Η ερευνητική ομάδα, από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, τη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H.Chan του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Emory, το Πανεπιστήμιο Drexel, το Τμήμα Δημόσιας Υγείας του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Βάσει Μητρώων της Δανίας και το Ινστιτούτο Επιδημιολογίας του Καρκίνου της Αντικαρκινικής Εταιρείας της Δανίας, εξέτασε στοιχεία για τα επαγγέλματα μητέρων πριν από τη σύλληψη, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και κατά τη βρεφική ηλικία, προκειμένου να διερευνήσει τυχόν επιπτώσεις στη νευροανάπτυξη των απογόνων.

Αναλύθηκαν δεδομένα από 1.702 περιπτώσεις παιδιών με διαταραχή αυτιστικού φάσματος που γεννήθηκαν στη Δανία μεταξύ 1973 και 2012. Οι περιπτώσεις αυτές συγκρίθηκαν με 108.532 παιδιά χωρίς διάγνωση αυτισμού, με αντιστοίχιση ως προς το φύλο και το έτος γέννησης.

Τα στοιχεία για την επαγγελματική πορεία των μητέρων προήλθαν από το Μητρώο Συνταξιοδοτικού Ταμείου της Δανίας και ταξινομήθηκαν σε επτά επαγγελματικές κατηγορίες. Στην ανάλυση οι ερευνητές έλαβαν επίσης υπόψη παράγοντες που μπορεί να παίζουν ρόλο, όπως η ηλικία των μητέρων, το ιστορικό νευροψυχιατρικών διαταραχών, το κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη και η κοινωνικοοικονομική κατάσταση.

Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι πιθανότητες γέννησης παιδιού με αυτισμό ήταν αυξημένες για μητέρες που εργάζονταν πριν από τη σύλληψη έως και τα πρώτα χρόνια ζωής του παιδιού στις χερσαίες μεταφορές, τη δημόσια διοίκηση και τον στρατό.

Συγκεκριμένα, η εργασία σε στρατιωτικά ή αμυντικά επαγγέλματα πριν ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αύξησε κατά 59% τις πιθανότητες διάγνωσης αυτισμού στο παιδί. Οι μητέρες που εργάζονταν στις επίγειες μεταφορές, όπου μπορεί να εκτίθενται σε προϊόντα καύσης, είχαν 24% μεγαλύτερες πιθανότητες να έχουν παιδί με αυτισμό. Επιπλέον, η εργασία στον δικαστικό τομέα πριν από τη σύλληψη και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αύξησε την πιθανότητα τα παιδιά να εμφανίσουν αυτισμό κατά 59%, σύμφωνα με τη μελέτη.

Οι συσχετίσεις παρατηρήθηκαν για επαγγέλματα στα οποία εργάζονταν οι μητέρες πριν από τη σύλληψη, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και κατά τη βρεφική ηλικία, αν και οι συσχετίσεις αποδυναμώθηκαν κατά τη βρεφική ηλικία του παιδιού.

Αντίθετα, η μελέτη δεν βρήκε καμία σύνδεση μεταξύ του αυτισμού και της εργασίας των μητέρων στη γεωργία, όπου μπορεί να είχαν εκτεθεί σε φυτοφάρμακα. Το ίδιο και για τα επαγγέλματα, όπως οι αεροπορικές μεταφορές, οι βιομηχανίες επεξεργασίας χημικών και οι υπηρεσίες καθαρισμού, όπου η αύξηση δεν βρέθηκε να είναι σημαντική.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η εργασία σε στρατιωτικά επαγγέλματα μπορεί να σημαίνει έκθεση σε πολλαπλούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένου του μόλυβδου από ασκήσεις χειρισμού πυροβολικού και εκπαίδευσης, καυσαερίων και βιομηχανικών διαλυτών. Αντίστοιχα, οι μητέρες που εργάζονται στις χερσαίες και αεροπορικές μεταφορές μπορεί να εκτίθενται σε καυσαέρια και αιωρούμενα σωματίδια.

Επίσης, σημειώνουν ότι το έντονο εργασιακό στρες, όπως πιθανόν συμβαίνει και στον δικαστικό τομέα, μπορεί να συμβάλλει στην κόπωση και τη σωματική επιβάρυνση της μητέρας και να επηρεάζει αρνητικά τη νευροανάπτυξη του παιδιού, ενδεχομένως μέσω αυξημένης φλεγμονής κατά την εγκυμοσύνη.

Διευκρινίζεται πάντως ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης και επομένως δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τα αίτια και τα αποτελέσματα. Ένας περιορισμός της μελέτης ήταν ότι τα επαγγέλματα κατηγοριοποιήθηκαν ανά κλάδο και δεν υπήρχαν λεπτομερείς πληροφορίες για τους ακριβείς τίτλους ή τα καθήκοντα εργασίας. Τέλος, τα αποτελέσματα ενδέχεται να μην μπορούν να γενικευθούν σε πληθυσμούς εκτός Δανίας.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://oem.bmj.com/content/early/2026/05/05/oemed-2026-110912

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Όπως εξηγεί ο καθηγητής του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Γιώργος Σακκάς, το βασικό χαρακτηριστικό του συνδρόμου είναι η έντονη, σχεδόν ακαταμάχητη ανάγκη του ατόμου να κινήσει τα πόδια του, συνήθως εξαιτίας μιας δυσάρεστης αίσθησης που περιγράφεται από τους ασθενείς ως «τράβηγμα», «μυρμήγκιασμα», «κάψιμο», «ηλεκτρισμός» ή ακόμη και ως μια βαθιά «φαγούρα» που δεν ανακουφίζεται παρά μόνο με την κίνηση.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται ή επιδεινώνονται όταν το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία: όταν κάθεται στον καναπέ, ταξιδεύει με αυτοκίνητο ή αεροπλάνο, παρακολουθεί τηλεόραση ή προσπαθεί να κοιμηθεί. Αντίθετα, το περπάτημα, το τέντωμα, το τρίψιμο ή η ήπια κίνηση των ποδιών προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση. Επειδή τα συμπτώματα είναι εντονότερα το βράδυ, πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται να αποκοιμηθούν, ξυπνούν συχνά μέσα στη νύχτα και την επόμενη ημέρα εμφανίζουν κόπωση, μειωμένη συγκέντρωση και υπνηλία.

Σύμφωνα με τα νεότερα διεθνή δεδομένα, συμπτώματα που παραπέμπουν στο σύνδρομο μπορεί να εμφανίζει σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, ενώ η κλινικά σημαντική μορφή —δηλαδή εκείνη που προκαλεί συχνή και ουσιαστική ενόχληση— αφορά περίπου το 2-3% των ενηλίκων. Σε πρόσφατη ανασκόπηση του JAMA αναφέρεται, σύμφωνα με τον ίδιο, ότι περίπου 8% των ενηλίκων στις ΗΠΑ εμφανίζουν συμπτώματα οποιασδήποτε συχνότητας μέσα στο έτος, ενώ περίπου 3% έχουν μέτρια ή σοβαρά συμπτώματα τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα.

Το σύνδρομο μπορεί να είναι ιδιοπαθές, δηλαδή να εμφανίζεται χωρίς σαφή υποκείμενη αιτία και συχνά με οικογενειακή προδιάθεση, ή δευτεροπαθές, όταν συνδέεται με άλλες καταστάσεις. Συχνότερα παρατηρείται σε άτομα με χαμηλά αποθέματα σιδήρου ή σιδηροπενική αναιμία, σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο και ιδιαίτερα σε αιμοκαθαιρόμενους, σε άτομα με περιφερική νευροπάθεια, καθώς και κατά την εγκυμοσύνη, κυρίως στο τρίτο τρίμηνο.

«Η σωστή διάγνωση είναι καθοριστική», τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο κ. Σακκάς. «Το σύνδρομο συχνά συγχέεται με κράμπες, άγχος, κυκλοφορικά προβλήματα ή απλή αϋπνία. Ωστόσο, έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: χειροτερεύει στην ακινησία, βελτιώνεται με την κίνηση και εμφανίζεται κυρίως το βράδυ ή τη νύχτα».

Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική, δηλαδή βασίζεται στο ιστορικό και στην περιγραφή των συμπτωμάτων. Οι νεότερες οδηγίες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στον έλεγχο του σιδήρου, με εξετάσεις όπως η φερριτίνη και ο κορεσμός τρανσφερρίνης, καθώς χαμηλά αποθέματα σιδήρου μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Παράλληλα, πρέπει να αξιολογούνται φάρμακα που ενδέχεται να επιβαρύνουν το σύνδρομο, όπως ορισμένα αντικαταθλιπτικά, αντιισταμινικά και φάρμακα που μπλοκάρουν τη ντοπαμίνη.

Στο ερώτημα αν υπάρχει θεραπεία, ο κ. Σακκάς επισημαίνει ότι «δεν υπάρχει μία οριστική θεραπεία που να εξαφανίζει το σύνδρομο σε όλους τους ασθενείς, υπάρχουν όμως αποτελεσματικοί τρόποι ελέγχου των συμπτωμάτων και βελτίωσης της ποιότητας ζωής». Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει τη διόρθωση πιθανής έλλειψης σιδήρου, τη ρύθμιση συνοδών νοσημάτων, την προσαρμογή φαρμάκων που μπορεί να επιδεινώνουν τα συμπτώματα, καθώς και εξατομικευμένη φαρμακευτική αγωγή όταν αυτή χρειάζεται.

Ένα σημαντικό νεότερο δεδομένο είναι ότι οι ντοπαμινεργικοί αγωνιστές, όπως η ροπινιρόλη και η πραμιπεξόλη, που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν ευρέως ως θεραπεία πρώτης γραμμής, πλέον δεν προτείνονται με την ίδια ευκολία για μακροχρόνια χρήση. Ο λόγος είναι ο κίνδυνος της λεγόμενης «επιδείνωσης λόγω αγωγής» ή augmentation, κατά την οποία τα συμπτώματα εμφανίζονται νωρίτερα μέσα στην ημέρα, γίνονται εντονότερα ή επεκτείνονται και σε άλλα σημεία του σώματος. Οι σύγχρονες οδηγίες δίνουν μεγαλύτερο βάρος στον έλεγχο του σιδήρου και, όταν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, σε άλλες θεραπευτικές κατηγορίες, όπως τα γκαμπαπεντινοειδή, πάντα με ιατρική παρακολούθηση.

Ιδιαίτερη θέση στη διαχείριση του συνδρόμου έχει η συστηματική άσκηση. Η ερευνητική ομάδα του κ. Σακκά έχει μελετήσει την επίδραση της οργανωμένης άσκησης σε ασθενείς με ουραιμικό Σύνδρομο Ανήσυχων Ποδιών, δηλαδή σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ένα πρόγραμμα αερόβιας άσκησης διάρκειας έξι μηνών μπορεί να μειώσει σημαντικά τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, να βελτιώσει τη λειτουργική ικανότητα και να συμβάλει στη συνολική ευρωστία των ασθενών.

Σε μελέτη της ερευνητικής ομάδας, η συστηματική άσκηση μείωσε τα συμπτώματα κατά 46%, ενώ η φαρμακευτική αγωγή με χαμηλή δόση ντοπαμινεργικού αγωνιστή κατά 54%. Παράλληλα, η άσκηση είχε πρόσθετα οφέλη στη φυσική κατάσταση, στη μυϊκή μάζα και στη σωματική απόδοση των ασθενών. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την άποψη ότι η άσκηση δεν αποτελεί απλώς μια γενική σύσταση υγείας, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστική μη φαρμακευτική παρέμβαση, ιδίως όταν εφαρμόζεται με επιστημονική καθοδήγηση.

«Η άσκηση πρέπει να είναι συστηματική, εξατομικευμένη και ασφαλής», σημειώνει ο κ. Σακκάς. «Δεν μιλάμε για εξαντλητική άσκηση αργά το βράδυ, αλλά για οργανωμένη φυσική δραστηριότητα που ταιριάζει στην ηλικία, τη φυσική κατάσταση και τα συνοδά προβλήματα υγείας κάθε ασθενούς».

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι οι ασθενείς δεν πρέπει να αποδίδουν τα συμπτώματα απλώς στο άγχος, στην ηλικία ή στην κούραση. Όταν η ανάγκη για κίνηση των ποδιών επαναλαμβάνεται, εμφανίζεται κυρίως σε κατάσταση ηρεμίας και διαταράσσει τον ύπνο, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή αντιμετώπιση μπορούν να περιορίσουν την ταλαιπωρία, να βελτιώσουν τον ύπνο και να αναβαθμίσουν ουσιαστικά την καθημερινότητα των ασθενών.

*Η φωτογραφία είναι του Γιώργου Σακκά για το ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης

Ο Ντύλαν είναι ο πρώτος σκύλος θεραπείας- επισκέψεων του Εθνικού Συστήματος Υγείας, καθώς κηδεμόνας του είναι ο διοικητής του νοσοκομείου «Μεταξά» Σαράντος Ευσταθόπουλος, ο οποίος ως διοικητής δημόσιου νοσοκομείου αποτελεί υγειονομικό στέλεχος του ΕΣΥ.

Η «πρώτη μέρα στη δουλειά» για τον Ντύλαν πραγματοποιήθηκε συμβολικά ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Νοσηλευτών, τιμώντας με έναν ξεχωριστό τρόπο όλους τους επαγγελματίες υγείας που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στους ασθενείς με φροντίδα, ανθρωπιά και αφοσίωση.

Ο Ντύλαν θα βρίσκεται δίπλα στους ογκολογικούς ασθενείς της Μονάδας Ημερήσιας Νοσηλείας, προσφέροντας ψυχοσυναισθηματική υποστήριξη, αγάπη, στιγμές ξεγνοιασιάς και χαμόγελου, μέσα από τη μοναδική θεραπευτική δύναμη της επαφής ανθρώπου και ζώου.

Η δράση εντάσσεται στο πρωτοποριακό πρόγραμμα «Παρέα με Ουρά», το οποίο αποτέλεσε έμπνευση και όραμα του κ. Ευσταθόπουλου και υλοποιήθηκε από το νοσοκομείο «Μεταξά» το 2025 σε συνεργασία με τον οργανισμό Dog Therapy και τη συνδρομή του οργανισμού Win Cancer, ανοίγοντας έναν νέο δρόμο στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη των ογκολογικών ασθενών.

Το πρόγραμμα συμπλήρωσε ήδη έναν χρόνο επιτυχημένης λειτουργίας (έναρξη 14 Απριλίου 2025), έχοντας αγκαλιαστεί θερμά από ασθενείς, συνοδούς και επαγγελματίες υγείας.

Υπενθυμίζεται ότι ο «Βαγγέλης» συνεχίζει τις εβδομαδιαίες επισκέψεις του κάθε Τετάρτη στη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας του Νοσοκομείου Μεταξά, ενώ ο Ντύλαν θα πραγματοποιεί 2 επισκέψεις εβδομαδιαίως κατά τις πρώτες εβδομάδες εργασίας του, εναλλάξ Δευτέρα – Τρίτη και Πέμπτη – Παρασκευή, προκειμένου να έχουν τη δυνατότητα όλοι οι ασθενείς της Μ.Η.Ν. να έρθουν σε επαφή με έναν σκύλο θεραπείας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η υλοποίηση του προγράμματος πραγματοποιείται με μηδενική οικονομική επιβάρυνση για το Εθνικό Σύστημα Υγείας, αποδεικνύοντας πως καινοτόμες δράσεις με ισχυρό κοινωνικό και ανθρωποκεντρικό αποτύπωμα μπορούν να εφαρμοστούν μέσα από συνεργασίες, εθελοντισμό και προσφορά.

Ο διοικητής του νοσοκομείου «Μεταξά», Σαράντος Ευσταθόπουλος, δήλωσε: «Ο νέος μας συνάδελφος Ντύλαν, γίνεται μέρος μιας μεγάλης ομάδας ανθρώπων που καθημερινά προσφέρουν φροντίδα, ανακούφιση και ελπίδα στους ογκολογικούς μας ασθενείς.

Μέσα από το πρόγραμμα “Παρέα με Ουρά”, αποδεικνύουμε ότι η ψυχοσυναισθηματική υποστήριξη αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ολιστικής αντιμετώπισης της νόσου και ότι ένα δημόσιο νοσοκομείο μπορεί να καινοτομεί με ανθρωπιά, συνέπεια και μηδενική επιβάρυνση για τον Έλληνα φορολογούμενο.

Νιώθω ιδιαίτερη τιμή και μεγάλη ευθύνη που μου δόθηκε η ευκαιρία να είμαι ο πρώτος υγειονομικός κηδεμόνας σκύλου θεραπείας και ειδικότερα του Ντύλαν!».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν την υπέρταση «σιωπηλό δολοφόνο», επειδή συνήθως δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα μέχρι την εμφάνιση σοβαρών επιπλοκών. Σύμφωνα με πόρισμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας το 2025, η υπέρταση παραμένει ένα τεράστιο παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας, καθώς ευθύνεται για περισσότερους θανάτους από οποιονδήποτε άλλο παράγοντα κινδύνου.

Στο πλαίσιο της ανάγκης για έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη, υλοποιείται και το 2026 στην Ελλάδα το πρόγραμμα ΜΜΜ (ΜΑΪΟΣ ΜΗΝΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ – May Measurement Month), το μεγαλύτερο διεθνές πρόγραμμα ευαισθητοποίησης και καταγραφής της πίεσης (σε σχεδόν 100 χώρες).

Το πρόγραμμα, με σύνθημα «Μέτρα την πίεσή σου σήμερα- είναι απλό και μπορεί να σώσει τη ζωή σου», υλοποιείται σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της βελτιωμένης ρύθμισης της υπέρτασης στον γενικό πληθυσμό κατά τη διάρκεια του Μαΐου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης (17η Μαΐου). Περιλαμβάνει δωρεάν μετρήσεις αρτηριακής πίεσης και δράσεις ενημέρωσης.

Μια «σιωπηλή» αλλά επικίνδυνη νόσος – Η υπέρταση ευθύνεται για το:

• 16% όλων των θανάτων
• 53% των καρδιαγγειακών θανάτων
• 58% των θανάτων από εγκεφαλικό επεισόδιο
• 31% των θανάτων από νεφρική ανεπάρκεια

Επίσης προκαλεί καρδιακή ανεπάρκεια και άνοια

Η υπέρταση στην Ελλάδα: ένα τεράστιο και υποτιμημένο πρόβλημα

• Περίπου 3 εκατομμύρια άτομα έχουν υπέρταση
• 1 στους 3 υπερτασικούς ασθενείς είναι αδιάγνωστος
• Μόνο 1 στους 3 έχει καλή ρύθμιση της πίεσης με θεραπευτική αγωγή

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η υπέρταση παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιάγνωστη ή ανεπαρκώς ελεγχόμενη, δημιουργώντας ένα κρίσιμο κενό στη δημόσια υγεία.

 Δωρεάν μετρήσεις σε όλη τη χώρα

Το πρόγραμμα «ΜΑΪΟΣ ΜΗΝΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ» 2026 περιλαμβάνει τη διενέργεια μετρήσεων αρτηριακής πίεσης σε πάνω από 10.000 άτομα σε όλη την Ελλάδα και σε περισσότερα από 40 σημεία μέτρησης σε 24 πόλεις (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη, Άργος, Ασπρόπυργος, Βέροια, Διδυμότειχο, Δράμα, Ηράκλειο, Ιεράπετρα, Ιωάννινα, Καβάλα, Καλαμάτα, Λάρισα, Μαγούλα, Μαρκόπουλο Μεσογαίας, Μεγαλόπολη, Μολάοι, Νάουσα, Νεάπολη Λακωνίας, Πάτρα, Πτολεμαΐδα, Τρίπολη, Χανιά).

Οι μετρήσεις διενεργούνται σε δημόσιους χώρους με τη χρήση πιστοποιημένων πιεσόμετρων. Οι συμμετέχοντες ενημερώνονται άμεσα για τα αποτελέσματα των μετρήσεών τους και, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, θα λαμβάνουν οδηγίες για περαιτέρω έλεγχο και αντιμετώπιση.

Στόχος είναι η ενίσχυση της πρόληψης και η αύξηση του ποσοστού των πολιτών που γνωρίζουν την τιμή της πίεσής τους.

Οι ειδικοί επιστήμονες υγείας καλούν όλους τους ενήλικες: «Μετρήστε την αρτηριακή σας πίεση, ακόμη κι αν αισθάνεσθε υγιείς».

Υπογραμμίζεται ότι η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους ενηλίκους που:

• δεν έχουν ελέγξει πρόσφατα την πίεσή τους
• έχουν αυξημένο σωματικό βάρος
• έχουν οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης

Πρόγραμμα MMM

Το May Measurement Month ξεκίνησε το 2017 από τη Διεθνή Εταιρεία Υπέρτασης και αποτελεί τη μεγαλύτερη παγκόσμια δράση μέτρησης της αρτηριακής πίεσης, με στόχο την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού και τη βελτίωση της διάγνωσης και ρύθμισης της υπέρτασης διεθνώς. Μέχρι σήμερα έχουν συνολικά μετρηθεί πάνω από 7 εκατομμύρια άτομα σε σχεδόν 100 χώρες. Το πρόγραμμα MMM έχει υλοποιηθεί και στην Ελλάδα (2019-2025) σε πάνω από 20 αστικά κέντρα και έχουν μετρηθεί περίπου 35.000 άτομα.

Συντονιστής του προγράμματος ΜΜΜ στην Ελλάδα είναι ο καθηγητής Παθολογίας & Υπέρτασης Γεώργιος Στεργίου, στο Κέντρο Υπέρτασης STRIDE-7, Γ’ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο Σωτηρία στην Αθήνα, ο οποίος είναι πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης.

Το ΜΜΜ στην Ελλάδα πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης με πρόεδρο τον καθηγητή Καρδιολογίας Κωσταντίνο Τσιούφη, ο οποίος είναι διευθυντής της Α’ Καρδιολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο και διετέλεσε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης.

Στην διεξαγωγή του ΜΜΜ 2026 συμμετέχουν πολλά μέλη Ιατρικών Σχολών και γιατροί του Εθνικού Συστήματος Υγείας, αλλά και πολλοί φοιτητές της Ιατρικής Σχολής, προπτυχιακοί, μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η νέα θεραπεία χρησιμοποιεί τροποποιημένα μόρια DNA σχεδιασμένα ώστε να διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς εναντίον του καρκίνου. Κάθε όγκος διαθέτει μοναδικές πρωτεΐνες και το εμβόλιο ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς ώστε να αναγνωρίζει αυτές τις πρωτεΐνες και να εξαλείφει τα καρκινικά κύτταρα.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι, αν και ορισμένες ανοσοθεραπείες κατά του γλοιοβλαστώματος είχαν δείξει ελπιδοφόρα αποτελέσματα σε προηγούμενες μελέτες, τελικά δεν κατάφεραν να καθυστερήσουν ουσιαστικά ή να αποτρέψουν την υποτροπή. Αυτό πιθανότατα συμβαίνει επειδή το γλοιοβλάστωμα εξελίσσεται και διαφεύγει από την ανοσολογική επίθεση. Το συγκεκριμένο εμβόλιο, ωστόσο, σχεδιάστηκε ώστε να βοηθά το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει πολλούς διαφορετικούς στόχους στα καρκινικά κύτταρα.

Παράλληλα, το γλοιοβλάστωμα χαρακτηρίζεται ως «ψυχρός» όγκος, καθώς το μικροπεριβάλλον του καταφέρνει να κρύβεται από το ανοσοποιητικό σύστημα. Το αντικαρκινικό εμβόλιο που χρησιμοποιήθηκε στη δοκιμή και αναπτύχθηκε από τη βιοτεχνολογική εταιρεία «Geneos Therapeutics», μετατρέπει τους «ψυχρούς» όγκους σε «θερμούς», καθιστώντας τους ευάλωτους στην ανοσολογική εξάλειψη.

Η κλινική δοκιμή φάσης 1 πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Καρκίνου Siteman του νοσοκομείου Barnes-Jewish και της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον και τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Nature Cancer». Η μελέτη έγινε από κοινού με το υγειονομικό σύστημα «Mass General Brigham» και τη «Geneos Therapeutics».

Στη δοκιμή συμμετείχαν εννιά ενήλικες ασθενείς που είχαν πρόσφατα διαγνωστεί με γλοιοβλάστωμα και όλοι υποβλήθηκαν σε θεραπεία στο Κέντρο Καρκίνου Siteman. Οι ενέσεις του εμβολίου ξεκίνησαν κατά μέσο όρο δέκα εβδομάδες μετά το χειρουργείο και χορηγούνταν κάθε τρεις εβδομάδες για διάστημα εννιά εβδομάδων, ενώ στη συνέχεια επαναλαμβάνονταν κάθε εννιά εβδομάδες, εφόσον οι ασθενείς μπορούσαν να συμμετέχουν.

Το εμβόλιο δεν προκάλεσε σοβαρές παρενέργειες και παρέτεινε τη συνολική επιβίωση των ασθενών σε σύγκριση με τα ιστορικά αποτελέσματα της καθιερωμένης θεραπείας που περιλαμβάνει χειρουργείο και χημειοακτινοθεραπεία.

Η πλατφόρμα του εμβολίου που βασίζεται στο DNA κατάφερε να ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό σύστημα κάθε ασθενούς ώστε να αναγνωρίζει έως και 40 καρκινικές πρωτεΐνες ειδικές για τον όγκο του, αριθμός διπλάσιος από αυτόν που είχε στοχευθεί μέχρι σήμερα από οποιαδήποτε άλλη αντικαρκινική θεραπεία με εμβόλιο.

Όλοι οι συμμετέχοντες, εκτός από έναν που λάμβανε ανοσοκατασταλτικά στεροειδή, παρουσίασαν αυξημένη δραστηριότητα ανοσοκυττάρων, ένδειξη ότι το εμβόλιο ενεργοποίησε ανοσολογική απόκριση.

Τα δύο τρίτα των ασθενών παρέμεναν ζωντανοί έναν χρόνο αργότερα. Συνήθως μόνο περίπου το 40% των ασθενών με γλοιοβλάστωμα φτάνει σε αυτό το ορόσημο. Το ένα τρίτο των συμμετεχόντων ήταν ακόμη ζωντανοί δύο χρόνια μετά, ποσοστό διπλάσιο από το ιστορικό ποσοστό επιβίωσης για αυτόν τον τύπο ασθενών. Μία συμμετέχουσα παραμένει σήμερα χωρίς υποτροπή, σχεδόν πέντε χρόνια μετά την αρχική διάγνωση.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Όπως επισημαίνει, η έκθεση στη φωτορύπανση και η έλλειψη φυσικού ηλιακού φωτός μπορούν να οδηγήσουν σε κακό μεταβολισμό και στην ανάπτυξη ασθενειών, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία, η άνοια και η νόσος του Πάρκινσον, και προβλημάτων του αμφιβληστροειδούς. Υπάρχουν επίσης στοιχεία που υποδηλώνουν ότι επηρεάζει άμεσα τη διάθεση ενός ατόμου και αυξάνει την εμφάνιση κατάθλιψης και άγχους.

Ωστόσο, δεν επηρεάζονται μόνο οι άνθρωποι. Η επίδραση του τεχνητού φωτός στο φυσικό περιβάλλον είναι σημαντική. Μπορεί να αλλοιώσει το φυσικό περιβάλλον, να επιταχύνει την απώλεια βιοποικιλότητας, ειδικά των νυκτόβιων ειδών που βασίζονται στο φυσικό σκοτάδι για να επιβιώσουν, καθώς και να κατακερματίσει τα οικοσυστήματα. Η θαλάσσια βιοποικιλότητα έχει επίσης πληγεί, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία, το ένα τρίτο των εντόμων που έλκονται από τεχνητές πηγές φωτός πεθαίνουν λόγω εξάντλησης, αποπροσανατολισμού ή θήρευσης. Η φωτορύπανση μειώνει επιπλέον τις αλληλεπιδράσεις φυτών-επικονιαστών έως και 62% επηρεάζοντας σημαντικά την αναπαραγωγή των φυτών.

Το τεχνητό φως και η φωτορύπανση μπορούν εξάλλου να θέσουν σε κίνδυνο την ορατότητα του νυχτερινού ουρανού τόσο για τους αστρονόμους όσο και για το ευρύ κοινό. Η μείωση της φωτορύπανσης είναι απαραίτητη για την προστασία της αστρονομίας, τονίζει η RAS.

Για να αντιμετωπιστούν όλες οι παραπάνω επιπτώσεις του τεχνητού φωτισμού, η RAS ζητά να αναγνωριστεί νομικά το τεχνητό φως τη νύχτα ως ρυπογόνο. Επίσης, υπογραμμίζει ότι η νύχτα θα πρέπει να αναγνωριστεί ως αναπόσπαστο μέρος του φυσικού περιβάλλοντος, προσθέτοντας ότι είναι αναγκαία η ισότιμη προστασία με τις δραστηριότητες κατά τη διάρκεια της ημέρας για την ενίσχυση των προσπαθειών διατήρησης.

Η RAS συνιστά, τέλος, αντιμετώπιση της φωτορύπανσης που βασίζεται στις πέντε αρχές του υπεύθυνου εξωτερικού φωτισμού, δηλαδή φωτισμό με σαφή σκοπό, κατεύθυνση του φωτός μόνο όπου χρειάζεται, μείωση της έντασης του φωτός, χρήση φωτός μόνο όταν είναι απαραίτητο και επιλογή φωτισμού με θερμότερα χρώματα. Το κοινό μπορεί επίσης να συμβάλει, σβήνοντας τα φώτα όπου και όταν δεν χρειάζονται και χρησιμοποιώντας φωτισμό LED χαμηλότερης θερμοκρασίας αντί για έντονο λευκό.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

«Η δουλειά μας δεν έχει τελειώσει», τόνισε ο Τέντρος στη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε με τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ από τη Μαδρίτη, μία ημέρα μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης απομάκρυνσης των επιβαινόντων στο κρουαζιερόπλοιο.

«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι βρισκόμαστε στην έναρξη μιας μεγαλύτερης επιδημίας, αλλά φυσικά η κατάσταση μπορεί να αλλάξει, και, με δεδομένη τη μακρά χρονική περίοδο επώασης του ιού, ενδέχεται να εμφανιστούν και άλλα κρούσματα τις επόμενες εβδομάδες», σημείωσε ο ίδιος.

Παράλληλα ο Τέντρος εξέφρασε «την ελπίδα» οι χώρες να ακολουθήσουν «τις συμβουλές και τις συστάσεις» του ΠΟΥ αναφορικά με τον χανταϊό. «Ο ΠΟΥ διαθέτει ξεκάθαρες οδηγίες», υπενθύμισε, προτού αναφερθεί «στο ζήτημα της εθνικής κυριαρχίας». «Δεν μπορούμε να αναγκάσουμε τις χώρες να εφαρμόσουν τα πρωτόκολλά μας. Μπορούμε μόνο να δώσουμε συμβουλές και συστάσεις», συνέχισε.

«Η σύσταση του ΠΟΥ» είναι οι επιβαίνοντες του Hondius που απομακρύνθηκαν από το κρουαζιερόπλοιο «να παρακολουθούνται ενεργά, σε καθορισμένο κέντρο καραντίνας ή στο σπίτι τους, επί 42 ημέρες από την τελευταία τους έκθεση (στον ιό), που ήταν στις 10 Μαΐου, γεγονός που μας φτάνει ως τις 21 Ιουνίου», διευκρίνισε ο Τέντρος. «Κατανοώ πλήρως ότι οι κάτοικοι της Τενερίφης ανησύχησαν από την αποβίβαση» των επιβαινόντων στο κρουαζιερόπλοιο, είπε ο ίδιος.

«Ο κίνδυνος είναι μικρός, τόσο για τον πληθυσμό της Τενερίφης όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, και όλες οι προσπάθειες που καταβάλλαμε την προηγούμενη εβδομάδα είχαν στόχο να διατηρήσουν (τον κίνδυνο) σε αυτό το επίπεδο», σημείωσε ο Τέντρος, τονίζοντας ότι ο ΠΟΥ λαμβάνει «πολύ σοβαρά υπόψη του την κατάσταση».

Από την πλευρά του ο Σάντσεθ χαιρέτισε μια επιτυχημένη επιχείρηση: «ο κόσμος δεν έχει ανάγκη περισσότερο εγωισμό, περισσότερο φόβο», είπε αναφερόμενος στις επιφυλάξεις κάποιων στην Ισπανία, κυρίως στα Κανάρια Νησιά, να δεχθούν το πλοίο προκειμένου να απομακρυνθούν από αυτό επιβάτες και πλήρωμα.

«Τις τελευταίες ημέρες ακούσαμε πολλούς αξιωματούχους να διερωτώνται για ποιο λόγο (…) το Πράσινο Ακρωτήρι δεν υποδέχεται την επιχείρηση», σημείωσε ο Σάντσεθ, χωρίς να αναφερθεί συγκεκριμένα στον επικεφαλής της κυβέρνησης των Κανάριων Νησιών. «Αλλά για εμάς ήταν ξεκάθαρο ότι δεν ήταν αυτό το ζήτημα, το πραγματικό ζήτημα ήταν άλλο (…) γιατί να μην βοηθήσουμε αυτούς που έχουν ανάγκη, αν διαθέτουμε τα μέσα», πρόσθεσε.

Το MV Hondius αναχώρησε χθες από το λιμάνι της Τενερίφης και αναμένεται να φτάσει την Κυριακή στο Ρότερνταμ. Στο μεταξύ ο Ισπανός επιβάτης του κρουαζιερόπλοιου που έφτασε την Κυριακή στη Μαδρίτη όπου βρέθηκε θετικός στον χανταϊό εμφανίζει πλέον συμπτώματα – πυρετό και δύσπνοια—αλλά παραμένει σε σταθερή κατάσταση, ανακοίνωσε σήμερα το ισπανικό υπουργείο Υγείας.

Ο ασθενής αυτός, του οποίου δεν έχει ανακοινωθεί η ηλικία, παραμένει σε καραντίνα σε στρατιωτικό νοσοκομείο της Μαδρίτης, όπως και άλλοι 13 Ισπανοί που απομακρύνθηκαν από το Hondius. Όλοι τους υποβλήθηκαν σε διαγνωστικό τεστ και μόνο ένας βρέθηκε θετικός.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Το νοσηλευτικό προσωπικό αποτελεί βασικό πυλώνα του συστήματος υγείας και η προσφορά του είναι ανεκτίμητη. Ωστόσο, για να μπορέσει το ΕΣΥ να σταθεί ισχυρό και βιώσιμο, απαιτείται ουσιαστική στήριξη των ανθρώπων που το υπηρετούν», τονίζει ο κ. Πατούλης.

Προσθέτει ότι η πολιτεία οφείλει να προχωρήσει άμεσα στη λήψη ουσιαστικών μέτρων, δίνοντας ισχυρά κίνητρα για τη στελέχωση των δημόσιων δομών υγείας με υγειονομικό προσωπικό. «Καλύτερες οικονομικές απολαβές, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, επαρκής στελέχωση και επαγγελματική προοπτική αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για να παραμείνουν οι νέοι επιστήμονες στη χώρα μας και να στηριχθεί το δημόσιο σύστημα υγείας». Καταλήγει ότι ο ΙΣΑ «θα συνεχίσει να αγωνίζεται για ένα ισχυρό ΕΣΥ, με ανθρώπινες συνθήκες εργασίας και αξιοπρέπεια για όλους τους λειτουργούς της υγείας».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νοσηλευτών, η διεθνής υγειονομική κοινότητα αποτίει φόρο τιμής στους επαγγελματίες που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της φροντίδας, στηρίζοντας ασθενείς, οικογένειες και συστήματα υγείας. Το φετινό μήνυμα του Διεθνούς Συμβουλίου Νοσηλευτών υπογραμμίζει ότι η ενδυνάμωση των νοσηλευτών δεν αποτελεί μόνο αναγνώριση του έργου τους, αλλά αναγκαία επένδυση για ένα ασφαλέστερο και πιο ανθρώπινο μέλλον στην υγεία.

Ο Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρει ότι για το 2026, το σύνθημα «Our Nurses, Our Future, Empowered Nurses Save Lives» αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των νοσηλευτών στη διαμόρφωση βιώσιμων και ανθεκτικών συστημάτων υγείας. Η έμφαση δίνεται στην ανάγκη ενίσχυσης του νοσηλευτικού δυναμικού, όχι μόνο ως πυλώνα φροντίδας, αλλά και ως βασικού παράγοντα κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων προκλήσεων, οι νοσηλευτές καλούνται να ανταποκριθούν σε σύνθετες απαιτήσεις, συχνά υπό συνθήκες υποστελέχωσης και αυξημένης επαγγελματικής πίεσης».

«Η διεθνής βιβλιογραφία καταδεικνύει ότι η επένδυση στην ευημερία και την υποστήριξη των νοσηλευτών συνδέεται άμεσα με τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας και την ασφάλεια των ασθενών. Ο ρόλος των νοσηλευτών είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την καταγραφή ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων δεδομένου ότι έχουν πολύ στενή παρακολούθηση των ασθενών. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, η συμμετοχή εξειδικευμένων νοσηλευτών σε κλινικές μελέτες είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιοπιστία των μελετών», σημειώνει ο κ. Δημόπουλος.

Οι διεθνείς οργανισμοί και οι φορείς υγείας καλούν τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε ουσιαστικές παρεμβάσεις, με στόχο τη δημιουργία ασφαλών και υποστηρικτικών εργασιακών περιβαλλόντων, την ενίσχυση της εκπαίδευσης και τη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. «Η αντιμετώπιση των αιτιών που οδηγούν σε επαγγελματική εξουθένωση και απομάκρυνση από το επάγγελμα αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα», τονίζει ο καθηγητής.

«Τιμώντας το έργο των νοσηλευτών, συνεχίζουμε να αντλούμε έμπνευση από την παρακαταθήκη της Florence Nightingale, η οποία ενέπνευσε και συνεχίζει να εμπνέει χιλιάδες νοσηλευτές να συνεχίζουν το έργο της Νοσηλευτικής, διατηρώντας ζωντανές τις αξίες της φροντίδας, της επιστημονικής γνώσης και της ανθρωπιάς. Η ενδυνάμωση των νοσηλευτών σήμερα αποτελεί επένδυση στο μέλλον της υγείας για όλους τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο», καταλήγει ο κ. Δημόπουλος.

Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος (ΠΙΣ)

Την Παγκόσμια Ημέρα Νοσηλευτών τιμά ο ΠΙΣ, αναγνωρίζοντας την ανυπολόγιστη συνεισφορά του νοσηλευτή στο σύστημα υγείας.

«Ο ΠΙΣ αναγνωρίζει το μεγάλο βάρος που σηκώνουν στις πλάτες τους οι νοσηλευτές τόσο στο ΕΣΥ όσο και στον ιδιωτικό τομέα και στέκεται δίπλα τους αρωγός σε αιτήματα για στις εξοντωτικές βάρδιες, τους χαμηλούς μισθούς, αλλά και τα περιστατικά βίας -λεκτικής, ψυχολογικής και σωματικής- για τα οποία μάλιστα τούς συμπεριέλαβε στις καμπάνιες προηγούμενων ετών για τη “βία στη λευκή μπλούζα», επισημαίνει ο Σύλλογος, σε ανακοίνωσή του και προσθέτει:

«Ως άμεσοι συνεργάτες των ιατρών, οι νοσηλευτές της χώρας δίνουν καθημερινό αγώνα ώστε να παραμείνει η φροντίδα υγείας σε υψηλά επίπεδα προς όφελος των πολιτών. Είναι όμως γνωστό ότι οι κενές θέσεις στα νοσοκομεία όλης της χώρας δημιουργούν εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες εργασίας, με το αίτημα για μαζικές προσλήψεις να είναι πάγιο, όπως άλλωστε και για τους γιατρούς».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ωστόσο, νέα ερευνητικά δεδομένα έρχονται να φωτίσουν μια πολύ πιο ανησυχητική διάσταση του προβλήματος: την πιθανή σχέση της μακροχρόνιας έκθεσης στον καπνό από πυρκαγιές με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο Ετήσιο Συνέδριο του American Association for Cancer Research (AACR) 2026 και δείχνουν ότι η έκθεση σε καπνό από πυρκαγιές σχετίστηκε με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του μαστού, της ουροδόχου κύστης, καθώς και για καρκίνους του αίματος. Αντίθετα, για τον καρκίνο των ωοθηκών και το μελάνωμα δεν προέκυψε στατιστικά σημαντική συσχέτιση.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας-Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι η μελέτη βασίστηκε στην ανάλυση δεδομένων από τη μεγάλη αμερικανική PLCO Cancer Screening Trial, μια πολυετή ερευνητική προσπάθεια που παρακολουθεί την εμφάνιση καρκίνου σε ενήλικες από διάφορες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην παρούσα ανάλυση, οι ερευνητές εξέτασαν 91.460 συμμετέχοντες, οι οποίοι ήταν αξιολογήσιμοι ως προς την έκθεσή τους σε καπνό από πυρκαγιές. Οι επιστήμονες συνέδεσαν στοιχεία ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τις περιοχές κατοικίας των συμμετεχόντων με δορυφορικά δεδομένα που κατέγραφαν την παρουσία καπνού από πυρκαγιές από το 2006 και μετά.

Για να υπολογίσουν την έκθεση, οι ερευνητές εστίασαν σε τρεις βασικούς δείκτες: τα μικροσωματίδια PM2.5 που προέρχονται από καπνό πυρκαγιών, τον μαύρο άνθρακα και τον αριθμό ημερών, κατά τις οποίες η περιοχή κατοικίας κάθε συμμετέχοντα βρισκόταν κάτω από νέφη καπνού. Στη συνέχεια, κατέγραψαν την έκθεση σε μηνιαία βάση έως την πρώτη διάγνωση καρκίνου ή έως την τελευταία επαφή του συμμετέχοντα με τη μελέτη.

Το σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι συσχετίσεις που εντοπίστηκαν δεν αφορούσαν μόνο πολύ υψηλά επίπεδα έκθεσης. Ακόμη και σχετικά χαμηλά επίπεδα PM2.5 από καπνό πυρκαγιών, τέτοια που μπορεί να βιώνει ένα μεγάλο μέρος του γενικού πληθυσμού, ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Συγκεκριμένα, κάθε επιπλέον αύξηση κατά 1 μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο στο μέσο επίπεδο έκθεσης σε PM2.5 σε διάστημα 36 μηνών συνδέθηκε με 92% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, 131% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του παχέος εντέρου, 109% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού, 249% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο της ουροδόχου κύστης και 63% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνους του αίματος.

Ο καπνός των πυρκαγιών δεν φαίνεται να αποτελεί μόνο ένα παροδικό περιβαλλοντικό επεισόδιο, αλλά πιθανώς έναν παράγοντα με μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, αυτό δεν είναι παράλογο από βιολογική άποψη. Ο καπνός των πυρκαγιών περιέχει ένα ευρύ φάσμα τοξικών ουσιών, ανάμεσά τους και γνωστές καρκινογόνες ενώσεις, όπως οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Αν και η πρώτη επαφή αυτών των ουσιών γίνεται μέσω των πνευμόνων, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται εκεί. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι τοξικές ενώσεις μπορούν να επηρεάσουν και το αίμα, διασπείροντας καρκινογόνους παράγοντες σε ολόκληρο το σώμα, ενώ η ίδια η έκθεση στον καπνό προκαλεί φλεγμονή, μια κατάσταση που σχετίζεται με την καρκινογένεση.

Η έρευνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι οι δασικές πυρκαγιές γίνονται όλο και συχνότερες και πιο έντονες, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και παγκοσμίως. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι ο καπνός από τις πυρκαγιές έχει εξελιχθεί σε σημαντική πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ανατρέποντας μέρος της προόδου που είχε επιτευχθεί επί δεκαετίες στον έλεγχο της ρύπανσης του αέρα. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται μόνο για ένα περιβαλλοντικό ή κλιματικό πρόβλημα, αλλά και για μια αναδυόμενη πρόκληση δημόσιας υγείας.

Φυσικά, επειδή τα δορυφορικά δεδομένα για τον καπνό ήταν διαθέσιμα μόνο από το 2006 και μετά, δεν ήταν δυνατό να εξεταστεί ο ρόλος του καπνού στην έναρξη του καρκίνου, αφού πολλές φορές μεσολαβούν χρόνια ανάμεσα στην πρώτη βιολογική βλάβη και στη διάγνωση. Επιπλέον, η ανάλυση βασίστηκε στον τόπο κατοικίας των συμμετεχόντων, υποθέτοντας ότι βρίσκονταν στην ίδια περιοχή σε όλες τις περιόδους έκθεσης. Η μελέτη δεν μπορούσε επίσης να υπολογίσει πόσο χρόνο περνούσαν σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάζει το πραγματικό επίπεδο έκθεσης.

Συνοπτικά, ο καπνός από τις πυρκαγιές ίσως έχει πολύ βαθύτερες και πιο μακροχρόνιες συνέπειες από όσες πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Η ανάγκη για περαιτέρω έρευνα είναι δεδομένη, ιδιαίτερα ως προς τη χημική σύσταση του καπνού από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές και τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλεται καθώς ταξιδεύει στην ατμόσφαιρα. Όμως ήδη από τώρα, τα νέα αυτά δεδομένα ενισχύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη εγρήγορση, καλύτερη ενημέρωση του κοινού και σοβαρότερη αντιμετώπιση του ζητήματος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ