Αυτό διαπίστωσε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής «Radiology», με τη συμμετοχή Ελλήνων επιστημόνων. Στην αναδρομική μελέτη, οι ερευνητές αξιολόγησαν τρία εμπορικά διαθέσιμα και αξιόπιστα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία τροφοδότησαν με δεδομένα από μαστογραφίες στη Σουηδία. Συγκεκριμένα, στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν σχεδόν 89.000 μαστογραφίες από 31.394 γυναίκες, που πραγματοποιήθηκαν σε διάστημα περίπου δέκα ετών, μεταξύ Ιανουαρίου 2008 και Απριλίου 2019. Κατά την περίοδο αυτή, 12.072 γυναίκες, δηλαδή το 38,5% του δείγματος, διαγνώστηκαν με καρκίνο από τους ακτινολόγους. Τα δεδομένα προήλθαν από τη βάση «Validation of Artificial Intelligence for Breast Imaging», η οποία συλλέγει δεδομένα απεικόνισης μαστού από εθελόντριες σε τέσσερις περιοχές της Σουηδίας.

Σημειώνεται ότι στο εθνικό πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου της χώρας, οι γυναίκες ηλικίας 40 έως 74 ετών καλούνται να υποβάλλονται σε μαστογραφία κάθε δύο χρόνια και κάθε μαστογραφία αξιολογείται παραδοσιακά από δύο ακτινολόγους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περίπου το 20% των περιστατικών καρκίνου του μαστού εμφάνισαν σημάδια στις μαστογραφίες που ήταν ήδη ορατά από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης πολύ νωρίτερα από ό,τι τα ανίχνευσαν οι ακτινολόγοι. Στο 20% των γυναικών τα συστήματα αναγνώρισαν σημάδια έξι χρόνια πριν από τη διάγνωση, στο 25% τέσσερα χρόνια νωρίτερα και στο 39% δύο χρόνια πριν από τη διάγνωση. Στο περίπου 15% των γυναικών τα συστήματα εντόπισαν τους καρκίνους ακόμα και δέκα χρόνια νωρίτερα, αν και σε αυτό το χρονικό εύρος υπήρχαν μικρές διαφοροποιήσεις μεταξύ των τριών συστημάτων. Επιπλέον, τα συστήματα πέτυχαν πολύ υψηλή ικανότητα διάκρισης μεταξύ πραγματικά θετικών και αρνητικών αποτελεσμάτων 90%. Την έρευνα πραγματοποίησε ο ακτινολόγος, Παντελής Γιαλιάς, στο πλαίσιο των διδακτορικών του σπουδών στο σουηδικό πανεπιστημιακό νοσοκομείο Linkoping. Στην έρευνα συμμετείχε και η Ελληνίδα ερευνήτρια από το σουηδικό Ινστιτούτο Καρολίνσκα, Αποστολία Τσιρίκογλου.

Όπως εξηγεί ο κ. Γιαλιάς στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, τα περιστατικά καρκίνου που εντοπίστηκαν από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης «είναι υποκείμενες αλλαγές στις οποίες δεν μπορεί να πει το ανθρώπινο μάτι με σιγουριά ότι υπάρχει κάτι ύποπτο. Μπορεί να είναι μια μικρή διαταραχή αρχιτεκτονικής του μαστού ή σταδιακή αύξηση της πυκνότητας του μαστού, δηλαδή μικρά σημάδια στα οποία δεν μπορείς να βασιστείς όσο έμπειρος ακτινολόγος και να είσαι». Με καταγωγή από τη Χίο και σπουδές στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Comenius της Μπρατισλάβας και ειδίκευση Ακτινολογίας στην Ελλάδα, ο κ. Γιαλιάς εξειδικεύτηκε από πολύ νωρίς στην απεικόνιση μαστού αποκτώντας και σχετική πιστοποίηση στη Σουηδία. Περιγράφει πόσο θεαματικά έχει αλλάξει η αποτελεσματικότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ακτινολογία μέσα σε μια δεκαετία.

«Όταν δοκιμάσαμε για πρώτη φορά το 2015 τη χρησιμότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης στον εντοπισμό του καρκίνου του μαστού, τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά. Ωστόσο, στην πάροδο αυτών των χρόνων οι αλγόριθμοι βελτιώθηκαν και οι υπολογιστές έγιναν πολύ πιο ισχυροί ώστε να επεξεργάζονται τεράστιο όγκο εξετάσεων, οπότε φάνηκε η βοήθεια που μπορούν να προσφέρουν». Σε προηγούμενη έρευνα που είχε διεξάγει ο κ. Γιαλιάς το 2022 και δημοσιεύθηκε στο «Acta Radiologica» εντοπίστηκε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να μειώσει τον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων στη μελέτη των μαστογραφιών έως και 34%. Σε επόμενη έρευνά του που δημοσιεύθηκε πέρυσι στο «European Radiology», διαπιστώθηκε ότι η χρήση ψηφιακής μαστογραφίας με τεχνητή νοημοσύνη κατά τον προληπτικό έλεγχο αποτελεί και μια στρατηγική εξοικονόμησης κόστους σε σύγκριση με την παραδοσιακή μέθοδο της εξέτασης των αποτελεσμάτων από δύο ακτινολόγους. «Όταν πρωτοεμφανίστηκε η Τεχνητή Νοημοσύνη υπήρχε ο φόβος ότι οι ακτινολόγοι θα μείνουν χωρίς δουλειά. Αυτό δεν ισχύει. Ουσιαστικά, είναι ένα εργαλείο επιπλέον, ένα όπλο που έχουμε για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Φυσικά όλες οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με προσοχή και με τις απαραίτητες μελέτες και να υπάρχει πάντα ο ανθρώπινος έλεγχος», τονίζει ο κ. Γιαλιάς, ο οποίος σήμερα είναι διευθυντής στο Κέντρο Μαστού του κυπριακού νοσοκομείου Mediterranean.

Ο ίδιος εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι ο μαστός αποτελεί ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο όργανο, έναν αδένα, που η εικόνα του μεταβάλλεται σημαντικά ακόμα και στην ίδια γυναίκα, ανάλογα με τις ορμονικές αλλαγές. Το στοίχημα τώρα, συμπληρώνει, είναι «να δούμε κατά πόσο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης κάτω από ορισμένα πρωτόκολλα ώστε οι γυναίκες που εμφανίζουν τα πρώιμα σημάδια να ακολουθούν διαφορετικό μοτίβο προληπτικών εξετάσεων ανά περίπτωση, με στόχο τον εντοπισμό των καρκίνων πολύ νωρίτερα». Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη να γίνουν προοπτικές μελέτες, ενώ η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει τη συνέχιση της μελέτης με επίκεντρο γυναίκες με ενθέματα σιλικόνης στους μαστούς, όπου η απεικόνιση έχει πρόσθετες προκλήσεις.

Εικόνες από μαστογραφίες δύο γυναικών που στον τελευταίο προληπτικό έλεγχο διαγνώστηκαν με καρκίνο (Α και Β), καθώς και οι μεταβολές στις βαθμολογίες των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης με την πάροδο του χρόνου.  CREDIT: Radiological Society of North America (RSNA)

Μαρία Κουζινοπούλου /ΑΠΕ-ΜΠΕ

Όπως επισημαίνει η ίδια, αν και η πλειονότητα των λοιμώξεων είναι ασυμπτωματική και ένα μικρό ποσοστό εκδηλώνεται ως εμπύρετη νόσος με κεφαλαλγία και μυϊκά άλγη, λιγότερο από 1% των λοιμώξεων, σύμφωνα και με τον ΕΟΔΥ, «εξελίσσεται σε νευροδιεισδυτική νόσο, με προσβολή δηλαδή του κεντρικού νευρικού συστήματος».

Παρά τη σχετικά χαμηλή πιθανότητα εμφάνισής της, η σοβαρή αυτή κλινική εικόνα οδηγεί σε σημαντική θνητότητα, σε ανάγκη νοσηλείας σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και σε ορισμένες περιπτώσεις σε μακροχρόνιες νευρολογικές και νευροψυχολογικές επιπλοκές, τονίζει η κ. Ψαλτοπούλου.

Σύμφωνα με το ECDC, ο ιός του Δυτικού Νείλου κυκλοφορεί το 2026 σε 9 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανικών χωρών, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία.

Ο ιός αυτός απασχολεί και τα διεθνή, έγκριτα επιστημονικά περιοδικά την τελευταία διετία επανειλημμένως με νεότερα δεδομένα, εξηγεί η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, προσθέτοντας πως «Το γενικό μήνυμα είναι ότι ο ιός αυτός αντιμετωπίζεται πλέον ως αυξανόμενη και γεωγραφικά επεκτεινόμενη απειλή στην Ευρώπη, με σημαντικό ρόλο τον συσχετισμό του κλίματος, των ξενιστών (όπως του πληθυσμού των κουνουπιών), του ανθρώπου, καθώς και του αστικού και οικολογικού περιβάλλοντος».

Ποιοι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν βαριά με μηνιγγοεγκεφαλίτιδα;

Σε μεγάλη μελέτη στις ΗΠΑ (JAMA, 2025) που αναλύθηκαν τα δεδομένα (2013-2024) ως προς τους παράγοντες κινδύνου για σοβαρή νόσο φάνηκε ότι μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν βαριά είναι τα άτομα που έχουν μολυνθεί από τον ιό και ταυτόχρονα διαγιγνώσκονται με σκλήρυνση κατά πλάκας, διαταραχές σχετιζόμενες με αλκοόλ ή με χορήγηση ανοσοκατασταλτικής θεραπείας, αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου και προσθέτει πως «το αρσενικό φύλο, η διάγνωση με αιματολογική κακοήθεια ή με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή με χρόνια νεφρική νόσο ή με υπέρταση αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες για την εμφάνιση μηνιγγοεγκεφαλίτιδας».

Όμως, όπως λέει, «η αύξηση της ηλικίας ήταν πολύ επιβαρυντική, γι’ αυτό και σύμφωνα με τα φετινά δεδομένα του ΕΟΔΥ, οι θάνατοι που καταγράφησαν ήταν σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών (διάμεση ηλικία θανόντων 82 έτη: 66-91 έτη)».

Ποια είναι η κλινική εικόνα της βαρύτερης μορφής με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος;

Σε συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 47 μελετών στο Annals of Neurology (2025) πυρετός καταγράφηκε στο 88% των περιστατικών, ναυτία ή έμετος στο 58% και κόπωση στο 50%. Από τις νευρολογικές εκδηλώσεις, κεφαλαλγία παρατηρήθηκε περίπου στο 50%, διαταραχή νοητικής κατάστασης στο 39% και εστιακή μυϊκή αδυναμία στο 32%. Σημαντικό εύρημα ήταν ότι 42% των ασθενών χρειάστηκαν νοσηλεία σε ΜΕΘ, ενώ συνολική θνητότητα υπολογίστηκε σε 9,2%, επισημάνει η καθηγήτρια.

«Η ίδια μετα-ανάλυση παρέχει ιδιαίτερα χρήσιμα δεδομένα για την πρόγνωση. Η χρόνια νεφρική νόσος συσχετίστηκε με περίπου με εξαπλάσιο κίνδυνο θανάτου (OR 5,99), η υπέρταση με περίπου τετραπλάσιο κίνδυνο (OR 4,01) και ο σακχαρώδης διαβήτης με υπερδιπλάσιο κίνδυνο (OR 2,43). Τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι οι συννοσηρότητες έχουν ιδιαίτερη σημασία για την εκτίμηση του τελικού κινδύνου του ατόμου που νοσεί από τον ιό αυτό», καταλήγει η κ. Ψαλτοπούλου .

Σε άλλη μετα-ανάλυση 4.000 ασθενών από 39 μελέτες (Int. J. ofInfectious Diseases, 2026) φάνηκε ότι η συνολική θνητότητα των κλινικά αναγνωρισμένων περιστατικών ήταν 6%, αλλά στους ασθενείς που εισήχθησαν στη ΜΕΘ προσέγγιζε το 62%, δείχνοντας πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η πρόγνωση στις διάφορες μορφές.

«Σύμφωνα με το επιστημονικό περιοδικό JAMA (2025), η θνητότητα είναι περίπου 10% γι’ αυτή την σοβαρή μορφή, αλλά φτάνει περίπου στο 20% σε άτομα 70 ετών και άνω, και στο 30-40% σε βαριά ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς», λέει η ίδια στο ΑΠΕ -ΜΠΕ, ενώ τονίζει πως από τους ασθενείς που νοσηλεύτηκαν, σε ικανό ποσοστό παρέμειναν μακροχρονίως κόπωση, αδυναμία, μυαλγία, απώλεια μνήμης και κατάθλιψη.

Μετά την ύφεση της νόσου μπορεί να παραμείνει κάποια συμπτωματολογία;

Η ίδια μετα-ανάλυση δείχνει ότι σημαντικό ποσοστό επιζώντων παρουσιάζει επίμονα συμπτώματα μετά τη νοσηλεία. Η κόπωση αναφέρθηκε στο 37-75%, προβλήματα μνήμης στο 11-57%, δυσκολίες συγκέντρωσης στο 17-48% και συμπτώματα κατάθλιψης στο 17-38%. Επομένως, η πραγματική επιβάρυνση δεν αποτυπώνεται πλήρως μόνο από τη νοσηρότητα και θνητότητα της οξείας φάσης , επισημαίνει η κ. Ψαλτοπούλου.

Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία;

Μία από τις πλέον πρόσφατες ανασκοπήσεις στο Reviews in Medical Virology (2026) εξετάζει ειδικά τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου. «Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο ειδικό αντιικό φάρμακο ούτε εγκεκριμένο ανθρώπινο εμβόλιο. Η αντιμετώπιση παραμένει κυρίως υποστηρικτική, με διαχείριση της αναπνευστικής ανεπάρκειας, των επιληπτικών κρίσεων, των διαταραχών υγρών και ηλεκτρολυτών και των άλλων επιπλοκών της εγκεφαλίτιδας. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν σαφές όφελος επιβίωσης από κορτικοστεροειδή, ενώ η ριμπαβιρίνη δεν συνιστάται λόγω ανεπαρκούς αποτελεσματικότητας. Γίνεται έρευνα για μονοκλωνικά αντισώματα, αλλά μέχρι σήμερα η συμπτωματική αγωγή είναι η καθιερωμένη.

Επομένως το σημαντικότερο στοιχείο για τη νόσηση από ιό του Δυτικού Νείλου είναι η πρόληψη σε επίπεδο πολιτείας, όσο και ατομικά, έτσι ώστε να αποφευχθεί η μεταφορά του ιού μέσω των μολυσμένων κουνουπιών», αναφέρει και επισημαίνει πως η ευρωπαϊκή διάσταση και επιβάρυνση είναι πλέον εμφανής και η πολυπαραγοντικότητα και η πολυπλοκότητα πρόληψης και αντιμετώπισης όλων αυτών των οικολογικών συσχετισμών για την αποτελεσματική μείωση των περιστατικών του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας, και ευρωπαϊκά, αποτελεί άλλο ένα θέμα δημόσιας υγείας προς συλλογική αντιμετώπιση.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Διοίκηση του Γ.Ν. Γιαννιτσών και η Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας στην προσπάθειά της να καλυφθούν οι ανάγκες σε αίμα λόγω καλοκαιριού,  καλεί όλους όσοι μπορούν να αιμοδοτήσουν την Κυριακή 30/08/2026 κατά τις ώρες 09:00-12:30 το πρωί, στην Αιμοδοσία, στον ισόγειο χώρο του Νοσοκομείου.

Επίσης θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε τις τακτικές ώρες προσέλευσης αιμοδοτών Δευτέρα με Παρασκευή κατά τις ώρες 09:00-12:30 το πρωί.

Όλοι θέλουμε να υπάρχει διαθέσιμο αίμα

όταν το χρειαστεί….

…μια έγκυος

…ένα παιδί

…ένας συνάνθρωπος με θαλασσαιμία

…ένας βαριά τραυματίας

…ένας μαχητής του καρκίνου!

Η ΠPΟΣΦΟΡΑ ΣΑΣ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΑΝΕΚΤΙΜΗΤΗ!

ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ!

ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ!

                                                                                           Η ΔΙΟΙΚΗΤΡΙΑ

                                                            του ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ

                                                                                      ΝΙΚΗ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥΛΑ         

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας, διαγνώσθηκαν και δηλώθηκαν 47 νέα εγχώρια κρούσματα της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Σύμφωνα με τη νεότερη ενημέρωση από τον ΕΟΔΥ, έχει διαγνωσθεί, επίσης, ένα ακόμη κρούσμα της λοίμωξης, με σύνθετο ιστορικό μετακινήσεων (και σε ενδημική χώρα του εξωτερικού), για το οποίο η πιθανή χώρα έκθεσης παραμένει απροσδιόριστη, και το οποίο δεν περιλαμβάνεται στην περαιτέρω ανάλυση.

Συνολικά, κατά την περίοδο 2026, έως τις 19/08/2026, έχουν καταγραφεί δεκατρείς (13) θάνατοι σε ασθενείς με λοίμωξη από τον ιό και εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ηλικίας άνω των 65 ετών (διάμεση ηλικία θανόντων: 82 έτη, εύρος: 66 – 91 έτη). Από την αρχή της περιόδου 2026, μέχρι τις 19/08/2026 (έως τις 11.00πμ), έχουν διαγνωστεί και δηλωθεί συνολικά εκατόν πενήντα επτά (157) εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα εκατόν δεκαέξι (116) κρούσματα παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ, εγκεφαλίτιδα ή/και μηνιγγίτιδα ή/και οξεία χαλαρή παράλυση) και σαράντα ένα (41) κρούσματα είχαν ήπιες εκδηλώσεις ή δεν είχαν εκδηλώσεις από το ΚΝΣ.

Τα περισσότερα κρούσματα εξακολουθούν να καταγράφονται περισσότερο στην ανατολική Αττική αλλά η λοίμωξη είναι παρούσα στις περισσότερες περιφέρειες της χώρας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μέτριο επιδημιολογικό κίνδυνο για τον ιό του Δυτικού Νείλου για Αύγουστο και Σεπτέμβριο στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας δείχνουν οι μέχρι τώρα εργαστηριακές αναλύσεις στις αιμοληψίες κοτόπουλων και σε εστίες κουνουπιών που διενεργούνται στο πλαίσιο επιτήρησης του ιού του Δυτικού Νείλου. Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας κάθε χρόνο από το 2010 που καταγράφηκε η πρώτη επιδημία του ιού του Δυτικού Νείλου, από τα τέλη της Άνοιξης μέχρι μέσα Οκτωβρίου λειτουργεί εκτεταμένο δίκτυο παρακολούθησης για την οροθετικότητα του ιού σε ζώα- δείκτες (κυρίως κοτόπουλα) και βάσει της επεξεργασίας δεδομένων και των αναλύσεων «το επόμενο διάστημα » όπως αναφέρει στην επίσημη ιστοσελίδα της η εταιρία «Οικοανάπτυξη» που εκτελεί το έργο καταπολέμησης κουνουπιών στην ΠΚΜ «τα ανθρώπινα κρούσματα αναμένεται να κυμανθούν στο 50% του μέσου όρου της προηγούμενης οκταετίας.

Οι έλεγχοι και οι εργαστηριακές αναλύσεις καταλήγουν στην εκτίμηση ότι μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου «θα υπάρξει μέτρια ένταση μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους». Σύμφωνα με την Οικοανάπτυξη «η ανάλυση των δεδομένων για το 2026 που συλλέγονται συστηματικά», στο πλαίσιο του έργου καταπολέμησης κουνουπιών που εκτελεί η ίδια στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, «επιβεβαίωσε την αρχική εκτίμηση περί χαμηλού επιδημιολογικού κινδύνου για τον Ιό του Δυτικού Νείλου για το προηγούμενο διάστημα (01/07-15/08). Μέχρι σήμερα, με βάση τις εκθέσεις επιδημιολογικής επιτήρησης της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους που δημοσιεύονται από τον ΕΟΔΥ σε εβδομαδιαία βάση, βρισκόμαστε κάτω από το 50% του μέσου όρου των κρουσμάτων της τελευταίας οκταετίας για την αντίστοιχη περίοδο». Η περίοδος αναφοράς για την εταιρία είναι η τελευταία οκταετία, δεδομένου ότι το διάστημα 2014-2017 δεν καταγράφηκαν κρούσματα Ιού του Δυτικού Νείλου στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. «Με βάση τα πρόσφατα δεδομένα του Ιουλίου και του πρώτου δεκαπενθημέρου του Αυγούστου, σε σχέση με την κυκλοφορία του παθογόνου του ΙΔΝ σε κουνούπια και ζώα- δείκτες και την αφθονία των κουνουπιών (προνύμφες και ακμαία) του είδους Culex pipiens που ενέχεται στην μετάδοση του ιού, για την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας αναμένεται ότι για το επόμενο διάστημα της θερμής περιόδου (δηλαδή 15/08 έως 30/09) θα υπάρξει μέτριας έντασης μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους.

Ο συνολικός αριθμός κρουσμάτων για το σύνολο της περιόδου φέτος στην Κεντρική Μακεδονία προβλέπεται να κυμανθεί στα 50 κρούσματα» αναφέρει η εταιρία. ‘Οσον αφορα την όχληση από τα κουνούπια στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας, η νυχτερινή όχληση κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα και βαίνει μειούμενη, με εξαίρεση κοντά στους ορυζώνες, στους οποίους η όχληση παραμένει σε υψηλά επίπεδα. ΟΙ δειγματοληψίες μάλιστα δείχνουν ότι αυξημένη κατά τόπους όχληση τις απογευματινές ώρες οφείλεται αποκλειστικά στο Aedes albopictus (τίγρης της Ασίας) το οποίο είναι κατεξοχήν αστικό κουνούπι και παράγεται στις αυλές μας. Σύμφωνα με τον κατάλογο που δημοσίευσε χθες ο ΕΟΔΥ για τις «Επηρεαζόμενες» και «υψηλού κινδύνου» περιοχές στην Ελλάδα σχετικά με την κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου, στην Κεντρική Μακεδονία, σημειώνονται οι δήμοι Πέλλας, Σκύδρας, Νέας Ζίχνης, Βέροιας, Αλεξάνδρειας, Νάουσας, Θεσσαλονίκης, Αμπελοκήπων- Μενεμένης, Χαλκηδόνος(επηρεαζόμενες) και Δέλτα, Αμφίπολης(υψηλού).

ΑΠΕ-ΜΠΕ

]]> https://emvolos.gr/iatrikos-syllogos-imathias-sto-idio-ergo-theates-dekatessera-chronia-oikonomikis-exontosis-ton-symvevlimenon-iatron/ Mon, 17 Aug 2026 14:23:26 +0000 https://emvolos.gr/?p=770779 Επί δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια οι εργαστηριακοί ιατροί επωμίζονται το άδικο και επαχθές μέτρο του clawback και του rebate.

Ένα μέτρο που θεσπίστηκε ως έκτακτο, αλλά εξελίχθηκε σε μόνιμο μηχανισμό χρηματοδότησης του δημόσιου συστήματος υγείας από τις τσέπες των ιδιωτών ιατρών.

Η Ελλάδα μπορεί να άφησε πίσω της την περίοδο των μνημονίων, περνώντας ανάμεσα από τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη, όμως το ίδιο δεν ισχύει για τους συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ ιατρούς. Εκείνοι εξακολουθούν να χρηματοδοτούν έναν κλειστό και ανεπαρκή προϋπολογισμό, επειδή ο Οργανισμός είτε αδυνατεί είτε δεν επιθυμεί να εφαρμόσει αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου και συγκράτησης της δαπάνης.

Αντί ουσιαστικών λύσεων, ανακοινώνονται κατά καιρούς μέτρα και ημίμετρα, τα οποία συχνά αποσύρονται ή παραμένουν ανεφάρμοστα. Παράλληλα, παρουσιάζεται ως επιτυχία η δήθεν μείωση του clawback, όχι επειδή περιορίστηκε η υπέρβαση της δαπάνης, αλλά επειδή συμπιέστηκαν ακόμη περισσότερο οι ήδη εξευτελιστικές αποζημιώσεις των ιατρικών πράξεων.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία δοκιμάζεται από πρωτοφανείς ανατιμήσεις και το λειτουργικό κόστος των ιατρείων και των εργαστηρίων αυξάνεται συνεχώς, το Υπουργείο Υγείας καταφέρνει να μειώνει ακόμη περισσότερο την πραγματική αξία των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, αδιαφορώντας για τη βιωσιμότητα των ιδιωτικών δομών και των λειτουργών της υγείας.

Στον ίδιο αυτό φαύλο κύκλο εντάσσονται πλέον και οι συμβεβλημένοι κλινικοί ιατροί. Παρά τις εξαγγελίες για αύξηση της ιατρικής αμοιβής στα 15 ευρώ ανά επίσκεψη, ο ΕΟΠΥΥ επιβάλλει πλέον και σε αυτούς μηχανισμό clawback που αγγίζει το 5%, ακυρώνοντας στην πράξη κάθε εξαγγελία περί ουσιαστικής ενίσχυσης.

Το ερώτημα που εύλογα τίθεται είναι ένα:

Ποιο σύστημα υγείας επιθυμούμε να οικοδομήσουμε και ποιες υπηρεσίες θέλουμε να παρέχουμε στους ασφαλισμένους και τους ασθενείς της χώρας;

Ο σύσσωμος ιατρικός κόσμος δεν μπορεί να αποδεχθεί άλλο την εργασιακή απαξίωση, την προσβολή της επιστημονικής του αξιοπρέπειας και την οικονομική του εξουθένωση. Η διαρκής μετακύλιση του κόστους λειτουργίας του συστήματος υγείας στους ιδιώτες ιατρούς δεν αποτελεί ούτε δίκαιη ούτε βιώσιμη πολιτική.

Ως εδώ.

Καλούμε το Υπουργείο Υγείας και τη Διοίκηση του ΕΟΠΥΥ να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να δώσουν οριστικό τέλος σε μια πολιτική που υπονομεύει τη βιωσιμότητα της ιδιωτικής πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Ο ιατρικός κόσμος έχει καταθέσει κατ’ επανάληψη συγκεκριμένες, τεκμηριωμένες και εφαρμόσιμες προτάσεις για τον εξορθολογισμό της δαπάνης και την κατάργηση του άδικου μηχανισμού του clawback. Εάν η Πολιτεία αδυνατεί να δώσει λύσεις, οφείλει τουλάχιστον να ακούσει εκείνους που γνωρίζουν το πρόβλημα και το βιώνουν καθημερινά.

Η προστασία της δημόσιας υγείας δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην οικονομική εξόντωση των ιατρών.

Για το Δ.Σ.

                                     Ο                                                                                              Η

                              Πρόεδρος                                                                         Γεν.Γραμματέας

                     ΘΕΜΕΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ                                                             ΚΑΡΑΔΗΜΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ

Με 110 εγχώρια κρούσματα και 9 θανάτους έως τις 12 Αυγούστου, η Εταιρεία επισημαίνει ότι η περίοδος αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και τονίζει πως υπάρχει χρόνος για να περιοριστεί η περαιτέρω μετάδοση, με ταχύτητα, καλύτερο συντονισμό και στοχευμένες παρεμβάσεις. Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων αναγνωρίζει ότι το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι έχουν ήδη αναπτύξει και εφαρμόσει προγράμματα επιδημιολογικής και εντομολογικής επιτήρησης και καταπολέμησης των κουνουπιών.

Ωστόσο, «η σημερινή επιδημιολογική εικόνα επιβάλλει άμεση επανεκτίμηση και, όπου απαιτείται, κλιμάκωση των υφιστάμενων δράσεων. Οι παρεμβάσεις πρέπει να πραγματοποιούνται στο σωστό σημείο, στον σωστό χρόνο και με επαρκή ένταση, σύμφωνα με τα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα». Τονίζει ότι η αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στους ψεκασμούς. Απαιτείται ολοκληρωμένη διαχείριση των διαβιβαστών, με συνδυασμό προνυμφοκτονίας, στοχευμένης ακμαιοκτονίας όπου ενδείκνυται, περιβαλλοντικής διαχείρισης, εντομολογικής επιτήρησης και συνεχούς αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων. Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων προτείνει τα ακόλουθα 12 άμεσα μέτρα:

1. ‘Αμεση κλιμάκωση των δράσεων στις περιοχές ενεργού μετάδοσης Οι δήμοι στους οποίους έχουν καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα, καθώς και οι γειτονικές περιοχές με έντονη κυκλοφορία του ιού, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ζώνες αυξημένου κινδύνου. Η καταγραφή ενός ανθρώπινου κρούσματος θα πρέπει να αποτελεί έναυσμα για άμεση επανεκτίμηση και εντατικοποίηση των δράσεων καταπολέμησης των κουνουπιών στην αντίστοιχη περιοχή.

2. Εντατικοποίηση της προνυμφοκτονίας Να ενισχυθούν άμεσα οι συστηματικοί έλεγχοι και οι εφαρμογές προνυμφοκτόνων σε όλες τις εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών, με ιδιαίτερη έμφαση σε:

• φρεάτια ομβρίων,

• ρέματα και αρδευτικά κανάλια,

• στάσιμα νερά, • εγκαταλειμμένες πισίνες,

• αγροτικές και περιαστικές εστίες,

• περιοχές με υψηλή πυκνότητα Culex. Οι εφαρμογές πρέπει να επαναλαμβάνονται με βάση την αποτελεσματικότητά τους και όχι να περιορίζονται σε προκαθορισμένο ημερολογιακό πρόγραμμα.

3. ‘Αμεση και στοχευμένη ακμαιοκτονία (adulticides) όπου υπάρχει ενεργός μετάδοση Όπου υπάρχει τεκμηριωμένη ή ισχυρά πιθανολογούμενη ενεργός μετάδοση, πρέπει να πραγματοποιούνται στοχευμένες εφαρμογές ακμαιοκτόνων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα δημόσιας υγείας.

Οι εφαρμογές πρέπει να βασίζονται στα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα και να επικεντρώνονται στις περιοχές με:

• ανθρώπινα κρούσματα,

• αυξημένη πυκνότητα Culex,

• θετικά δείγματα κουνουπιών για WNV,

• ή συνδυασμό των παραπάνω. Στόχος δεν είναι ο αδιάκριτος ψεκασμός, αλλά η ταχεία μείωση της πυκνότητας των ενήλικων κουνουπιών στις εστίες ενεργού μετάδοσης. Δεν είναι αργά για να παρέμβουμε. Η μείωση του πληθυσμού των διαβιβαστών μπορεί να περιορίσει τη μετάδοση κατά τις επόμενες εβδομάδες.

4. Δημοσιοποίηση των επιχειρησιακών δεδομένων Το υπουργείο Υγείας και ο ΕΟΔΥ, σε συνεργασία με τις Περιφέρειες, καλούνται να δημοσιοποιήσουν:

• τον αριθμό των προνυμφοκτονικών και ακμαιοκτόνων εφαρμογών που έχουν πραγματοποιηθεί το 2026,

• τις περιοχές και τους δήμους που καλύφθηκαν,

• την έκταση που έχει υποβληθεί σε εφαρμογές. Επιπλέον, σε εβδομαδιαία βάση:

• τον αριθμό των παγίδων και των δειγμάτων κουνουπιών που εξετάστηκαν,

• τον αριθμό, το ποσοστό και την κατανομή των θετικών για WNV δειγμάτων κουνουπιών,

• και τον αριθμό των έκτακτων παρεμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν σε κάθε περιοχή μετά την εμφάνιση ανθρώπινων κρουσμάτων. Η δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων είναι απαραίτητη για την αντικειμενική αξιολόγηση της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

5. Να καταγραφεί ο χρόνος από το κρούσμα έως την παρέμβαση Για κάθε περιοχή με ανθρώπινο κρούσμα θα πρέπει να καταγράφεται ο χρόνος: αναγγελία κρούσματος → εντομολογική διερεύνηση → πρώτη στοχευμένη παρέμβαση. Ο χρόνος από την αναγνώριση ενός κρούσματος έως την επιχειρησιακή παρέμβαση αποτελεί κρίσιμο δείκτη της αποτελεσματικότητας του συστήματος δημόσιας υγείας.

6. Εμπλουτισμός του «χάρτη κινδύνου» σε πραγματικό χρόνο Ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι πρέπει να λειτουργούν με ένα κοινό, δυναμικό σύστημα γεωγραφικής επιτήρησης που θα συνδυάζει: ανθρώπινα κρούσματα + θετικά κουνούπια + πυκνότητα κουνουπιών + περιβαλλοντικά δεδομένα + εφαρμογές καταπολέμησης. Ο χάρτης αυτός θα πρέπει να επικαιροποιείται τουλάχιστον εβδομαδιαία και να αποτελεί τη βάση για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις παρεμβάσεις.

7. Ενίσχυση της εντομολογικής επιτήρησης Να αυξηθεί ο αριθμός των παγίδων κουνουπιών στις περιοχές υψηλού κινδύνου και να υπάρχει ταχεία εργαστηριακή ανίχνευση του WNV. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα έγκαιρης ανίχνευσης της κυκλοφορίας του ιού στα κουνούπια πριν από την εμφάνιση μεγάλου αριθμού ανθρώπινων περιστατικών.

8. Επιθετική περιβαλλοντική διαχείριση των εστιών αναπαραγωγής Οι Δήμοι πρέπει να αναλάβουν άμεση δράση για την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής:

• καθαρισμός φρεατίων και ρεμάτων, • απομάκρυνση στάσιμων υδάτων,

• καθαρισμός εγκαταλειμμένων οικοπέδων, • έλεγχος εγκαταλειμμένων πισινών,

• απομάκρυνση αντικειμένων που συγκρατούν νερό,

• συστηματική διαχείριση υδάτων σε αστικές και περιαστικές περιοχές. Η καταπολέμηση των κουνουπιών δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στα εντομοκτόνα.

9. Ειδική προστασία των ευάλωτων ομάδων Να υπάρξει στοχευμένη ενημέρωση και προστασία των ατόμων ηλικίας >65 ετών και ιδιαίτερα όσων πάσχουν από ανοσοκαταστολή ή άλλα νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νευροδιηθητικής νόσου. Οι ομάδες αυτές πρέπει να ενημερωθούν με σαφείς και πρακτικές οδηγίες για την αποφυγή τσιμπημάτων, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών.

10. Εντατική ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας/ετοιμότητα του ΕΣΥ Να ενισχυθεί άμεσα η ενημέρωση των ιατρών και των νοσοκομείων σε όλη τη χώρα. Ο πυρετός, η κεφαλαλγία, η σύγχυση, η διαταραχή επιπέδου συνείδησης, η αταξία, η μυϊκή αδυναμία, ο μυϊκός τρόμος ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα κατά την περίοδο μετάδοσης πρέπει να εγείρουν την υποψία λοίμωξης από WNV, ιδιαίτερα σε άτομα που διαμένουν ή έχουν εκτεθεί σε περιοχές αυξημένου κινδύνου. Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη τόσο για την κλινική αντιμετώπιση όσο και για την επιδημιολογική επιτήρηση. Να εξασφαλιστούν εργαστήρια ώστε οι διαγνωστικές εξετάσεις για WNV να γίνονται άμεσα, χωρίς καθυστερήσεις. Εν μέσω θέρους πολλές κλίνες ΜΕΘ είναι κλειστές λόγω απολύμανσης. Να καταβληθεί προσπάθεια να εξασφαλιστούν έγκαιρα κλίνες ΜΕΘ για όλους τους ασθενείς με WNV που τις χρειάζονται.

11. Ενιαία και σαφής επικοινωνιακή στρατηγική προς το κοινό Η ενημέρωση πρέπει να είναι συνεχής, συγκεκριμένη και προσανατολισμένη στη συμπεριφορά. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην αποφυγή των τσιμπημάτων:

• χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών,

• κατάλληλη ενδυμασία,

• χρήση σιτών,

• κλιματισμός όπου είναι διαθέσιμος,

• αποφυγή έκθεσης όταν η δραστηριότητα των κουνουπιών είναι αυξημένη,

• απομάκρυνση στάσιμων νερών από κατοικίες και αυλές. Το μήνυμα πρέπει να είναι ιδιαίτερα έντονο στις περιοχές όπου έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά.

12. Εβδομαδιαία αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και άμεση αναπροσαρμογή Η Πολιτεία δεν πρέπει να αξιολογεί την επιτυχία του προγράμματος με βάση τον αριθμό των ψεκασμών, αλλά με βάση το επιδημιολογικό και εντομολογικό αποτέλεσμα.

Κάθε εβδομάδα πρέπει να αξιολογούνται:

νέα ανθρώπινα κρούσματα → νέα περιστατικά με μηνιγγίτιδα/εγκεφαλίτιδα → ποσοστά θετικών κουνουπιών → πυκνότητα κουνουπιών → παρεμβάσεις καταπολέμησης → χρόνος από το κρούσμα έως την παρέμβαση → αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Εάν οι δείκτες επιδεινώνονται, η απάντηση πρέπει να κλιμακώνεται άμεσα. Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων καλεί σε άμεση δράση «Η σημερινή εικόνα δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η περίοδος μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου δεν έχει ολοκληρωθεί και, συνεπώς, υπάρχει ακόμη σημαντικό χρονικό περιθώριο για να περιοριστεί η περαιτέρω μετάδοση», τονίζει η ΕΕΛ. Αναγνωρίζει τις πολύπλευρες και αποτελεσματικές δράσεις που ήδη ανέλαβαν το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι και τους καλεί να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα για άμεση κλιμάκωση των παρεμβάσεων στις περιοχές ενεργού μετάδοσης. Η Ελλάδα έχει ήδη τις δομές και την τεχνογνωσία για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Αυτό που απαιτείται τώρα είναι ταχύτητα, συντονισμός, στοχευμένες παρεμβάσεις και κλιμάκωση, τονίζεται στην ανακοίνωση της ΕΕΛ. Η Εταιρεία Λοιμώξεων θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό:«Να μην περιμένουμε την περαιτέρω αύξηση των κρουσμάτων για να αυξήσουμε την ένταση των παρεμβάσεων. Η επιδημιολογική και εντομολογική επιτήρηση πρέπει να οδηγεί σε άμεση και στοχευμένη δράση. Η αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου είναι υπόθεση της Πολιτείας αλλά και των πολιτών και απαιτεί δράση τώρα».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

 Η έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδιαίτερα σε περιοχές της Αττικής, και η ταχεία αύξηση των κρουσμάτων ήδη από τα πρώτα στάδια της περιόδου μετάδοσης, έχει θέσει τις υγειονομικές αρχές σε αυξημένη εγρήγορση.

Την ίδια ώρα, ο ΕΟΔΥ ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επιστημονικές ενδείξεις πως ο ιός έχει αλλάξει συμπεριφορά ή εμφανίζει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.

Η φετινή εικόνα αποδίδεται σε έναν σύνθετο συνδυασμό παραγόντων που επιδρούν στους πληθυσμούς των κουνουπιών.

Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι παράμετροι που έχουν περισσότερο συσχετιστεί με τις εποχικές εξάρσεις του ιού, αναφέρει σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μεταδοτικών Νοσημάτων του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).

«Παραδείγματος χάριν, ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική (ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών) πιθανά συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα», όπως λέει.

 Ακολουθεί το κέιμενο της συνέντευξης της κ. Περβανίδου στη δημοσιογράφο του ΑΠΕ-ΜΠΕ, Έφη Φουσέκη:

Ερ.: Ποια είναι σήμερα η επιδημιολογική εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα;

Απ: Στη χώρα μας, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κρούσματα λοίμωξης από ιό Δυτικού Νείλου καταγράφονται κάθε χρόνο, από το 2010 και μετά, σε ετήσια σχεδόν βάση, σε κάθε περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Ως εκ τούτου, εκτιμάται ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί (και) στη χώρα μας και θεωρείται αναμενόμενη η επανεμφάνιση περιστατικών σε κάθε περίοδο μετάδοσης.

Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη ενημερώσει, τον Μάιο 2026, τους επαγγελματίες υγείας πανελλαδικά για την ανάγκη εγρήγορσής τους για την έγκαιρη διάγνωση περιστατικών, καθώς και το κοινό, σχετικά με την αναμενόμενη επανεμφάνιση περιστατικών στη χώρα και κατά την τρέχουσα περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών και τα συνιστώμενα μέτρα προστασίας.

Την περίοδο 2026, μέχρι τις 12 Αυγούστου, έχουν καταγραφεί συνολικά  110 κρούσματα της λοίμωξης στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και 29 κρούσματα είχαν ήπιες εκδηλώσεις. Τα κρούσματα καταγράφηκαν σε 39 Δήμους της χώρας, σε 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου.

Θεωρείται αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το ερχόμενο διάστημα, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές, που δεν μπορούν με ασφάλεια να προβλεφθούν. Ιδίως στην Περιφέρεια Αττικής καταγράφεται φέτος ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, με αυξημένο αριθμό κρουσμάτων, σε συγκεκριμένες περιοχές/ Περιφερειακές Ενότητες.

Ερ: Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών της Ευρώπης με τα περισσότερα κρούσματα. Πώς αξιολογεί ο ΕΟΔΥ τη φετινή έξαρση;

Απ: Όσον αφορά στη λοίμωξη από ιό του Δυτικού Νείλου, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα συγκαταλέγεται κάθε έτος στις πιο προσβεβλημένες χώρες, όσον αφορά στον αριθμό των κρουσμάτων και στην επίπτωση της νόσου (ανά 100.000 πληθυσμού), συνήθως μαζί με την Ιταλία, και -ενίοτε- και με άλλες χώρες της κεντρικής κυρίως Ευρώπης και των Βαλκανίων.

Βέβαια, η επιδημιολογική επιτήρηση της λοίμωξης είναι ιδιαιτέρως ενισχυμένη στη χώρα μας και οι ιατροί στην Ελλάδα είναι επαρκώς ευαισθητοποιημένοι και σε εγρήγορση για τη διάγνωση περιστατικών, οπότε εκτιμούμε ότι διαγιγνώσκεται μεγάλο ποσοστό των -σοβαρών τουλάχιστον- περιστατικών. Επίσης, μέσω του συστήματος ενεργητικής εργαστηριακής επιτήρησης που διενεργείται, όλα τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται -σε καθημερινή βάση- στον ΕΟΔΥ, δηλαδή για το συγκεκριμένο νόσημα δεν έχουμε υποδήλωση (δηλώνονται και καταγράφονται όλα τα διαγνωσμένα περιστατικά).

Είναι γεγονός ότι -κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης- καταγράφεται ιδιαιτέρως έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδίως σε περιοχές της Αττικής, με τον αριθμό των κρουσμάτων να ξεπερνά -μέχρι στιγμής- τον αριθμό των κρουσμάτων προηγούμενων ετών, για την αντίστοιχη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, με ταχέως αυξανόμενο αριθμό περιστατικών σε συγκεκριμένες περιοχές. Τα αίτια που καθορίζουν την ένταση της εποχικής έξαρσης της λοίμωξης, σε κάθε περίοδο μετάδοσης, είναι σύνθετα και πολυπαραγοντικά.

Ερ: Υπάρχει κάποια ένδειξη ότι ο ιός παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά ή μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους ή η αύξηση αποδίδεται κυρίως στις περιβαλλοντικές συνθήκες;

Απ: Δεν υπάρχουν, επί του παρόντος, επιστημονικές ενδείξεις διαφορετικής μεταδοτικής ικανότητας ή συμπεριφοράς του ιού. Είναι γνωστό ότι η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη και καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, που καθορίζουν την ένταση της κυκλοφορίας και μετάδοσής του, όπως: τις μεταναστευτικές οδούς των πτηνών (που αποτελούν τη βασική δεξαμενή-reservoir του ιού στη φύση και «εισάγουν» τον ιό σε μια περιοχή), τους πληθυσμούς, την ποικιλομορφία και την ανοσία των πληθυσμών των άγριων πτηνών – reservoir (μεταναστευτικών και ντόπιων), τους πληθυσμούς των κουνουπιών-διαβιβαστών και τις περιβαλλοντικές και κλιματικές παραμέτρους. Γι΄ αυτό και δεν μπορούμε να προβλέψουμε εύκολα ούτε την ένταση της κυκλοφορίας του ιού ούτε τη γεωγραφική του κατανομή, σε κάθε περίοδο μετάδοσης.

Μετεωρολογικές και κλιματικές παράμετροι επιδρούν τόσο στους πληθυσμούς των κουνουπιών όσο και στην ικανότητα των κουνουπιών να προσλαμβάνουν, να διατηρούν και να μεταδίδουν τον ιό, και κατ’ επέκταση στο ποσοστό μολυσμένων κουνουπιών που κυκλοφορούν και στην ένταση της κυκλοφορίας του ιού.  Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι παράμετροι που έχουν περισσότερο συσχετιστεί με τις εποχικές εξάρσεις του ιού. Παραδείγματος χάριν, ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική (ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών) πιθανά συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα.

Ερ: Πόσο ανησυχεί τον ΕΟΔΥ η αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Αττική, δεδομένου του μεγάλου πληθυσμού και της πυκνότητας κατοίκησης;

Απ: Ο φετινός αυξημένος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων αρκετά νωρίς στην τρέχουσα περίοδο μετάδοσης, ιδίως σε περιοχές της Αττικής, υποδεικνύει κίνδυνο συνεχιζόμενης καταγραφής ιδιαιτέρως αυξημένου αριθμού περιστατικών κατά τις ερχόμενες εβδομάδες, σαν συνέπεια της έντονης κυκλοφορίας του ιού σε κουνούπια σε περιοχές με αυξημένη πληθυσμιακή πυκνότητα. Εάν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων, προβλέπεται η φετινή περίοδος να είναι μία από τις πιο δύσκολες περιόδους, όσον αφορά στον αριθμό κρουσμάτων που θα καταγραφούν. Γι’ αυτό χρειάζεται εγρήγορση και γρήγορα αντανακλαστικά από τις αρμόδιες τοπικές αρχές για την άμεση εφαρμογή των συνιστώμενων δράσεων απόκρισης σε τοπικό επίπεδο, αλλά και ευαισθητοποίηση του κοινού για την σχολαστική λήψη μέτρων ατομικής προστασίας από τα κουνούπια.

Ερ: Πότε αναμένεται η κορύφωση της φετινής περιόδου μετάδοσης;

Απ:  Βάσει των ιστορικών δεδομένων, η κορύφωση της εποχικής έξαρσης της λοίμωξης συμβαίνει συνήθως κατά το δεύτερο μισό του Αυγούστου, από τα μέσα – τέλη Αυγούστου έως και τις αρχές-μέσα Σεπτεμβρίου.

Ερ: Τι προβλέπει ο σχεδιασμός του ΕΟΔΥ για τις επόμενες εβδομάδες και ποια επιπλέον μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν εφόσον συνεχιστεί η αυξητική τάση;

Απ: Η επιδημιολογική επιτήρηση που διενεργεί ο ΕΟΔΥ είναι από τις πιο ενισχυμένες στην Ευρώπη. Όλα τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα στον ΕΟΔΥ απευθείας από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια και ο ΕΟΔΥ διερευνά τα κρούσματα εντός 24-48 ωρών από τη διάγνωσή τους, και ενημερώνει άμεσα τις αρχές που πρέπει να δράσουν. Ενημερώνει άμεσα τους Δήμους και τις Περιφέρειες για τα κρούσματα και -σε τακτική βάση- για το Επίπεδο Κινδύνου του κάθε Δήμου. Υπάρχει εθνικό Σχέδιο Δράσης, στο οποίο περιγράφονται οι συνιστώμενες δράσεις πρόληψης και απόκρισης, σε κάθε Επίπεδο Κινδύνου. Επιπρόσθετα, ο ΕΟΔΥ ενημερώνει άμεσα τις τοπικές Μονάδες Υγείας για την κυκλοφορία του ιού σε τοπικό επίπεδο. Ενημερώνει τους επαγγελματίες υγείας και δημόσιας υγείας και το κοινό μέσω των εβδομαδιαίων εκθέσεων και μέσω Δελτίων Τύπου, όταν κρίνεται σκόπιμο. Φέτος ήδη έχουν εκδοθεί τρία Δελτία Τύπου για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Η επιτήρηση και η απόκριση από την πλευρά των εθνικών αρχών δημόσιας υγείας λειτουργούν ήδη στο μέγιστο επίπεδο.

Τα «επιπλέον μέτρα» που χρειάζεται να λαμβάνονται περιγράφονται αναλυτικά στο Σχέδιο Δράσης και αφορούν κυρίως στη συνεχιζόμενη, συστηματική και έκτακτη, απόκριση των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης, για την εντατικοποίηση των δράσεων διαχείρισης των κουνουπιών και των δράσεων ενημέρωσης του κοινού (για τα μέτρα ατομικής προστασίας και την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών στους ιδιωτικούς χώρους).

Ερ: Ποιο είναι το μήνυμα του ΕΟΔΥ προς τους πολίτες;

Απ: Καταρχάς, οι πολίτες πρέπει να τηρούν με συνέπεια τα μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια, δηλαδή να αποφεύγουν -όσο γίνεται- τα τσιμπήματά τους. Δεν σημαίνει ότι όλα τα κουνούπια είναι μολυσμένα – τα περισσότερα δεν είναι. Όμως, επειδή κάποια κουνούπια είναι μολυσμένα, σε ορισμένες περιοχές, θα πρέπει οι πολίτες να λαμβάνουν τα μέτρα τους.

Να χρησιμοποιούν εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σώματος και χώρου (π.χ. ταμπλέτες, «φιδάκια»), σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης, να χρησιμοποιούν σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά/ανεμιστήρες και να φορούν -ιδίως από το σούρουπο και μετά- μακριά ρούχα (όσο βέβαια το επιτρέπει αυτό ο καιρός).

Να παρακολουθούν και να ενημερώνονται για τις περιοχές όπου σίγουρα κυκλοφορεί ο ιός, δηλαδή για τις περιοχές όπου έχουν καταγραφεί κρούσματα, και εάν διαμένουν ή επισκέπτονται αυτές τις περιοχές να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.

Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα άτομα με ανοσοκαταστολή (π.χ. λέμφωμα, λευχαιμία, άλλες κακοήθειες, αυτοάνοσα νοσήματα, μεταμοσχευμένοι, όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα), ή με άλλα χρόνια υποκείμενα νοσήματα πρέπει να τηρούν τα μέτρα προστασίας από κουνούπια με ιδιαίτερη συνέπεια, καθώς κινδυνεύουν περισσότερο να νοσήσουν σοβαρά. Η ηλικία είναι ο βασικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσηση και -έως και θανατηφόρες- επιπλοκές, και όσοι έχουν ανοσοκαταστολή κινδυνεύουν επίσης σοβαρά.

Παράλληλα, ένα σημαντικό μέτρο πρόληψης είναι η απομάκρυνση/ εξάλειψη εστιών στάσιμου νερού, όπου τα κουνούπια αφήνουν τα αβγά τους, ώστε να περιορισθούν οι εστίες αναπαραγωγής τους στους ιδιωτικούς χώρους. Για τη μείωση των εστιών αυτών, η συμμετοχή της κοινότητας είναι καθοριστική, καθώς στους ιδιωτικούς χώρους δεν  μπορούν να παρέμβουν οι αρμόδιες αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης. Επί του πρακτέου, θα πρέπει να ελέγχονται τακτικά και ενδελεχώς όλοι οι ιδιωτικοί χώροι (αυλές, κήποι, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια, οικόπεδα) για την ύπαρξη εστιών στάσιμων νερών και αυτές να εξαλείφονται. Όλα τα αντικείμενα που ενδέχεται να συγκεντρώνουν νερό πρέπει να είναι αναποδογυρισμένα ή καλυμμένα, ή το νερό τους να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Πρέπει να καθαρίζονται υδρορροές, φρεάτια και λούκια, και να καλύπτονται με σήτα οι αγωγοί εξαερισμού ή άλλες ανοικτές δίοδοι των βόθρων.

Εν κατακλείδι, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε τον ρόλο των κουνουπιών ως φορέων νοσημάτων και να λαμβάνουμε τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης. Δεν χρειάζεται ανησυχία, αλλά είναι σημαντικό να υπάρχει ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Συγκεκριμένα, ο Ιατρικός Σύλλογος Πειραιώς ζητεί από τους πολίτες να τηρούν σχολαστικά τα ατομικά μέτρα προστασίας είτε βρίσκονται στο σπίτι, είτε κινούνται σε εξωτερικούς χώρους και τη συγκοινωνία. Επίσης, υπογραμμίζει ότι η πρόληψη αποτελεί το βασικό εργαλείο για την προστασία της Δημόσιας Υγείας. Ο ΙΣΠ επισημαίνει ότι απαιτείται συνεχής παρακολούθηση της κυκλοφορίας και διασποράς του ιού, έγκαιρη εφαρμογή των προβλεπόμενων προγραμμάτων καταπολέμησης και αποτελεσματική ενημέρωση όλων ανεξαιρέτως.

Μετάδοση και κρούσματα

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών. Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ατόμων που μολύνονται  -περί το 80%- δεν εμφανίζει συμπτώματα. Ωστόσο υπάρχει ένα μικρό ποσοστό (κάτω του 1%) που μπορεί να εκδηλώσει συμπτώματα που μπορεί να αποβούν και μοιραία σε ορισμένες περιπτώσεις.

Για τον λόγο αυτό, ο ΙΣΠ επισημαίνει πως όταν εκδηλωθούν συμπτώματα (συνήθως 2 έως 7 ημέρες μετά το τσίμπημα) οι ασθενείς να επικοινωνήσουν με ιατρό. Ειδικά δε, όταν υπάρχουν ήπια συμπτώματα, δηλαδή:

– ξαφνικός πυρετός,

– έντονος πονοκέφαλος,

– μυϊκοί και αρθρικοί πόνοι,

– κόπωση και αδυναμία,

– δερματικό εξάνθημα,

– ναυτία, έμετος ή διάρροια.

Σε σπάνιες περιπτώσεις η λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο με προσβολή του νευρικού συστήματος. Συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση είναι, μεταξύ άλλων, ο υψηλός πυρετός με έντονο πονοκέφαλο, η σύγχυση, ο αποπροσανατολισμός, οι σπασμοί, η μυϊκή αδυναμία ή παράλυση και άλλα συμπτώματα συμβατά με μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα.

Αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης διατρέχουν κυρίως τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα, καθώς και άτομα με ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα ή άλλες χρόνιες παθήσεις.

Ατομικά μέτρα προστασίας

Ο Ιατρικός Σύλλογος Πειραιώς καλεί τους πολίτες να λαμβάνουν συστηματικά μέτρα προστασίας από τα τσιμπήματα των κουνουπιών.

Ιδιαίτερα συνιστάται:

– η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών,

– η χρήση κατάλληλων ενδυμάτων που καλύπτουν όσο γίνεται μεγαλύτερο μέρος του σώματος,

– η τοποθέτηση και σωστή χρήση αντικουνουπικών πλεγμάτων,

– η χρήση κουνουπιέρας όπου απαιτείται,

– η απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, μπαλκόνια και άλλους χώρους,

– η τήρηση των οδηγιών των αρμόδιων υγειονομικών Αρχών.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, καθώς η σοβαρή νόσηση, αν και σπάνια, εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες και σε άτομα με υποκείμενα προβλήματα υγείας.

Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Πειραιώς και α’ αντιπρόεδρος του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου κ. Νικόλαος Πλατανησιώτης, με αφορμή την αύξηση των κρουσμάτων ιού του Δυτικού Νείλου δήλωσε:

«Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου απαιτεί συντονισμένη δράση της πολιτείας, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των υγειονομικών φορέων και των πολιτών. Βασικές προϋποθέσεις για τον περιορισμό της διασποράς είναι η έγκαιρη καταπολέμηση των κουνουπιών, η συνεχής επιδημιολογική επιτήρηση και η υπεύθυνη ενημέρωση του πληθυσμού.

Ο Ιατρικός Σύλλογος Πειραιώς παρακολουθεί την επιδημιολογική εικόνα και καλεί τους πολίτες να μην υποτιμούν τα μέτρα ατομικής προστασίας. Η πρόληψη είναι υπόθεση όλων. Η τήρηση των μέτρων πρόληψης και οι συμβουλές και οδηγίες του ΕΟΔΥ αποτελούν ασπίδα προστασίας από μία υπαρκτή απειλή κατά της δημόσιας υγείας».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Από αυτά, τα 81 παρουσίασαν σοβαρές εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ενώ έχουν καταγραφεί και εννέα θάνατοι, όλοι σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών, γεγονός που αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη κυκλοφορία του ιού και την ανάγκη αυξημένης επαγρύπνησης, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, έχουν καταγραφεί και διερευνηθεί κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα σε 39 Δήμους της χώρας, σε 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου, και συγκεκριμένα στις Περιφερειακές Ενότητες: Ανατολικής Αττικής, Βορείου Τομέα Αθηνών, Δυτικής Αττικής, Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Πειραιώς, Καρδίτσας, Λάρισας, Τρικάλων, Ημαθίας, Θεσσαλονίκης, Πέλλας, Σερρών και Λακωνίας. Θεωρείται αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το ερχόμενο διάστημα, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές. Ιδίως στην Περιφέρεια Αττικής καταγράφεται φέτος ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, με αυξημένο αριθμό κρουσμάτων, σε συγκεκριμένες περιοχές/ Περιφερειακές Ενότητες.

Οι Δήμοι όπου έχουν καταγραφεί κρούσμτα:

• Αχαρνών 3
• Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης 7
• Κρωπίας 3
• Λαυρεωτικής 2
• Μαραθώνος 2
• Μαρκοπούλου Μεσογαίας 11
• Παιανίας 1
• Παλλήνης 5
• Ραφήνας – Πικερμίου 2
• Σαρωνικού 1
• Σπάτων – Αρτέμιδος 13
• Αγίας Παρασκευής 7
• Αμαρουσίου 1
• Βριλησσίων 1
• Λυκόβρυσης – Πεύκης 1
• Νέας Ιωνίας 1
• Παπάγου – Χολαργού 1
• Πεντέλης 1
• Χαλανδρίου 3
• Φυλής 1
• Αθηναίων 3
• Ηλιούπολης 1
• Αλίμου 1
• Γλυφάδας 3
• Ελληνικού – Αργυρούπολης 1
• Πειραιά 1
• Παλαμά 1
• Σοφάδων 1
• Κιλελέρ 2
• Λαρισαίων 7
• Τεμπών 2
• Τρικκαίων 1
• Βέροιας 2
• Αμπελοκήπων – Μενεμένης 1
• Χαλκηδόνος 1
• Πέλλας 6
• Σκύδρας 2
• Νέας Ζίχνης 1
• Ευρώτα 1
• Υπό διερεύνηση 5

Εκτός από τους ανωτέρω «επηρεαζόμενους» Δήμους/ Δημοτικές Κοινότητες, όπου έχουν καταγραφεί κρούσματα σε ανθρώπους κατά την τρέχουσα περίοδο 2026, χαρακτηρίζονται ως «υψηλού κινδύνου» οι Δήμοι:

Κηφισιάς, Ηρακλείου, Φιλοθέης – Ψυχικού και Μεταμόρφωσης Π.Ε. Βορείου Τομέα Αθηνών, Καλλιθέας και Νέας Σμύρνης Π.Ε. Νοτίου Τομέα Αθηνών, Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας και Δάφνης – Υμηττού Π.Ε. Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Αμφίπολης Π.Ε. Σερρών, Ηρωικής Πόλης Νάουσας Π.Ε. Ημαθίας και ο Δήμος Δέλτα Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης. Στους Δήμους «υψηλού κινδύνου» δεν έχουν καταγραφεί κρούσματα σε ανθρώπους κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης, μέχρι στιγμής, αλλά συνδυάζονται παράγοντες κινδύνου για επικείμενη μετάδοση του ιού σε ανθρώπους και καταγραφή κρουσμάτων (π.χ. εγγύτητα σε επηρεαζόμενους Δήμους, γεωμορφολογικά δεδομένα, τρέχοντα και ιστορικά επιδημιολογικά δεδομένα της λοίμωξης).

Καθώς η επιδημιολογία του ιού καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, οι περιοχές κυκλοφορίας του ιού και οι πιθανές περιοχές καταγραφής κρουσμάτων σε κάθε περίοδο μετάδοσης δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια, τονίζει ο ΕΟΔΥ. Συνιστά την τήρηση ατομικών μέτρων προστασίας από τα κουνούπια, σε όλη την επικράτεια, καθόλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ