Φεστιβάλ Γαστρονομίας «ΚΟΥΖΙΝΑ» στα Νέα Ρόδα Χαλκιδικής

“KOUZINA” Gastronomy Festival in Nea Roda, Halkidiki

Μια από τις εκδηλώσεις του φεστιβάλ Γαστρονομίας «ΚΟΥΖΙΝΑ» έγινε φέτος στα Νέα Ρόδα Χαλκιδικής σε κλειστό κύκλο αλλά με μεγάλο κέφι. Ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού παρουσίασε την κουζίνα της Καππαδοκίας, που έφεραν πριν από περίπου έναν αιώνα οι πρόσφυγες που έφτασαν στην περιοχή της Ανατολικής Χαλκιδικής, ξυπνώντας τη μνήμη με παραδοσιακές γεύσεις και συνταγές, ενδύματα και χρηστικά είδη που αποτυπώνουν την παράδοση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.

Δηλώσεις: 1. Λευτέρης Συμεωνίδης πρόεδρος Πολιτιστικού Συλλόγου Προσφυγική

Αναγέννηση 2. Μαρία Ενεχηλίδου πρόεδρος δημοτικού Συμβουλίου

One of the events of the “KOUZINA” Gastronomy Festival took place this year in Nea Roda, Halkidiki. The cultural association of the village presented the cuisine of Cappadocia, brought about a century ago by the refugees who arrived in the region of Eastern Halkidiki, awakening the memory with traditional flavors and recipes, clothes and useful items that reflect the tradition of the Greeks of Asia Minor.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Καζαντζίδου Ν.

Το γεγονός αυτό έχει σχέση με τη σωτηρία της Καισάρειας, όταν το 363 μ.Χ.. ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ιουλιανός ο Παραβάτης πέρασε από την Καισάρεια για να πάει να πολεμήσει στην Περσία.

Οι κάτοικοι της Καισάρειας λόγω της μεγάλης ξηρασίας που έπληττε την περιοχή εκείνη την εποχή, δεν μπόρεσαν να υποδεχθούν τον αυτοκράτορα με τις πρέπουσες τιμές όπως συνηθιζόταν τότε.

Ο Ιουλιανός λοιπόν ζητούσε μια αφορμή για να εκδικηθεί την Καισάρεια διότι παλιά υπήρξε τόπος εξορίας του και βρήκε την ευκαιρία να την καταστρέψει. Μέσω του Αγίου Βασιλείου ο οποίος ανέλαβε να τον προϋπαντήσει απείλησε ότι γυρίζοντας από τον πόλεμο θα καταστρέψει την πόλη του.

Τότε ο Άγιος αφού συγκέντρωσε χρήματα από το λαό της Καισάρειας για να τα προσφέρουν στον τύραννο βασιλιά σαν δώρα για να τον εξευμενίσουν ανέβηκε μαζί με τον κλήρο και το λαό στο όρος Δίδυμο όπου μέσα σε σπήλαιο βρισκόταν ναός της Θεοτόκου και εκεί έκαναν τριήμερη παράκληση και νηστεία για να αλλάξει η αυτοκρατορική απόφαση. Εκεί την τρίτη νύχτα, ο Άγιος οραματίστηκε μια γυναίκα να διατάζει τον μάρτυρα Μερκούριο να πάει στην Περσία και να σκοτώσει τον Ιουλιανό.

Τότε ο Μέγας Βασίλειος μαζί με έναν άλλο ιερέα κατέβηκαν στην Καισάρεια και εκεί βρήκαν τη λάρνακα όπου φυλασσόταν το σκήνωμα του Αγίου Μερκουρίου κενή. Στη συνέχεια ανέβηκε πάλι στο ναό της Θεοτόκου και αφού απέλυσε το λαό, κατέβηκαν στην Καισάρεια και σε λίγες μέρες πληροφορήθηκαν το θάνατο του Ιουλιανού.

Οι κάτοικοι ξανανέβηκαν στο ναό της Θεοτόκου να την ευχαριστήσουν και να γιορτάσουν για τη σωτηρία της πόλης τους με δοξολογίες, λαμπαδηφορίες και άλλες εορταστικές εκδηλώσεις.

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, την ώρα του Εσπερινού και λίγο πρωτύτερα, άρχιζε η ετοιμασία για την πομπή του Εζ Βασίλη. Ήταν το έθιμο να πάνε στη σπηλιά να προσκυνήσουν εκείνη τη μέρα και γινόταν θρησκευτική πομπή με πολλή επισημότητα, ενθουσιασμό και κατάνυξη.

Σε όλες τις συνοικίες αντηχούσαν οι φωνές από τις συνεννοήσεις που έκαναν μεταξύ τους για την πομπή: ‘α υπάμε σόν Έζ Βασίλη, άκουγες παντού να φωνάζουν και όλοι προετοιμάζονταν. Άλλοι καθάριζαν τα πιστόλια τους και τα τουφέκια τους και προμηθεύονταν μπαρούτι να τα γεμίσουν, άλλοι γυάλιζαν τα μαχαίρια τους και προπάντος το μέγα το μασαίρι ή του “Εζ Δρεμήτη το μασαίρι”, όπως έλεγαν, γα να τα κρεμάσουν στη ζώνη τους.

Άλλοι ταίριαζαν δαδόξυλα, δυο τρία μαζί, να τα κάνουν έτσι χοντρή λαμπάδα που την έλεγαν φάνα, να την ανάψουν στο δρόμο. Όσοι έπαιζαν μουσικά όργανα, τσαλγίδε, κούρδιζαν τους κεμεντζέδες-λύρες, τους ταμπουράδες, τα ντέφια τους και έκαναν πρόβες.

Οι γυναίκες ετοίμαζαν τα ψωμιά, τα φαγητά και γέμιζαν τις στάμνες κρασί, για να πάρουν μαζί τους στο δρόμο. “α υπάμε σον Έζ Βασίλη, άκουγες παντού και όλοι φρόντιζαν να ταιριάξουν τη συντροφιά τους. Δυο τρεις και περισσότερες φιλικές ομάδες σχηματίζονταν σε κάθε συνοικία από πέντε δέκα άτομα η κάθε μία.

Δύο λαμπάδες έπρεπε απαραίτητα να έχει κάθε μικρή ομάδα, για να ανάψουν στο δρόμο. Τη μια θα κρατούσε ο πρώτος, για να φωτίζει μπροστά και την άλλη ο τελευταίος της ομάδας. Και καθένας όμως στη συντροφιά έπρεπε να κρατάει λαμπάδα, έτοιμη για να ανάψει, ευθύς ως θα σωνόταν κάποια από εκείνες που έκαιγαν.

Πυκνοί πυροβολισμοί αντηχούσαν εδώ και εκεί, ήταν για να μαζευτούν στην πλατεία του χωριού, το μισεχώρι, για το γενικό ξεκίνημα.

Κρεμούσαν τα μαχαίρια τους στη ζώνη, τα τουφέκια τους στον ώμο, μαντήλια στο λαιμό, έπαιρναν και τα τοπράδε, σακκούλια με τα φαγητά τους κι ήταν έτοιμοι. Κάθε ομάδα ξεκινούσε για την πλατεία. Τραγουδούσαν και τα μουσικά όργανα συνόδευαν το τραγούδι. Προχωρούσαν με χορευτικό βάδισμα, σύμφωνο με το ρυθμό του τραγουδιού. Ένα ήταν το τραγούδι της ημέρας που τους γέμιζε από συγκίνηση και ενθουσιασμό.

Αποπνέει σεβασμό και λάμψη που προέρχεται από την αγιοσύνη του, το πνεύμα και τα συναισθήματα που σκορπά… Σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα ο Αι Βασίλης στο καππαδοκικό χωριό «Ακόντισμα» του Κέντρου Καππαδοκικών Μελετών στην Ν.Καρβάλη Καβάλας, διηγείται την αληθινή ιστορία της βασιλόπιτας, σαν παραμύθι… «Μια φορά και έναν καιρό…όταν ο Αι Βασίλης ήταν επίσκοπος Καισαρείας, ο διοικητής  της περιοχής έστειλε φοροεισπράκτορες να εισπράξουν δυσβάσταχτους φόρους.

Οι καππαδόκες απελπισμένοι, προσέτρεξαν στον Αι Βασίλη. Εκείνος ζήτησε να του φέρουν ότι χρυσά τους είχαν απομείνει. Από θαύμα, κατόρθωσε να γαληνέψει την ψυχή του διοικητή και να λυπηθεί τους καππαδόκες χαρίζοντάς τους  φόρους. Ο Αι Βασίλης, για να μην αδικήσει κάποιον, ζήτησε να του φτιάξουν γλυκές  ολοστρόγγυλες πίτες όσες και οι οικογένειες που προσέφεραν τις οικονομίες τους και έβαλε χρυσό σε καθεμιά από αυτές. Μετά την λειτουργία μοίρασε τις πίτες στους πιστούς για να γλυκαθούν. ΄Εκπληκτοι γυρίζοντας στο σπίτι τους έκοψαν την πίτα σε κομμάτια όπως τους ζήτησε ο Αι Βασίλης και βρήκαν τα «χρυσά» τους. Σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος φτιάχνουμε τη βασιλόπιτα με την δική του σφραγίδα….

 ΖΑΧΑΡΟΤΗΓΑΝΙΤΕΣ

Το πρωινό της Πρωτοχρονιάς εθιμικά όλοι περίμεναν τις ζαχαροτηγανίτες για να είναι γλυκιά η μέρα και η χρονιά που έρχεται. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα γλυκά των τότε χρόνων ήταν φτιαγμένα από αλευρι, ζάχαρη, ξηρούς καρπούς και γαλακτοκομικά. Πιο υγιεινά από τα σημερινά και ευκολόφτιαχτα…

Κάποιες φορές οι τηγανίτες εμπλουτίζονταν με ανθόμελο, σουσάμι ή ξηρούς καρπούς άλλες πάλι γίνονταν γεμιστές με μαρμελάδες φρουτένιες.

Ήταν και εθιμικό γλυκό του γάμου που  «γλύκαινε» το άγχος του γαμπρού και των συγγενών την ώρα της ανάγνωσης και της αποδοχής του «προικοσύμφωνου» …

Η ΣΥΝΤΑΓΗ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΣΑ ΧΑΤΖΗΑΠΟΣΤΟΛΙΔΟΥ

ΥΛΙΚΑ

2 φλιτζάνια του τσαγιού αλευρι για όλες τις χρήσεις

2 φρέσκα αβγά

½ φλιτζάνι του τσαγιού γάλα

1 κ.γ. αλάτι

100 γρ. ζάχαρη κρυσταλλική η καστανή

Κανέλα

ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΣΠΑΛΙΣΜΑ ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΑ Η ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ

Ζάχαρη καστανή ή κρυσταλλική

Ανθόμελο

Σουσάμι

Κανέλα

Ξηρούς καρπούς

ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Σε μεγάλο μπολ βάζουμε όλα τα υλικα μαζί εκτός από την ζαχαρη και ανακατεύουμε καλά μέχρι να ομογενοποιηθεί το μιγμα και να γίνει σαν χυλός.

Σε ένα βαθύ τηγάνι ζεσταίνουμε καλαμποκέλαιο και ρίχνουμεμια κουταλιά από τον χυλό.

Τηγανίζουμε για 2-3 λεπτά γυρίζοντας με τρυπητή κουτάλα και από τις δύο πλευρές.

Μόλις πάρουν ωραίο χρώμα βγάζουμε τις τηγανίτες και τις αφήνουμε σε πιατέλα που έχουμε στρώσει με απορροφητικο χαρτί.

Αλλάζουμε πιατέλα και πασπαλίζουμε τις τηγανίτες με ότι αγαπάμε….

«Οι άνθρωποι ζούσαν σε αναρίθμητες λαξεμένες σπηλιές σαν αετοφωλιές… Την τρωγλοδυσία την επέβαλαν οι συνθήκες του παράξενου τούτου τόπου, που ήταν σταυροδρόμι κάθε επιδρομής, κάθε αρπαγής, κάθε επίδρασης…» Χάρη στο δυσπρόσιτο του εδάφους της διασώθηκε η ελληνική γλώσσα, τα έθιμα, οι παραδόσεις, οι γεύσεις. Απομονωμένος τόπος ανάμεσα σε στέπες, άγρια βουνά και έρημο. Οι εκκλησιές κτισμένες μέσα σε ηφαιστειογενείς βράχους. Οι άνθρωποι χαρισματικοί, επίμονοι, υπομονετικοί δεν σταμάτησαν να «παλεύουν»  με τα στοιχειά ποτέ….γητευτές των τόπων που η μοίρα έταξε να ζουν…Η Καππαδοκία είναι η χώρα δαμάσκηνου, του βερίκοκου, του βύσσινου αλλά και του οίνου. Με τους καρπούς αυτούς εμπλουτίζουν τα γιορτινά τους πιάτα και τους αποξηραίνουν για να τους «χαίρονται» ολοχρονίς.

Ο κάθε καππαδόκης «ποιεί» τον δικό του οίνο και τσίπουρο που διανθίζει τις γιορτινές οικογενειακές συνάξεις…

Η κουζίνα που ευλαβικά οι Καππαδοκες διατηρούν μέχρι σήμερα «παίζει» ανάμεσα στα παράγωγα ου σίτου, του γάλακτος, των φρούτων, των ξηρών καρπών και των γλυκών.  Η φιλοσοφία των γιορτινών πιάτων έχει γεύση φρέσκη γλυκιά φρουτένια με άρωμα μπαχαρικών. Το πλιγούρι, ο τραχανάς, το ρύζι, τα αβγά και το ρόδι κυριαρχούν, αφού συμβολίζουν την προσδοκία για αφθονία, «μπερκέτι» στην ντοπιολαλιά, για γονιμότητα και χαρά. Οι ξηροί καρποί, «τσερέζια» στην ντοπιολαλιά, και το κοβέμ, η άκοπη σαλάτα φρέσκων λαχανικών στέκουν επάξια δίπλα στο κυδωνάτο και τις γλυκές γεύσεις του Αί Βασίλη…. Που απολαμβάνουμε δίπλα στην δύναμη της φωτιάς, του τζακιού και έξω χιόνι και ξαστεριά…ώρες ονείρου!

ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΘΕΟΦΑΝΙΩΝ ΤΑ «ΣΑΓΙΑ»

Τα παιδιά στις 5 Ιανουαρίου «μεταμορφώνονταν» σε «σάγια». Φορούσαν κουκούλα με κέρατα, χάντρες και κουδουνάκια. Πήγαιναν στα σπίτια φωνάζοντας «ήρθε η σάγια, την άκουσες…». Μάλλον επρόκειτο για παραφθορά του «εις τα ΄Αγια…» . Οι χριστινοί για να σωπάσουν τους έδιναν ευχές, φοινίκια και ζαχαροτηγανίτες. ΄Ηταν μια σύνθετη τελετουργική πράξη με λατρευτική διάσταση και κυριο σκοπο την ευημερία «ξορκίζοντας» το κακό αππο την γη με φωτιές, χορούς και τραγούδια.

Αναπαράσταση του εθίμου γίνεται κάθε χρόνο στην πλατεία της Ν.Καρβάλης.

ΣΥΝΤΑΓΗ ΓΙΑ ΧΟΣΑΦ

Εθιμική γευστική δημιουργία με πρωταγωνιστικό ρόλο στο τραπέζι της παραμονής των Θεοφανίων. Η αρωματική και συνάμα γλυκιά γεύση ξυπνά θύμησες νοσταλγικές για την δοξασία των Καλικάντζαρων και τη συμβολή των παιδιών στην «αποπομπή» τους από τη γη.

Η ΣΥΝΤΑΓΗ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΖΟΠΟΓΛΟΥ

ΥΛΙΚΑ

2 λίτρα νερό

200 γρ. από κάθε είδος αποξηραμένα δαμάσκηνα χωρίς κουκούτσι, βερίκοκκα , λευκά σύκα, ξανθές και μαύρες σταφίδες

2 ξυλάκια κανέλας

10 καρφάκια γαρύφαλου

1 φλ. τσαγιού κρυσταλλική ή καστανή ζάχαρη

ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Κόβουμε όλους τους αποξηραμένους καρπούς εκτός από τις σταφίδες σε κυβάκια.

Σε μια κατσαρόλα ρίχνουμε το νερό και μόλις βράσει προσθετουμε τους καρπούς και τα μπαχαρικά.

Αφήνουμε να βράσει για 15 λεπτά.

Προσθέτουμε την ζάχαρη και συνεχίζουμε το βράσιμο για 5 λεπτά ακόμα.