, είτε εμφανίζονται σε πιλοτικές δοκιμές και τεχνολογικές επιδείξεις. Από τη συλλογή δεδομένων στην άμεση αντίδραση

Τα καταστήματα συγκεντρώνουν εδώ και χρόνια τεράστιες ποσότητες πληροφοριών. Κάμερες, αισθητήρες, ταμεία, συστήματα αποθεμάτων, προγράμματα πιστότητας και εφαρμογές καταγράφουν σχεδόν κάθε στάδιο της αγοραστικής διαδικασίας. Η επόμενη φάση, σύμφωνα με τον Eugene Kim, Director of Product Management for AI and Edge Computing Solutions στη Cisco, δεν αφορά τόσο τη συγκέντρωση περισσότερων δεδομένων όσο τη δυνατότητα αξιοποίησής τους τη στιγμή που κάτι συμβαίνει, όπως αναφέρει σε ανάρτησή του στο εταιρικό blog. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι ουρές. Μέχρι σήμερα, μια επιχείρηση λιανικής μπορούσε να γνωρίζει εκ των υστέρων ποιες ώρες ένα κατάστημα παρουσίαζε μεγαλύτερη κίνηση και να προσαρμόζει ανάλογα τον μελλοντικό σχεδιασμό της. Με την AI, η πληροφορία μπορεί πλέον να αξιοποιείται σε πραγματικό χρόνο. Η WaitTime χρησιμοποιεί μηχανική όραση —computer vision— και Τεχνητή Νοημοσύνη για να αναλύει την πληρότητα ενός χώρου, το μήκος των ουρών, την πυκνότητα του πλήθους και τις μετακινήσεις των επισκεπτών. Σε ένα μεγάλο κατάστημα, ένα στάδιο ή έναν χώρο ψυχαγωγίας, το σύστημα μπορεί να εντοπίσει πού αρχίζει να δημιουργείται συμφόρηση πριν αυτή εξελιχθεί σε σοβαρότερο πρόβλημα. Οι υπεύθυνοι μπορούν έτσι να προσαρμόσουν τη στελέχωση, να ενισχύσουν τα σημεία εξυπηρέτησης ή να διαχειριστούν διαφορετικά τη ροή των πελατών. Πρόκειται για μια ουσιαστική μεταβολή: από την ανάλυση του τι συνέβη, στην αντίδραση απέναντι σε αυτό που συμβαίνει τώρα. Όταν ο πελάτης αρχίζει να συνομιλεί με το κατάστημα Μια δεύτερη αλλαγή αφορά την επικοινωνία με τον καταναλωτή. Για χρόνια, η ψηφιακή εμπειρία μέσα στα φυσικά καταστήματα βασίστηκε κυρίως σε οθόνες, kiosks, εφαρμογές και QR codes.

Η generative AI δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για μια πιο φυσική συνομιλία. Ο Eugene Kim αναφέρει ως παράδειγμα τη συνεργασία της Cisco με την Proto Hologram, στο πλαίσιο της οποίας η συνομιλιακή AI συνδυάζεται με τεχνολογία ολογραφικής απεικόνισης. Σχετική εφαρμογή παρουσιάστηκε ως τεχνολογική επίδειξη στο περίπτερο της Cisco στην έκθεση λιανεμπορίου NRF 2026. Μέσω ενός τέτοιου συστήματος, ο πελάτης θα μπορούσε να ρωτήσει πού βρίσκεται ένα προϊόν, εάν είναι διαθέσιμο στο κατάστημα ή να ζητήσει περισσότερες πληροφορίες, χωρίς να χρειάζεται να αναζητήσει μόνος του τις σχετικές επιλογές σε μια οθόνη. Σε χώρους αθλητικών ή ψυχαγωγικών εκδηλώσεων, αντίστοιχες εφαρμογές θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ακόμη και για την εξυπηρέτηση επισκεπτών και την ολοκλήρωση συναλλαγών στα σημεία πώλησης. Το ολόγραμμα είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό κομμάτι της εικόνας, όχι όμως απαραίτητα το σημαντικότερο. Η ουσιαστική αλλαγή βρίσκεται στη δυνατότητα της AI να κατανοεί το πλαίσιο μιας ερώτησης και να απαντά με φυσικό τρόπο μέσα στον πραγματικό χώρο όπου πραγματοποιείται η αγορά. Από τις απαντήσεις στις πράξεις Το επόμενο βήμα πηγαίνει ακόμη πιο μακριά. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν περιορίζεται στην παρατήρηση ή στη συνομιλία, αλλά αρχίζει να συμμετέχει στην ίδια τη λειτουργία του καταστήματος. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Artly, η οποία συνδυάζει ρομποτική, computer vision και AI για την αυτόνομη παρασκευή ροφημάτων.

Κάμερες που υποστηρίζονται από Τεχνητή Νοημοσύνη ελέγχουν εάν τα απαραίτητα υλικά και ο εξοπλισμός βρίσκονται στη σωστή θέση πριν παρασκευαστεί κάθε ρόφημα. Το σύστημα, επομένως, δεν εκτελεί απλώς μια προκαθορισμένη μηχανική κίνηση. Παρακολουθεί το φυσικό περιβάλλον και επαληθεύει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ορθή εκτέλεση της εργασίας. Ο «ρομποτικός barista» μπορεί σήμερα να αποτελεί μια εντυπωσιακή εφαρμογή, όμως η μεγαλύτερη σημασία της τεχνολογίας βρίσκεται στις δυνατότητες που ανοίγει για περισσότερες λειτουργίες. Σύμφωνα με την εκτίμηση της Cisco, η ίδια λογική θα μπορούσε σταδιακά να εφαρμοστεί στη διαχείριση αποθεμάτων, στην προετοιμασία προϊόντων, στην εκτέλεση παραγγελιών και σε άλλες επαναλαμβανόμενες εργασίες ενός καταστήματος. Το φυσικό κατάστημα δεν εξαφανίζεται, αλλά αλλάζει Οι εφαρμογές αυτές δείχνουν κάτι ευρύτερο για το μέλλον του λιανεμπορίου. Η τεχνολογική εξέλιξη δεν οδηγεί απαραίτητα στην εξαφάνιση του φυσικού καταστήματος. Μπορεί, αντίθετα, να οδηγεί στη βαθύτερη ψηφιοποίησή του. Κάμερες, αισθητήρες, συστήματα AI, συνομιλιακοί βοηθοί και ρομποτικές εφαρμογές αρχίζουν να συνδέονται σε ένα κοινό περιβάλλον, όπου η πληροφορία δεν χρησιμοποιείται μόνο για την εξαγωγή συμπερασμάτων αλλά και για τη λήψη ή την εκτέλεση αποφάσεων.

Αυτό δημιουργεί παράλληλα σημαντικές απαιτήσεις σε υποδομές. Η επεξεργασία δεδομένων πρέπει σε πολλές περιπτώσεις να πραγματοποιείται κοντά στο σημείο όπου αυτά δημιουργούνται, ώστε οι αντιδράσεις των συστημάτων να είναι άμεσες. Ταυτόχρονα, εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες καταστήματα μιας αλυσίδας πρέπει να μπορούν να λειτουργούν μέσα σε ένα ασφαλές και ενιαίο τεχνολογικό περιβάλλον. Η μεγαλύτερη αλλαγή, πάντως, βρίσκεται αλλού. Για πρώτη φορά το φυσικό κατάστημα αποκτά σταδιακά τη δυνατότητα όχι μόνο να καταγράφει τι κάνουν οι πελάτες του, αλλά να κατανοεί τι συμβαίνει και να αντιδρά την ίδια στιγμή. Από την ουρά στο ταμείο μέχρι την αναζήτηση ενός προϊόντος και από τη διαχείριση του πλήθους μέχρι έναν καφέ που παρασκευάζεται αυτόνομα, η AI αρχίζει να περνά από τον ψηφιακό στον φυσικό κόσμο. Και το «έξυπνο κατάστημα» παύει σταδιακά να αποτελεί μόνο εικόνα του μέλλοντος και αρχίζει να αποκτά πραγματική μορφή.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με δεδομένο ότι για κάθε ένα δισεκατομμύριο πρόωρης αποπληρωμής κερδίζουμε 30 εκατ. ευρώ (με το νέο κόστος δανεισμού), συνολικά από τα 13 δισ. ευρώ κερδίζουμε 360 εκατ. ευρώ. Στα 7 χρόνια κερδίζουμε μόνο από αυτά πάνω από 2 δισ. ευρώ. Αν συνυπολογίσουμε τα χαμηλά spreads, συν τον παράγοντα αξιοπιστία που προσελκύει μεγάλους επενδυτές, εξάγεται το συμπέρασμα ότι αυτή η τακτική έχει μόνο οφέλη. Συνολικά, από το 2019 έως το 2025 η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε πρόωρες αποπληρωμές δανείων, ύψους περίπου 36 δισ. ευρώ. Με αυτή την κίνηση το ελληνικό Δημόσιο περνάει ένα μήνυμα περαιτέρω διασφάλισης στους θεσμούς, στους οίκους αξιολόγησης αλλά κυρίως στη διεθνή επενδυτική κοινότητα ότι κινείται με προνοητικότητα και διορατικότητα, έγκαιρα και σε ασφαλή χρόνο, προκειμένου να μειώσει ακόμη περαιτέρω τις ήδη μειωμένες ετήσιες μικτές χρηματοδοτικές ανάγκες του και μετά το 2032. Οι πρόωρες αποπληρωμές θα συνεχιστούν και τα επόμενα έτη, ώστε το εν λόγω δάνειο να αποπληρωθεί πλήρως έως το 2031, αντί του αρχικού πλάνου για το 2041.

Ο γερμανικός οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope Ratings, σε πρόσφατη έκθεσή του «βλέπει» σημαντική αποκλιμάκωση του ελληνικού χρέους. Εκτιμά ότι θα υποχωρήσει στο 107% του ΑΕΠ το 2031 από 136% φέτος και 128% το 2027. Το αποτέλεσμα αυτής της μείωσης εξπρές θα είναι να έχει η Ελλάδα χαμηλότερο χρέος το 2031 όχι μόνο από την Ιταλία – την οποία αναμένεται να αφήσει πίσω ήδη από φέτος – αλλά και από τη Γαλλία και το Βέλγιο, πλησιάζοντας τον μέσο όρο χρέους της Ευρωζώνης. Για την Ευρωζώνη, το χρέος αναμένεται να διαμορφωθεί στο 90% το 2031, στο ίδιο επίπεδο με το 2027. Να σημειωθεί ότι τον επόμενο μήνα η ελληνική οικονομία θα αξιολογηθεί από τους οίκους αξιολόγησης DBRS, Moody’s και SCOPE, ενώ οι αξιολογήσεις θα συνεχιστούν τον Οκτώβριο από τη Standard & Poor’s και το Νοέμβριο από την Fitch.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εξαιρώντας ποσό ύψους 510 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό πληρωμών του ΠΔΕ και ποσό ύψους 406 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, που δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους, καθώς και ποσό ύψους 135 εκατ. ευρώ από τη 2η δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό, που δημοσιονομικά καταγράφεται κατά τη διάρκεια των ετών της παραχώρησης, η υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση έναντι των στόχων του προϋπολογισμού, ανέρχεται σε 256 εκατ. ευρώ. Όπως επισημαίνεται από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από το αποτέλεσμα σε ταμειακούς όρους.

Επιπρόσθετα, τα ανωτέρω αφορούν στο πρωτογενές αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης και όχι στο σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, που περιλαμβάνει και τα δημοσιονομικά αποτελέσματα των Νομικών Προσώπων και των υποτομέων των ΟΤΑ και ΟΚΑ. Σημειώνεται επίσης, ότι στα έσοδα του Ιανουαρίου 2026 καταγράφηκαν τα ποσά από τις απαιτούμενες συναλλαγές για την ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης Υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου της Εγνατίας Οδού και των 3 κάθετων οδικών αξόνων της για 35 χρόνια, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 5260/2025 (Α’ 229). Ειδικότερα, ποσό 306 εκατ. ευρώ που αφορά στον ΦΠΑ 24% επί του τιμήματος της συναλλαγής, αποδόθηκε από τον παραχωρησιούχο στο ελληνικό δημόσιο, καταγράφηκε στην κατηγορία «Φόροι» και συνοδεύτηκε από ισόποση επιστροφή φόρου. Ακολούθως, το ίδιο ποσό των 306 εκατ. ευρώ, αποδόθηκε εκ νέου στο ελληνικό δημόσιο και καταγράφηκε στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών». Την περίοδο Ιανουαρίου- Ιουλίου 2026, το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 45,207 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 1,975 δισ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2026. Ωστόσο, στη στοχοθεσία της εισηγητικής έκθεσης, είχε συμπεριληφθεί η είσπραξη τον Ιούνιο ποσού ύψους 1,258 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), εκ του οποίου ποσό 884 εκατ. ευρώ εισπράχθηκε νωρίτερα, τον Απρίλιο, ενώ το υπόλοιπο ποσό των 374 εκατ. ευρώ αναμένεται να εισπραχθεί εντός του τρέχοντος έτους. Εξαιρουμένου του ποσού από το ΤΑΑ, τα καθαρά έσοδα παρουσιάζουν αύξηση κατά 2,349 δισ. ευρώ έναντι του στόχου. Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 42,916 δισ. ευρώ και περιλαμβάνουν: (α) το ποσό των 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε, και (β) το ποσό των 135 εκατ. ευρώ από τη 2η δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό που είχε προβλεφθεί να εισπραχθεί στο τέλος του 2025. Εάν εξαιρεθούν τα ανωτέρω ποσά, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 42,475 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,112 δισ. ευρώ ή 2,7% έναντι του στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 4,971 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 494 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (4,476 δισ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2026, κυρίως εξαιτίας της επιστροφής ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε. Τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 3,167 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 457 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (2,710 δισ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2026. Η ακριβής κατανομή μεταξύ των κατηγοριών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού θα πραγματοποιηθεί με την έκδοση του οριστικού δελτίου. Ειδικότερα τον Ιούλιο 2026, το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε στα 9,195 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 895 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου. Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 9,092 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 528 εκατ. ευρώ, ή 6,2% έναντι του στόχου. Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 842 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 143 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (698 εκατ. ευρώ). Τα έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 410 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 355 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (55 εκατ. ευρώ). Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου- Ιουλίου 2026 ανήλθαν στα 45,596 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται αυξημένες κατά 1,041 δισ. ευρώ έναντι του στόχου (44,556 δισ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2026. Επίσης, είναι αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 κατά 4,911 δισ. ευρώ. Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού, οι πληρωμές εμφανίζονται αυξημένες κατά 185 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.

Αξιοσημείωτες μεταβιβάσεις / πληρωμές είναι οι ακόλουθες: -Η επιχορήγηση στον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας ύψους 1,243 δισ. ευρώ, -Η επιχορήγηση στον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων Κοινωνικής Ασφάλισης ύψους 1,818 δισ. ευρώ, -Η επιχορήγηση ύψους 915 εκατ. ευρώ προς την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (Ε.Κ.Α.Π.Υ.) για την προμήθεια φαρμακευτικών σκευασμάτων, προϊόντων και υπηρεσιών υγείας, για λογαριασμό των δημόσιων νοσοκομείων, -Οι μεταβιβάσεις προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ύψους 801 εκατ. ευρώ, -Οι επιχορηγήσεις προς τους συγκοινωνιακούς φορείς (ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ) ύψους 244 εκατ. ευρώ, -Η επιχορήγηση προς την Κοινωνία της Πληροφορίας ύψους 131 εκατ. ευρώ για την πληρωμή του FUEL PASS, -Πληρωμή 110 εκατ. ευρώ για την επιδότηση στο diesel κίνησης -Η έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά ύψους 220 εκατ. ευρώ. Οι πληρωμές στο σκέλος των επενδυτικών δαπανών ανήλθαν στα 7,602 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 855 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2026, λόγω της επιτάχυνσης των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Επιπλέον, ήταν αυξημένες κατά 1,471 δισ. ευρώ σε σύγκριση με τις αντίστοιχες πληρωμές του 2025.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

   Σύμφωνα με την βρετανική τράπεζα HSBC, η Ελλάδα και το Euronext Athens είναι η αγορά της Ευρώπης όπου τα funds είναι overweight σε σημαντικότερο βαθμό.

   Ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική αγορά δίνει η JP Morgan, αναβαθμίζοντας τις ελληνικές μετοχές σε «overweight» και βλέποντας περιθώριο για νέες εισροές κεφαλαίων, με αιχμή την αναδιάρθρωση των δεικτών, τις τράπεζες και τις ελκυστικές αποτιμήσεις. Εκτιμά παθητικές εισροές που θα προκύψουν από την ένταξη της ελληνικής αγοράς στους δείκτες Stoxx Europe 600, σε περίπου 1,015 δισ. δολάρια.

   Το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων αναμένεται να κατευθυνθεί στις ελληνικές τράπεζες, με την Εθνική να εκτιμάται ότι θα προσελκύσει εισροές 288,6 εκατ. δολαρίων, την Eurobank 232,5 εκατ. δολαρίων, την Πειραιώς 220,1 εκατ. δολαρίων και την Alpha Bank 146,6 εκατ. δολαρίων.

   Σημαντικές εισροές προβλέπονται επίσης για τη ΔΕΗ, τη Metlen, τον ΟΤΕ, τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και την Aegean Airlines, γεγονός που, σύμφωνα με την JP Morgan, αναμένεται να ενισχύσει τη ρευστότητα και το επενδυτικό ενδιαφέρον για το ελληνικό χρηματιστήριο.

   Η θετική αυτή αξιολόγηση βασίζεται και στη συνεχιζόμενη βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών της ελληνικής οικονομίας. Η δημοσιονομική εικόνα έχει ενισχυθεί αισθητά, με το δημόσιο χρέος να αποκλιμακώνεται ταχύτερα από τις αρχικές προβλέψεις και με την Ελλάδα να έχει προχωρήσει σε πρόωρες αποπληρωμές δανείων των προγραμμάτων στήριξης.

   Καταλυτικό ρόλο στις προοπτικές της αγοράς αποδίδει η JP Morgan και στην απόφαση του MSCI να προχωρήσει στην επαναταξινόμηση της Ελλάδας στις ανεπτυγμένες αγορές έως το 2027. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μετά την υποβάθμιση του 2013.

   Η αποτίμηση της αγοράς

   Στον συγκριτικό πίνακα αποτιμήσεων της HSBC το ελληνικό χρηματιστήριο φαίνεται ότι κινείται με discount, παρά την ισχυρή άνοδο που έχει προηγηθεί.

   Το Χρηματιστήριο Αθηνών εμφανίζεται με εκτιμώμενο δείκτη τιμής προς κέρδη (P/E) για τους επόμενους 12 μήνες περίπου στις 10,8 φορές, επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από εκείνο αρκετών μεγάλων διεθνών χρηματιστηρίων.

   Στις 10,8 φορές αποτιμάται και η ηπειρωτική Κίνα, ενώ ακόμη χαμηλότερα βρίσκονται αγορές όπως το Κατάρ, η Πολωνία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ουγγαρία, η Βραζιλία και η Τουρκία. η Ινδία διαπραγματεύεται με P/E 21,3 φορές, η Ταϊβάν με 20,5 φορές και η Τσεχία με 16 φορές.

   H Goldman Sachs σημειώνει ότι το P/E της ελληνικής αγοράς διαμορφώνεται στο 10,5x, το P/B στο 1,5x, ενώ η μερισματική απόδοση στο 4,8%. Παράλληλα προβλέπει αύξηση των κερδών ανά μετοχή (EPS) 12% τόσο φέτος όσο και το 2027.

   Παρά το ράλι, η ελληνική αγορά εξακολουθεί να εμφανίζει discount έναντι των ευρωπαϊκών αγορών. Σύμφωνα με την Optima, ο δείκτης τιμής προς κέρδη για το 2026 έχει ανέβει στις 12,3 φορές, από 10,4 φορές τον Ιανουάριο, ωστόσο παραμένει με discount 22% έναντι των ευρωπαϊκών αγορών. Αντίστοιχα, ο δείκτης επιχειρηματικής αξίας προς λειτουργική κερδοφορία διαμορφώνεται στις 8,4 φορές, με discount 13%, ενώ η μερισματική απόδοση του ΧΑ εκτιμάται στο 3,8% για το 2026, υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

   Ελκυστικές ακόμη οι τράπεζες

   Παρά το ράλι τραπεζικών μετοχών τα τελευταία χρόνια, η Morgan Stanley θεωρεί ότι οι αποτιμήσεις τους παραμένουν ελκυστικές καθώς διαπραγματεύονται με περίπου 10% χαμηλότερο δείκτη P/E έναντι του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου.

   Οι ελληνικές τράπεζες διαπραγματεύονται κατά μέσο όρο περίπου στις 8,8 φορές τα εκτιμώμενα κέρδη του 2027, επίπεδο χαμηλότερο από αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές. Την ίδια στιγμή, η προβλεπόμενη απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROTE) διαμορφώνεται περίπου στο 17,6%, μία από τις υψηλότερες στην Ευρώπη.Παράλληλα, η μέση μερισματική απόδοση εκτιμάται στο 5,6% το 2027.

   Η JP Morgan υποστηρίζει ότι το discount των ελληνικών τραπεζών έναντι των τραπεζών της Δυτικής Ευρώπης είναι υπερβολικά μεγάλο και δεν δικαιολογείται από τα θεμελιώδη μεγέθη. Όπως σημειώνει, οι ελληνικές τράπεζες διαπραγματεύονται με δείκτη P/E 9,6 φορές για τους επόμενους 12 μήνες, έναντι 10,6 φορές για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, παρά τη σημαντική βελτίωση της κερδοφορίας και των κεφαλαιακών τους δεικτών.

   Με discount διαπραγματεύονται οι ελληνικές τράπεζες σύμφωνα με την UBS.Οι τέσσερις μεγάλες ελληνικές τράπεζες εξακολουθούν να διαπραγματεύονται με έκπτωση περίπου 12% ως προς τον δείκτη P/E έναντι των ευρωπαϊκών τραπεζών (FY27E), στις 9,2x έναντι 10,4x για την Ευρώπη και έως 10,9x για την Ισπανία/Πορτογαλία, ενώ θεωρούμε ότι οι ελληνικές τράπεζες θα μπορούσαν να διαπραγματεύονται πιο κοντά στις ευρωπαϊκές τράπεζες.

   Η UBS εκτιμά ότι οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να συγκλίνουν με τις ευρωπαϊκές αποτιμήσεις μέσω της πιστωτικής επέκτασης και της αξιοποίησης των συσσωρευμένων κεφαλαίων τους.

   Οι ισχυρές επιδόσεις του δεύτερου τριμήνου και η αναβάθμιση των επιχειρηματικών στόχων από τις διοικήσεις των ελληνικών τραπεζών οδηγούν τη Goldman Sachs, σε αναθεώρηση των εκτιμήσεών της για τον κλάδο, επιβεβαιώνοντας ότι οι ελληνικές τράπεζες εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στις πλέον ελκυστικές επενδυτικές επιλογές στην Ευρώπη.

   Το νέο αφήγημα των τραπεζών

   Η Morgan Stanley επισημαίνει ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν περάσει σε μια νέα φάση ανάπτυξης, όπου η κερδοφορία δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά στο περιβάλλον επιτοκίων.

   Η αύξηση των χορηγήσεων, η ενίσχυση των προμηθειών, η ανθεκτικότητα των καθαρών εσόδων από τόκους και η υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια αποτελούν τους βασικούς άξονες του νέου επενδυτικού αφηγήματος.

   Η Moody’s δίνει νέα «ψήφο» εμπιστοσύνης στις ελληνικές τράπεζες και εκτιμά ότι το ελληνικό τραπεζικό story έχει ακόμη δρόμο και το επόμενο κεφάλαιο στηρίζεται πλέον λιγότερο στην εξυγίανση των ισολογισμών και περισσότερο στην οργανική ανάπτυξη. Η συνέχιση της πιστωτικής επέκτασης, τα διαφοροποιημένα έσοδα από προμήθειες, το χαμηλό πιστωτικό κόστος και η πειθαρχία στις δαπάνες αναμένεται να διατηρήσουν ισχυρά τα κέρδη το 2026-2027, ακόμη και εάν υπάρξουν νέες πιέσεις στα επιτοκιακά περιθώρια.

   Η Moody’s υπολογίζει ότι τα συνολικά καθαρά κέρδη του πρώτου εξαμήνου διαμορφώθηκαν στα 2,5 δισ. ευρώ. Η επίδοση στηρίχθηκε στην πιστωτική επέκταση, στην επιτάχυνση των εσόδων από προμήθειες και στη συγκράτηση του κόστους πιστωτικού κινδύνου.

   Ιδιαίτερη σημασία έχει η αντιστροφή της τάσης στα καθαρά έσοδα από τόκους. Σε επίπεδο τεσσάρων τραπεζών αυξήθηκαν κατά 4,6% σε ετήσια βάση, στα 4,3 δισ., μετά την πτώση του 2025.

ΑΠΕ-ΜΠΕ