Στην έρευνα μελετήθηκαν περισσότερες από ένα εκατομμύριο κυήσεις στο Οντάριο του Καναδά, μέσω του μητρώου γεννήσεων «BORN Ontario». Το 53% των γυναικών παρουσίασε αύξηση βάρους μεγαλύτερη από τη συνιστώμενη, ενώ το 19% μικρότερη από τη συνιστώμενη. Επίσης, καταγράφηκαν περισσότερα από 15.000 περιστατικά σοβαρών επιπλοκών στις μητέρες πριν και κατά τη διάρκεια της γέννας, όπως σοβαρή προεκλαμψία, εκλαμψία ή σοβαρή αιμορραγία.

Διαπιστώθηκε ότι η υπερβολική αύξηση βάρους αύξησε τον κίνδυνο σε όλες τις κατηγορίες δείκτη μάζας σώματος. Επίσης, γυναίκες με προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως διαβήτη, άσθμα και υψηλή αρτηριακή πίεση, αντιμετώπισαν περίπου διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών κατά τη διάρκεια της κύησης, με τον κίνδυνο να αυξάνεται περαιτέρω όταν η αύξηση του βάρους βρισκόταν εκτός των συνιστώμενων ορίων.

Από την άλλη πλευρά βέβαια, εντοπίστηκε ότι η αύξηση βάρους κάτω από τα συνιστώμενα επίπεδα συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών για τις μητέρες σε ορισμένες ομάδες ανάλογα με τον δείκτη μάζας σώματος (γυναίκες με κανονικό βάρος ή υπέρβαρες) .

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/10.1001/jamanetworkopen.2026.40027

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ δρ. Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος – ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό JAMA, οι Jesse Burk-Rafel και Robert Wachter υποστηρίζουν ότι η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην κλινική πράξη καθιστά αναγκαία μια ουσιαστική αναθεώρηση του παραδοσιακού μοντέλου ιατρικής εκπαίδευσης.

Για περισσότερο από έναν αιώνα, η εκπαίδευση των γιατρών βασίζεται στην απόκτηση εκτεταμένων επιστημονικών γνώσεων και στην ανάπτυξη κλινικής εμπειρίας. Ωστόσο, η δυνατότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης να αναλύει πληροφορίες και να προτείνει διαγνωστικές ή θεραπευτικές προσεγγίσεις δημιουργεί τον κίνδυνο οι νέοι γιατροί να παρακάμπτουν τη διαδικασία συλλογισμού μέσα από την οποία αναπτύσσεται η ανεξάρτητη κλινική κρίση. Το φαινόμενο αυτό περιγράφεται ως never-skilling, δηλαδή η αδυναμία ανάπτυξης ουσιαστικών δεξιοτήτων λόγω πρόωρης εξάρτησης από την τεχνολογία. Οι συγγραφείς προτείνουν μια νέα εκπαιδευτική στρατηγική που βασίζεται σε τρεις άξονες.

Την ενίσχυση των δεξιοτήτων που αποκτούν μεγαλύτερη σημασία στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, την καλλιέργεια νέων ικανοτήτων και τον προσεκτικό περιορισμό εκπαιδευτικών απαιτήσεων που καθίστανται λιγότερο αναγκαίες. Κεντρική θέση εξακολουθεί να κατέχει η άμεση κλινική εξέταση. Η φυσική εξέταση, η παρατήρηση και η επικοινωνία με τον ασθενή παρέχουν πληροφορίες που ενδέχεται να απουσιάζουν από τον ηλεκτρονικό ιατρικό φάκελο ή να μην αναγνωρίζονται από έναν αλγόριθμο. Εξίσου σημαντική είναι η θεραπευτική συλλογιστική (management reasoning), δηλαδή η ικανότητα μετατροπής μιας διάγνωσης σε εξατομικευμένο θεραπευτικό σχέδιο, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα της νόσου, τις ιδιαίτερες ανάγκες και τις προτιμήσεις του ασθενούς.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ανάπτυξη της ικανότητας κριτικής εποπτείας της συλλογιστικής της Τεχνητής Νοημοσύνης (supervisory reasoning). Πρόκειται για την ικανότητα του γιατρού να αξιολογεί ανεξάρτητα τις διαγνωστικές και θεραπευτικές προτάσεις που παράγονται από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, να αναγνωρίζει πιθανές ανακρίβειες και να αποφασίζει πότε πρέπει να τις αποδεχθεί, να τις τροποποιήσει ή να αναζητήσει πρόσθετα κλινικά δεδομένα. Ο γιατρός του μέλλοντος δεν αρκεί να γνωρίζει πώς να χρησιμοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη. Πρέπει να διαθέτει την επιστημονική γνώση και την ανεξάρτητη κλινική κρίση που απαιτούνται για να αναγνωρίζει τους περιορισμούς και τα ενδεχόμενα σφάλματά της και να παρεμβαίνει όταν χρειάζεται.

Η διαδικασία αυτή προϋποθέτει δύο βασικές δεξιότητες: την κατάλληλα προσαρμοσμένη εμπιστοσύνη (calibrated trust), δηλαδή την ικανότητα του γιατρού να προσαρμόζει τον βαθμό εμπιστοσύνης στην Τεχνητή Νοημοσύνη ανάλογα με το εργαλείο, την κλινική εφαρμογή και τη σοβαρότητα των πιθανών συνεπειών, και τη μεταγνώση (metacognition), δηλαδή την ικανότητα να αναγνωρίζει, να αξιολογεί και να αναπροσαρμόζει τον δικό του τρόπο σκέψης και λήψης αποφάσεων. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να περιοριστεί τόσο η άκριτη αποδοχή των αλγοριθμικών προτάσεων όσο και η αδικαιολόγητη απόρριψη των δυνατοτήτων που προσφέρει η τεχνολογία. Παράλληλα, προτείνεται η στοχευμένη μείωση της εγκυκλοπαιδικής απομνημόνευσης, χωρίς υποβάθμιση των θεμελιωδών γνώσεων φυσιολογίας, παθοφυσιολογίας και φαρμακολογίας. Οι γνώσεις που απαιτούνται για επείγουσες κλινικές αποφάσεις πρέπει να παραμένουν άμεσα διαθέσιμες, ενώ άλλες πληροφορίες μπορούν να αναζητούνται με τη βοήθεια της τεχνολογίας.

Η αναμόρφωση της ιατρικής εκπαίδευσης προϋποθέτει συνεχή εξάσκηση τόσο με, όσο και χωρίς Τεχνητή Νοημοσύνη, προσομοιώσεις περιστατικών με ενσωματωμένα σφάλματα και νέες μεθόδους αξιολόγησης που θα διαχωρίζουν την προσωπική συμβολή του εκπαιδευόμενου από εκείνη του αλγορίθμου. Το κεντρικό μήνυμα της δημοσίευσης είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν υποκαθιστά την ιατρική κρίση, αλλά καθιστά ακόμη σημαντικότερη την καλλιέργειά της. Η πρόκληση δεν είναι απλώς να εκπαιδεύσουμε γιατρούς που χρησιμοποιούν αποτελεσματικά την τεχνολογία, αλλά επιστήμονες που διατηρούν την αυτονομία, την κριτική σκέψη και την ικανότητα να λαμβάνουν υπεύθυνες, εξατομικευμένες αποφάσεις, με επίκεντρο πάντοτε τον άνθρωπο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η δοκιμή που έγινε σε περισσότερους από 1.100 ασθενείς είναι η πρώτη που δείχνει ότι ο συνδυασμός ενός εμβολίου που βασίζεται με μεταλλάξεις μοναδικές για τον όγκο κάθε ασθενούς μαζί με ένα φάρμακο που βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να πολεμήσει τον καρκίνο, μπορεί να κρατήσει τη νόσο υπό έλεγχο. Το εμβόλιο δοκιμάστηκε μαζί με την πετυχημένη ανοσοθεραπεία της Merck, το Keytruda, που είναι ένα από τα φάρμακα με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στον κόσμο.

Moderna και  Merck ανακοίνωσαν τον Αύγουστο ότι η θεραπεία ήταν επιτυχής κατά τη δοκιμή, χωρίς να δώσουν περισσότερα στοιχεία. Τα αποτελέσματα, που βασίζονται σε δεδομένα ασθενών για τα πρώτα δύο έτη μετά τη θεραπεία, θα παρουσιαστούν το Σάββατο στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Ιατρικής Ογκολογίας στη Μαδρίτη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Νέα προοπτική στη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου δημιουργεί το daraxonrasib, το οποίο, σύμφωνα με τον Γρηγόρη Τσιώτο, επίκουρο καθηγητή Χειρουργικής της Mayo Clinic και πρόεδρο του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος, έδειξε σημαντικό όφελος στην επιβίωση ασθενών που είχαν ήδη υποβληθεί σε προηγούμενες θεραπείες. Όπως αναφέρει ο ίδιος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, μετά από πάρα πολλά χρόνια έρχεται μια νέα θεραπεία που δείχνει να έχει ουσιαστικά αποτελέσματα.

Το daraxonrasib έλαβε έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) στις 26 Αυγούστου 2026, ενώ στις 15 Οκτωβρίου η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) διατύπωσε θετική γνωμοδότηση για την ευρωπαϊκή αδειοδότησή του. Σύμφωνα με τον κ. Τσιώτο, έχουν ήδη εγκριθεί στην Ελλάδα αιτήματα ασθενών για πρόσβαση στη θεραπεία πριν από την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής διαδικασίας. Ο ίδιος αναφέρεται, επίσης, στις προοπτικές της νέας θεραπείας και στη διαδικασία πρόσβασης των ασθενών σε αυτήν στη χώρα μας.

Ακολουθεί η συνέντευξη του Γρηγόρη Τσιώτου στη δημοσιογράφο του ΑΠΕ-ΜΠΕ Έφη Φουσέκη

Ερ: Ποια είναι η σημασία της θετικής γνωμοδότησης του EMA για το daraxonrasib και τι αλλάζει στη θεραπευτική αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του παγκρέατος;

Απ: Το daraxonrasib είναι το πρώτο φάρμακο μετά από πάρα πολλά χρόνια που δείχνει να έχει ουσιαστικά αποτελέσματα στον καρκίνο του παγκρέατος. Μέχρι τώρα, τα παγκοσμίως εφαρμοζόμενα χημειοθεραπευτικά πρωτόκολλα ήταν μόνο δύο και η αποτελεσματικότητά τους, αν και πολύ καλύτερη από τα ακόμα παλαιότερα, ήταν περιορισμένη. Ακόμα χειρότερα, σε ασθενείς που είχαν ήδη εφαρμοστεί και τα δύο πρωτόκολλα και κατόπιν η νόσος επέμενε, δεν υπήρχε απολύτως καμία άλλη θεραπευτική επιλογή. Εδώ ακριβώς εισέρχεται το daraxonrasib.

Οι ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος  και μεταστάσεις δεν μπορούν να χειρουργηθούν και το μόνο όπλο είναι η χημειοθεραπεία, της οποίας όμως το όφελος διαρκεί λίγους μήνες. Στην φάση αυτή, όπου μόνο παρηγορητική θεραπεία εφαρμόζεται, έρχεται το  daraxonrasib που διπλασιάζει την επιβίωση. Για μία νόσο με τόσο κακή πρόγνωση όπως ο καρκίνος του παγκρέατος, ο διπλασιασμός της επιβίωσης είναι τεράστια πρόοδος. Μάλιστα οι τωρινές σκέψεις στα μεγάλα ογκολογικά κέντρα των ΗΠΑ είναι ότι αν χορηγηθεί το daraxonrasib νωρίτερα, σε πρωιμότερη φάση της νόσου (όχι μόνο δηλαδή σε ασθενείς τελικού σταδίου με μεταστάσεις), ίσως να είχαμε ακόμα καλύτερα αποτελέσματα.

Ερ: Ποια είναι τα βασικά αποτελέσματα των κλινικών μελετών και σε ποιο βαθμό η νέα θεραπεία μπορεί να βελτιώσει την επιβίωση των ασθενών;

Απ: Η βασική κλινική μελέτη που έδειξε την μεγάλη θετική επίδραση του daraxonrasib διεξήχθη σε πολλά ογκολογικά κέντρα των ΗΠΑ συγχρόνως (πολυκεντρική τυχαιοποιημένη μελέτη, άρα πολύ αξιόπιστη), ανακοινώθηκε επισήμως τον Μάϊο 2026 στο συνέδριο ASCO (American Society of Clinical Oncology) στο Chicago και δημοσιεύθηκε την 31 Μαΐου 2026 στο πιο σημαντικό ιατρικό περιοδικό του κόσμου, το New England Journal of Medicine. Στην μελέτη αυτή 248 ασθενείς με ΚΠ και μεταστάσεις που είχαν ήδη υποβληθεί σε κάθε εγκεκριμένη θεραπεία αλλά η νόσος επέμενε ή επιδεινωνόταν, έλαβαν daraxonrasib και συγκρίθηκαν με 252 ασθενείς με απολύτως ίδια χαρακτηριστικά που δεν το έλαβαν.

Εκείνοι που έλαβαν daraxonrasib έζησαν διπλάσιο χρόνο από εκείνους που δεν το έλαβαν (13.2 μήνες – 6.6 μήνες). Να σημειώσουμε ότι όλοι αυτοί οι ασθενείς ήταν εντελώς τελικού σταδίου, οπότε ο διπλασιασμός της επιβίωσης σε ένα τέτοιο σύνολο ήταν απολύτως απρόσμενος. Όταν έγινε η ανακοίνωση στο συνεδριακό κέντρο McCormick στο Chicago, όλο το ακροατήριο από 1.200 ειδικούς ογκολόγους σηκώθηκε όρθιο και χειροκροτούσε διότι ήταν η πρώτη φορά μετά από πάρα πολλά χρόνια που φάνηκε ουσιαστική πρόοδος στον ΚΠ, μία τόσο επιθετική νόσο.

Ερ: Πώς μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση ένας ασθενής στην Ελλάδα στο daraxonrasib πριν από την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αδειοδότησης; Ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει ο θεράπων ογκολόγος, για την έγκριση της εισαγωγής του φαρμάκου;

Απ: Η διαδικασία είναι πολύ συγκεκριμένη: ο υπεύθυνος θεράπων ογκολόγος συντάσσει πλήρη ηλεκτρονικό φάκελο, όπου περιγράφει τις θεραπείες που έχουν ήδη χορηγηθεί και την τρέχουσα ογκολογική κατάσταση του ασθενούς όπως φαίνεται σε πρόσφατη αξονική τομογραφία. Ο φάκελος υποβάλλεται στον ΕΟΠΥΥ, προωθείται ηλεκτρονικά σε τρεις ογκολόγους οι οποίοι αξιολογούν και εγκρίνουν την χορήγηση του φαρμάκου. Η έγκριση αποστέλλεται ηλεκτρονικά στον ΑΜΚΑ του ασθενή και κατόπιν το φάρμακο παραλαμβάνεται από το ΙΦΕΤ και χορηγείται στον ασθενή από τον ογκολόγο του.

Ερ:  Έχουν εγκριθεί αιτήματα Ελλήνων ασθενών για τη χορήγηση της νέας θεραπείας;

Απ: Ήδη έχουν εγκριθεί 9 ή 10 τέτοια αιτήματα. Πρέπει εμφατικά να σημειώσουμε ότι ή χώρα μας, αν δεν είναι ή πρώτη στην Ευρώπη, είναι σίγουρα μεταξύ των ελαχίστων ευρωπαϊκών χωρών στις οποίες το φάρμακο αυτό έχει εγκριθεί τόσο πρώιμα.

Ερ: Γιατί ο καρκίνος του παγκρέατος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της Ογκολογίας;

Απ: Για τρεις λόγους:

1. Είναι βιολογικά πολύ επιθετικός καρκίνος, πολύ πιο επιθετικός από τον καρκίνο του μαστού, ή του παχέος εντέρου για παράδειγμα.
2. Γίνεται καθυστερημένη διάγνωση, όταν ο ΚΠ είναι σε προχωρημένο στάδιο, διότι μερικές φορές προκαλεί συμπτώματα αργά και άλλες φορές τα συμπτώματα δεν αναγνωρίζονται από τον γενικό γιατρό ως σχετιζόμενα με ΚΠ, π.χ. επίμονος πόνος στην κοιλιά ή στην μέση, ανεξήγητη, ξαφνική εμφάνιση Διαβήτη, εμφάνιση λιπαρών κοπράνων, μείωση όρεξης, απώλεια βάρους.
3. Πολύ συχνά, την στιγμή που γίνεται η διάγνωση, ο ΚΠ έχει ήδη επεκταθεί σε πολύ κρίσιμες αρτηρίες και φλέβες μέσα και γύρω από το πάγκρεας και γι’ αυτό θεωρείται ανεγχείρητος. Είναι ακριβώς αυτό το σημείο όπου η κλινική μας έχει από το 2012 προσφέρει πάρα πολλά, μετατρέποντας αυτό που θεωρείται ανεγχείρητο σε εγχειρήσιμο. Αυτό το επιτυγχάνουμε με αφαίρεση και της εμπλεκόμενης φλέβας ή αρτηρίας μαζί με τον όγκο του παγκρέατος. Έχουμε επανειλημμένως από το 2019 δημοσιεύσει τα αποτελέσματά μας σε αμερικανικά και ευρωπαϊκά επιστημονικά περιοδικά και τα έχουμε παρουσιάσει σε πολλά αμερικανικά και παγκόσμια συνέδρια. Όπως έχουμε δημοσιεύσει, η μετατροπή αυτή του ανεγχείρητου σε εγχειρήσιμο τετραπλασιάζει την επιβίωση και έχουμε τώρα πολλούς ασθενείς που ζούν 6,7,8, ή και 12 χρόνια. Αυτό βέβαια έχει επιτευχθεί επειδή λειτουργούμε ως απολύτως εξειδικευμένη χειρουργική ομάδα και πλαισιωνόμαστε από κορυφαίους συναδέλφους κάθε ειδικότητας συναφούς με το πάγκρεας. Αυτή η πολύ στενή συνεργασία, ο μεγάλος αριθμός των εγχειρήσεων αφαίρεσης ΚΠ, η εφαρμογή όλων των νέων τεχνολογιών (ρομποτική χειρουργική), και τα δημοσιευμένα αποτελέσματα (τετραπλασιασμός της επιβίωσης) σε ασθενείς που θεωρούνταν ανεγχείρητοι είναι όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά που διεθνώς αναγνωρίζεται μία κλινική ως Κέντρο Αναφοράς για νόσους του παγκρέατος.

*Η φωτογραφία παραχωρήθηκε για χρήση από το ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Όπως επισημαίνει, η παιδική και εφηβική παχυσαρκία είναι χρόνια, πολυπαραγοντική νόσος, με επιπτώσεις στην υγεία που μπορεί να εμφανιστούν από τη σχολική ηλικία.

Τι δείχνουν τα νεότερα στοιχεία για την Ελλάδα

Περίπου 37% των παιδιών ηλικίας 7 ετών στην Ελλάδα εμφάνιζε αυξημένο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία και περίπου 18% παχυσαρκία, σύμφωνα με το ενημερωτικό δελτίο του ΠΟΥ για τον έκτο γύρο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας COSI, με δεδομένα της περιόδου 2022-2024. Τα αντίστοιχα συνολικά ποσοστά στις συμμετέχουσες χώρες, για παιδιά 7-9 ετών, ήταν 25% και 11%.

Στην πανελλήνια έρευνα HBSC του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας (ΕΠΙΨΥ) το 2022, το 22,2% των μαθητών ηλικίας 11, 13 και 15 ετών κατατάχθηκε στην κατηγορία υπέρβαρου ή παχυσαρκίας, έναντι 19% το 2018. Η εκτίμηση βασίζεται στο βάρος και στο ύψος που ανέφεραν οι ίδιοι οι έφηβοι.

Σε πανελλαδική έρευνα γονέων που παρουσιάστηκε από το υπουργείο Υγείας και τη UNICEF το 2024, μόλις το 20,6% των εφήβων 15-17 ετών αναφέρθηκε ότι ασκείται καθημερινά για τουλάχιστον μία ώρα. Ο μέσος χρόνος μπροστά σε οθόνες για δραστηριότητες εκτός εκπαίδευσης έφθανε τις τρεις ώρες ημερησίως στους εφήβους.

Τα ποσοστά αφορούν διαφορετικές ηλικίες και μεθόδους καταγραφής και δεν συγκρίνονται απευθείας μεταξύ τους. Αναδεικνύουν, ωστόσο, την ανάγκη για παρεμβάσεις σε όλη τη διάρκεια της παιδικής και εφηβικής ηλικίας.

Οι επιπλοκές δεν περιμένουν την ενηλικίωση

– Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής εφιστά την προσοχή στις επιπτώσεις της παχυσαρκίας, οι οποίες μπορεί να εξελίσσονται ακόμη και χωρίς εμφανή συμπτώματα:

– Προδιαβήτης και σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2. Ο οργανισμός μπορεί να δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την ινσουλίνη, την ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο.

– Αυξημένη αρτηριακή πίεση και διαταραχές των λιπιδίων. Η καρδιά και τα αγγεία επιβαρύνονται από μικρή ηλικία.

– Λιπώδης νόσος του ήπατος. Η συσσώρευση λίπους στο συκώτι μπορεί να συνοδεύεται από φλεγμονή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προοδευτική βλάβη.

– Αποφρακτική υπνική άπνοια. Το έντονο ροχαλητό και οι παύσεις της αναπνοής στον ύπνο χρειάζονται αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν υπνηλία ή δυσκολίες συγκέντρωσης.

– Ορθοπαιδικά προβλήματα και μυοσκελετικός πόνος. Μπορούν να περιορίσουν την κίνηση, το παιχνίδι και τη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες.

– Διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών σε έφηβες.

«Οι παραπάνω επιπλοκές δεν εμφανίζονται σε κάθε παιδί. Η πιθανότητά τους, όμως, καθιστά αναγκαία την έγκαιρη κλινική αξιολόγηση. Μακροπρόθεσμα, η παχυσαρκία συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και ορισμένων καρκίνων στην ενήλικη ζωή όπως του ενδομητρίου, του μαστού, του παχέος εντέρου και ορθού, του οισοφάγου στομάχου, του ήπατος-ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, της χοληδόχου κύστης, του παγκρέατος, του νεφρού», τονίζει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής.

Η ψυχική επιβάρυνση χρειάζεται την ίδια προσοχή

Τα πειράγματα, ο σχολικός εκφοβισμός και οι διακρίσεις λόγω βάρους μπορούν να προκαλέσουν ντροπή, κοινωνική απομόνωση και επιδείνωση της σχέσης με το φαγητό. Ο στιγματισμός μπορεί ακόμη να απομακρύνει το παιδί από τη σωματική δραστηριότητα και την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Η Ένωση επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση χρειάζεται να στηρίζεται στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν κάθε οικογένεια. Η κληρονομικότητα, οι βιολογικοί μηχανισμοί της πείνας, ο ύπνος, το άγχος και οι συνθήκες διαβίωσης επηρεάζουν το βάρος. Η ενοχοποίηση του παιδιού ή των γονέων δυσκολεύει τη θεραπευτική συνεργασία.

Ο παιδίατρος ως σταθερό σημείο αναφοράς

Ο παιδίατρος παρακολουθεί την πορεία ανάπτυξης και μπορεί να αναγνωρίσει έγκαιρα μεταβολές που χρειάζονται παρέμβαση. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει τις καμπύλες βάρους, ύψους και Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), την αρτηριακή πίεση, το ιστορικό και την αναζήτηση συνοδών προβλημάτων. Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με την ηλικία, τη βαρύτητα και τα ευρήματα κάθε παιδιού.

Η θεραπεία χρειάζεται συγκεκριμένους στόχους και τακτική επανεκτίμηση. Σε ορισμένα παιδιά που αναπτύσσονται, κατάλληλος στόχος μπορεί να είναι η σταθεροποίηση του βάρους καθώς αυξάνεται το ύψος. Σε σοβαρή παχυσαρκία ή παρουσία επιπλοκών απαιτείται έγκαιρη συνεργασία με εξειδικευμένη ομάδα.

Πρακτικές αλλαγές με συμμετοχή όλης της οικογένειας

Νερό αντί ζαχαρούχων ποτών, τακτικά γεύματα, μεγαλύτερη ποικιλία θρεπτικών τροφίμων, οικογενειακό τραπέζι χωρίς οθόνες και επαρκής ύπνος αποτελούν βασικά σημεία παρέμβασης. Η κίνηση χρειάζεται να είναι ευχάριστη και προσαρμοσμένη στις δυνατότητες του παιδιού.

Για τις ηλικίες 5-17 ετών, ο ΠΟΥ συστήνει κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας ημερησίως μέσα στην εβδομάδα. Το περπάτημα, το ποδήλατο, ο χορός και το ενεργό παιχνίδι μπορούν να συμβάλουν σε αυτόν τον στόχο.

Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να προστεθεί φαρμακευτική αγωγή, σύμφωνα με τις εγκεκριμένες ενδείξεις κάθε θεραπείας και με συστηματική παρακολούθηση. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αξιολόγηση για χειρουργική αντιμετώπιση από εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα.

Η θέση και η συμβολή της Ένωσης

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επιδιώκει να συμβάλει στην υπεύθυνη ενημέρωση των γονέων, στην ενίσχυση της πρόληψης και στην έγκαιρη πρόσβαση σε επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα. Αναδεικνύει τη σημασία της σταθερής σχέσης παιδιάτρου και οικογένειας για την αναγνώριση των δυσκολιών, τον σχεδιασμό εφαρμόσιμων αλλαγών και τη συνέχεια της θεραπείας.

Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη συνεργασίας της Πολιτείας, των σχολείων και των επαγγελματιών υγείας. Η πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή, ασφαλείς χώρους άσκησης και κατάλληλες υπηρεσίες υγείας πρέπει να διασφαλίζεται για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειάς του.

«Η έγκαιρη φροντίδα μπορεί να προλάβει επιπλοκές και να βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα του παιδιού. Η οικογένεια χρειάζεται ενημέρωση, υποστήριξη και ένα σταθερό θεραπευτικό σχέδιο με επίκεντρο την υγεία και την ανάπτυξή του», καταλήγει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι ερευνητές, με επικεφαλής το ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον «Institute for Health Metrics and Evaluation» (IHME), εξέτασαν τα περιστατικά ιλαράς, τους θανάτους και τα κενά στον εμβολιασμό παιδιών κάτω των πέντε ετών σε 204 χώρες και επικράτειες κατά την περίοδο 2019-2023.

Όπως υπολόγισαν, 15,6 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών νόσησαν από ιλαρά το 2023, αριθμός αυξημένος σε σχέση με τα 11,1 εκατομμύρια του 2019. Πρόκειται για οπισθοδρόμηση, την ώρα που κατά την περίοδο μεταξύ 1990 και 2019 καταγράφηκε μείωση των κρουσμάτων ιλαράς κατά σχεδόν 80% παγκοσμίως. Επίσης, οι εκτιμώμενοι θάνατοι αυξήθηκαν από περίπου 105.000 το 2019 σε 118.000 το 2023.

Την ίδια ώρα, η παγκόσμια εμβολιαστική κάλυψη με την πρώτη δόση κατά της ιλαράς παρέμεινε χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2019 φτάνοντας το 81% το 2023 έναντι 83,6% το 2019, με σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ περιοχών. Εκτιμάται ότι 23,7 εκατομμύρια βρέφη δεν έλαβαν την πρώτη δόση του εμβολίου κατά της ιλαράς το 2023, δηλαδή περίπου 1,7 εκατομμύρια παιδιά περισσότερα σε σχέση με το 2019. Περίπου τα μισά από αυτά βρίσκονταν στην υποσαχάρια Αφρική και περίπου το 20% στη νότια Ασία. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι πρόσφατες εξάρσεις στις ΗΠΑ δείχνουν ότι η ιλαρά μπορεί να επανεμφανιστεί σε χώρες υψηλού εισοδήματος, όπου δημιουργούνται κενά στην ανοσία.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση: https://www.nature.com/articles/s41591-026-04661-7

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ. Κουζινοπούλου

Ειδικότερα στην έκθεση αναφέρονται τα εξής:

Γριπώδης συνδρομή – ILI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις κινείται σε χαμηλά επίπεδα, παρουσιάζοντας ανοδική τάση.

Σοβαρή Οξεία Λοίμωξη Αναπνευστικού – SARI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων SARI ανά 1.000 εισαγωγές κινείται σταθερά σε χαμηλά επίπεδα, με μικρές εβδομαδιαίες αυξομειώσεις. Την τελευταία εβδομάδα παρουσίασε μικρή αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Ιός SARS-CoV-2 – λοίμωξη COVID-19

Η θετικότητα που προκύπτει από το σύνολο των SARS-CoV-2 διαγνωστικών ελέγχων στην επικράτεια παρουσιάζει ανοδική τάση, όπως και οι νέες εισαγωγές.

Κατά την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 114 νέες εισαγωγές COVID-19 (αριθμός εισαγωγών κατά την προηγούμενη εβδομάδα: Ν=95). Δεν καταγράφηκε νέα διασωλήνωση, ούτε νέος θάνατος.

Ιός της γρίπης

Η θετικότητα για γρίπη στην κοινότητα (όπως εκτιμάται από το δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ), σημείωσε πτώση, υποχωρώντας κάτω από το 10% (επιδημικό κατώφλι που σηματοδοτεί την εποχική δραστηριότητα της γρίπης). Στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας (όπως εκτιμάται από το δίκτυο επιτήρησης SARI) η θετικότητα κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα.

Οι νέες εισαγωγές παρουσιάζουν ανοδική τάση. Την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 52 νέες εισαγωγές γρίπης, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα (Ν=27). Καταγράφηκαν δύο νέα σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ, ενώ δεν καταγράφηκε νέος θάνατος από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Συνολικά, από την αρχή επιτήρησης της γρίπης έως και 18 Οκτωβρίου 2026, μεταξύ 247 δειγμάτων, ανευρέθηκαν 14 θετικά δείγματα για ιούς γρίπης, όλα τύπου Α.

Από τα 12 στελέχη τύπου Α που υποτυποποιήθηκαν, 11 (92%) ανήκαν στον υπότυπο Α(Η1)pdm09 και ένα (8%) στον υπότυπο Α(Η3).

Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός – RSV

Η θετικότητα τόσο στην κοινότητα (δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ) όσο και στο δίκτυο επιτήρησης SARI κυμαίνεται σταθερά σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Την τελευταία εβδομάδα δεν ανευρέθηκαν θετικά για RSV δείγματα από τις δειγματοληψίες της κοινότητας, ούτε από τις δειγματοληψίες του δικτύου επιτήρησης SARI.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ειδικότερα, στον υπό έκδοση κατάλογο περιλαμβάνονται:

• 112 νέα γενόσημα φάρμακα, τα οποία διευρύνουν τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές και ενισχύουν τον ανταγωνισμό στη φαρμακευτική αγορά.
• 54 νέα φάρμακα, προσφέροντας πρόσθετες δυνατότητες φαρμακευτικής αντιμετώπισης.
• 31 νέα γενόσημα φάρμακα του ν. 3816/2010, τα οποία εντάσσονται στις ειδικές κατηγορίες φαρμάκων για σοβαρές παθήσεις.
• 38 νέα φάρμακα του ν. 3816/2010, ενισχύοντας περαιτέρω τις θεραπευτικές δυνατότητες για ασθενείς με σοβαρά νοσήματα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην κάλυψη των αναγκών ασθενών με σοβαρές παθήσεις, καθώς και στη διασφάλιση περισσότερων επιλογών για την κατάλληλη φαρμακευτική τους αγωγή.

«Η επικείμενη επικαιροποίηση του Καταλόγου Αποζημιούμενων Φαρμάκων αποτελεί ουσιαστική παρέμβαση για τη βελτίωση της φαρμακευτικής περίθαλψης. Η προσθήκη νέων γενοσήμων δημιουργεί προϋποθέσεις για την ενίσχυση του ανταγωνισμού και την ορθολογικότερη διαχείριση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ενώ η ένταξη νέων μη γενόσημων φαρμάκων εμπλουτίζει το φάσμα των διαθέσιμων θεραπειών», αναφέρει το υπουργείο Υγείας. Προσθέτει ότι με επίκεντρο τον ασθενή συνεχίζει την υλοποίηση μιας φαρμακευτικής πολιτικής που συνδυάζει την ισότιμη πρόσβαση στις αναγκαίες θεραπείες με την αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.

«Η συνεχής ανανέωση του Καταλόγου Αποζημιούμενων Φαρμάκων εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια αναβάθμισης των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, με σταθερό στόχο την ουσιαστική ανταπόκριση στις ανάγκες των πολιτών και τη διασφάλιση της ποιότητας της φαρμακευτικής περίθαλψης», καταλήγει το υπουργείο Υγείας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα») της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, δρ. Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος – ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι μία νέα προσέγγιση επιχειρεί να αλλάξει αυτήν την πραγματικότητα, αξιοποιώντας εξετάσεις αίματος που μπορούν να ανιχνεύουν ταυτόχρονα πολλαπλούς τύπους καρκίνου, γνωστές ως Multicancer Early Detection (MCED).

Σημαντικά δεδομένα για την κλινική αξία αυτής της τεχνολογίας προκύπτουν από τη μελέτη NHS-Galleri, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό New England Journal of Medicine προσφάτως. Πρόκειται για μία μεγάλη, τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στην Αγγλία, με τη συμμετοχή 142.250 ατόμων ηλικίας 50 έως 77 ετών. Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν σε δύο ομάδες: Η πρώτη υποβλήθηκε στην εξέταση Galleri επιπλέον του καθιερωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου, ενώ η δεύτερη ακολούθησε τη συνήθη πρακτική. Πραγματοποιήθηκαν τρεις ετήσιοι κύκλοι αιμοληψίας.

Η εξέταση βασίζεται στην ανάλυση του κυκλοφορούντος ελεύθερου DNA (cell-free DNA, cfDNA), αναγνωρίζοντας χαρακτηριστικά πρότυπα μεθυλίωσης που σχετίζονται με την παρουσία καρκίνου. Αυτή η τεχνολογία επιτρέπει την ανίχνευση ενός πιθανού καρκινικού σήματος και την πρόβλεψη του οργάνου προέλευσης, κατευθύνοντας τον περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο.

Βασικός στόχος της μελέτης ήταν να διαπιστωθεί εάν η προσθήκη της εξέτασης μπορούσε να μειώσει τις διαγνώσεις καρκίνου σε προχωρημένο στάδιο ΙΙΙ ή IV, σε 12 προκαθορισμένες κατηγορίες κακοηθειών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν οι καρκίνοι του πνεύμονα, του παγκρέατος, των ωοθηκών και του παχέος εντέρου.

«Τα αποτελέσματα δεν ανέδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά στο πρωτεύον καταληκτικό σημείο. Συγκεκριμένα, διαγνώστηκαν 706 περιστατικά καρκίνου σταδίου ΙΙΙ ή IV στην ομάδα της εξέτασης, έναντι 688 στην ομάδα ελέγχου. Ωστόσο, παρατηρήθηκαν λιγότερες διαγνώσεις μεταστατικού καρκίνου σταδίου IV, με σχετική μείωση της επίπτωσης κατά 14%. Επιπλέον, στην ομάδα της εξέτασης καταγράφηκαν περισσότερες διαγνώσεις καρκίνου σταδίου Ι ή ΙΙ, ενώ οι διαγνώσεις έπειτα από επείγουσα προσέλευση στο νοσοκομείο ήταν μειωμένες κατά 21,3%», επισημαίνουν οι ειδικοί.

Όπως σημειώνουν, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, ότι μεταξύ των συμμετεχόντων με θετικό αποτέλεσμα στην εξέταση περίπου το 52%, τελικά, διαγνώστηκε με καρκίνο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εξέταση προέβλεψε σωστά το πιθανότερο όργανο προέλευσης στο 87%.

Οι γιατροί προσθέτουν ότι τα ευρήματα υποδηλώνουν πως η ανίχνευση καρκίνου μέσω του κυκλοφορούντος ελεύθερου DNA ενδέχεται να συμβάλει στην πρωιμότερη διάγνωση, περιορίζοντας ενδεχομένως τις περιπτώσεις στις οποίες ο καρκίνος διαγιγνώσκεται όταν η νόσος ήδη έχει εξαπλωθεί σε απομακρυσμένα όργανα. Ωστόσο, η μείωση των διαγνώσεων σταδίου IV αποτελεί δευτερεύον εύρημα και δεν τεκμηριώνει ακόμη οριστικό κλινικό όφελος.

Η διάρκεια παρακολούθησης ήταν σχετικά περιορισμένη για μία μελέτη προσυμπτωματικού ελέγχου. Η περαιτέρω παρακολούθηση των συμμετεχόντων θα επιτρέψει να αξιολογηθεί εάν οι διαφορές στη σταδιοποίηση μεταφράζονται σε ουσιαστική μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο.

Η πραγματική αξία μίας νέας μεθόδου προσυμπτωματικού ελέγχου δεν καθορίζεται μόνο από την ικανότητά της να ανιχνεύει περισσότερους καρκίνους, αλλά από το εάν μπορεί να μειώσει τις προχωρημένες διαγνώσεις και, τελικά, τους θανάτους από τη νόσο, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, οι οποίοι συμπληρώνουν πως η μελέτη NHS-Galleri αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση, αναδεικνύοντας τις προοπτικές της μοριακής ανίχνευσης, αλλά και την ανάγκη περαιτέρω επιστημονικής τεκμηρίωσης πριν από την ευρεία εφαρμογή της στον πληθυσμιακό έλεγχο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ιατρική Ακριβείας έχει διευρύνει τις δυνατότητες της σύγχρονης ογκολογίας, επιτρέποντας την επιλογή θεραπείας με βάση τα ιδιαίτερα βιολογικά χαρακτηριστικά κάθε όγκου. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσέγγιση έχουν οι βιοδείκτες, καθώς παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες για την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής. Η έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στις σχετικές εξετάσεις αποτελεί, επομένως, βασική προϋπόθεση ώστε τα οφέλη της εξατομικευμένης θεραπείας να φτάνουν στην πράξη σε όλους τους ασθενείς.

Ωστόσο, η τροποποίηση του πίνακα επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ουσιαστικής και ισότιμης πρόσβασης των ασθενών στις εξετάσεις. Σχεδόν έναν χρόνο μετά τη δημοσίευση του ΦΕΚ Β΄ 5627/20.10.2025, με το οποίο προβλέφθηκε η τιμολόγηση νέων προβλεπτικών βιοδεικτών που εκκρεμούσαν από το 2014, παραμένει κρίσιμο το πέρασμα από τη θεσμική αναγνώριση στην εφαρμογή της αποζημίωσης και στην πραγματική πρόσβαση των ασθενών. Τις καθυστερήσεις έχουν επισημάνει επανειλημμένα η επιστημονική κοινότητα και οι Σύλλογοι Ασθενών, υπογραμμίζοντας ότι η επιλογή της θεραπείας προϋποθέτει την έγκαιρη διενέργεια των απαραίτητων εξετάσεων.

Σήμερα η ογκολογία διαθέτει περισσότερες θεραπευτικές επιλογές από ποτέ. Όμως καμία από αυτές δεν μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως χωρίς την κατάλληλη διαγνωστική πληροφορία. Για χιλιάδες ασθενείς, η πρόσβαση στον ενδεδειγμένο βιοδείκτη αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο βήμα προς την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας. Η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση ενός απαραίτητου βιοδείκτη μπορεί να μεταφραστεί σε καθυστέρηση στη λήψη μιας θεραπευτικής απόφασης.

Για τον ασθενή, επομένως, ο χρόνος που απαιτείται για να ολοκληρωθεί μια διοικητική ή αποζημιωτική διαδικασία δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε ένα χρονοδιάγραμμα. Η πρόσβαση στους βιοδείκτες αποτελεί πλέον αναπόσπαστο τμήμα της πρόσβασης στη σύγχρονη ογκολογική φροντίδα.

Η Ιατρική Ακριβείας βασίζεται στην εξατομίκευση της θεραπείας, με γνώμονα τα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς και της νόσου του. Για να εφαρμοστεί στην πράξη, απαιτείται οι διαγνωστικές εξετάσεις να είναι διαθέσιμες εγκαίρως και με ισότιμους όρους, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να επωφελούνται από τις θεραπευτικές εξελίξεις.

Οι βιοδείκτες δεν αποτελούν μια τεχνική ή διοικητική διαδικασία. Είναι απολύτως απαραίτητα κλινικά εργαλεία που καθορίζουν τις αποφάσεις των γιατρών, σε μια περίοδο όπου κάθε ημέρα έχει βαρύτητα για τον ασθενή και την οικογένειά του. Η επιστήμη έχει ήδη προχωρήσει. Σήμερα η πραγματική πρόκληση είναι η ταχεία και αποτελεσματική ενσωμάτωση των βιοδεικτών στην καθημερινή κλινική πρακτική, με έμφαση στην ποιότητα, στην ταχύτητα και στην πρόσβαση για όλους.

ΑΠΕ-ΜΠΕ