Διατροφή και υγεία – Έμβολος https://emvolos.gr Καθημερινή ενημέρωση από Ημαθία, την Ελλάδα και όλο τον κόσμο Thu, 05 Nov 2026 18:23:16 +0000 el hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.4 Διατροφή και Υγεία: Όταν η τροφή γίνεται δοσολογημένο φάρμακο. Τι έδειξαν τα αποτελέσματα μελέτης για την υποστηριζόμενη θεραπευτική σίτιση σε ασθενείς με διατροφικές διαταραχές https://emvolos.gr/diatrofi-kai-ygeia-otan-i-trofi-ginetai-dosologimeno-farmako-ti-edeixan-ta-apotelesmata-meletis-gia-tin-ypostirizomeni-therapeytiki-sitisi-se-astheneis-me-diatrofikes-diataraches/ Thu, 05 Nov 2026 22:28:35 +0000 https://emvolos.gr/?p=786934 «Στις διατροφικές διαταραχές η τροφή είναι δοσολογημένο φάρμακο. Οι ασθενείς θέλουν να γίνουν καλά, αλλά δεν μπορούν να πάρουν μόνοι τους αυτό το φάρμακο. Ο υποσιτισμένος εγκέφαλος δεν λειτουργεί όπως πριν: τα νευρωνικά κυκλώματα που ρυθμίζουν την πείνα, τον φόβο και τις συνήθειες κάνουν το φαγητό να μοιάζει με απειλή και κρατούν τον ασθενή εγκλωβισμένο στη νόσο. Η υποστηριζόμενη θεραπευτική σίτιση με εμπλοκή των υποστηρικτών είναι η συνθήκη που διασφαλίζει ότι ο ασθενής θα λάβει τη δόση του, γεύμα με γεύμα».

Τα παραπάνω επισημαίνει η ψυχολόγος Μαρία Τσιάκα, με αφορμή την παρουσίαση των ευρημάτων μελέτης του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών για την υποστηριζόμενη θεραπευτική σίτιση, στο 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών και Συμπεριφορικών Ψυχοθεραπειών, που θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη από τις 6 έως τις 8 Νοεμβρίου.

«Το τραπέζι είναι το πεδίο όπου ο ασθενής έρχεται αντιμέτωπος με τη νόσο. Εκεί συναντά αυτό που φοβάται περισσότερο και, με τη στήριξη της θεραπευτικής ομάδας και των υποστηρικτών του, διαπιστώνει σταδιακά ότι αυτό που φοβάται δεν συμβαίνει. Τα πρώτα μας αποτελέσματα δείχνουν ότι, όταν ο ασθενής είναι κλινικά σταθερός, η θεραπεία αυτή μπορεί να γίνει με ασφάλεια και εκτός νοσοκομείου, με την οικογένεια ενεργά δίπλα του σε κάθε βήμα», προσθέτει η κ. Τσιάκα.

Ενθαρρυντικά είναι τα πρώτα ευρήματα της συγκεκριμένης θεραπευτικής προσέγγισης, στην οποία συμμετείχαν 40 ασθενείς. Η έρευνα εξετάζει την υποστηριζόμενη θεραπευτική σίτιση σε εξωνοσοκομειακό περιβάλλον, μια προσέγγιση που έχει μελετηθεί διεθνώς κυρίως σε νοσηλευόμενους ασθενείς. Στο πλαίσιο της έρευνας, μέσα σε διάστημα τριών μηνών καταγράφηκε μείωση κατά 58% στον περιορισμό της τροφής και κατά 36% στη συνολική συμπτωματολογία των διατροφικών διαταραχών.

Στη μελέτη συμμετείχαν 38 γυναίκες και δύο άνδρες, ηλικίας από 12 έως 57 ετών, με μέσο όρο ηλικίας τα 22 έτη. Η πλειονότητα (76,9%) είχε νευρική ανορεξία, ενώ το 15,4% νευρική βουλιμία και το 7,7% διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας.Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια κατά την έναρξη της θεραπείας και τρεις μήνες αργότερα. Εκτός από τον περιορισμό της τροφής, μειώθηκαν οι ανησυχίες για τη διατροφή, το βάρος και το σχήμα του σώματος, καθώς και τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Η μείωση του στρες ήταν οριακή.

Το πρόγραμμα βασίζεται στο μοντέλο SITMS (Supporter Inclusive Therapeutic Meal Support), το οποίο ανέπτυξε η Μαρία Τσιάκα. Περιλαμβάνει θεραπευτικά γεύματα με την παρουσία εξειδικευμένου κλινικού, δομημένο διατροφικό πλάνο και σταδιακή εξοικείωση των ασθενών με τροφές που φοβούνται. Στη διαδικασία συμμετέχουν, ανάλογα με τις ανάγκες, γονείς, σύντροφοι ή αδέλφια, οι οποίοι εκπαιδεύονται ώστε να μπορούν να υποστηρίζουν τους ασθενείς και στο σπίτι.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών, με την έγκριση της Επιτροπής Ηθικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, και υπογράφεται από τη Μαρία Τσιάκα και την Ελένα Διέτη.Οι ερευνήτριες χαρακτηρίζουν τα αποτελέσματα προκαταρκτικά, καθώς δεν υπήρχε ομάδα σύγκρισης. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αποδοθεί με βεβαιότητα η καταγραφείσα βελτίωση αποκλειστικά στη συγκεκριμένη παρέμβαση. Η έρευνα συνεχίζεται, με την επιστημονική ομάδα να εξετάζει επίσης τον ρόλο της οικογένειας και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ
]]>
Διατροφή και υγεία: Τι βάζουμε στο πιάτο μας για να κοιμόμαστε καλύτερα https://emvolos.gr/diatrofi-kai-ygeia-ti-vazoyme-sto-piato-mas-gia-na-koimomaste-kalytera/ Fri, 30 Oct 2026 22:26:18 +0000 https://emvolos.gr/?p=785747 Τι έδειξαν έρευνες του Παν. Θεσσαλίας (ΤΕΦΑΑ) σε συνεργασία με πανεπιστήμια της Κύπρου.

«Ύστερα από μια απαιτητική ημέρα, το βραδινό είναι συχνά η στιγμή που επιτέλους καθόμαστε να φάμε με ησυχία. Μπορεί, όμως, να γίνει και το μεγαλύτερο και πιο καθυστερημένο γεύμα της ημέρας. Κι ενώ φροντίζουμε το μαξιλάρι και τη θερμοκρασία του δωματίου, αξίζει να προσέξουμε και όσα έχουν προηγηθεί στο τραπέζι. Γιατί η ποσότητα και η σύνθεση του φαγητού, μαζί με την ώρα που το τρώμε, μπορούν να επηρεάσουν τη νύχτα μας». Αυτά, μεταξύ άλλων, τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Γιώργος Σακκάς, καθηγητής Άσκησης σε Κλινικούς Πληθυσμούς, ΤΕΦΑΑ,  στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Ένα βραδινό φιλικό προς τον ύπνο χρειάζεται, σύμφωνα με τον ίδιο,  καταρχάς να μας χορταίνει χωρίς να μας βαραίνει. Η βάση του, όπως διαπιστώνεται από διάφορες μελέτες στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, μπορεί να είναι απλή: λαχανικά, μια μέτρια ποσότητα πρωτεΐνης και μια πηγή υδατανθράκων, με λίγο ελαιόλαδο. Αυτή η λογική μας φέρνει κοντά στη μεσογειακή διατροφή, η οποία έχει συνδεθεί με καλύτερη ποιότητα ύπνου. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στον συνδυασμό των τροφών και στις καθημερινές συνήθειες, περισσότερο παρά σε κάποιο μεμονωμένο συστατικό.

Το ψωμί, το ρύζι ή τα ζυμαρικά, λοιπόν, έχουν θέση και στο βραδινό, τονίζει ο κ. Σακκάς. Και εξηγεί: «Σε δική μας έρευνα, σε συνεργασία με πανεπιστήμια της Κύπρου, δεν διαπιστώσαμε σαφές όφελος από τον αποκλεισμό τους το βράδυ. Η έρευνα αφορούσε υγιείς άνδρες που ακολουθούσαν οργανωμένο πρόγραμμα διατροφής και άσκησης. Στην καθημερινότητα, έχει περισσότερο νόημα να δώσουμε προσοχή στην ποιότητα και στη μερίδα: ψωμί ολικής άλεσης, βρώμη, όσπρια και λαχανικά προσφέρουν φυτικές ίνες, για τις οποίες υπάρχουν ενδείξεις σύνδεσης με περισσότερο βαθύ ύπνο.

Δίπλα στους υδατάνθρακες χρειάζεται και μια πηγή πρωτεΐνης, όπως ψάρι, αυγό, γιαούρτι ή όσπρια. Η πρωτεΐνη βοηθά να νιώθουμε χορτάτοι και παρέχει, μεταξύ άλλων, τρυπτοφάνη, ένα αμινοξύ που ο οργανισμός χρησιμοποιεί για να παράγει σεροτονίνη και μελατονίνη, ουσίες που συμμετέχουν στη ρύθμιση του ύπνου. Αυτό εξηγεί το επιστημονικό ενδιαφέρον, χωρίς να σημαίνει ότι ένα ποτήρι γάλα ή ένα μεγάλο πιάτο κρέας θα μας αποκοιμίσει. Η ποσότητα από μόνη της δεν φαίνεται να αρκεί. Αξίζει να δίνουμε ποικιλία στις πηγές μας, βάζοντας συχνά στο τραπέζι και φυτικές τροφές, όπως όσπρια και ξηρούς καρπούς». Το ίδιο μέτρο χρειάζεται και στα λιπαρά, σύμφωνα με τον καθηγητή Άσκησης σε κλινικούς πληθυσμούς.

Για να προσθέσει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Το ελαιόλαδο, οι ανάλατοι ξηροί καρποί και τα λιπαρά ψάρια προσφέρουν ακόρεστα λιπαρά και μπορούν να εντάσσονται σε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο. Η υψηλότερη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών, που βρίσκουμε σε τρόφιμα όπως το βούτυρο και τα λιπαρά κρέατα, έχει συσχετιστεί με λιγότερο βαθύ ύπνο. Παράλληλα, ένα πολύ λιπαρό, βαρύ γεύμα μπορεί να προκαλέσει δυσφορία ή να επιδεινώσει την παλινδρόμηση σε όσους έχουν ευαισθησία. Γι’ αυτό αξίζει να προσέχουμε και το μαγείρεμα: το ψητό ψάρι με λαχανικά είναι διαφορετικό βραδινό από μια μεγάλη μερίδα τηγανητών με βαριές σάλτσες.

Έτσι, ένα πρακτικό βραδινό θα μπορούσε να είναι ψάρι με λαχανικά και λίγο ρύζι ή μια ομελέτα με σαλάτα και ψωμί ολικής άλεσης. Τα όσπρια αποτελούν επίσης επιλογή, σε ποσότητα που μας είναι ευχάριστη και δεν προκαλεί φούσκωμα. Οι συνδυασμοί αυτοί είναι παραδείγματα ισορροπημένου φαγητού, ο καθένας χρειάζεται να προσαρμόζει τις μερίδες στις ανάγκες του και να παρατηρεί τι του ταιριάζει.

Ακόμη και το πιο προσεγμένο πιάτο, πάντως, μπορεί να μας δυσκολέψει αν το φάμε λίγο πριν ξαπλώσουμε. Καλό είναι το κύριο βραδινό να απέχει μερικές ώρες από την κατάκλιση, ιδιαίτερα όταν είναι μεγάλο. Για όσους έχουν νυχτερινές καούρες ή παλινδρόμηση, οι τρεις ώρες είναι μια χρήσιμη πρακτική αφετηρία. Αν αργότερα πεινάσουμε, ένα μικρό γιαούρτι με λίγη βρόμη είναι μια απλή επιλογή. Σκοπός είναι να νιώθουμε άνετα όταν πέφτουμε στο κρεβάτι, χωρίς πείνα ή υπερβολικά γεμάτο στομάχι».

Στο ίδιο τραπέζι, τονίζει ο κ. Σακκάς,  χρειάζεται να προσέξουμε και το ποτήρι μας. Και εξηγεί: «Ένας απογευματινός καφές μπορεί να εξακολουθεί να μας κρατά σε εγρήγορση το βράδυ, ακόμη κι αν αισθανόμαστε κουρασμένοι. Η ποσότητα και η ατομική ευαισθησία μετρούν, όπως και η καφεΐνη που παίρνουμε από ενεργειακά ποτά ή δυνατό τσάι. Το αλκοόλ, από την άλλη, μπορεί αρχικά να φέρνει νύστα, αλλά αργότερα να κάνει τον ύπνο πιο διακεκομμένο. Η υπνηλία μετά το ποτό δεν εγγυάται ξεκούραση». Για να καταλήξει τονίζοντας:

«Εδώ αναδεικνύεται η αξία της Ιατρικής του Τρόπου Ζωής, μιας επιστημονικά τεκμηριωμένης προσέγγισης που συνδέει τη διατροφή, την κίνηση, τον ύπνο και τη διαχείριση του στρες με τη συνολική υγεία. Για τον άνθρωπο που δυσκολεύεται να ξεκουραστεί, το βραδινό γεύμα είναι ένα κομμάτι αυτής της εικόνας. Εξίσου μετρούν η δραστηριότητα μέσα στην ημέρα, η ένταση που μεταφέρουμε στο κρεβάτι και ο χρόνος που αφήνουμε για χαλάρωση. Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής προσφέρει ένα χρήσιμο πλαίσιο για να δουλέψουμε αυτές τις συνήθειες μαζί, με εξατομικευμένη καθοδήγηση και ρεαλιστικές αλλαγές που μπορούν να διατηρηθούν στην καθημερινότητα. Έτσι, η φροντίδα του ύπνου γίνεται μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για καλύτερη υγεία και ποιότητα ζωής.

Η φροντίδα του ύπνου χωρά σε απλές καθημερινές επιλογές: ένα κανονικό βραδινό, σε λογική ποσότητα και ώρα, μέσα σε μια ημέρα με κίνηση και επαρκή χρόνο για ανάπαυση. Δεν χρειάζεται να μετράμε κάθε μπουκιά με την αγωνία αν θα μας φέρει ύπνο. Χρειάζεται να δώσουμε στο σώμα μας τις κατάλληλες συνθήκες για να ξεκουραστεί. Κι όταν η δυσκολία επιμένει, να αναζητήσουμε αξιολόγηση, καθώς η χρόνια αϋπνία χρειάζεται στοχευμένη αντιμετώπιση».

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης
]]>
Διατροφή και Υγεία: Έρευνα συνδέει την κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με ενδείξεις εγκεφαλικής βλάβης https://emvolos.gr/diatrofi-kai-ygeia-ereyna-syndeei-tin-katanalosi-yperepexergasmenon-trofimon-me-endeixeis-egkefalikis-vlavis/ Sun, 18 Oct 2026 21:30:49 +0000 https://emvolos.gr/?p=782248 Υγιείς ενήλικες που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, όπως συσκευασμένα σνακ, δημητριακά πρωινού με ζάχαρη, αναψυκτικά, στιγμιαία ζυμαρικά και έτοιμα κατεψυγμένα γεύματα, είναι πιθανότερο να εμφανίζουν ενδείξεις εγκεφαλικής βλάβης, οι οποίες ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και μελλοντικών προβλημάτων μνήμης.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής το καναδικό ερευνητικό ινστιτούτο «Population Health Research Institute» του Πανεπιστημίου McMaster και του υγειονομικού συστήματος περίθαλψης «Hamilton Health Sciences«, χρησιμοποίησαν μαγνητική τομογραφία (MRI) για να εξετάσουν τον εγκέφαλο σχεδόν 9.000 ανθρώπων ηλικίας 35-69 ετών χωρίς ιστορικό καρδιακών παθήσεων από όλον τον Καναδά. Επίσης, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν αναλυτικά ερωτηματολόγια σχετικά με τη διατροφή τους. Οι εξετάσεις αξιολογήθηκαν από νευρολόγους που δεν γνώριζαν τις διατροφικές συνήθειές τους.
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο περίπου στο 25% των ημερήσιων μερίδων φαγητού των συμμετεχόντων. Για όσους κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες, το ποσοστό έφτανε στο 45% του συνόλου των τροφίμων που έτρωγαν, ενώ για εκείνους με τη χαμηλότερη κατανάλωση περιοριζόταν μόλις στο 16%.

Οι επιστήμονες εντόπισαν μικρές εστίες βλάβης συχνότερα σε όσους κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες. Οι συμμετέχοντες με την υψηλότερη κατανάλωση είχαν κατά 40% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίζουν αυτές τις αλλοιώσεις. Πρόκειται για αλλαγές που δεν προκαλούν εμφανή συμπτώματα, αλλά θεωρούνται πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, τα οποία μπορεί να εμφανιστούν χρόνια πριν από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή την εκδήλωση προβλημάτων μνήμης.

Κατά τη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «JAMA Network Open», διαπιστώθηκε, ακόμη, ότι οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είχαν επίσης περισσότερο σωματικό λίπος και μεγαλύτερη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους, σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες. Σημειώνεται ότι αυτός ο τύπος κοιλιακού λίπους συνδέεται με φλεγμονή και βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν και τον εγκέφαλο.
Η συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και τις εγκεφαλικές βλάβες φάνηκε να είναι ισχυρότερη στις γυναίκες. Όσες ανήκαν στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίζουν ενδείξεις εγκεφαλικής βλάβης σε σύγκριση με εκείνες που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν, επίσης, ότι όσο αυξανόταν η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων τόσο μειωνόταν η κατανάλωση μη επεξεργασμένων ή ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων. Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά και άλλα τρόφιμα που έχουν υποστεί ελάχιστη επεξεργασία αποτελούσαν το 41% των ημερήσιων μερίδων στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, έναντι 68% στην ομάδα με τη χαμηλότερη κατανάλωση.

Τα ευρήματα υποδεικνύουν συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και των ενδείξεων εγκεφαλικών αλλοιώσεων. Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι επειδή οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν μόνο μία φορά και δεν παρακολουθήθηκαν σε βάθος χρόνου, οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να διαπιστώσουν εάν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν άμεσα αυτές τις αλλοιώσεις. Η έρευνα αναδεικνύει την ανάγκη για διεξαγωγή μελετών μεγαλύτερης διάρκειας, όπου οι άνθρωποι θα παρακολουθούνται διαχρονικά και θα υποβάλλονται επανειλημμένα σε μαγνητικές τομογραφίες.

Μ.Κουζινοπούλου / ΑΠΕ-ΜΠΕ
]]>
Διατροφή και Υγεία: Η μεσογειακή διατροφή κατά την εγκυμοσύνη συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης κολικού και εκζέματος στα βρέφη https://emvolos.gr/diatrofi-kai-ygeia-i-mesogeiaki-diatrofi-kata-tin-egkymosyni-syndeetai-me-meiomeno-kindyno-emfanisis-kolikoy-kai-ekzematos-sta-vrefi/ Tue, 13 Oct 2026 21:30:15 +0000 https://emvolos.gr/?p=781156 Όταν οι μητέρες ακολουθούν μεσογειακή διατροφή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, τα βρέφη τους διατρέχουν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης κολικών και εκζέματος, όπως διαπιστώνει μελέτη ερευνητών από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας «T.H.Chan» του Χάρβαρντ, το Παιδιατρικό Νοσοκομείο της Βοστόνης και το ερευνητικό ινστιτούτο «Harvard Pilgrim Health Care Institute».

Προηγούμενες μελέτες της ίδιας ερευνητικής ομάδας έχουν δείξει ότι τα βρέφη που παρουσίασαν κολικούς εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ατοπικής δερματίτιδας, άσθματος, αλλεργικής ρινίτιδας και τροφικών αλλεργιών. Συνεχίζοντας την έρευνα στο συγκεκριμένο πεδίο, οι ερευνητές εξέτασαν πώς η προγεννητική διατροφή μπορεί να επηρεάσει την εμφάνιση κολικών και ειδικότερα τον συνδυασμό κολικών και εκζέματος. Στη μελέτη συμμετείχαν περισσότερες από 1.300 έγκυες, οι οποίες επισκέπτονταν κλινικές προγεννητικού ελέγχου στην ανατολική Μασαχουσέτη, κατά το διάστημα από τον Απρίλιο του 1999 ως τον Νοέμβριο του 2002.

Οι γυναίκες συμπλήρωναν τακτικά ερωτηματολόγια διατροφής, τα οποία οι ερευνητές βαθμολογούσαν με βάση τον Δείκτη Μεσογειακής Διατροφής (MDS), δηλαδή αν είχαν υψηλή κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής άλεσης, οσπρίων και υγιεινών λιπαρών με μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών και άπαχων πρωτεϊνών, καθώς και τον Δείκτη Διατροφικής Φλεγμονής (DII), που υποδηλώνει την υψηλή κατανάλωση κόκκινου ή επεξεργασμένου κρέατος, ροφημάτων με προσθήκη ζάχαρης και επεξεργασμένων δημητριακών. Οι συμμετέχουσες ανέφεραν επίσης την κατανάλωση τροφίμων που είναι γνωστά ως αλλεργιογόνα, όπως φιστίκια και άλλους ξηρούς καρπούς και βούτυρα καρπών, ψάρια και οστρακοειδή, καθώς και αυγά και γαλακτοκομικά.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό ανοιχτής πρόσβασης «JAMA Network Open», διαπιστώθηκε ότι το 26% των βρεφών που συμμετείχαν στη μελέτη εμφάνισε κολικούς, ενώ το 5% παρουσίασε και κολικούς και έκζεμα. Οι μητέρες που ακολουθούσαν πιο πιστά τη μεσογειακή διατροφή διέτρεχαν σημαντικά μικρότερο κίνδυνο να αποκτήσουν μωρό που θα εμφάνιζε και τα δύο προβλήματα. Συγκεκριμένα, κάθε επιπλέον μονάδα στην κλίμακα του Δείκτη Μεσογειακής Διατροφής συνδεόταν με μείωση του κινδύνου κατά 15%. Αντίθετα, τα βρέφη που γεννήθηκαν από μητέρες που ακολουθούσαν μια λιγότερο υγιεινή διατροφή παρουσίαζαν υψηλότερο κίνδυνο. Κάθε επιπλέον μονάδα στην κλίμακα του Δείκτη Διατροφικής Φλεγμονής συνδεόταν με αύξηση του κινδύνου κατά 34%.

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης ότι η τακτική κατανάλωση θαλασσινών κατά την εγκυμοσύνη συνέβαλε στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης αυτών των παθήσεων στα βρέφη. Συγκεκριμένα, για κάθε εβδομαδιαία μερίδα θαλασσινών που κατανάλωνε μια έγκυος, το βρέφος της είχε 25% λιγότερες πιθανότητες να παρουσιάσει κολικούς και έκζεμα. Άλλες τυπικές αλλεργιογόνες τροφές, όπως τα γαλακτοκομικά, τα αυγά και οι ξηροί καρποί, δεν συσχετίστηκαν με την εμφάνιση κολικών και εκζέματος στα βρέφη. Αντίθετα, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι όλες οι συσχετίσεις που προέκυψαν από τη μελέτη ήταν πιο έντονες στα βρέφη των οποίων οι μητέρες είχαν ιστορικό αλλεργικών παθήσεων.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2855219

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
]]>
Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας: Να εντάξουμε το ελαιόλαδο και τις ελιές στην καθημερινή μας διατροφή https://emvolos.gr/epistimoniki-etaireia-egkyklopaidiston-elaiokomias-na-entaxoyme-to-elaiolado-kai-tis-elies-stin-kathimerini-mas-diatrofi/ Thu, 08 Oct 2026 11:36:15 +0000 https://emvolos.gr/?p=780210 Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και οι επιτραπέζιες ελιές αποτελούν δύο από τα πιο χαρακτηριστικά και πολύτιμα τρόφιμα της Μεσογειακής Δίαιτας, ενός διατροφικού μοντέλου που αποδεδειγμένα είναι το καλύτερο με τις σημερινές επιστημονικές γνώσεις. Δεν προσφέρουν μόνο γεύση και άρωμα στο καθημερινό μας τραπέζι, αλλά περιέχουν ένα σύνολο φυσικών συστατικών που έχουν συνδεθεί με σημαντικά οφέλη για την υγεία.

Ελαιόλαδο και ελιές: Δύο φυσικά τρόφιμα, με μεγάλη διατροφική, βιολογική και γαστρονομική αξία, που αξίζει να έχουν καθημερινή θέση στο τραπέζι μας. Η συστηματική κατανάλωση εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου, στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, έχει συσχετισθεί ιδιαίτερα με την προστασία του καρδιαγγειακού συστήματος. Η καρδιοπροστατευτική του δράση δεν οφείλεται σε ένα μόνο συστατικό, αλλά στη συνεργιστική δράση διαφορετικών κατηγοριών βιοδραστικών συστατικών του.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα γλυκολιποειδή, που με την ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση τους ασκούν με άμεσο τρόπο κυρίως την καρδιοπροστατευτική δράση. Όμως η βιολογική τους δράση ενισχύεται και από την ασθενή αντιφλεγμονώδη δράση που έχουν οι φαινολικές ενώσεις και άλλα συστατικά όπως βιταμίνες κ.λπ.

Οι φαινολικές ενώσεις έχουν κυρίως αντιοξειδωτική δράση, η οποία έχει επίσης ευεργετική δράση, με έμμεσο τρόπο, στα καρδιαγγειακά νοσήματα. Άλλο συστατικό του ελαιολάδου με ευεργετική δράση είναι τα μονο-ακόρεστα λιπαρά οξέα που κυρίως έχει μόνο το ελαιόλαδο, από όλες τις άλλες στις λιπαρές ύλες.Τα λίπη έχουν κορεσμένα και τα σπορέλαια πολυ-ακόρεστα λιπαρά οξέα, που και τα δύο έχουν συνδυαστεί με δυσμενείς δράσεις για τον οργανισμό μας.

Ο συνδυασμός αυτός των συστατικών του ελαιολάδου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ιδιαίτερης βιολογικής αξίας του ελαιολάδου ως φυσικού τροφίμου.

Παράλληλα, η κατανάλωση ελαιολάδου έχει συσχετισθεί στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία με ευνοϊκές επιδράσεις όχι μόνο στην καρδιαγγειακή υγεία, (όπως η αθηροσκλήρωση, η λειτουργία των αγγείων, ο μεταβολισμός των λιπιδίων του αίματος) αλλά και στους μηχανισμούς της φλεγμονής.

Αποτέλεσμα αυτού είναι η συστηματική κατανάλωση ελαιολάδου, ιδιαίτερα ως βασικής πηγής λιπαρής ύλης της Μεσογειακής Διατροφής, να έχει συσχετισθεί με ευνοϊκές επιδράσεις ή μικρότερο κίνδυνο ασθένειας σε μια σειρά από χρόνιες φλεγμονώδους αιτιολογίας παθήσεις και καταστάσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, ορισμένες μορφές καρκίνου, νεφροπάθειες, νευροεκφυλιστικές και άλλες χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις. Οι συσχετίσεις αυτές αποτελούν αντικείμενο εκτεταμένης έρευνας, χωρίς να σημαίνουν ότι το ελαιόλαδο αποτελεί από μόνο του θεραπεία για κάποια ασθένεια, αλλά ότι στις διάφορες παθήσεις το ελαιόλαδο ασκεί αποτρεπτική δράση στην πρόκληση των ασθενειών ή/και ευεργετική δράση στην αντιμετώπιση των ασθενειών. Όλα αυτά αναδεικνύουν, όμως, τη σημασία της τακτικής παρουσίας του ελαιολάδου στη διατροφή.

Και οι επιτραπέζιες ελιές έχουν τη δική τους θέση.

Οι επιτραπέζιες (βρώσιμες, εδώδιμες) ελιές αποτελούν επίσης σημαντική πηγή φυσικών ευεργετικών βιοδραστικών συστατικών, αφού από αυτές προέρχεται και το ελαιόλαδο. Παράλληλα, αποτελούν τρόφιμο με σημαντική γαστρονομική αξία και μπορούν εύκολα να ενταχθούν σε σαλάτες, όσπρια, λαχανικά, ψάρια, αρτοσκευάσματα και πολλά άλλα καθημερινά γεύματα.

Η επεξεργασία που απαιτείται για να καταστούν οι ελιές βρώσιμες (εφ’ όσον δεν κατεργάζονται με αλκαλικά διαλύματα, όπως καυστική σόδα κ.λπ.) μεταβάλλει σε κάποιο βαθμό τη σύστασή τους, χωρίς όμως να αναιρεί τη διατροφική τους αξία. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, μόνο οι πράσινες ελιές επιτρέπεται να υποστούν κατεργασία με αλκάλια για την εκπίκρανση και τότε χαρακτηρίζονται ως «κατεργασμένες» ελιές, σε αντίθεση με τις άλλες που η εκπίκρανση γίνεται με άλμη και οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «μη κατεργασμένες» ελιές. Στις «κατεργασμένες» τα αλκάλια υποβαθμίζουν κάποια ευεργετικά συστατικά της ελιάς, ενώ οι «μη κατεργασμένες», που έχουν υποστεί ζύμωση, αποκτούν, όπως είναι φυσικό, ιδιότητες προβιοτικού.

Όπως συμβαίνει με όλα τα τρόφιμα, η κατανάλωσή τους πρέπει να εντάσσεται σε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο και να λαμβάνεται υπόψη η περιεκτικότητά τους σε αλάτι.

Ελαιόλαδο και ελιές, τρόφιμα για όλες τις ηλικίες.

Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και οι ελιές μπορούν να αποτελούν μέρος της διατροφής όλων των ηλικιών, από την παιδική και εφηβική ηλικία μέχρι την τρίτη ηλικία, προσαρμοσμένα βέβαια στις ιδιαίτερες διατροφικές ανάγκες κάθε ανθρώπου.

Η αξία τους, άλλωστε, δεν είναι μόνο βιολογική. Το ελαιόλαδο είναι ένα από τα τρόφιμα που κάνουν το φαγητό πιο νόστιμο, αρωματικό και απολαυστικό, ενώ οι ελιές προσθέτουν τη δική τους χαρακτηριστική γεύση δίνοντας τη δυνατότητα ανεξάντλητης πηγής μαγειρικής έμπνευσης. Η υγιεινή διατροφή δεν χρειάζεται να είναι άνοστη ή μονότονη. Αντίθετα, η Μεσογειακή Διατροφή δείχνει ότι η υγεία και η γαστρονομική απόλαυση μπορούν να συνυπάρχουν.

Η καθημερινή παρουσία του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου και των επιτραπέζιων ελιών στο τραπέζι αποτελεί μια παράδοση με βαθιές ρίζες στη χώρα μας, έχοντας παράλληλα και ιδιαίτερη υγιεινο-προστατευτική επιστημονική αξία.

Η 4Ε (Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας) θεωρεί σημαντικό να αναδεικνύεται η αξία αυτών των δύο προϊόντων και να ενθαρρύνεται με υπεύθυνο τρόπο η καθημερινή κατανάλωσή τους στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης Μεσογειακής Διατροφής, πλούσιας σε ελαιόλαδο, φρούτα, λαχανικά, φυτικές και οσπριοειδείς ίνες, άλλα Μεσογειακά τρόφιμα και καθημερινή σωματική άσκηση. Να περιλαμβάνει μερικές -μόνο- φορές την εβδομάδα ψάρια, μέτρια ποσότητα κρασιού. Χωρίς όμως να στερούμεθα τα ζωικά τρόφιμα και λίπη, αλλά να παραλαμβάνεται η μεγαλύτερη ποσότητα των κορεσμένων λιπαρών από τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Το ελαιόδενδρο πηγή υγείας και πλούτου για τη φύση και τον Άνθρωπο

Οι ελαιώνες αποτελούν το οικονομικά αξιοποιούμενο δάσος της Μεσογείου συμβάλλοντας στην ισορροπία του φυσικού περιβάλλοντος, ζητώντας ελάχιστα και ανταποδίδοντας τα μέγιστα στον Άνθρωπο.

Τις ημέρες αυτές αρχίζει η συγκομιδή της νέας ελαιοκομικής περιόδου 2026/27, ιδιαίτερα κρίσιμης λόγω υποχώρησης των τιμών παραγωγού σε επίπεδα μη βιώσιμα ιδίως για τις μικρές, παραδοσιακές, μειονεκτικές εκμεταλλεύσεις. Συνεπώς η αύξηση της κατανάλωσης πέραν της προστασίας της υγείας αποκτά και μία επιπλέον διάσταση: της υποστήριξης του εισοδήματος των ελαιοπαραγωγών και γενικότερα όλων όσοι μετέχουν στην αλυσίδα αξίας του «εθνικού μας προϊόντος».

Σύνταξη

Το παρόν συντάχθηκε από τον Ομότιμο Καθηγητή Βιοχημείας και Χημείας Τροφίμων του ΕΚΠΑ, κ. Κ. Α. Δημόπουλο, με τη συμβολή του Χημικού της Φαρμακευτικής Σχολής του ΕΚΠΑ, κ. Ηλία Πολυχνιάτη (μέλη της 4Ε).

Μέλη της 4Ε με επιστημονικό αντικείμενο τη Χημεία Τροφίμων, την Υγεία και τη Διατροφή που έλαβαν γνώση του παρόντος (αλφαβητικά):

  1. Αϊνατζόγλου Μιχάλης – Ιατρός, Δρ. Γναθοπροσωπικός Χειρουργός, ερευνητής ελαιοκομίας και φυσικού περιβάλλοντος.
  2. Ανδρικόπουλος Νίκος – Χημικός, Ομότιμος Καθηγητής Χημείας Τροφίμων του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  3. Αντωνιάδη Λεμονιά – Φαρμακοποιός, Διδάκτωρ Φαρμακευτικής, ειδική επιστημονικών υποθέσεων (Scientific Affairs Specialist) στη Pharmagnose.
  4. Αντωνοπούλου Σμαραγδή – Χημικός, Καθηγήτρια Βιοχημείας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  5. Γεωργίου Αναστασία – Ψυχίατρος.
  6. Γιαννακούλια Μαρία – Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτητικής Συμπεριφοράς του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  7. Γκίνης Αλέξανδρος – Ενδοκρινολόγος – Διαβητολόγος.
  8. Γκουζ Αλεξάνδρα – Χημικός, Υπεύθυνη Ποιότητας της ΕΛΣΑΠ Α.Ε.
  9. Δαμίγου Ευαγγελία – Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc Κλινικής Διατροφής, υποψήφια διδάκτωρ Διατροφικής Επιδημιολογίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  10. Καλογερόπουλος Πέτρος – Καρδιολόγος, πρώην Διευθυντής ΕΣΥ, Τμήμα Προληπτικής Καρδιολογίας, Metropolitan Hospital.
  11. Κοκκίνου Ηρώ – Γεωπόνος, MSc Αρχιτεκτονικής Τοπίου, υποψήφια διδάκτωρ Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων του ΕΚΠΑ.
  12. Κοντοδαίμων Παναγιώτης – Χημικός, Βιοχημικός Μηχανικός, τεχνικός σύμβουλος επιτραπέζιας ελιάς και ελαιολάδου.
  13. Κοντογιάννη Μερόπη – Διαιτολόγος, Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  14. Μαλαμίτση Ιουλία – Ιατρός, Ομότιμη Καθηγήτρια Πυρηνικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
  15. Μερκούρη-Φράγκου Χριστίνα – Χημικός, Οινολόγος, παραγωγός και τυποποιήτρια βιολογικού ελαιολάδου.
  16. Μιχαηλίδης Δημήτριος – Χημικός, Διδάκτωρ Φαρμακευτικών Επιστημών, Υπεύθυνος Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D Manager) στη Pharmagnose.
  17. Μπλέκας Γιώργος – Χημικός, αφυπηρετήσας Καθηγητής Χημείας Τροφίμων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
  18. Μπρίκου Θεοδώρα – Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc Κλινικής Διατροφής, υποψήφια διδάκτωρ του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  19. Ντετοπούλου Μαρία – Χημικός, MSc Χημείας Τροφίμων, υποψήφια διδάκτωρ του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  20. Ντετοπούλου Παρασκευή – Διαιτολόγος, Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Επιστήμης Διατροφής και Διαιτολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
  21. Ξενάκη Μαρία – Γεωπόνος, Φαρμακοποιός, MSc Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων, επιστημονική συνεργάτιδα του ΕΚΠΑ.
  22. Ρούσσος Σεβαστιανός – Ομότιμος Καθηγητής, ερευνητής του Μεσογειακού Ινστιτούτου Βιοποικιλότητας και Θαλάσσιας και Χερσαίας Οικολογίας (IMBE).
  23. Σκόνδρας Δημήτρης – Χημικός Μηχανικός, επιστημονικός σύμβουλος του Κέντρου Ποιότητας Ελιάς, πρώην Διευθυντής Εργοστασίου της GAEA Τρόφιμα.
  24. Σπαντιδάκη Μαρία – Χημικός, MSc Οινολόγος, Τεχνική Διευθύντρια των Εργαστηρίων ΧΗΜΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ, επικεφαλής διαπιστευμένης ομάδας οργανοληπτικής αξιολόγησης.
  25. Σταθόπουλος Παναγιώτης – Χημικός, Διδάκτωρ Χημείας, μέλος του Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ.
  26. Στεφανουδάκη Ευαγγελία – Χημικός, ερευνήτρια.
  27. Τζουτζου Μηλιά – Γεωπόνος, Διδάκτωρ του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, ακαδημαϊκή υπότροφος του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου.
  28. Τριάντης Γιώργος – Ιατρός, Επεμβατικός Καρδιολόγος, Διευθυντής Αιμοδυναμικού Τμήματος του Σισμανογλείου Νοσοκομείου.
  29. Τριχοπούλου Αντωνία – Ιατρός, Ακαδημαϊκός, Ομότιμη Καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Υγείας.
  30. Τσίπουρα Σοφία – Γεωπόνος, μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Τμήματος Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
  31. Φραγκοπούλου Ελισάβετ – Χημικός, Διδάκτωρ Βιοχημείας, Καθηγήτρια του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  32. Χολέβα Μαρία – Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Διδάκτωρ Βιοχημείας της Διατροφής, εργαστηριακή αναλύτρια στην ELINEK Α.Ε.
  33. Χριστοπούλου Έφη – Χημικός, εμπειρογνώμονας του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ελαιογευσιγνώστρια.

Ποια είναι η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε)

Η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) ιδρύθηκε το 2018 από συγγραφείς της «Εγκυκλοπαίδειας Ελαιοκομίας: Το ελαιόλαδο». Αποτελεί μια διεπιστημονική ομάδα με 88 επιστήμονες από διάφορα πεδία, όπως γεωπονία, χημεία, διατροφολογία, οικονομία, λαογραφία, με κοινό στόχο την προστασία, ανάπτυξη και προώθηση της ελαιοκομίας. Επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας εθνικής στρατηγικής για το ελαιόλαδο και τις επιτραπέζιες ελιές, ενώ παραμένει ουδέτερη σε πολιτικά και θρησκευτικά ζητήματα.

]]>
Διατροφή και Υγεία: Πολυφαινόλες ελαιολάδου και ύπνος: Τι δείχνουν έρευνες – Από την ελαιοκανθάλη στις κλινικές μελέτες: οι ενθαρρυντικές ενδείξεις, τα όρια και τα επόμενα βήματα https://emvolos.gr/diatrofi-kai-ygeia-polyfainoles-elaioladoy-kai-ypnos-ti-deichnoyn-ereynes-apo-tin-elaiokanthali-stis-klinikes-meletes-oi-entharryntikes-endeixeis-ta-oria-kai-ta-epomena-vimata/ Tue, 29 Sep 2026 21:30:28 +0000 https://emvolos.gr/?p=778452 Μπορούν συστατικά του ελαιολάδου να βοηθήσουν τον άνθρωπο να κοιμάται καλύτερα; Οι έρευνες για την ελαιοκανθάλη και άλλες φαινολικές ενώσεις, σύμφωνα με όσα τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας κ. Γιώργος Σακκάς,  δημιουργούν ενδιαφέρουσες προοπτικές.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, τα ευρήματα σε πειραματόζωα και οι ενδείξεις για λιγότερη κόπωση στον άνθρωπο δεν ισοδυναμούν με αποδεδειγμένη θεραπεία της αϋπνίας. Η πρόκληση είναι να μετατραπεί η βιολογική υπόθεση σε κλινικά τεκμηριωμένη γνώση.

Όμως τι είναι οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου και γιατί ενδιαφέρουν την έρευνα για τον ύπνο; Σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι φυσικές βιοδραστικές ενώσεις που βρίσκονται στο ελαιόλαδο, ιδιαίτερα στο εξαιρετικά παρθένο. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η ελαιοκανθάλη, η ελαιασίνη και η υδροξυτυροσόλη.

Μελετώνται για την αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση τους, δηλαδή για την πιθανή επίδρασή τους σε μηχανισμούς κυτταρικής επιβάρυνσης και φλεγμονής. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι δράσεις μπορούν να συνδεθούν με καλύτερο ύπνο ή με περιορισμό των συνεπειών του κακού ύπνου. Αυτό αποτελεί ερευνητική υπόθεση, όχι απόδειξη υπνωτικής δράσης. Επίσης, δεν περιέχουν όλα τα ελαιόλαδα τις ίδιες ποσότητες ή αναλογίες αυτών των ουσιών, διευκρινίζει ο ίδιος.

Υπάρχουν  ενδιαφέροντα ευρήματα μέχρι σήμερα και ποια είναι αυτά; Ο κ. Σακκάς τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, πώς δύο μελέτες, που δημοσιεύθηκαν το 2023 και το 2025, εξέτασαν την ελαιοκανθάλη σε ποντίκια που χρησιμοποιούνται ως μοντέλα της νόσου Αλτσχάιμερ. Κατέγραψαν μεταβολές σε δείκτες ύπνου, με αποτελέσματα που διέφεραν ανάλογα με την ηλικία και τη δόση.

Είναι σημαντικό ότι μελετήθηκε ο ίδιος ο ύπνος και όχι μόνο γενικοί δείκτες υγείας. Χρειάζεται όμως προσοχή: ο ύπνος εκτιμήθηκε από περιόδους ακινησίας, όχι με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα. Δεν μπορούμε συνεπώς, εξηγεί,  να μιλήσουμε για αποδεδειγμένη βελτίωση του βαθύ ύπνου, ούτε να μεταφέρουμε αυτόματα τα αποτελέσματα σε ανθρώπους με αϋπνία. Και τα συγκεκριμένα ευρήματα αφορούν την ελαιοκανθάλη, όχι εξίσου κάθε πολυφαινόλη.

Στο ερώτημα αν υπάρχουν και κλινικά δεδομένα από ανθρώπους, ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σημειώνει:

«Ναι. Η μελέτη OleoMetS, που συνυπογράφουν ο Προκόπης Μαγιάτης από το Τμήμα Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ, ο Γεώργιος Σαμούτης και οι συνεργάτες τους, αποτελεί ένα ενδιαφέρον κλινικό παράδειγμα. Σε 102 ενήλικες με μεταβολικό σύνδρομο συγκρίθηκε, για 12 εβδομάδες, ένα εκχύλισμα πλούσιο σε ελαιοκανθάλη και ελαιασίνη με εικονικό σκεύασμα. Καταγράφηκε, μεταξύ άλλων, σημαντική μείωση της κόπωσης. Η εργασία αυτή αναδεικνύει τη σημασία της έρευνας πάνω σε καθορισμένες φαινολικές ενώσεις του ελαιολάδου. Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε και στοιχεία σχετικά με τον ύπνο, αλλά το αποτέλεσμα της κόπωσης δεν τεκμηριώνει από μόνο του ξεχωριστή βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Είναι εύρημα που αξίζει συνέχεια, όχι ακόμη απόδειξη θεραπείας της αϋπνίας».

Επίσης ο ίδιος γιατί επιμένει στη διάκριση ανάμεσα στον καλύτερο ύπνο και στη λιγότερη κόπωση, τονίζει:

«Επειδή δεν είναι το ίδιο πράγμα. Κάποιος μπορεί να αισθάνεται περισσότερη ενέργεια χωρίς να έχουν αλλάξει οι νυχτερινές αφυπνίσεις του. Αντίστοιχα, μια αλλαγή στη διάρκεια του ύπνου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αισθάνεται πιο ξεκούραστος την επόμενη ημέρα. Χρειαζόμαστε ξεχωριστές μετρήσεις για τον ύπνο, την κόπωση και την καθημερινή λειτουργικότητα. Χρειάζεται επίσης να ξεχωρίζουμε τις περιστασιακές ή επίμονες δυσκολίες ύπνου από τη διαγνωσμένη αϋπνία. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να παρουσιάσουμε ένα θετικό εύρημα ως απάντηση σε ερώτημα που η μελέτη δεν εξέτασε».

Στο ερώτημα αν μία κουταλιά ελαιόλαδο πριν από τον ύπνο θα μπορούσε να βοηθήσει ο κ. Σακκάς απαντά:

«Δεν έχουμε επαρκή στοιχεία για να δώσουμε τέτοια σύσταση ή να ορίσουμε ποσότητα και ώρα λήψης για τη βελτίωση του ύπνου. ‘Αλλο το ελαιόλαδο ως τρόφιμο και άλλο ένα συμπυκνωμένο εκχύλισμα με συγκεκριμένη σύσταση. Δεν μπορούμε να μετατρέπουμε μια πειραματική δόση σε κουταλιές ελαιολάδου. Ούτε το «φυσικό» σημαίνει αυτομάτως ακίνδυνο: σε μία από τις μελέτες σε ζώα εμφανίστηκαν ηπατικές αλλοιώσεις στην υψηλότερη δόση ελαιοκανθάλης. Αυτό δεν μεταφράζεται σε κίνδυνο από τη συνήθη διατροφική χρήση, αλλά υπογραμμίζει ότι τα συμπυκνωμένα σκευάσματα χρειάζονται ξεχωριστό έλεγχο ασφάλειας».

Όσον αφορά ποιο είναι το επόμενο βήμα της δικής του ερευνητικής προσπάθειας, τονίζει:

«Σχεδιάζουμε μια ελεγχόμενη κλινική μελέτη σε ανθρώπους με επίμονες δυσκολίες ύπνου, ώστε να αξιολογήσουμε συνδυασμό καθορισμένων πολυφαινολών ελαιολάδου. Προβλέπεται σύγκριση με εικονικό σκεύασμα για οκτώ εβδομάδες, με καταγραφή τόσο των πιθανών ωφελειών όσο και των ανεπιθύμητων ενεργειών». Για να καταλήξει τονίζοντας ως προς το μήνυμα που θα ήθελε  να κρατήσει το κοινό:

«Ότι υπάρχει μια σοβαρή ερευνητική προοπτική, όχι ένα «μαγικό» βοήθημα ύπνου. Δεν συστήνουμε αυτοθεραπεία με εκχυλίσματα ή διακοπή μιας υπάρχουσας αγωγής. Όταν οι δυσκολίες επιμένουν, χρειάζεται αξιολόγηση της αιτίας τους. Για τη χρόνια αϋπνία, η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία ειδικά για την αϋπνία παραμένει η θεραπεία πρώτης επιλογής. Η έρευνα για τις πολυφαινόλες μπορεί να αναδείξει νέες δυνατότητες, αρκεί να μην προηγούνται οι υποσχέσεις των αποδείξεων. Το ελαιόλαδο αξίζει να μελετάται με την ίδια αυστηρότητα που απαιτούμε από κάθε παρέμβαση για την υγεία».

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης
]]>
Ο υδράργυρος στα ψάρια – Τι κίνδυνος υπάρχει για την υγεία – Ποια ψάρια έχουν λιγότερο υδράργυρο – Γράφει ο Πέτρος Κεφαλάς https://emvolos.gr/o-ydrargyros-sta-psaria-ti-kindynos-yparchi-gia-tin-ygia-pia-psaria-echoun-ligotero-ydrargyro-grafi-o-petros-kefalas/ https://emvolos.gr/o-ydrargyros-sta-psaria-ti-kindynos-yparchi-gia-tin-ygia-pia-psaria-echoun-ligotero-ydrargyro-grafi-o-petros-kefalas/#comments Tue, 29 Sep 2026 09:19:45 +0000 https://emvolos.gr/?p=105890 Σε όλους τους ωκεανούς και τις θάλασσες τα ψάρια συνεχώς συσσωρεύουν τοξικό υδράργυρο στην σάρκα τους ως επακόλουθο της βιομηχανικής ρύπανσης.
ψάρια πίνακας 01
Τα ψάρια συνεχώς συσσωρεύουν τοξικό υδράργυρο στην σάρκα τους ως επακόλουθο της βιομηχανικής ρύπανσης.
Πέτρος Κεφαλάς οκ
Γράφει ο Πέτρος Κεφαλάς

    Βέβαια τα ψάρια και τα οστρακοειδή αποτελούν ένα σημαντικό μέρος μιας υγιεινής διατροφής. Τα ψάρια και τα οστρακοειδή περιέχουν πολύ καλής ποιότητας πρωτεΐνη, έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και περιέχουν τα πολύ ωφέλημα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Έτσι μια καλά ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει μια ποικιλία από ψάρια και οστρακοειδή συντελεί στην διατήρηση μιας υγειούς καρδιάς, ενώ βοηθάει στην ανάπτυξη των παιδιών. Κατά συνέπεια δεν πρέπει να λείπουν από την διατροφή μας τα θαλασσινά.

     Το δυσάρεστο όμως είναι ότι σχεδόν όλα τα ψάρια περιέχουν ίχνη υδραργύρου. Μερικά όμως είδη ψαριών και οστρακοειδών περιέχουν στους ιστούς τους υψηλότερα επίπεδα υδραργύρου που αν καταναλωθούν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να υποστεί βλάβες το έμβρυο ή το υπό ανάπτυξη νευρικό σύστημα του μικρού παιδιού. Τώρα ο κίνδυνος από τον υδράργυρο είναι ανάλογος από το τι ψάρια καταναλώνει κάποιος αλλά και από την ποσότητα που καταναλώνει. Θα πρέπει να γνωρίζετε ότι τα μεγαλύτερα ψάρια κρύβουν στους ιστούς τους περισσότερη ποσότητα υδραργύρου.

ψάρια πίνακας 2Ο υδράργυρος αφού πέσει από τον αέρα σε ποταμούς και θάλασσες μετατρέπεται σε μεθυλυδράργυρο, αυτό το είδος υδραργύρου εισέρχεται στους ιστούς των ψαριών, ενώ σύμφωνα με έρευνες τα μεγαλύτερα ψάρια περιέχουν υψηλότερα επίπεδα αυτού του υδραργύρου επειδή τρώνε τα μικρότερα ψάρια αφομοιώνοντας έτσι αυτή την τοξίνη στους δικούς τους ιστούς. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται βιομεγένθυση και ισχύει για όλα τα ζώα.

ψάρια πίνακας 3Όταν τρώμε ψάρια, το σώμα μας απορροφά υδράργυρο από την σάρκα τους και υπάρχει κίνδυνος σοβαρών προβλημάτων υγείας εξαιτίας αυτής της τοξίνης. Θα πρέπει εδώ να τονιστεί ότι η μόνη πηγή έκθεσης του ανθρώπου σε αυτό το γνωστό δηλητήριο είναι η κατανάλωση ψαριών.

ψάρια πίνακας 4Από την πλευρά τους Ο Οργανισμός Τροφίμων και φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) μαζί με τον Οργανισμό Περιβαλλοντικής Προστασίας (ΕΠΑ) συμβουλεύουν τις έγκυες  ή τις γυναίκες που προγραμματίζουν να μείνουν έγκυες, τις μητέρες που θηλάζουν μωρά, αλλά και τα μικρά παιδιά να αποφεύγουν ορισμένα είδη ψαριών, καταναλώνοντας θαλασσινά που περιέχουν τα χαμηλότερα επίπεδα υδραργύρου.

Τι είναι ο υδράργυρος και τι ο μεθυλυδράργυρος

Ο υδράργυρος βρίσκεται φυσικά στο περιβάλλον αλλά απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και εξαιτίας της βιομηχανικής ρύπανσης. Ο υδράργυρος κατακάθεται από τον αέρα και συσσωρεύεται σε ρέματα, ποτάμια και θάλασσες. Μόλις έρθει σε επαφή με το νερό μετατρέπεται σε μεθυλυδράργυρο. Αυτό το είδος υδραργύρου εισέρχεται στον οργανισμό των ψαριών και των οστρακοειδών για να περάσει κατόπιν στον ανθρώπινο οργανισμό (διατροφική αλυσίδα).

]]>
https://emvolos.gr/o-ydrargyros-sta-psaria-ti-kindynos-yparchi-gia-tin-ygia-pia-psaria-echoun-ligotero-ydrargyro-grafi-o-petros-kefalas/feed/ 1
Διατροφή και υγεία – Παιδίατροι: Ενεργειακά ποτά και ανήλικοι – Η «γρήγορη ενέργεια» που κρύβει πραγματικούς κινδύνους https://emvolos.gr/diatrofi-kai-ygeia-paidiatroi-energeiaka-pota-kai-anilikoi-i-grigori-energeia-poy-kryvei-pragmatikoys-kindynoys/ Mon, 28 Sep 2026 21:25:49 +0000 https://emvolos.gr/?p=778278 Τα ενεργειακά ποτά έχουν περάσει από τη διαφήμιση και τα ράφια των καταστημάτων στην καθημερινότητα παιδιών και εφήβων. Δεν πρόκειται, όμως, για απλά αναψυκτικά ούτε για αθλητικά ποτά. Περιέχουν διεγερτικές ουσίες – κυρίως καφεΐνη – και συχνά σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά, η οποία αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης, αναφέρει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, επισημαίνοντας ότι η χρήση τους από ανηλίκους χρειάζεται σαφή ενημέρωση και πρόληψη.

Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής: Τα ελληνικά δεδομένα είναι ανησυχητικά

Σε μεγάλη, εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 40.768 μαθητές Ε΄ Δημοτικού έως Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% δήλωσε κατανάλωση ενεργειακών ποτών. Οι διαθέσιμες απαντήσεις ήταν «ποτέ», «1-2 φορές την εβδομάδα», «3-4 φορές την εβδομάδα» και «πάνω από 5 φορές την εβδομάδα», επομένως το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε παιδιά που ανέφεραν τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση.

Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στους μεγαλύτερους εφήβους. Η πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, έδειξε ότι το 45% των 16χρονων έχει καταναλώσει αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά και το 27,6% τουλάχιστον τρεις φορές.

Στην Αττική τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 43% και 25%, ενώ το 32% των 16χρονων θεωρεί «ακίνδυνο» τον συνδυασμό αλκοόλ και ενεργειακού ποτού μία ή δύο φορές. Τα ευρήματα δεν είναι εντελώς καινούργια. Ήδη παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ σε 4.562 εφήβους 16-18 ετών είχε καταγράψει κατανάλωση ενεργειακών ποτών στο 43,9%, με 17% των χρηστών να αναφέρει πρώτη δοκιμή από το δημοτικό. Η συγκεκριμένη μελέτη δεν ήταν εθνικά αντιπροσωπευτική, αλλά δείχνει ότι το φαινόμενο έχει μακρά παρουσία στην ελληνική εφηβική καθημερινότητα.

Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής: Γιατί μας ανησυχούν

«Η καφεΐνη είναι διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά. Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, με συνολικά πάνω από 1,2 εκατομμύρια νέους, βρήκε συσχετίσεις της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών με μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, άγχος και ψυχολογική δυσφορία, χαμηλότερη σχολική επίδοση, κάπνισμα, binge drinking και χρήση άλλων ουσιών. Επειδή μεγάλο μέρος των δεδομένων είναι παρατηρητικό, μιλάμε για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη αιτιότητας», αναφέρει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής.

Προσθέτει ότι στο καρδιαγγειακό σύστημα έχουν καταγραφεί οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης και μεταβολές του καρδιακού ρυθμού και της ηλεκτροφυσιολογίας. Δύο πρόσφατες ανασκοπήσεις του 2026 επισημαίνουν ότι υψηλές δόσεις καφεΐνης από ενεργειακά ποτά μπορούν να προκαλέσουν αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές, με ιδιαίτερη προσοχή σε παιδιά με γνωστή ή μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια, καθώς και σε συνθήκες έντονης άσκησης, ζέστης, αφυδάτωσης ή στέρησης ύπνου.

Ο συνδυασμός με αλκοόλ

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, τονίζει ότι «η καφεΐνη δεν “ξεμεθά” και δεν μειώνει τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα. Μπορεί να κάνει τον έφηβο να αισθάνεται πιο ξύπνιος, χωρίς να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό. Γι’ αυτό ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός, ιδίως όταν συνοδεύεται από μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου».

Η θέση της Ένωσης

Οι νεότερες συστάσεις για παιδιά και εφήβους 5-18 ετών, που εκδόθηκαν το 2025 με συμμετοχή της American Academy of Pediatrics και άλλων μεγάλων επιστημονικών οργανισμών, κατατάσσουν τα ροφήματα με καφεΐνη ή άλλα διεγερτικά στα ποτά που πρέπει να αποφεύγονται. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί για ποτά με καφεΐνη άνω των 150 mg/L την ένδειξη «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…».

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής θεωρεί αναγκαία τη συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων για τη διαφορά ανάμεσα σε energy drinks και sports drinks, τη σαφή σύσταση αποφυγής ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους, την ιδιαίτερη ενημέρωση για τον κίνδυνο του συνδυασμού τους με αλκοόλ, την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων από προώθηση και διαφήμιση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες και την ερώτηση για κατανάλωση ενεργειακών ποτών στην προληπτική παιδιατρική εξέταση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αϋπνία, άγχος, αίσθημα παλμών ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου.

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής καταλήγει με το μήνυμα: «Η “ενέργεια” που υπόσχεται ένα κουτάκι δεν αντικαθιστά τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση. Τα ενεργειακά ποτά δεν είναι απαραίτητα για κανένα παιδί ή έφηβο».

ΑΠΕ-ΜΠΕ
]]>
Ορθορεξία: Όταν το να τρώμε υγιεινά γίνεται εμμονή https://emvolos.gr/orthorexia-otan-to-na-trome-ygieina-ginetai-emmoni/ Mon, 21 Sep 2026 21:30:01 +0000 https://emvolos.gr/?p=776990 Μιλούν η καθηγήτρια Παθολογίας – Ενδοκρινολογίας του ΕΚΠΑ Βάια Λαμπαδιάρη και ο καθηγητής Ψυχιατρικής του ΕΚΠΑ Φραγκίσκος Γονιδάκης

Μπορεί η προσπάθεια να τρώμε όσο το δυνατόν πιο υγιεινά να φτάσει στο σημείο να γίνει επιβλαβής; Όταν το φαγητό χωρίζεται με αυστηρό τρόπο σε «καλό» και «κακό», αρκετές τροφές αποκλείονται και ένα γεύμα εκτός σπιτιού προκαλεί έντονο άγχος, τότε η επιδίωξη της υγιεινής διατροφής μπορεί να έχει ξεπεράσει τα όριά της. Εκεί, μπορεί να εντοπιστεί η λεπτή γραμμή που χωρίζει τη απλή επιλογή υγιεινών τροφών από την ορθορεξία, εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η καθηγήτρια Παθολογίας-Ενδοκρινολογίας του ΕΚΠΑ, Βάια Λαμπαδιάρη.

«Η ορθορεξία (Orthorexia nervosa) χαρακτηρίζεται από ανελαστική και άκαμπτη προσκόλληση στην κατανάλωση υγιεινής, “καθαρής” τροφής, γεγονός που συχνά οδηγεί σε επιβλαβείς επιπτώσεις για τη σωματική και ψυχική υγεία, καθώς και σε σοβαρό περιορισμό της καθημερινής ζωής και της κοινωνικότητας», αναφέρει η κ. Λαμπαδιάρη.

Η διαφορά, όπως εξηγεί, βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο η διατροφή αρχίζει να καταλαμβάνει όλο και μεγαλύτερο χώρο στη ζωή του ανθρώπου. Άγχος και ψυχαναγκασμός γύρω από το φαγητό, πολύωρη και εμμονική ενασχόληση με την προετοιμασία του, αποκλεισμός ολόκληρων ομάδων τροφίμων που θεωρούνται ανθυγιεινά ή υπερθερμιδικά, άρνηση κατανάλωσης φαγητού που έχει προετοιμαστεί από άλλους και, τελικά, κοινωνική απομόνωση είναι ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που περιγράφει.

 Ο όρος «νευρική ορθορεξία» (Orthorexia Nervosa) επινοήθηκε το 1997 από τον Αμερικανό ιατρό Steven Bratman, από τις ελληνικές λέξεις «ορθός» και «όρεξη». Παρά το αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον γύρω από το φαινόμενο, η ορθορεξία δεν αναγνωρίζεται σήμερα ως αυτοτελής ψυχική διαταραχή στα διεθνή διαγνωστικά συστήματα DSM-5-TR και ICD-11.

«Υπάρχει αρκετή συζήτηση για το αν θα πρέπει να καταταχθεί στο ευρύ πλαίσιο των ιδεοψυχαναγκαστικών διαταραχών ή των διαταραχών πρόσληψης τροφής», σημειώνει η κ. Λαμπαδιάρη. Όπως αναφέρει, σχετικό κείμενο συναίνεσης 47 ειδικών, που δημοσιεύθηκε το 2022, πρότεινε την ένταξή της στις διαταραχές πρόσληψης τροφής, λόγω των κοινών χαρακτηριστικών που παρουσιάζει με αυτές.

Όταν το «σωστό» φαγητό καταλαμβάνει την καθημερινότητα

Την εικόνα του ανθρώπου που σταδιακά οργανώνει τη ζωή του γύρω από το τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται να φάει περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και υπεύθυνος της Μονάδας Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής στην Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Αιγινητείου Νοσοκομείου Φραγκίσκος Γονιδάκης.

«Κάποιοι άνθρωποι έχουν αναπτύξει μια τόσο μεγάλη εμμονή με την υγιεινή, σωστή, με κανόνες διατροφή, που τους παίρνει ατελείωτες ώρες να αποφασίσουν τι θα αγοράσουν στο σούπερ μάρκετ, στα καταστήματα βιολογικών προϊόντων ή στο διαδίκτυο. Τους παίρνει πολλές ώρες να μαγειρέψουν και όλα αυτά επηρεάζουν την εργασιακή, την προσωπική και την κοινωνική τους ζωή», εξηγεί.

Η αναζήτηση της «καθαρής» τροφής μπορεί έτσι να πάψει να αποτελεί απλώς μία διατροφική επιλογή και να μετατραπεί σε βασικό κριτήριο γύρω από το οποίο οργανώνεται η ημέρα. Οι κανόνες γίνονται ολοένα αυστηρότεροι και μαζί τους περιορίζονται και οι επιλογές του ανθρώπου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η έξοδος για φαγητό. Κάποιος μπορεί να αρχίσει να αποφεύγει εστιατόρια ή συναντήσεις με φίλους επειδή δεν γνωρίζει ακριβώς την προέλευση των τροφίμων, τα υλικά που έχουν χρησιμοποιηθεί ή τον τρόπο παρασκευής τους.

«Αυτός ο άνθρωπος θα σκεφτεί ότι δεν μπορεί να βγει με τους φίλους του να φάει, γιατί νιώθει ότι εκείνοι καταναλώνουν σκουπίδια. Και δεν αναφερόμαστε μόνο στο γρήγορο φαγητό, αλλά σε εστιατόρια, ταβέρνες και γενικώς τα καταστήματα εστίασης. Νιώθει ότι οι φίλοι του δεν ελέγχουν τι τρώνε, άρα δεν μπορεί να πάει για φαγητό μαζί τους», περιγράφει ο κ. Γονιδάκης.

Οι συνέπειες μπορεί να επεκταθούν και στις στενότερες προσωπικές σχέσεις, καθώς η συμβίωση με έναν άνθρωπο που δεν ακολουθεί τους ίδιους αυστηρούς διατροφικούς κανόνες μπορεί να αποτελέσει πηγή συνεχών προστριβών. Ακόμη και η εργασία μπορεί να επηρεαστεί, όταν η αναζήτηση, η επιλογή και η προετοιμασία του «σωστού» φαγητού καταλαμβάνουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος της ημέρας.

Η διαφορά από την ψυχογενή ανορεξία

Η ορθορεξία εμφανίζει αλληλεπικαλύψεις με τις διαταραχές πρόσληψης τροφής, χωρίς ωστόσο να ταυτίζεται με αυτές.

Σε σχέση με την ψυχογενή ανορεξία, ο κ. Γονιδάκης επισημαίνει μια βασική διαφορά: «Δεν είναι στόχος το σώμα, όπως στην ανορεξία. Στην ορθορεξία, το επίκεντρο βρίσκεται πρωτίστως στην ποιότητα και την καθαρότητα της τροφής και στον διαχωρισμό των τροφίμων σε επιτρεπτά και απαγορευμένα».

Όσο όμως αυξάνονται οι αποκλεισμοί, τόσο μπορεί να περιορίζεται τελικά η διατροφή. Ένας άνθρωπος μπορεί να οδηγηθεί σε διατροφικές ελλείψεις, προβλήματα υγείας ακόμη και σε πολύ χαμηλό σωματικό βάρος, όπως εξηγεί ο καθηγητής, αλλά «από διαφορετικό δρόμο από αυτόν της ανορεξίας».

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσθέτουν μία ακόμη παράμετρο, καθώς η έννοια του «καθαρού» φαγητού αποτελεί δημοφιλές περιεχόμενο λογαριασμών που ασχολούνται με τη διατροφή και τη φυσική κατάσταση. Όπως παρατηρεί ο κ. Γονιδάκης, σήμερα «άνθρωποι όλων των ηλικιών, αλλά ειδικά οι νέοι είναι πολύ ενημερωμένοι γύρω από την ανάγκη να φάνε κάτι πιο “καθαρό” και να αποφύγουν τροφές που μπορεί να είναι γευστικές αλλά όχι θρεπτικές».

Γιατί είναι δύσκολο να αναγνωριστεί

Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ορθορεξίας είναι ότι μπορεί εύκολα, τουλάχιστον στα πρώτα στάδια, να εκληφθεί ως μια θετική συμπεριφορά. Η προσεκτική διατροφή  και η αποφυγή τροφών που θεωρούνται ανθυγιεινές συνδέονται άλλωστε με την εικόνα ενός ανθρώπου που φροντίζει την υγεία του.

«Συχνά εντάσσεται σε μία συνολική εικόνα υγιεινού lifestyle, που θεωρητικά είναι κάτι θετικό», επισημαίνει η κ. Λαμπαδιάρη. Το ίδιο το άτομο, προσθέτει, δεν θεωρεί ότι πάσχει, αλλά αντίθετα πιστεύει ότι φροντίζει την υγεία του και, συνεπώς, δεν αναζητά ιατρική βοήθεια.

Στο ίδιο ζήτημα στέκεται και ο κ. Γονιδάκης. «Οι άνθρωποι με ορθορεξία δεν έχουν καμία εναισθησία. Δεν θεωρούν ότι αυτό είναι πρόβλημα και σχεδόν ποτέ δεν ζητούν βοήθεια», αναφέρει.

Στη Μονάδα Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής του Αιγινητείου Νοσοκομείου έχουν απευθυνθεί συγγενείς ανθρώπων που εμφανίζουν συμπεριφορά ορθορεξίας, αντιλαμβανόμενοι ότι η κατάσταση βγαίνει εκτός φυσιολογικών πλαισίων. Αντίθετα όσοι εμφανίζουν αυτή τη συμπεριφορά συνήθως θεωρούν υπερβολικές τις ανησυχίες του περιβάλλοντός τους και αντιμετωπίζουν τους αυστηρούς κανόνες που ακολουθούν ως την «ελάχιστη αναγκαία προστασία από τα δηλητήρια της ανθυγιεινής διατροφής», σύμφωνα με τον καθηγητή.

Η ορθορεξία στο επίκεντρο της έρευνας

Τα τελευταία χρόνια το επιστημονικό ενδιαφέρον γύρω από την ορθορεξία έχει ενταθεί. Οι ερευνητές εξετάζουν, μεταξύ άλλων, πιθανές συσχετίσεις με τον αθλητισμό και τον πρωταθλητισμό, την καταναγκαστική άσκηση και την τελειοθηρία, ενώ, σύμφωνα με τον κ. Γονιδάκη, οι ισχυρότερες διασυνδέσεις εντοπίζονται με τις διαταραχές πρόσληψης τροφής. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ «είναι ένα φαινόμενο που φαίνεται να βρίσκεται σε μια περιοχή όπου συναντώνται χαρακτηριστικά των διαταραχών πρόσληψης τροφής και της ιδεοψυχαναγκαστικής συμπτωματολογίας». Η διαχωριστική γραμμή πάντως από μια απλώς προσεκτική διατροφή δεν βρίσκεται στο ενδιαφέρον για την ποιότητα του φαγητού, αλλά στο σημείο που οι διατροφικοί κανόνες προκαλούν μεγάλο άγχος και περιορίζουν την καθημερινή ζωή και τις επιλογές μας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ
]]>
Επιστροφή στο σχολείο: Συμβουλές για μια πιο ισορροπημένη διατροφή https://emvolos.gr/epistrofi-sto-scholeio-symvoyles-gia-mia-pio-isorropimeni-diatrofi/ Mon, 21 Sep 2026 21:26:37 +0000 https://emvolos.gr/?p=776993 Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς επιστρέφει και η απαιτητική καθημερινότητα για παιδιά και γονείς. Πρωινό ξύπνημα, σχολείο, φροντιστήρια, αθλητικές δραστηριότητες και περιορισμένος χρόνος συχνά αφήνουν τη διατροφή σε δεύτερο πλάνο. Ωστόσο, οι καθημερινές διατροφικές συνήθειες μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην ανάπτυξη, την ενέργεια και τη γενικότερη ευεξία των παιδιών.

«Το ζητούμενο δεν είναι η τελειότητα, αλλά η σταθερότητα. Μερικές απλές συνήθειες, όταν επαναλαμβάνονται καθημερινά, μπορούν να κάνουν τη διαφορά», τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η Καλλιόπη Γεωργακούλη, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Διαιτολογίας και Διατροφολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Οι απλές συνήθειες σύμφωνα με την ίδια είναι:

  1. Ένα απλό πρωινό. Δημητριακά ολικής άλεσης με γάλα ή γιαούρτι και ένα φρούτο αποτελούν μια εύκολη επιλογή. Αν το παιδί δεν πεινά νωρίς, μπορεί να ξεκινήσει με κάτι μικρό, όπως ένα τοστ ολικής άλεσης ή ένα ποτήρι γάλα, και να συμπληρώσει στο κολατσιό. Βοηθά να ξυπνά λίγο νωρίτερα, να έχει έτοιμο κάτι από το προηγούμενο βράδυ και να μην πιέζεται να φάει.
  2. Έξυπνο κολατσιό. Τα τυποποιημένα σνακ καλό είναι να καταναλώνονται με μέτρο. Από φέτος ισχύει νέο πλαίσιο του υπουργείου Υγείας για τα σχολικά κυλικεία, με το οποίο αποσύρονται, μεταξύ άλλων, τα αναψυκτικά, τα πατατάκια και τα αλλαντικά. Την ίδια λογική μπορεί να ακολουθήσει και το κολατσιό από το σπίτι: ένα σάντουιτς με τυρί και λαχανικά, ένα φρούτο ή ένα γιαούρτι μπαίνουν εύκολα στη σχολική τσάντα.
  3. Λιγότερα ζαχαρούχα ποτά. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συστήνει τα ελεύθερα σάκχαρα να μην ξεπερνούν το 10% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης. Πρόκειται για τα σάκχαρα που προστίθενται στα τρόφιμα και τα ποτά, καθώς και για εκείνα που περιέχονται φυσικά στο μέλι, τα σιρόπια και τους χυμούς. Αναψυκτικά και τυποποιημένα ροφήματα μπορούν να προσθέσουν σημαντικές ποσότητες ζάχαρης στη διατροφή. «Δεν χρειάζεται να απαγορεύσουμε ένα τρόφιμο ή ένα ρόφημα, αλλά να φροντίσουμε να μην αποτελεί καθημερινή συνήθεια», εξηγεί η κ. Γεωργακούλη.
  4. Νερό στην τσάντα. Ένα παγούρι βοηθά το παιδί να έχει εύκολα διαθέσιμο νερό καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και αποτελεί την απλούστερη επιλογή για ενυδάτωση. Για να περιοριστεί η έκθεση σε ουσίες από το πλαστικό, προτιμάται το παγούρι από ανοξείδωτο ατσάλι, ενώ καλό είναι να αποφεύγεται η έκθεση των πλαστικών δοχείων σε θερμότητα και η επαναχρησιμοποίηση των μπουκαλιών μιας χρήσης.
  5. Σταθερό πρόγραμμα ύπνου. Τα παιδιά σχολικής ηλικίας χρειάζονται περίπου 9-12 ώρες ύπνου, ενώ οι έφηβοι 8-10, σύμφωνα με τις συστάσεις της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής του Ύπνου. Ο λίγος ύπνος μπορεί να επηρεάσει την όρεξη και να ενισχύσει την προτίμηση για πιο θερμιδογόνα τρόφιμα. Μια σταθερή ώρα κατάκλισης βοηθά στη διαμόρφωση μιας πιο οργανωμένης καθημερινότητας.
  6. Οικογενειακό τραπέζι. Όποτε είναι εφικτό, ένα γεύμα μαζί, χωρίς οθόνες, μπορεί να γίνει ευκαιρία για επικοινωνία αλλά και για πιο συνειδητές διατροφικές επιλογές. Το φαγητό καλό είναι να μη χρησιμοποιείται ως ανταμοιβή ή τιμωρία.
  7. Μεσογειακή διατροφή στο καθημερινό τραπέζι. Λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και ψάρια αποτελούν βασικά στοιχεία του μεσογειακού προτύπου. «Η ποικιλία είναι σημαντική, αλλά και η υπομονή. Ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί να δοκιμάσει αρκετές φορές μια νέα γεύση μέχρι να την αποδεχθεί», επισημαίνει η κ. Γεωργακούλη.
  8. Κίνηση κάθε ημέρα. Περπάτημα, παιχνίδι, ποδήλατο ή οργανωμένη άσκηση μπορούν να ενταχθούν στην καθημερινότητα. Σύμφωνα με τις συστάσεις του ΠΟΥ, τα παιδιά και οι έφηβοι χρειάζονται τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας την ημέρα.

Συμπερασματικά, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Γεωργακούλη, η επιστροφή στο σχολείο δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από αυστηρούς διατροφικούς κανόνες. Μικρές, σταθερές αλλαγές στο καθημερινό πρόγραμμα μπορούν να δημιουργήσουν πιο υγιεινές συνήθειες για ολόκληρη την οικογένεια. Αν υπάρχει ανησυχία για την ανάπτυξη, το βάρος ή τη διατροφική συμπεριφορά του παιδιού, ο γονιός μπορεί να απευθυνθεί στον παιδίατρο, ενώ ο διαιτολόγος-διατροφολόγος μπορεί να βοηθήσει επιπλέον με ένα διατροφικό πρόγραμμα που ταιριάζει στις ανάγκες του παιδιού και της οικογένειας, καταλήγει η ίδια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης
]]>