Η νέα επιστημονική ανακοίνωση συνοψίζει τα πιο πρόσφατα δεδομένα σχετικά με την επίδραση του καφέ με καφεΐνη στην υπέρταση, τη χοληστερόλη, τον διαβήτη τύπου 2, τη στεφανιαία νόσο, το εγκεφαλικό επεισόδιο, την καρδιακή ανεπάρκεια, την κολπική μαρμαρυγή και άλλες καρδιαγγειακές παθήσεις.

Με βάση τα αποτελέσματα των τελευταίων ερευνητικών μελετών που εξετάστηκαν, η κατανάλωση έως και 400 mg καφεΐνης ημερησίως (3-5 φλιτζάνια απλού μαύρου καφέ των 240 ml χωρίς σάκχαρα, γλυκαντικά, αρώματα ή πρόσθετα υλικά) θεωρείται ασφαλής για τους περισσότερους ενήλικες.

Η κατανάλωση καφέ χωρίς ζάχαρη, σιρόπι ή κρέμα συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής ανεπάρκειας και ορισμένων διαταραχών του καρδιακού ρυθμού. Τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση καφέ σχετίζεται με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής, αλλά και με αυξημένη συχνότητα πρόωρων κοιλιακών συσπάσεων (PVCs).

Βέβαια, επισημαίνεται ότι η τακτική κατανάλωση καφέ μπορεί να οδηγήσει κάποιους ανθρώπους στην ανάπτυξη ανοχής σε υψηλότερα επίπεδα καφεΐνης, ενώ άλλοι άνθρωποι εμφανίζουν έντονες επιδράσεις ακόμη και με μικρές ποσότητες. Βραχυπρόθεσμα, η καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει παροδική αύξηση της αρτηριακής πίεσης, του καρδιακού ρυθμού, του σακχάρου στο αίμα και της εγρήγορσης. Σε ορισμένα άτομα μπορεί επίσης να εμφανιστούν αίσθημα παλμών ή διαταραχές του ύπνου.

Όπως υπογραμμίζεται εξάλλου, η υψηλότερη πρόσληψη καφεΐνης, όπως αυτή που παρατηρείται στα ενεργειακά ποτά και ιδιαίτερα στα συμπυκνωμένα energy shots, ενδέχεται να έχει επιβλαβείς επιδράσεις στην καρδιά, όπως αυξημένο κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης και ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό.

Οι συγγραφείς της ανακοίνωσης σημειώνουν ότι η μελέτη των επιδράσεων της καφεΐνης στο καρδιαγγειακό σύστημα είναι δύσκολη. Στις περισσότερες έρευνες η κύρια πηγή καφεΐνης είναι ο καφές και οι παρατηρούμενες καρδιαγγειακές επιδράσεις μπορεί να οφείλονται σε άλλες ενώσεις του καφέ. Πειραματικές μελέτες υποδεικνύουν ότι ορισμένες από αυτές διαθέτουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, γεγονός που ίσως εξηγεί μέρος των ευεργετικών επιδράσεων του καφέ.

Παράλληλα, είναι δύσκολο να διαχωριστεί η επίδραση της καφεΐνης από εκείνη των συστατικών που συχνά προστίθενται στον καφέ, όπως ζάχαρη, σιρόπι, γάλα ή κρέμα. Μάλιστα, η προσθήκη ζάχαρης, αρωματικών σιροπιών, γάλακτος ή κρέμας ενδέχεται να περιορίζει τα πιθανά οφέλη του καφέ. Επιπλέον, οι περισσότερες διαθέσιμες μελέτες είναι μελέτες παρατήρησης που σημαίνει ότι δεν μπορούν να αποδείξουν σχέση αιτίας-αποτελέσματος.

Εκτός από τον καφέ, σημαντικές πηγές καφεΐνης αποτελούν το τσάι, η σοκολάτα, τα αναψυκτικά, τα ενεργειακά ποτά, καθώς και ορισμένα μη συνταγογραφούμενα ή συνταγογραφούμενα φάρμακα. Σημειώνεται ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα σχετικά με άλλα προϊόντα που περιέχουν καφεΐνη, προκειμένου να κατανοηθεί η περιεκτικότητα σε καφεΐνη και ο αντίκτυπος στην καρδιαγγειακή υγεία.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να αξιολογηθούν οι επιδράσεις διαφορετικών πηγών καφεΐνης, όπως το τσάι, τα αναψυκτικά, τα ενεργειακά ποτά και τα συμπληρώματα διατροφής. Τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν ότι το τσάι, όπως και ο καφές, συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής, καρδιακής ανεπάρκειας και εγκεφαλικού επεισοδίου. Αντίθετα, τα ενεργειακά ποτά, οι μπάρες και τα συμπληρώματα καφεΐνης συχνά περιέχουν πρόσθετα συστατικά που ενισχύουν την απορρόφηση της καφεΐνης, επιταχύνουν τη δράση της και ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η ΕΠΕ τονίζει ότι η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη λήψη προληπτικών μέτρων είναι καθοριστικής σημασίας για την προστασία της υγείας, ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού.

– Τι είναι ο καύσωνας;

Ο καύσωνας είναι η περίοδος του καλοκαιριού που η θερμοκρασία είναι πολύ υψηλότερη σε σχέση με τον μέσο όρο. Η ύπαρξη αυξημένων επιπέδων υγρασίας καθιστά τις υψηλές θερμοκρασίες πιο επικίνδυνες για τον οργανισμό μας.

– Ποια νοσήματα προκαλούνται από την έκθεση σε αυξημένες θερμοκρασίες στον καύσωνα;

Οι υψηλές θερμοκρασίες του καύσωνα προκαλούν, κυρίως, δύο παθήσεις: Την ηλίαση (θερμική εξάντληση) και τη θερμοπληξία. Ο οργανισμός μας, για να λειτουργεί σωστά, πρέπει να διατηρεί στο εσωτερικό του μία σταθερή θερμοκρασία. Σε περιπτώσεις που αυτή αυξάνεται, προσπαθεί να αποβάλει την περίσσεια θερμότητα κυρίως με τον ιδρώτα. Όταν, όμως, στο περιβάλλον υπάρχει υπερβολική ζέστη, αυτός ο μηχανισμός δεν επαρκεί για τη μείωση τη θερμοκρασίας του οργανισμού μας. Η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματός μας μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο και σε άλλα ζωτικά όργανα.

– Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Από την αυξημένη θερμοκρασία κινδυνεύουν περισσότερο οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και όσοι πάσχουν από χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα (όπως η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια). Κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν ακόμα και νεότεροι άνθρωποι όταν αθλούνται ή εκτελούν έντονες σωματικές εργασίες την περίοδο ενός καύσωνα, καταναλώνουν αλκοόλ, δεν προστατεύονται από τον ήλιο και δεν προσλαμβάνουν αρκετά υγρά.

– Πότε είναι αυξημένος ο κίνδυνος στον καύσωνα;

• Όταν υπάρχουν αυξημένα επίπεδα υγρασίας.
• Όταν αθλούμαστε ή εκτελούμε κάποια έντονη σωματική εργασία την περίοδο του καύσωνα.
• Με την κατανάλωση αλκοόλ
• Με τη χρήση φαρμάκων που προκαλούν απώλεια υγρών, π.χ. διουρητικών.
• Όταν δεν προσλαμβάνουμε αρκετά υγρά.
• Όταν υπάρχει παχυσαρκία.
• Όταν υπάρχουν καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα.

– Τι είναι η ηλίαση (θερμική εξάντληση) και τι η θερμοπληξία;

Η έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες του καύσωνα μπορεί να οδηγήσει από την ηλίαση στη θερμοπληξία. Κατά την ηλίαση η άνοδος της θερμοκρασίας του σώματος και η απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών οδηγεί στα παρακάτω συμπτώματα:

• Έντονη αδιαθεσία και αδυναμία
• Λιποθυμικές τάσεις – υπόταση
• Κεφαλαλγία, ζάλη
• Μυϊκές κράμπες
• Έντονη δίψα
• Εφίδρωση με πιθανώς κρύο δέρμα
• Ταχυκαρδία

Αν τα συμπτώματα της ηλίασης δεν αντιμετωπιστούν γρήγορα, τότε μπορεί να συμβεί θερμοπληξία στην οποία υπάρχει επιπλέον:

• Απώλεια συνείδησης-σύγχυση και αποπροσανατολισμός
• Μεγάλη αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος ( ≥40 to 41°C)

– Τρόποι προστασίας από τον καύσωνα

Ο καλύτερος τρόπος προστασίας από τον καύσωνα είναι η ενημέρωση και η εφαρμογή των παρακάτω οδηγιών:

• Αποφύγετε την έκθεση σε αυξημένες θερμοκρασίες (π.χ. εξωτερικοί χώροι ή ηλιοθεραπεία) και παραμείνετε σε δροσερά και κλιματιζόμενα μέρη.
• Αποφύγετε μέρη όπου επικρατεί συνωστισμός.
• Αναβάλλετε την εργασία ή την άσκηση σε εξωτερικούς χώρους.
• Μειώστε τις άσκοπες μετακινήσεις για εργασία ή αναψυχή.
• Φορέστε άνετα, ελαφριά, ανοιχτόχρωμα ρούχα και χρησιμοποιήστε καπέλο και γυαλιά ήλιου.
• Φροντίστε να είστε επαρκώς ενυδατωμένοι πριν την έξοδο από το σπίτι ή την εργασία και να πίνετε άφθονα υγρά (νερό και χυμούς φρούτων) όσο βρίσκεστε σε εξωτερικούς χώρους.
• Αποφύγετε το αλκοόλ και τα βαριά γεύματα.
• Φροντίστε η διατροφή σας να αποτελείται από ελαφρά και μικρά γεύματα, φρούτα και λαχανικά. Αποφύγετε τις λιπαρές τροφές.
• Εάν αισθανθείτε την παραμικρή αδιαθεσία αναζητήστε άμεσα έναν κλιματιζόμενο χώρο, πιείτε αρκετά υγρά και εάν είναι δυνατόν κάντε ένα χλιαρό ντους. Διαφορετικά τοποθετείστε υγρά επιθέματα στο κεφάλι και τον λαιμό.
• Εάν πάσχετε από χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα να είστε επιπλέον προσεκτικοί την περίοδο του καύσωνα και να ακολουθείτε πιστά τις οδηγίες του γιατρού σας. Συμβουλευτείτε τον για πιθανές επιπλέον ειδικές οδηγίες την περίοδο του καύσωνα.
• Προστατεύστε τα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους μετακινώντας τους σε δροσερούς και κλιματιζόμενους χώρους. Φροντίστε να υπάρχει επίβλεψή τους όσο διαρκεί το φαινόμενο του καύσωνα.
• Εάν γνωρίζετε ότι υπάρχουν ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι τους σε γειτονικά διαμερίσματα ή οικίες μεριμνήστε ώστε να υπάρχει επικοινωνία και να τους έχουν παρασχεθεί τα απαραίτητα μέτρα προστασίας για τον καύσωνα. Με το ενδιαφέρον σας μπορεί να σώσετε μια ζωή.

– Έχουν οι ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα επιπλέον κίνδυνο σε περίπτωση καύσωνα;

Οι ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα, όπως άσθμα και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, διατρέχουν επιπλέον κίνδυνο την περίοδο του καύσωνα. Για αυτόν τον λόγο θα πρέπει να ακολουθούν τις γενικές οδηγίες προστασίας, να λαμβάνουν την καθημερινή αγωγή τους και να τους έχουν δοθεί σαφείς οδηγίες σε περίπτωση που αναπτύξουν συμπτώματα όπως δύσπνοια και βήχα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Με την εφαρμογή αυτής της τεχνικής πραγματοποιήθηκε ολική υστερεκτομή μέσω μίας μόνο τομής τριών εκατοστών σε ασθενή με ενδομητρίωση, ινομυώματα και ατυπία σε προηγηθείσα βιοψία. Η 42χρονη ασθενής παρουσιάζει εξαιρετική μετεγχειρητική πορεία. Τα οφέλη της μεθόδου περιλαμβάνουν ταχύτερη ανάρρωση, ελαχιστοποίηση του πόνου και άριστο αισθητικό αποτέλεσμα, χωρίς κανέναν συμβιβασμό στην ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της επέμβασης», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος της Ελληνικής Ρομποτικής Γυναικολογικής Εταιρείας (HERGS), Ηλίας Τσάκος.

Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στις 16 Ιουνίου στην Αθήνα, στο Metropolitan Hospital, από τον διευθυντή της Α’ Γυναικολογικής Κλινικής του Metropolitan General και διευθυντή Ρομποτικής Χειρουργικής, δρ. Νικόλαο Πλεύρη, και τον διευθυντή της EmbryoClinic και διευθυντή του Τομέα Ρομποτικής Γυναικολογικής Χειρουργικής της Κλινικής «Άγιος Λουκάς», δρ. Ηλία Τσάκο, με την επιστημονική υποστήριξη του διευθυντή του Ρομποτικού Ουρολογικού Κέντρου και της Ουρολογικής Κλινικής του Metropolitan Hospital, δρ. Βασίλη Πουλάκη.

Όπως επισημαίνει ο κ. Τσάκος, η συγκεκριμένη επέμβαση αποτελεί σημαντικό βήμα για την εξέλιξη της ρομποτικής γυναικολογικής χειρουργικής στη χώρα μας. «Η επιτυχής διενέργεια αυτής της επέμβασης αποδεικνύει το υψηλό επίπεδο των ρομποτικών μας υποδομών και τη δύναμη της διεπιστημονικής μας ομάδας. Η ρομποτική χειρουργική DaVinci προσφέρει στις ασθενείς τα μέγιστα οφέλη της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας με απόλυτη ασφάλεια. Η επιτυχία αυτής της επέμβασης δεν αποτελεί μόνο ένα τεχνικό επίτευγμα, αλλά την απόδειξη ότι η επιστημονική εξειδίκευση, όταν συναντά την καινοτομία, μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στη φροντίδα της γυναίκας.

Με τη συνεχή εκπαίδευση, τη διεθνή δικτύωση και την αφοσίωση στην ιατρική ακριβείας, η ομάδα μας συνεχίζει να συμβάλλει στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων στη χειρουργική, όπου η τεχνολογία λειτουργεί ως σύμμαχος της ανθρώπινης υγείας και ποιότητας ζωής», σημειώνει ο κ. Τσάκος και προσθέτει ότι «η εξέλιξη της ρομποτικής χειρουργικής στην Ελλάδα καταγράφει μια νέα δυναμική τροχιά, καθώς η συνεργασία Ελλήνων επιστημόνων επιτρέπει τη μεταφορά τεχνογνωσίας υψηλού επιπέδου και ενισχύει τη θέση της χώρας στην εφαρμογή τεχνολογιών αιχμής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη».

Από την πλευρά του, ο δρ. Νικόλαος Πλεύρης σημειώνει ότι «η υιοθέτηση της τεχνολογίας Single-Port (Single-Site) στο Metropolitan Hospital αποτελεί μια στρατηγική επιλογή που υπηρετεί το όραμά μας για γυναικολογική φροντίδα υψηλών προδιαγραφών».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Όπως δηλώνει στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» η επίκουρη καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Σταυρούλα Πάσχου η πιθανή επίδραση των αγωνιστών των υποδοχέων GLP-1 και των νεότερων διπλών αγωνιστών GIP/GLP-1 στη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ αποτελεί ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα πεδία της σύγχρονης μεταβολικής και νευροβιολογικής έρευνας.  «Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα δεδομένα από προκλινικές μελέτες, μελέτες παρατήρησης και τις πρώτες κλινικές δοκιμές είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, καθώς αναφέρουν μείωση τόσο της επιθυμίας για αλκοόλ, όσο και της συνολικής κατανάλωσής του σε ορισμένους ασθενείς. Ωστόσο, τα στοιχεία παραμένουν ακόμη υπό διερεύνηση και δεν επαρκούν προς το παρόν για να υποστηρίξουν τη χρήση των φαρμακευτικών αυτών παρεμβάσεων ως καθιερωμένη θεραπεία της διαταραχής χρήσης αλκοόλ».

Ποιοι ωφελούνται περισσότερο

Όπως εξηγεί η κυρία Πάσχου τα στοιχεία προκύπτουν από συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας, που πρόσφατα ολοκλήρωσε η ερευνητική της Ομάδα στην Ενδοκρινολογική Μονάδα του Νοσοκομείου ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, και η οποία πρόκειται να δημοσιευθεί στο επιστημονικό περιοδικό «Therapeutics Advances in Psychopharmacology». «Η μελέτη μας αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη σύνθεση της υπάρχουσας γνώσης και φιλοδοξούμε να συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση του ρόλου συγκεκριμένων ορμονών στις εξαρτητικές συμπεριφορές και στις μελλοντικές θεραπευτικές προοπτικές των παρεμβάσεων αυτών». Υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών που φαίνεται να ωφελούνται περισσότερο ή είναι ακόμη νωρίς για τέτοια συμπεράσματα; «Φαίνεται ότι ωφελούνται περισσότερο αυτοί που έχουν αυτό που λέμε food noise, ή alcohol noise, δηλαδή αυτοί που έχουν έναν “θόρυβο” στο μυαλό τους και συνεχώς αναζητούν το τι θα φάνε, ή τι θα πιουν». Στο ερώτημα αν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα φάρμακα αυτά μπορεί να επηρεάζουν και άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές, όπως το κάπνισμα, η χρήση ουσιών κλπ η κ. Πάσχου αποκάλυψε ότι αυτό αποτελεί ήδη το επόμενο ερευνητικό βήμα της ομάδας της.

«Η έρευνα που δημοσιεύσαμε αφορά μόνο στο αλκοόλ. Αλλά τώρα είμαστε σε διαδικασία μελέτης και για άλλες ουσίες και πιστεύω ότι σύντομα θα είναι έτοιμη να την υποβάλουμε προς δημοσίευση και προς κρίση στη διεθνή επιστημονική κοινότητα».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι εφαρμογές της μπορούν να υποστηρίξουν στη διάγνωση του νοσήματος και στην αντιμετώπισή του, στην επικοινωνία του επαγγελματία με το κοινό, να εξηγήσει δύσκολες έννοιες με απλό τρόπο και να υποστηρίξει εκστρατείες ενημέρωσης.

Ωστόσο, η ίδια τεχνολογία εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους, καθώς μπορεί να μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για κάτι πολύ επικίνδυνο: την παραγωγή και διάδοση ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών για θέματα υγείας, με άμεσες συνέπειες για τη δημόσια υγεία, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου.

Αλλάζει το τοπίο της παραπληροφόρησης στην υγεία

Σύμφωνα με συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό BMC Public Health, η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει το τοπίο της παραπληροφόρησης στην υγεία, γιατί κάνει πιο εύκολη, πιο γρήγορη και πιο πειστική τη δημιουργία ψευδών ιστοριών.

«Ένα ψευδές κείμενο για μια θεραπεία, ένα εμβόλιο ή μια ασθένεια μπορεί πλέον να γραφτεί με ύφος “επιστημονικό”, να περιλαμβάνει ψεύτικες αναφορές, να φαίνεται καλοδομημένο και να μοιάζει αξιόπιστο. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, γιατί πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν αν ένα κείμενο έχει γραφτεί από άνθρωπο ή από AI, αλλά και αν οι πληροφορίες που περιέχει είναι σωστές», εξηγεί η κ. Ψαλτοπούλου.

Τονίζει ότι η ανασκόπηση δείχνει επίσης ότι τα υπάρχοντα συστήματα εντοπισμού τέτοιου περιεχομένου δεν είναι ακόμη αρκετά αξιόπιστα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι η ψευδής πληροφορία παράγεται εύκολα, αλλά και ότι μπορεί να εμφανιστεί με τη μορφή άρθρου, ανάρτησης, εικόνας ή ακόμη και βίντεο που δείχνει αληθοφανές.

Σύμφωνα με την ίδια, το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί, οι πληροφορίες δεν διαδίδονται πάντα επειδή είναι σωστές, αλλά επειδή προκαλούν φόβο, θυμό, εντύπωση ή αίσθηση επείγοντος.  Ένα ψευδές μήνυμα για την υγεία μπορεί να κοινοποιηθεί χιλιάδες φορές πριν προλάβει κάποιος ειδικός να το ελέγξει.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παράγει πολλές παραλλαγές του ίδιου ψευδούς ισχυρισμού, προσαρμοσμένες σε διαφορετικές ομάδες ανθρώπων: γονείς, ηλικιωμένους, άτομα με χρόνια νοσήματα ή ανθρώπους που ήδη δυσπιστούν απέναντι στους θεσμούς. Έτσι, η παραπληροφόρηση γίνεται πιο «προσωπική» και, γι’ αυτό, πιο πειστική. Ένα μήνυμα που απευθύνεται σε έναν νέο γονέα μπορεί να δίνει έμφαση στον φόβο για την ασφάλεια του παιδιού, ενώ ένα άλλο, προς ηλικιωμένους, μπορεί να εκμεταλλεύεται την αγωνία για παρενέργειες ή χρόνιες παθήσεις».

Χαρακτηριστικό πεδίο παραπληροφόρησης ο εμβολιασμός

Όπως αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο εμβολιασμός είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πεδία όπου η παραπληροφόρηση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.

«Τα εμβόλια έχουν συμβάλει στον έλεγχο ή ακόμη και στην εξάλειψη σοβαρών ασθενειών, όπως η ευλογιά, η πολιομυελίτιδα και η ιλαρά. Παρ’ όλα αυτά, οι ψευδείς ισχυρισμοί για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους συνεχίζουν να επηρεάζουν αποφάσεις. Όταν κάποιος διαβάζει επανειλημμένα ότι ένα εμβόλιο είναι “επικίνδυνο”, “πειραματικό” ή “κρύβει συμφέροντα”, μπορεί να αρχίσει να αμφιβάλλει, ακόμη κι αν οι ισχυρισμοί αυτοί δεν στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Η επανάληψη παίζει σημαντικό ρόλο: όσο πιο συχνά συναντάμε έναν ισχυρισμό, τόσο πιο οικείος και αληθοφανής μπορεί να μας φαίνεται. Αυτή η διστακτικότητα δεν επηρεάζει μόνο το άτομο, αλλά και την κοινότητα, γιατί μειώνει τη συλλογική προστασία» .

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει και μέρος της λύσης

Παρόλα αυτά, μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Vaccine δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι μόνο μέρος του προβλήματος, αλλά μπορεί να αποτελέσει και μέρος της λύσης.

Η μελέτη εξέτασε αν μηνύματα που δημιουργούνται με τη βοήθεια AI μπορούν να διορθώσουν λανθασμένες πεποιθήσεις για τα εμβόλια. Σε πείραμα με 1.435 ενήλικες στις ΗΠΑ, βρέθηκε ότι ορισμένα διορθωτικά μηνύματα που δημιουργήθηκαν από το ΑΙ μείωσαν τις λανθασμένες πεποιθήσεις, ειδικά όταν ήταν προσαρμοσμένα σε χαρακτηριστικά προσωπικότητας, όπως η εξωστρέφεια.

Αυτό σημαίνει ότι η σωστή ενημέρωση μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματική όταν λαμβάνει υπόψη το κοινό στο οποίο απευθύνεται. Ωστόσο, τα μηνύματα που στόχευαν άτομα με έντονες ψευδοεπιστημονικές πεποιθήσεις δεν ήταν πάντα αποτελεσματικά και σε κάποιες περιπτώσεις μπορούσαν να έχουν αντίθετο αποτέλεσμα, εξηγεί η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ.

«Αυτό μας δείχνει ότι ο τρόπος που επικοινωνούμε έχει μεγάλη σημασία. Ένα μήνυμα που ακούγεται επιθετικό, ειρωνικό ή περιφρονητικό μπορεί να κάνει έναν άνθρωπο να κλειστεί περισσότερο στις απόψεις του. Αντίθετα, ένα μήνυμα που αναγνωρίζει τις ανησυχίες του, μιλά με σεβασμό και εξηγεί καθαρά τα δεδομένα έχει περισσότερες πιθανότητες να βοηθήσει. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η δημόσια υγεία δεν χρειάζεται μόνο επιστημονική ακρίβεια, αλλά και επικοινωνιακή ευαισθησία. Οι άνθρωποι συχνά δεν απορρίπτουν τα εμβόλια επειδή “δεν θέλουν να μάθουν”, αλλά επειδή φοβούνται, μπερδεύονται ή δεν εμπιστεύονται τις πηγές πληροφόρησης», τονίζει η κ. Ψαλτοπούλου.

Καταλήγει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη, λοιπόν, είναι ένα ισχυρό εργαλείο. Μπορεί να πολλαπλασιάσει την παραπληροφόρηση, αλλά μπορεί και να συμβάλει στη σωστή ενημέρωση, αρκεί να χρησιμοποιείται με έλεγχο, διαφάνεια και ανθρώπινη επίβλεψη. «Στον χώρο της υγείας, και ιδιαίτερα στον εμβολιασμό, το ζητούμενο δεν είναι να φοβηθούμε την τεχνολογία, αλλά να τη χρησιμοποιήσουμε υπεύθυνα, με στόχο την προστασία της εμπιστοσύνης και της δημόσιας υγείας. Σίγουρα η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι συμπαραστάτης και όχι αντικαταστάτης του επαγγελματία υγείας, αφού δεν μπορεί να διενεργήσει την κλινική εξέταση, ούτε να συνταγογραφήσει και να υπογράψει για την φαρμακευτική ή άλλη αγωγή, αναλαμβάνοντας και την αντίστοιχη νομική ευθύνη».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Είναι γεγονός ότι η τοποθέτηση Η/Υ στους χώρους εργασίας γίνεται πρόχειρα με αποτέλεσμα διάφορες παράμετροι, όπως το εργασιακό περιβάλλον και η θέση του Η/Υ μέσα σε αυτό, ο τύπος της οθόνης, η θέση του χειριστή, η ψυχοσωματική του διάθεση, το ιατρικό οφθαλμολογικό του ιστορικό πολύ λίγο έως καθόλου λαμβάνονται υπ’ όψιν από τους διευθυντές, προϊσταμένους, εργοδότες και κυρίως από τους ίδιους τους χειριστές», εξηγεί ο Γιάννης Δατσέρης, χειρουργός οφθαλμίατρος, αντιπρόεδρος του Ελληνικού Κολλεγίου Οφθαλμολογίας.

Οι σημαντικότερες ενοχλήσεις

Τα οφθαλμικά ενοχλήματα, αναφέρει ο κ. Δατσέρης, διαφέρουν ως προς την ένταση από μια ελαφρά και μάλλον απροσδιόριστη αίσθηση ενόχλησης και οπτικής κόπωσης μέχρι σημαντικών συμπτωμάτων όπως κεφαλαλγία, δακρύρροια, τσούξιμο, κοκκίνισμα, θόλωση της όρασης, φωτοφοβία, ναυτία και αίσθημα βάρους στον βολβό, συμπτώματα που στο σύνολό τους χαρακτηρίζονται ως ασθενοπικά ενοχλήματα.

Τα αίτια αυτών των ενοχλημάτων πρέπει να αναζητηθούν στις παραπάνω παραμέτρους. Σχετικά με την κατάσταση της υγείας των οφθαλμών των χειριστών, ο κ. Δατσέρης εξηγεί ότι τα άτομα που παρουσιάζουν κάποιας μορφής ετεροφορία και ειδικά εξωφορία στην κοντινή απόσταση έχουν μεγάλες πιθανότητες να παρουσιάσουν ασθενοπικά ενοχλήματα.

Επίσης άτομα με αδυναμία σύγκλισης, με διαθλαστικές ανωμαλίες αδιόρθωτες ή κακά διορθωμένες (κυρίως υπερμετρωπία και αστιγματισμό) είναι πολύ πιθανό να παραπονεθούν για διάφορες μορφές ενοχλήσεων από τους οφθαλμούς.

Το περιβάλλον εργασίας επηρεάζει την υγεία των ματιών

Το εργασιακό περιβάλλον είναι ένας παράγοντας με σπουδαίο ρόλο στην παρουσία ή όχι ασθενοπικών ενοχλημάτων, ξηρή ατμόσφαιρα, μη ελεγχόμενη θερμοκρασία ελλιπής εξαερισμός, θόρυβος, κακή εργονομία και λάθος φωτισμός είναι παράμετροι με σημαντικό ποσοστό στην εμφάνιση των οφθαλμικών προβλημάτων, τονίζει ο κ. Δατσέρης.

«Ο τύπος της οθόνης, ο συνολικός χρόνος έκθεσης και η θέση της σε σχέση με το χειριστή σίγουρα θα πρέπει να τοποθετηθεί στις πρώτες θέσεις όσον αφορά το βαθμό σπουδαιότητας. Οθόνες μικρών διαστάσεων, που αντανακλούν το γύρω φωτισμό, που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 60cm και ψηλότερα σε σχέση με την διεύθυνση του βλέμματος προκαλούν αρκετά ενοχλήματα στους χειριστές τους».

Τι πρέπει να γίνει

Συνοπτικά προτείνεται μια σειρά μέτρων που ξεκινά από τον χειριστή και τελειώνει στο εργασιακό περιβάλλον.

Μια καλή οφθαλμολογική εξέταση είναι το πρώτο που πρέπει να γίνει ώστε οι διάφοροι ενοχοποιητικοί παράγοντες να επισημανθούν ή να αποκλεισθούν αντίστοιχα, το αποτέλεσμα δε της εξέτασης είναι σημαντικό γιατί θα ξεχωρίσει τα άτομα υψηλής επικινδυνότητας για ασθενοπικά ενοχλήματα.

Στο εργασιακό περιβάλλον πρέπει πρωταρχικά να γίνει μια καλή εργονομική μελέτη, ο φωτισμός του χώρου να είναι ανάλογος των διαστάσεων του δωματίου και να λαμβάνει υπ’ όψιν την ηλικία και οφθαλμολογική κατάσταση του χειριστή.

Προτιμότερο είναι να αποφεύγονται χώροι στους οποίους δεν υπάρχει εξωτερικός φωτισμός αντίθετα να προτιμούνται εκείνοι οι οποίοι διαθέτουν φυσικό φωτισμό στη μία τους μόνο πλευρά.

Αναγκαία είναι η απομάκρυνση πηγών φωτισμού που προκαλούν αντανακλάσεις στην οθόνη, ενώ καλό θα ήτανε να εργαζόμαστε σε μια απόσταση 60-80 cm από αυτή.

Ακόμη, προσοχή πρέπει να δείξουμε τόσο στο κάθισμα μας όσο και στην οθόνη, προκειμένου να βρίσκεται λίγο χαμηλότερα σε σχέση με τη διεύθυνση του βλέμματός μας.

Σημαντική είναι επίσης η επιλογή του τύπου της οθόνης. Προτιμότερες είναι η χαμηλής ακτινοβολίας, αντι-reflex, κινητές και ρυθμιζόμενες σε σχέση με το επίπεδο εργασίας, μεγέθους δε 15 ή 17 ιντσών.

Τέλος, η μείωση του υπάρχοντος θορύβου, η διατήρηση μια καθαρής ατμόσφαιρας και ιδανικής θερμοκρασίας στο εργασιακό περιβάλλον αποτελούν βασικά στοιχεία ώστε να μειωθούν οι εμφανίσεις ασθενοπικών ενοχλημάτων.

Συμπερασματικά λοιπόν η προσοχή όλων πρέπει να εστιάζεται τόσο στον χειριστή όσο και στα χαρακτηριστικά του Η/Υ και του περιβάλλοντος χώρου, ώστε να μειωθεί η εμφάνιση ασθενοπικών ενοχλημάτων και να αυξηθεί η απόδοση του εργαζομένου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Παρότι η έγκαιρη διάγνωση και οι σύγχρονες θεραπείες έχουν βελτιώσει σημαντικά την επιβίωση, η επιστημονική έρευνα στρέφεται πλέον όλο και περισσότερο στην πρόληψη και στους παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν. Εκτός από τη διατροφή, την άσκηση, την παχυσαρκία και το κάπνισμα, οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον και τον ρόλο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, του δομημένου περιβάλλοντος, ακόμη και των κοινωνικών ανισοτήτων, στην εμφάνιση της νόσου.Στην κατεύθυνση αυτή κινείται το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα ELISAH, (European Linkage of Initiative from Science to Action in Health) που υλοποιείται στο πλαίσιο του EU4Health, με τη συμμετοχή της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Ιατρικής Φυσικής, υπό την επιστημονική ευθύνη του καθηγητή Ιατρικής Φυσικής, αντιπρύτανη Έρευνας και Καινοτομίας Ευστάθιου Ευσταθόπουλου.

Στο έργο συμμετέχουν επιστημονικοί και υγειονομικοί φορείς από την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και την Ουκρανία, ενώ συντονιστής είναι το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου του Μιλάνου. Ο αντιπρύτανης σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Πρακτορείο Fm και στην Τάνια Μαντουβάλου μίλησε για τους στόχους του προγράμματος, τα πρώτα ευρήματα που αναμένονται, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες οι γυναίκες μπορούν να συμβάλουν στην έρευνα. Χαρτογράφηση όλων των παραγόντων κινδύνου Ο καθηγητής Ευστάθιος Ευσταθόπουλος εξήγησε ότι το πρόγραμμα ELISAH επιχειρεί να απαντήσει σε ένα ιδιαίτερα σημαντικό επιστημονικό ερώτημα: κατά πόσο ο τρόπος ζωής, το περιβάλλον και οι κοινωνικές συνθήκες επηρεάζουν όχι μόνο την εμφάνιση, αλλά και την εξέλιξη του καρκίνου του μαστού. «Στο πλαίσιο του έργου μελετώνται η διατροφή, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, η παχυσαρκία και η χρήση ηλεκτρονικών συσκευών ατμίσματος, αλλά και περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί παράγοντες, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι χώροι πρασίνου, το δομημένο περιβάλλον, ο δείκτης κοινωνικής αποστέρησης, οι ανισότητες στην υγεία και η πρόσβαση των γυναικών στην ενημέρωση και στις υπηρεσίες πρόληψης».

Τι ρόλο παίζει η γειτονιά που ζούμε; Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διερεύνηση του κατά πόσο η περιοχή στην οποία ζει μια γυναίκα, οι κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσει, οι συνθήκες εργασίας, ακόμη και το χρόνιο στρες μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι ερευνητές εξετάζουν εάν η ατμοσφαιρική ρύπανση, η έλλειψη χώρων πρασίνου, οι κοινωνικές ανισότητες ή η διαβίωση σε υποβαθμισμένες περιοχές με αυξημένη κοινωνική πίεση, μπορούν να λειτουργήσουν ως επιβαρυντικοί παράγοντες. Ωστόσο, ακόμη δεν υπάρχουν οριστικά συμπεράσματα, καθώς η επεξεργασία των δεδομένων βρίσκεται σε εξέλιξη. Το Φθινόπωρο τα πρώτα συμπεράσματα «Το πρόγραμμα ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια και ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026. Ήδη, έχει αρχίσει η στατιστική επεξεργασία των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί από μητρώα καρκίνου, ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων και ερωτηματολόγια γυναικών από διάφορες χώρες. Τα πρώτα επιστημονικά συμπεράσματα αναμένονται μετά τον Οκτώβριο, ενώ οι τελικές ανακοινώσεις θα παρουσιαστούν τον Δεκέμβριο». Η εφαρμογή που κάνει κάθε γυναίκα συμμέτοχο στην έρευνα Στο πλαίσιο του έργου έχει δημιουργηθεί ψηφιακή πλατφόρμα https://elisah.eu/be-involved και εφαρμογή για κινητές συσκευές, μέσω της οποίας μπορούν να συμμετέχουν τόσο γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού όσο και υγιείς γυναίκες.

Οι συμμετέχουσες δημιουργούν προσωπικό προφίλ, καταχωρώντας πληροφορίες για τη διατροφή, τη φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα, τις καθημερινές τους συνήθειες και το ιατρικό ιστορικό τους. Τα στοιχεία αυτά αξιοποιούνται αποκλειστικά για ερευνητικούς σκοπούς, ενώ παράλληλα οι χρήστριες αποκτούν πρόσβαση σε επιστημονικά τεκμηριωμένο εκπαιδευτικό υλικό και εξατομικευμένες συμβουλές πρόληψης». Όπως υπογραμμίζει ο κ. Ευσταθόπουλος, η συμμετοχή υγιών γυναικών είναι εξίσου σημαντική με εκείνη των ασθενών, καθώς μόνο μέσα από τη σύγκριση των δύο πληθυσμών μπορούν να εξαχθούν αξιόπιστα επιστημονικά συμπεράσματα. Πάνω από 90% η επιβίωση όταν η διάγνωση γίνει έγκαιρα Ο καθηγητής υπενθυμίζει ότι ο καρκίνος του μαστού παραμένει η συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες παγκοσμίως. «Ωστόσο, όταν η νόσος διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, τα ποσοστά επιβίωσης ξεπερνούν το 90%. Για τον λόγο αυτό η συστηματική μαστογραφία, η έγκαιρη διάγνωση, η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική σωματική άσκηση, η διατήρηση φυσιολογικού βάρους, η αποφυγή του καπνίσματος και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ αποτελούν τα σημαντικότερα μέσα πρόληψης». Στόχος, καλύτερες πολιτικές πρόληψης στην Ευρώπη Το έργο επικεντρώνεται στην καταγραφή των ανισοτήτων στην υγεία, ενώ οι παρεμβάσεις του στοχεύουν τόσο στον τρόπο ζωής, σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο.

«Οι παρεμβάσεις αφορούν στη χρήση καπνού και ηλεκτρονικών συσκευών ατμίσματος, τη σωματική αδράνεια, την ανθυγιεινή διατροφή, το υπερβολικό σωματικό βάρος και την παχυσαρκία, τη βλάβη που σχετίζεται με την κατανάλωση αλκοόλ, τους κινδύνους που συνδέονται με τα ενθέματα μαστού, την ατμοσφαιρική ρύπανση, καθώς και στοιχεία του δομημένου περιβάλλοντος, όπως οι χώροι πρασίνου και οι ποδηλατόδρομοι». Κλείνοντας, ο κ. Ευσταθόπουλος υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα ELISAH φιλοδοξεί να αφήσει μια ουσιαστική παρακαταθήκη στη δημόσια υγεία. «Τα αποτελέσματα της έρευνας αναμένεται να συμβάλουν στη διαμόρφωση αποτελεσματικότερων πολιτικών πρόληψης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία και στην καλύτερη ενημέρωση των γυναικών, ώστε όλο και περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού να προλαμβάνονται ή να διαγιγνώσκονται εγκαίρως».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το νέο Κοινωνικό Οδοντιατρείο παρέχει δωρεάν οδοντιατρική φροντίδα σε κοινωνικά και οικονομικά ευάλωτα παιδιά και ενήλικες και λειτουργεί στο πλαίσιο του Κοινωνικού Πολυϊατρείου των Γιατρών του Κόσμου στην πόλη, προσφέροντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο φροντίδας για όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Με αφορμή την έναρξη λειτουργίας της νέας δομής, ο πρόεδρος των Γιατρών του Κόσμου Ελλάδας, Νικήτας Κανάκης, δήλωσε:

«Τα χαμηλά επίπεδα οδοντιατρικής φροντίδας επηρεάζουν συνολικά την ποιότητα ζωής του ανθρώπου και οι ελλείψεις που σχετίζονται με τη στοματική υγεία είναι μεγάλες και συχνά αθέατες. Με το Κοινωνικό Οδοντιατρείο κάνουμε πράξη την κοινωνική οδοντιατρική ώστε η πρόληψη και η στοματική υγιεινή να είναι προσβάσιμες σε εκείνους που δεν θα είχαν διαφορετικά τη δυνατότητα να φροντίσουν τις ανάγκες τους. Η εμπειρία των Γιατρών του Κόσμου, αλλά και η δική μου ως οδοντιάτρου στο πεδίο, μας έχει δείξει ότι η στοματική υγεία κρύβει μια βαθιά κοινωνική ανισότητα: πολλά παιδιά μαθαίνουν από νωρίς να κρύβουν τον πόνο τους γιατί γνωρίζουν τις οικονομικές δυσκολίες της οικογένειάς τους. Και αυτή η σιωπή είναι ίσως η πιο σκληρή έκφραση της ανέχειας».

Ιδρυτικός δωρητής του Κοινωνικού Οδοντιατρείου των Γιατρών του Κόσμου στη Θεσσαλονίκη είναι η Ελληνική Πρωτοβουλία Αυστραλίας – The Hellenic Initiative (THI) Australia, επιβεβαιώνοντας εμπράκτως τη διαχρονική στήριξη της ελληνικής ομογένειας σε πρωτοβουλίες με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα και βαθύ ανθρώπινο αντίκτυπο.

Από τον Ιούνιο του 2026, η λειτουργία του Κοινωνικού Οδοντιατρείου εντάσσεται στο πλαίσιο του Προγράμματος «Κεντρική Μακεδονία» 2021-2027, με χρηματοδότηση από την Ελλάδα και την ΕΕ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Πρόκειται για την τρίτη σημαντικότερη επιδημία Έμπολα που έχει ποτέ καταγραφεί: κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών, εξαπλώνεται ταχύτερα σε σύγκριση με τις προηγούμενες επιδημίες», δήλωσε σε δημοσιογράφους στη Γενεύη (Ελβετία) ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους. Η επιδημία που κηρύχθηκε στα μέσα Μαΐου έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε 796 ανθρώπους, με τον αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων να ξεπερνούν τα 2.000 σε αυτήν τη χώρα.

«Έως σήμερα, 2.003 κρούσματα έχουν καταμετρηθεί, εκ των οποίων 796 θάνατοι. Συγκριτικά, η επιδημία του Έμπολα του 2018» στη ΛΔ Κονγκό «χρειάστηκε περισσότερους από 10 μήνες για να φθάσει στο όριο των 2.000 επιβεβαιωμένων κρουσμάτων», εξήγησε. Αυτή η επιδημία, η φονικότερη στη χώρα, είχε προκαλέσει σχεδόν 2.300 θανάτους για 3.500 καταγεγραμμένους ασθενείς το διάστημα 2018-2020.

Ο Τέντρος επισήμανε πως «η μεγαλύτερη ανησυχία» του ΠΟΥ έχει να κάνει με τη μετάδοση της νόσου στην επαρχία Ιτούρι (βορειοανατολικά στη ΛΔ Κονγκό), εστία αυτής της 17ης κατά σειράς επιδημίας όπου, σύμφωνα με τον ίδιο, «πάνω από το 80% των νέων κρουσμάτων έχει καταγραφεί εκτός των καταλόγων των γνωστών επαφών».

Αυτό «δείχνει πως αλυσίδες μετάδοσης συνεχίζουν να διαφεύγουν της επιτήρησης», υπογράμμισε, προσθέτοντας επίσης πως περίπου τα δύο τρίτα των θανάτων σημειώνονται μέσα στις κοινότητες, «σε άτομα που δεν έλαβαν ποτέ φροντίδα σε κάποια υγειονομική μονάδα».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η γήρανση είναι μια καθολική διαδικασία, όμως δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ανθρώπους. Η βιολογική ηλικία, δηλαδή ένας δείκτης που αποτυπώνει το πόσο καλά λειτουργεί ο οργανισμός, μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τη χρονολογική ηλικία ενός ατόμου.

Ερευνητές από το Ινστιτούτο Επιστήμης του Τόκιο στην Ιαπωνία επισημαίνουν ότι πραγματοποίησαν την πρώτη διαχρονική μελέτη που διερευνά τη σχέση μεταξύ πολιτιστικής συμμετοχής και βιολογικής ηλικίας, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη παράγοντες που παραμένουν σταθεροί στον χρόνο και θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.

Για τις ανάγκες της μελέτης ανέλυσαν στοιχεία από 1.899 ενήλικες που συμμετείχαν στην «English Longitudinal Study of Ageing», μια μακροχρόνια πληθυσμιακή έρευνα που παρακολουθεί ένα εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα ατόμων ηλικίας 50 ετών και άνω που ζουν στην Αγγλία.

Στους συμμετέχοντες μετρήθηκαν δεδομένα για δέκα φυσιολογικούς δείκτες: πίεση σφυγμού, διαστολική αρτηριακή πίεση, συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης, αναπνευστική λειτουργία, επίπεδα ινωδογόνου, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, LDL χοληστερόλη, δείκτης μάζας σώματος (BMI), δύναμη λαβής του χεριού και ταχύτητα βάδισης. Από τους δείκτες αυτούς προέκυψε ένας σύνθετος δείκτης βιολογικής ηλικίας.

Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν επίσης ερωτηματολόγιο σχετικά με τη συχνότητα με την οποία επισκέπτονταν κινηματογράφους, μουσεία ή γκαλερί τέχνης και θέατρα, συναυλίες ή παραστάσεις όπερας. Για κάθε δραστηριότητα η συχνότητα βαθμολογούνταν από το 0 («ποτέ») έως το 5 («δύο φορές τον μήνα ή συχνότερα»), δημιουργώντας έναν συνολικό δείκτη πολιτιστικής συμμετοχής από 0 έως 15.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι συμμετείχαν συχνά σε πολιτιστικές δραστηριότητες, τουλάχιστον μία φορά κάθε λίγους μήνες, είχαν μέση βιολογική ηλικία περίπου τρία χρόνια μικρότερη από όσους συμμετείχαν σπάνια ή ποτέ. Τα άτομα με υψηλότερη πολιτιστική συμμετοχή ήταν συχνότερα γυναίκες, είχαν υψηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, εργάζονταν και παρουσίαζαν καλύτερη γενική κατάσταση υγείας.

Μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως το εισόδημα του νοικοκυριού, η επαγγελματική κατάσταση και τα χρόνια νοσήματα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κάθε αύξηση κατά μία μονάδα στον δείκτη πολιτιστικής συμμετοχής συνδεόταν με μείωση της βιολογικής ηλικίας κατά περίπου 31 ημέρες.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες μπορεί να ενισχύει τις κοινωνικές σχέσεις, να προάγει πιο υγιεινές συμπεριφορές και να βελτιώνει την ψυχική υγεία, παράγοντες που ενδέχεται να επιβραδύνουν τη φυσιολογική γήρανση.

Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης και επομένως δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Αναγνωρίζουν επίσης ότι είναι πιθανό να υπάρχει αντίστροφη συσχέτιση: οι άνθρωποι με καλύτερη υγεία να έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα συμμετοχής σε πολιτιστικές δραστηριότητες.

Παρ’ όλα αυτά, τονίζουν ότι η πολιτιστική συμμετοχή αποτελεί έναν τροποποιήσιμο παράγοντα και θα μπορούσε να αποτελέσει αποτελεσματική παρέμβαση για την υγιή γήρανση. Όπως αναφέρουν, το όφελος που παρατηρήθηκε είναι συγκρίσιμο με εκείνο της συστηματικής σωματικής άσκησης.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν επιπλέον ότι η βελτίωση της γεωγραφικής και οικονομικής πρόσβασης σε πολιτιστικές εκδηλώσεις θα μπορούσε να αυξήσει τη συμμετοχή του πληθυσμού.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://jech.bmj.com/content/early/2026/07/02/jech-2025-225753

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου