Οι πρώτες λήψεις περιλαμβάνουν εικόνες της Ιταλίας, της Αρκτικής και της Καραϊβικής, καθώς μετρήσεις του ύψους του στρώματος πάγου της Γροιλανδίας και της επιφάνειας της θάλασσας.

Ο συγκεκριμένος δορυφόρος είναι ο τρίτος της σειράς παρατήρησης της Γης Sentinel-3 και θα συνεχίσει να στέλνει περιβαλλοντικά δεδομένα, τα οποία είναι απαραίτητα για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών. Οι παρατηρήσεις του είναι πολύτιμες για την πρόγνωση του καιρού και την παρακολούθηση μακροπρόθεσμων μεταβολών που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή.

Πάνω από την ξηρά παρακολουθεί την ξηρασία και τις δασικές πυρκαγιές, χαρτογραφεί τις χρήσεις γης, ελέγχει την υγεία της βλάστησης και μετρά τη στάθμη ποταμών, λιμνών και πολικών στρωμάτων πάγου. Πάνω από τους ωκεανούς μετρά τη θερμοκρασία, το χρώμα και το ύψος της επιφάνειας της θάλασσας, καθώς και το πάχος του θαλάσσιου πάγου.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος βρίσκεται ακόμα στη διαδικασία προετοιμασίας του δορυφόρου για την πλήρη έναρξη της λειτουργίας του – μια σύνθετη διαδικασία που θα διαρκέσει άλλους πέντε μήνες.

* Επισυνάπτεται εικόνα που έχει ληφθεί στις 30 Σεπτεμβρίου και προσφέρει μια εντυπωσιακή απεικόνιση της Ιταλίας με τη νότια Γερμανία και τις χιονισμένες ‘Αλπεις να διακρίνονται στον βορρά και τη Βαλκανική Χερσόνησο στα ανατολικά. Credit: ESA

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Αυτό το δορυφορικό σμήνος χαμηλής τροχιάς θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης και αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ευρωπαϊκή και βρετανική διαστημική βιομηχανία, παρέχοντας σε κράτη και εταίρους αξιοποιήσιμα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και ασφαλή συνδεσιμότητα μέσω διαστήματος. Το ConnectedCosmos θα διασυνδέει τις δυνατότητες Γεωεπισκόπησης και IoT της Open Cosmos, μετατρέποντας τα πρωτογενή δεδομένα σε άμεσα αξιοποιήσιμη πληροφορία στο πλαίσιο ενός ενιαίου και ασφαλούς κύκλου.

Η Open Cosmos, η ευρωπαϊκή εταιρεία που κατασκευάζει δορυφόρους με στόχο την καλύτερη κατανόηση και διασύνδεση του κόσμου, ανακοινώνει σήμερα ότι 192 δορυφόροι θα αποτελέσουν τον βασικό πυρήνα της υποδομής συνδεσιμότητας ConnectedCosmos, ενός δορυφορικού σμήνους χαμηλής τροχιάς.

Η εταιρεία προχωρά με στόχο να διαθέτει περισσότερους από 96 δορυφόρους σε τροχιά έως το τέλος του 2028, θέτοντας τις βάσεις για πλήρη παγκόσμια κάλυψη έως το 2030. Η επόμενη εκτόξευση δορυφόρων του ConnectedCosmos θα πραγματοποιηθεί πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους.

Το δορυφορικό σμήνος έχει σχεδιαστεί εξαρχής με στόχο να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κυβερνητικών, θεσμικών και εμπορικών πελατών που χρειάζονται ασφαλή και ανθεκτική συνδεσιμότητα, καθώς και ξεκάθαρο έλεγχο των κρίσιμων δεδομένων τους, προσφέροντάς τους μια αξιόπιστη ευρωπαϊκή πρόταση έναντι των υφιστάμενων σήμερα εναλλακτικών.

Η αρχιτεκτονική του ConnectedCosmos επικεντρώνεται στην παροχή δυνατοτήτων και κάλυψης δικτύου υπό εθνική διακυβέρνηση, που απαιτούν αυτοί οι πελάτες για κρίσιμες εφαρμογές. Επιτρέπει τη μεταφορά μεγάλου όγκου δεδομένων —όπως πρωτογενών δορυφορικών εικόνων, video feeds, και μεγάλων αντιγράφων βάσεων δεδομένων— απευθείας μέσω του διαστήματος, παρέχοντας δυνατότητες λειτουργίας σε περιβάλλοντα όπου η πρόσβαση σε συστήματα GNSS παρεμποδίζεται ή αμφισβητείται, καθώς και παρακάμπτοντας ευάλωτους επίγειους σταθμούς και διεθνή υποθαλάσσια καλώδια. Για την Open Cosmos, το μέτρο της αξίας αυτού του σμήνους δεν είναι απλώς ο αριθμός των δορυφόρων που βρίσκονται σε τροχιά, αλλά κυρίως όσα μπορεί να καταστήσει δυνατά το δίκτυο με ασφαλή τρόπο.

Η Open Cosmos δεν αντιμετωπίζει τις δυνατότητες της Γεωεπισκόπησης και των τηλεπικοινωνιών ως ξεχωριστά, απομονωμένα μεταξύ τους προγράμματα. Αντίθετα, χρησιμοποιεί τον ευρυζωνικό τηλεπικοινωνιακό και IoT αστερισμό χαμηλής τροχιάς του ConnectedCosmos ως την υποδομή μεταφοράς δεδομένων για τους δορυφόρους Γεωεπισκόπησης που έχει αναπτύξει για τους πελάτες της, είτε μέσω ολοκληρωμένων, ειδικά σχεδιασμένων δορυφορικών αποστολών, είτε μέσω δορυφόρων που εντάσσονται στο συνεργατικό σύστημα Γεωεπισκόπησης του OpenConstellation. Αυτή η ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική επιτρέπει στις κυβερνήσεις να φτάνουν από τα πρωτογενή δεδομένα στην άμεσα αξιοποιήσιμη πληροφορία μέσα στο πλαίσιο ενός ενιαίου και ασφαλούς κύκλου.

Σε ένα ολοένα και πιο σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, το ConnectedCosmos προσφέρει σε κράτη, θεσμούς και επιχειρήσεις έναν νέο τρόπο για να αναπτύξουν τη δική τους κυρίαρχη και ασφαλή δυνατότητα τηλεπικοινωνιών.

Μέσω οπτικών διαδορυφορικών ζεύξεων (Optical Inter-Satellite Links – ISL), το αυτόνομο διαστημικό point-to-point και gatewayless δίκτυο της Open Cosmos, δρομολογεί τα δεδομένα απευθείας από δορυφόρο σε δορυφόρο, παρακάμπτοντας υποθαλάσσια καλώδια που ενδέχεται να έχουν υποστεί βλάβη ή παραβίαση, καθώς και εχθρικές επίγειες υποδομές. Καθώς ο κίνδυνος παρεμβολών και κυβερνοεπιθέσεων ολοένα και εντείνεται, η εγγύηση ενός πραγματικά ασφαλούς δικτύου αποτελεί πλέον αναγκαία προϋπόθεση για τις σύγχρονες κρίσιμες επιχειρησιακές λειτουργίες.

Η Open Cosmos αναπτύσσει το ConnectedCosmos αξιοποιώντας τις δικές της ευρωπαϊκές παραγωγικές δυνατότητες που τις επιτρέπουν να κατασκευάζει έναν δορυφόρο την ημέρα. Παράλληλα, διερευνά ένα μοντέλο για την περαιτέρω επέκταση του δικτύου μέσω μιας ευρύτερης συνεργασίας των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων που θα επιτρέψει τη διαλειτουριγκότητα μεταξύ ανεξάρτητων δορυφορικών συστημάτων που ανήκουν και τελούν υπό τον έλεγχο διαφορετικών φορέων. Το μοντέλο αυτό θα προσφέρει ευελιξία και δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης, καθώς θα αξιοποιεί τις βελτιώσεις κάθε νέας τεχνολογικής γενιάς, ενώ ταυτόχρονα θα σέβεται τις εθνικές, εμπορικές και θεσμικές προτεραιότητες. Με αυτό τον τρόπο θα δημιουργηθεί ένα ισχυρότερο και πιο ανθεκτικό ευρωπαϊκό δίκτυο με πυρήνα του το ConnectedCosmos.

Σχολιάζοντας αυτές τις εξελίξεις, ο Rafel Jordà Siquier, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της Open Cosmos, δήλωσε:

«Έπειτα από μεγάλη προσμονή, μπορούμε επιτέλους να ανακοινώσουμε ότι 192 δορυφόροι θα αποτελέσουν το βασικό πυρήνα της υποδομής συνδεσιμότητας του δορυφορικού μας σμήνους ConnectedCosmos και να δώσουμε έτσι στους πελάτες και στις χώρες-εταίρους μας μια σαφή εικόνα του παγκόσμιου, ανθεκτικού δικτύου που δημιουργούμε. Συνδυάζοντας τις διαστημικές τηλεπικοινωνίες με αξιοποιήσιμα δεδομένα Γεωεπισκόπησης σε πραγματικό χρόνο, δημιουργούμε μια υπηρεσία που υπερβαίνει την απλή συνδεσιμότητα και προσφέρει ασφαλή και επιχειρησιακά αξιοποιήσιμη ανθεκτικότητα.

Οι 192 δορυφόροι αποτελούν τη βάση – δεν είναι το ανώτατο όριο. Όπως σε καθετί που κάνουμε, υπάρχει η δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης ώστε να ανταποκριθούμε στη ζήτηση καθώς αυτή αυξάνεται. Όταν οι πελάτες και οι χώρες-εταίροι μας χρειάζονται μεγαλύτερη χωρητικότητα, μπορούμε να την προσφέρουμε γρήγορα. Με τη δυνατότητα της πλήρους διαλειτουργικότητας, κάθε νέα δέσμευση και κάθε σύστημα που εντάσσεται στο δίκτυο μας, το καθιστούν ισχυρότερο και ανθεκτικότερο και ενισχύουν την αξία του για όλους τους χρήστες του».

Η ανακοίνωση αυτή έρχεται μετά τον πρόσφατο γύρο χρηματοδότησης της Open Cosmos ύψους 300 εκατ. ευρώ που θα επιτρέψει στην εταιρεία να διευρύνει περαιτέρω τις δυνατότητες της για μαζική παραγωγή δορυφόρων και να επιταχύνει την παροχή υπηρεσιών αξιοποιήσιμων δεδομένων και συνδεσιμότητας μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης του ConnectedCosmos, του OpenConstellation και της πλατφόρμας DataCosmos.

Καθώς το δορυφορικό σμήνος αναπτύσσεται, η Open Cosmos βρίσκεται σε προχωρημένες συζητήσεις με διάφορους παρόχους υπηρεσιών εκτόξευσης για επιπλέον αποστολές κατά το διάστημα από τα τέλη του 2026 έως τα μέσα του 2027.

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε μας στον σύνδεσμο Open-cosmos.com.

Σχετικά με την Open Cosmos

Η Open Cosmos είναι μια ευρωπαϊκή εταιρεία διαστημικών υποδομών που σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται ολοκληρωμένες δορυφορικές αποστολές. Μέσω των πλατφορμών OpenOrbit, ConnectedCosmos, OpenConstellation και DataCosmos, η εταιρία παρέχει σε κυβερνήσεις, θεσμικούς φορείς και επιχειρήσεις ασφαλείς τηλεπικοινωνίες, υπηρεσίες Γεωπαρατήρησης και αξιοποιήσιμα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο. Η Open Cosmos διαθέτει εγκαταστάσεις στην Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία και την Πορτογαλία που της επιτρέπουν να υποστηρίζει αποστολές για πελάτες σε ολόκληρη την Ευρώπη και τις διεθνείς αγορές.

Η απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας λόγω του περιβάλλοντος μικροβαρύτητας στο Διάστημα αποτελεί συχνό φαινόμενο στους αστροναύτες και υποδηλώνει τον κίνδυνο αυξημένης ευθραυστότητας. Ωστόσο, οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται άμεσα τις επιπτώσεις της απώλειας οστικής μάζας και μετά την επιστροφή τους από το Διάστημα και την αποκατάσταση της φυσικής τους κατάστασης, ενδέχεται να επανέλθουν σε σωματικά απαιτητικές δραστηριότητες.

Ωστόσο, ερευνητές εντόπισαν ότι το ποσοστό καταγμάτων ισχίου στους αστροναύτες μετά την επιστροφή τους στη Γη ήταν υψηλότερο για όσους είχαν παραμείνει στο Διάστημα για περισσότερες από 90 ημέρες σε σύγκριση με εκείνους που είχαν πραγματοποιήσει μικρότερης διάρκειας πτήσεις και με τον γενικό πληθυσμό. Συγκεκριμένα, η αύξηση των καταγμάτων ισχίου παρατηρήθηκε σε μικρότερη ηλικία από εκείνη που θα αναμενόταν στον αντίστοιχο πληθυσμό στη Γη που δεν έχει ταξιδέψει στο Διάστημα. Παράλληλα, το ποσοστό καταγμάτων ισχίου ήταν υψηλότερο σε σχέση τόσο με το αντίστοιχο ποσοστό πριν από μια μακράς διάρκειας διαστημική αποστολή όσο και με εκείνο ανθρώπων χωρίς προηγούμενη έκθεση σε διαστημική πτήση.

Οι ερευνητές μελέτησαν, με χρηματοδότηση της NASA,  στοιχεία για αστροναύτες από τις ΗΠΑ καταγράφοντας όλα τα κατάγματα που αναφέρθηκαν κατά τη διάρκεια ετήσιων κλινικών εξετάσεων και ανέλυσαν τα δεδομένα χρησιμοποιώντας το πιθανοτικό μπεϋζιανό μοντέλο.

Τα ευρήματα της μελέτης, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Mayo Clinic Proceedings», υπογραμμίζουν την ανάγκη για εκτενέστερη αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης υγείας του σκελετού των αστροναυτών. Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη επέκτασης του τρέχοντος προγράμματος της NASA για την παρακολούθηση της υγείας των οστών, προκειμένου να αξιολογηθεί καλύτερα ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος κατάγματος για τους αστροναύτες. Η πληρέστερη αποτύπωση των μεταβολών στη σκελετική μάζα, την πυκνότητα, τη δομή και τη μικροαρχιτεκτονική, που προκαλούνται από τη διαστημική πτήση θα καθορίσει ποιες παρεμβάσεις (φάρμακα, άσκηση ή διατροφικές προσαρμογές) είναι οι πλέον ωφέλιμες για τη μακροπρόθεσμη σκελετική υγεία των αστροναυτών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Η Open Cosmos ιδρύθηκε το 2015 και έχει εξελιχθεί σε έναν από τους κορυφαίους κατασκευαστές δορυφόρων στην Ευρώπη. Σήμερα σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται δορυφορικές αποστολές σε μεγάλη κλίμακα στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Έχοντας τη δυνατότητα να κατασκευάζει έναν δορυφόρο την ημέρα στα τέσσερα εργοστάσια που διαθέτει στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και στην Παλλήνη, η εταιρεία έχει καταγράψει υψηλό ποσοστό επιτυχίας για όλους τους δορυφόρους που έχει εκτοξεύσει έως σήμερα, νέες συμβάσεις αξίας άνω των 370 εκατ. δολαρίων τα τελευταία τριάμισι χρόνια, και πέντε συνεχόμενα έτη κερδοφόρας ανάπτυξης.

Η χρηματοδότηση αυτή θα ενισχύσει τη δυνατότητα της Open Cosmos να παράγει μαζικά δορυφόρους και θα διευρύνει τη δορυφορική υποδομή της σε παγκόσμια κλίμακα για την παροχή επιχειρησιακών πληροφοριών και συνδεσιμότητας

Η Open Cosmos, η κορυφαία ευρωπαϊκή εταιρεία στην παροχή δορυφορικών υποδομών, συνδεσιμότητας και δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, εξασφάλισε χρηματοδότηση ύψους 300 εκατ. ευρώ, καθώς κυβερνήσεις και επιχειρήσεις επιταχύνουν τις επενδύσεις τους σε ασφαλή συστήματα που βασίζονται σε διαστημικές υποδομές. Επικεφαλής αυτού του γύρου υπήρξαν Ευρωπαίοι επενδυτές, με τη συμμετοχή των Lightrock, ETF Partners, Institut Català de Finances (ICF), Entrepreneurs First και δύο μεγάλων διεθνών συνταξιοδοτικών ταμείων. Συμμετέχουν επίσης μεταξύ άλλων τα ελληνικά επενδυτικά funds Sustainable Forward Capital (SFC) και Ireon Ventures.

Η χρηματοδότηση θα ενισχύσει τη δυνατότητα της Open Cosmos να παράγει μαζικά δορυφόρους και θα επιταχύνει την παροχή δεδομένων και συνδεσιμότητας μέσω της επέκτασης των υπηρεσιών ConnectedCosmos, OpenConstellation και DataCosmos της εταιρίας.

Ενισχύοντας την ευρωπαϊκή αυτονομία στο διάστημα

Η Open Cosmos συγκαταλέγεται στους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κατασκευαστές δορυφόρων στην Ευρώπη, με πέντε συνεχόμενα έτη κερδοφόρας ανάπτυξης και υψηλό ποσοστό επιτυχίας αποστολών. Στους πελάτες της περιλαμβάνονται κυβερνήσεις ευρωπαϊκών χωρών, διαστημικοί οργανισμοί και μεγάλες εταιρείες ενέργειας και υποδομών. Με δυνατότητα κατασκευής ενός δορυφόρου την ημέρα στα τέσσερα εργοστάσια που διαθέτει σήμερα στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και στην Παλλήνη, η εταιρεία εκτόξευσε πρόσφατα τους δορυφόρους νέας γενιάς του OpenConstellation, του συνεργατικού δορυφορικού σμήνους που αναπτύσσει, στους οποίους συγκαταλέγεται και ο Hyperion GR-1 για το ελληνικό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στόχος είναι ο χρόνος παροχής αξιοποιήσιμων δεδομένων από την παρατήρηση της Γης να μειωθεί από έως και 48 ώρες, σε έως και μόλις 30 λεπτά. Παράλληλα, οι δορυφόροι αυτοί επιτρέπουν την επεξεργασία δεδομένων με τεχνητή νοημοσύνη επί του δορυφόρου και την επικοινωνία μεταξύ δορυφόρων για την παροχή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.

Ακόμη, η εταιρεία έχει αποδείξει την ικανότητά της να υλοποιεί έργα με εξαιρετική ταχύτητα. Μέσα σε μόλις δυόμισι μήνες από την εξασφάλιση των καταχωρίσεων για τη χρήση φάσματος στη ζώνη Ka, η Open Cosmos είχε ήδη σχεδιάσει, κατασκευάσει και εκτοξεύσει τους πρώτους δορυφόρους του ConnectedCosmos, στο πλαίσιο της αποστολής της να παράγει τη νέα γενιά διαστημικών υποδομών. Με συμβάσεις πελατών αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, η εταιρεία προσφέρει με ταχείς ρυθμούς διαλειτουργικότητα, ποικιλία δεδομένων και υψηλή αξιοπιστία στα κυρίαρχα, υπό εθνικό έλεγχο συστήματα που αναπτύσσονται στην Ευρώπη και σε χώρες που επιδιώκουν να αποκτήσουν τις δικές τους λύσεις.

Επεκτείνοντας την ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή διαστημική πλατφόρμα

Ολοένα και περισσότερο, το διάστημα αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα κυριαρχίας και στρατηγικής αυτονομίας τόσο για τις επιχειρήσεις, όσο και για τις κυβερνήσεις. Οι παγκόσμιες επενδύσεις κεφαλαίων venture capital στον διαστημικό τομέα έφτασαν το πρώτο εξάμηνο του 2026 τα 11,3 δισ. δολάρια, έναντι 10,1 δισ. δολαρίων για το σύνολο του 2025, αντανακλώντας τη σταθερή εμπιστοσύνη των επενδυτών στον κλάδο. Ειδικότερα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν τα διαστημικά συστήματα ως βασικές υποδομές, επενδύοντας σε δυνατότητες εθνικά κυρίαρχων τηλεπικοινωνιών και παρατήρησης της Γης, ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από μη ευρωπαϊκές υποδομές και να ενισχύσουν την εθνική και οικονομική τους ασφάλεια.

Οι κυβερνήσεις χρειάζονται ολοένα και περισσότερο ασφαλείς δορυφορικές τηλεπικοινωνίες, παρατήρηση της Γης και επιχειρησιακή πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο, χωρίς το κόστος και την πολυπλοκότητα που συνεπάγεται η δημιουργία ανεξάρτητων διαστημικών υποδομών. Την τελευταία δεκαετία, η Open Cosmos έχει αναπτύξει την τεχνολογία που απαιτείται για τη δημιουργία ενός δικτύου συλλογής και επεξεργασίας πληροφοριών από το διάστημα, στο πλαίσιο του οποίου οι δορυφόροι παρατηρούν, συνδέονται και “συνεργάζονται”, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση του κόσμου. Το σύστημα αυτό συνδυάζει το προϊόν OpenOrbit, που περιλαμβάνει τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία δορυφόρων στο διάστημα· το OpenConstellation, που επιτρέπει σε κυβερνήσεις και οργανισμούς να αξιοποιούν αμοιβαία δορυφορικές υποδομές· το ConnectedCosmos, που συνδέει με ασφάλεια τους δορυφόρους μεταξύ τους και με τη Γη μέσω κυρίαρχων ευρυζωνικών τηλεπικοινωνιών και ζεύξεων του Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT)· και το DataCosmos, που μετατρέπει εικόνες και δεδομένα αισθητήρων σε επιχειρησιακές πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο.

Για παράδειγμα, ένας δορυφόρος του OpenConstellation μπορεί να ανιχνεύσει μια ασυνήθιστη αύξηση της θερμοκρασίας σε μια δασική περιοχή και, χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη επί του δορυφόρου, να την αναγνωρίσει ως πιθανή πυρκαγιά. Στη συνέχεια, έχει τη δυνατότητα να διαβιβάσει αυτή την πληροφορία μέσω του ConnectedCosmos απευθείας στους αρμόδιους χρήστες, μεταξύ άλλων σε πυροσβέστες ή αεροσκάφη στην περιοχή, ακόμη και εκεί όπου δεν υπάρχει διαθέσιμη επίγεια πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Το σύστημα μπορεί να αναθέσει τη συλλογή πρόσθετων δεδομένων σε άλλους δορυφόρους και να αξιοποιήσει επίγειους αισθητήρες IoT, ώστε να παράσχει συμπληρωματικές πληροφορίες και να διασταυρώσει τι συμβαίνει στο έδαφος. Σε περίπτωση διακοπής των επίγειων τηλεπικοινωνιών, το ConnectedCosmos θα μπορούσε επίσης να προσφέρει ανθεκτική σε παρεμβολές συνδεσιμότητα 5G στις ομάδες που αντιμετωπίζουν την έκτακτη ανάγκη. Συνδυάζοντας σε ένα ενιαίο σύστημα την ανίχνευση, τη συνδεσιμότητα και την τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις μπορούν να παρακολουθούν και να κατανοούν όσα συμβαίνουν στη Γη και να ανταποκρίνονται σε αυτά σε δραστικά λιγότερο χρόνο.

Η νέα χρηματοδότηση θα επιταχύνει την ανάπτυξη και τη διάθεση αυτών των δυνατοτήτων, μέσω της επέκτασης του ConnectedCosmos, της ανάπτυξης των OpenConstellation και DataCosmos και της ενίσχυσης των ομάδων μηχανικών, παραγωγής και λογισμικού της Open Cosmos στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία, εγκαταστάσεις όπου η εταιρεία απασχολεί συνολικά σχεδόν 400 εργαζομένους.

Ο Rafel Jordà Siquier, ιδρυτής και CEO της Open Cosmos, δήλωσε: «Οι διαστημικές υποδομές αποκτούν πλέον εξίσου κρίσιμη σημασία με την ενέργεια, τα ψηφιακά δίκτυα και τις μεταφορές. Οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις χρειάζονται ολοένα και περισσότερο ασφαλείς επικοινωνίες και επιχειρησιακά δεδομένα που παρέχονται μέσω ανθεκτικών συστημάτων. Όμως οι υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν. Η πραγματική αξία βρίσκεται στην πληροφόρηση που αποτυπώνει όσα συμβαίνουν στη Γη σε πραγματικό χρόνο καθώς και στην παγκόσμια συνδεσιμότητα που επιτρέπει τη μετάδοσή της.

Συνδυάζοντας δορυφόρους, ασφαλείς επικοινωνίες και υπηρεσίες δεδομένων που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργούμε ένα σύστημα που μετατρέπει τις πληροφορίες από το διάστημα σε γνώση που κυβερνήσεις και επιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν για να αναλάβουν δράση. Η επένδυση αυτή μας επιτρέπει να υλοποιήσουμε ταχύτερα αυτό το όραμα, ανταποκρινόμενοι στις παραγγελίες κυβερνήσεων και μεγάλων εταιρειών για τους αξιόπιστους δορυφόρους υψηλών επιδόσεων που κατασκευάζουμε και παρέχοντας τις εθνικά κυρίαρχες υπηρεσίες που χρειάζεται ο κόσμος».

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε σχετικά: «Η νέα χρηματοδότηση ύψους 300 εκατ. ευρώ αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στις αναπτυξιακές προοπτικές της Open Cosmos, η οποία έχει ήδη σημαντική παρουσία στην Ελλάδα και συμμετέχει στην υλοποίηση μέρους του ελληνικού διαστημικού προγράμματος. Προσδοκούμε ότι η νέα αυτή επένδυση θα ενισχύσει περαιτέρω την παρουσία της εταιρείας στη χώρα μας, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και ενισχύοντας την κατασκευή κρίσιμων διαστημικών τεχνολογιών στην Ελλάδα».

Ο Ashish (Ash) Puri, Partner στη Lightrock, δήλωσε: «Η εμπορική διαστημική αγορά εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις χρειάζονται ολοένα και περισσότερο αξιόπιστους εταίρους για την παροχή κρίσιμων υποδομών. Η Open Cosmos έχει αναπτύξει μεθοδικά το τεχνικό βάθος, τις κατασκευαστικές δυνατότητες και την απόκτηση πελατών που απαιτούνται για να ηγηθεί αυτής της μετάβασης. Είμαστε ενθουσιασμένοι που στηρίζουμε την ομάδα σε αυτό το επόμενο στάδιο ανάπτυξης».

Ο Rob Genieser, Managing Partner στην ETF Partners, δήλωσε: «Οι συνθήκες για τη δημιουργία κορυφαίων διαστημικών εταιρειών παγκόσμιας κλάσης έχουν πλέον ωριμάσει στην Ευρώπη. Η ηγετική ομάδα της Open Cosmos έχει επιδείξει τη φιλοδοξία που απαιτείται για να μετατρέψει αυτή την τεχνογνωσία σε ουσιαστικά εμπορικά αποτελέσματα, με αξιοσημείωτη ταχύτητα. Είναι συναρπαστικό να βλέπουμε την Ευρώπη να ενισχύει την αυτονομία της στο διάστημα και την Ελλάδα να αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια καινοτομίας και εξερεύνησης. Η Open Cosmos είναι ήδη μια εξαιρετική επιχείρηση και πιστεύουμε ότι μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις εταιρείες υποδομών που θα καθορίσουν το μέλλον της Ευρώπης. Ο Πτολεμαίος θα ήταν υπερήφανος!»

Ο Δημήτριος Κονταρίνης, εταίρος και συνιδρυτής της Sustainable Forward Capital, δήλωσε: «Η εφευρετικότητα έχει αποτελέσει βασική κινητήρια δύναμη των ριζικών αλλαγών στον διαστημικό τομέα. Η επινοητικότητα της ομάδας της Open Cosmos, η σταδιακή καινοτομία σε πολλαπλά μέτωπα, η αριστεία στην υλοποίηση και η ικανότητά της να μετατρέπει τα δεδομένα παρατήρησης της Γης σε αξιοποιήσιμη πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο κέρδισαν την εμπιστοσύνη μας και μας οδήγησαν στην απόφαση να επενδύσουμε στην εταιρεία».

Ο Σπύρος Δημουλάς εταίρος της Ireon Ventures, δήλωσε: «Η αγορά εμπορικών διαστημικών δραστηριοτήτων εισέρχεται σε μια νέα φάση, στην οποία κυβερνήσεις και επιχειρήσεις χρειάζονται ολοένα και περισσότερο αξιόπιστους εταίρους για την παροχή κρίσιμων υποδομών. Η Open Cosmos έχει αναπτύξει αθόρυβα την τεχνογνωσία, την παραγωγική ικανότητα και την εμπιστοσύνη από τους πελάτες της που απαιτούνται για να ηγηθεί αυτής της αλλαγής. Είμαστε ενθουσιασμένοι που στηρίζουμε την ομάδα σε αυτό το επόμενο στάδιο ανάπτυξής της».

———

Ο πλήρης κατάλογος των επενδυτών περιλαμβάνει τους: Lightrock, ETF Partners, Entrepreneurs First, Institut Català de Finances (ICF), A&G Global Investors, Trill Impact, Phoenix Court (που περιλαμβάνει τις LocalGlobe και Latitude), National Security Strategic Investment Fund (NSSIF), Convex Group, Santander Alternative Investments, Sankara, Sustainable Forward Capital (SFC), Ireon Ventures, Endeavor Catalyst Fund, Iberis Capital, Shilling VC, Amena Ventures, Claret Capital Partners και δύο μεγάλα διεθνή συνταξιοδοτικά ταμεία.

Σχετικά με την Open Cosmos

Η Open Cosmos είναι μια ευρωπαϊκή εταιρεία διαστημικών υποδομών που αναλαμβάνει τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία δορυφορικών αποστολών, καλύπτοντας το σύνολο του κύκλου υλοποίησής τους. Μέσω των προϊόντων της – OpenOrbit, ConnectedCosmos, OpenConstellation και DataCosmos – παρέχει σε κυβερνήσεις, θεσμικούς φορείς και επιχειρήσεις υπηρεσίες ασφαλούς επικοινωνίας, παρατήρησης της Γης και παροχής επιχειρησιακών πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο. Η εταιρία διαθέτει εγκαταστάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα, την Ισπανία, και την Πορτογαλία από όπου υποστηρίζει αποστολές για πελάτες στην Ευρώπη και στις διεθνείς αγορές.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε το open-cosmos.com 

Σχετικά με τη Lightrock:

Η Lightrock είναι μια παγκόσμια επενδυτική πλατφόρμα που υποστηρίζει την ανάπτυξη εταιρειών που αξιοποιούν την τεχνολογία. Οι επενδυτικές της στρατηγικές επικεντρώνονται σε εισηγμένες και ιδιωτικές εταιρείες που προσφέρουν αποδεδειγμένες λύσεις σε κρίσιμες παγκόσμιες προκλήσεις, στους τομείς της Ανθρώπινης Δραστηριότητας, του Πλανήτη και της Παραγωγικότητας. Η Lightrock παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες για περιουσιακά στοιχεία ύψους 5,8 δισ. δολαρίων, απασχολεί 130 συνεργάτες σε τέσσερις ηπείρους και έχει την έδρα της στο Λονδίνο. Έχοντας μέχρι σήμερα υποστηρίξει 150 εταιρείες, η Lightrock καθοδηγείται από την πεποίθηση ότι ο θετικός αντίκτυπος και οι εξαιρετικές εμπορικές επιδόσεις μπορούν να ενισχύονται αμοιβαία, δημιουργώντας διαχρονική αξία για πελάτες, εταιρείες και κοινότητες.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε το http://www.lightrock.com/

Σχετικά με την ETF Partners:

Η ETF Partners, που ιδρύθηκε το 2005, αποτελεί πρωτοπόρο στον ευρωπαϊκό χώρο του venture capital funding, στηρίζοντας βιώσιμες τεχνολογίες υψηλού αντίκτυπου. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, το fund έχει υποστηρίξει καινοτομίες σχεδιασμένες ώστε να δημιουργούν μακροπρόθεσμη περιβαλλοντική αξία.

Η εταιρεία λειτουργεί με βασική αρχή ότι η τεχνολογική καινοτομία και οι οραματιστές ιδρυτές είναι απαραίτητα στοιχεία για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης. Μέσα από συνεργασίες με της από της πιο φιλόδοξους επιχειρηματίες της Ευρώπης, η ETF Partners βοηθά στην ανάπτυξη σε μεγάλη κλίμακα πρωτοποριακών εμπορικών λύσεων, όπου η οικονομική απόδοση συμβάλλει άμεσα στην επίτευξη στόχων βιώσιμης ανάπτυξης.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε το www.etfpartners.capital

Όπως και οι άλλοι βραχώδεις πλανήτες στο Ηλιακό μας σύστημα, ο Ερμής σχηματίστηκε μέσα από μια σειρά βίαιων συγκρούσεων μεταξύ βράχων και αστεροειδών που περιστρέφονταν γύρω από τον Ήλιο πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Η ενέργεια από αυτές τις συγκρούσεις παρήγε τεράστιες ποσότητες θερμότητας, τις οποίες ο Ερμής χάνει έκτοτε.

Καθώς ψύχεται, το εσωτερικό του Ερμή συρρικνώνεται. Τα εξωτερικά βραχώδη στρώματα του πλανήτη προσαρμόστηκαν στη μεταβολή του μεγέθους του με ρηγματώσεις και σχηματισμούς τεκτονικών χαρακτηριστικών, όπως απόκρημνες πλαγιές και κορυφογραμμές. Η επιφάνεια του Ερμή είναι πλέον γεμάτη «ρυτίδες», απόδειξη του κάποτε μεγαλύτερου πλανήτη που έχει συρρικνωθεί με την πάροδο του χρόνου. Συντρίμμια από κρατήρες πρόσκρουσης κρύβουν τα σημάδια της συρρίκνωσής του.

Το πόσο έχει συρρικνωθεί ο Ερμής αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τους επιστήμονες, καθώς τους βοηθά να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με βασικά χαρακτηριστικά του εσωτερικού του και την εξέλιξή του.

«Μεγαλύτερη συρρίκνωση σημαίνει ότι ο Ερμής θα μπορούσε να διαθέτει μεγαλύτερο μεταλλικό πυρήνα, λιγότερα ελαφρά στοιχεία, όπως το πυρίτιο, αναμεμειγμένα στον μεταλλικό πυρήνα ή υψηλότερη αρχική θερμοκρασία», εξηγεί ο Γκάκου Νισιγιάμα, πλανητικός επιστήμονας στο Ινστιτούτο Διαστημικής Έρευνας του Γερμανικού Αεροδιαστημικού Κέντρου (DLR) και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

Οι ερευνητές συνδύασαν προηγούμενους χάρτες των γεωλογικών ενδείξεων συρρίκνωσης με νέους χάρτες της τραχύτητας της επιφάνειας για ολόκληρη την επιφάνεια του πλανήτη. Για πρώτη φορά, διαπίστωσαν ότι οι πιο τραχιές περιοχές του Ερμή παρουσιάζουν λιγότερες ορατές «ρυτίδες» συρρίκνωσης.

«Αυτό μας έκανε να σκεφτούμε ότι υπάρχει κάποια διαδικασία που κρύβει τις δομές συρρίκνωσης», τονίζει ο Νισιγιάμα. Εκτιμά ότι τα υλικά από τις προσκρούσεις στις τραχιές περιοχές μπορεί να έχουν καλύψει τις ρυτίδες της συρρίκνωσης.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον βαθμό συρρίκνωσης που απαιτείται για τον σχηματισμό των κορυφογραμμών και των απότομων πλαγιών σε περιοχές που έχουν υποστεί λιγότερες μεταβολές από προσκρούσεις, προκειμένου να εκτιμήσουν πόσο πιθανό είναι να έχει συρρικνωθεί συνολικά ο πλανήτης.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δομές που λείπουν από τις ανώμαλες περιοχές θα μπορούσαν να αντιστοιχούν σε 10% έως 30% μεγαλύτερη συρρίκνωση κατά τη διάρκεια της ιστορίας του Ερμή. Αυτό σημαίνει ότι η συνολική μείωση της διαμέτρου του μπορεί να φτάνει έως και τα 23 χιλιόμετρα, αντί για τα τέσσερα έως 16 χιλιόμετρα που εκτιμάται σήμερα.

Σύμφωνα με τον Nishiyama, ακόμη και οι νέες εκτιμήσεις μπορεί να υποτιμούν το πραγματικό μέγεθος της συρρίκνωσης. Σημειώνεται ότι τα διαθέσιμα δεδομένα από την αποστολή MESSENGER της NASA, η οποία ολοκληρώθηκε το 2015, μπορούν να χρησιμοποιηθούν με αξιοπιστία μόνο για τη μέτρηση γεωλογικών χαρακτηριστικών μεγαλύτερων από περίπου πέντε χιλιόμετρα.

Αυτό αναμένεται να αλλάξει με την αποστολή BepiColombo, την τρίτη μόλις αποστολή που έχει σταλεί ποτέ στον Ερμή. Από τον Νοέμβριο του 2026, το διαστημόπλοιο αναμένεται να αρχίσει να συλλέγει σαρώσεις υψηλότερης ανάλυσης της επιφάνειας του πλανήτη. Οι ερευνητές, μεταξύ των οποίων και ο Νισιγιάμα ο οποίος είναι μέλος της επιστημονικής ομάδας της αποστολής, ελπίζουν ότι τα νέα δεδομένα θα επιτρέψουν την καταγραφή των απότομων πλαγιών, των κορυφογραμμών και των κρατήρων πρόσκρουσης με μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ποτέ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Το διαστημικό τηλεσκόπιο «Nancy Grace Roman», ένα έργο κόστους περίπου 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, και ύψους άνω των 12 μέτρων εκτοξεύθηκε από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της NASA στη Φλόριντα με έναν πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX, στις 7:26 τοπική ώρα (14:26 ώρα Ελλάδας).

Το τηλεσκόπιο έχει σχεδιαστεί για να διερευνά κοσμικά αινίγματα όπως η σκοτεινή ενέργεια και η σκοτεινή ύλη, ενώ παράλληλα δοκιμάζει τη βαρύτητα σε τεράστιες κλίμακες και να αναζητά εξωπλανήτες, όπως ονομάζονται οι πλανήτες πέρα ​​από το ηλιακό μας σύστημα.

Παρά τις ανησυχίες που υπήρχαν σχετικά με τις καιρικές συνθήκες πριν από την εκτόξευση, ο πύραυλος εκτοξεύθηκε με επιτυχία και κατάφερε να μεταφέρει το τηλεσκόπιο στο διάστημα.

Το τηλεσκόπιο πήρε το όνομά του για να τιμήσει τη Νάνσι Γρκέις Ρόμαν, την πρώτη επικεφαλής αστρονόμο της NASA, η οποία θεωρείται «η μητέρα του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Hubble».

Το «Nancy Grace Roman» θα ταξιδέψει στο διάστημα προς μια τροχιακή θέση που ονομάζεται Σημείο Λαγκράνζ 2, η οποία βρίσκεται περίπου ένα 1,6 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη και στην οποία θα χρειαστεί περίπου 100 ημέρες για να φτάσει. Η αποστολή του έχει προγραμματιστεί να διαρκέσει πέντε χρόνια, αν και η NASA ανέφερε ότι το τηλεσκόπιο ενδέχεται να διαθέτει αρκετό καύσιμο για πέντε επιπλέον χρόνια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σε μελέτη που έχει γίνει δεκτή για δημοσίευση στο περιοδικό «Astronomy & Astrophysics», οι ερευνητές τονίζουν ότι για να διασφαλιστεί η ικανότητά μας να παρατηρούμε τον νυχτερινό ουρανό με σύγχρονα τηλεσκόπια, δεν θα πρέπει να υπάρχουν περισσότεροι από 100.000 δορυφόροι, τόσο αμυδροί, ώστε να μην είναι ορατοί με γυμνό μάτι.

Από το 2019, ο αριθμός των δορυφόρων σε τροχιά γύρω από τη Γη έχει αυξηθεί ραγδαία φτάνοντας σήμερα τους 14.000 (32.000 αν υπολογιστούν οι ανενεργοί δορυφόροι και τα διαστημικά κατάλοιπα), με τη μεγάλη πλειονότητα να ανήκει στους τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους Starlink της SpaceX.

Παρότι εταιρείες όπως η SpaceX, έχουν λάβει μέτρα για να μειώσουν τη φωτεινότητα των δορυφόρων τους, τα σχέδια για νέους δορυφόρους «ξεπερνούν πλέον τα όρια που μπορεί να αντέξει η αστρονομία», όπως σημειώνει ο αστρονόμος του ESO, Ολιβιέ Χέινοτ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

Η SpaceX σχεδιάζει να εκτοξεύσει ένα εκατομμύριο επιπλέον δορυφόρους για τη δημιουργία διαστημικών κέντρων δεδομένων (space-based data centres), γεγονός που θα άλλαζε ριζικά την εικόνα του ουρανού. Επιπλέον, άλλες σχεδιαζόμενες συστοιχίες δορυφόρων, όπως οι Cinnamon της E-Space και οι κινεζικοί CTC-1 και CTC-2, θα προσθέσουν εκατοντάδες χιλιάδες επιπλέον δορυφόρους σε τροχιά, επιδεινώνοντας το πρόβλημα.

Ιδιαίτερη ανησυχία, σύμφωνα με τη μελέτη, προκαλεί η αμερικανική νεοφυής εταιρεία Reflect Orbital, η οποία σχεδιάζει να τοποθετήσει σε τροχιά τεράστιους δορυφόρους με ανακλαστικούς καθρέφτες για να παρέχουν ηλιακό φως τη νύχτα. Η εταιρεία σκοπεύει να εκτοξεύσει τον πρώτο δορυφόρο μέσα στο έτος και έως το 2035 να αναπτύξει έναν στόλο 50.000 δορυφόρων. Οι δορυφόροι αυτοί θα είναι οι πιο φωτεινοί που έχουν ποτέ τοποθετηθεί σε τροχιά, με καταστροφικές συνέπειες για τον σκοτεινό ουρανό στη Γη. Σε πόλεις με έντονη φωτορύπανση, όπως το Μόναχο, οι εκατοντάδες αυτοί δορυφόροι θα είναι ουσιαστικά τα μοναδικά «αστέρια» που θα διακρίνονται στον ουρανό.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τέτοιες προτάσεις θα φωτίσουν δραματικά τον νυχτερινό ουρανό εμποδίζοντας την ικανότητα της ανθρωπότητας να παρατηρεί μακρινούς γαλαξίες, πλανήτες, αλλά και αστεροειδείς που είναι δυνητικά επικίνδυνοι για τη Γη.

Οι ερευνητές καταλήγουν ότι οι παραπάνω επιπτώσεις μπορούν να αποφευχθούν μόνο περιορίζοντας το σύνολο των υφιστάμενων και των μελλοντικών δορυφόρων σε περίπου 100.000 και αρκετά αμυδρούς ώστε να μην είναι ορατοί με γυμνό μάτι από μια σκοτεινή τοποθεσία.

Η SpaceX και η Reflect Orbital έχουν ήδη καταθέσει αιτήσεις στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) για την έγκριση των σχεδίων τους και αναμένονται απαντήσεις. Η νέα μελέτη αποτέλεσε τη βάση για κοινή παρέμβαση του ESO, της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας του Ηνωμένου Βασιλείου και της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης προς την FCC.

* Επισυνάπτεται φωτογραφία που απεικονίζει δορυφόρους να διασχίζουν τον νυχτερινό ουρανό πάνω από το βόρειο τμήμα της ερήμου Ατακάμα στη Χιλή σε διάστημα μόλις μίας ώρας στις 15 Οκτωβρίου 2025. Credit φωτογραφίας: F. Kamphues, ESO/M. Kornmesser

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Για μία μόνο ημέρα, το διαστημικό τηλεσκόπιο Euclid, που έχει ως στόχο να αποκαλύψει την κρυφή επίδραση της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας στο ορατό Σύμπαν, έστρεψε το βλέμμα του προς μία από τις πιο φωτεινές περιοχές του Γαλαξία μας, που είναι γνωστή και ως γαλαξιακή διόγκωση (galactic bulge).

Σχεδιασμένο για να παρατηρεί δισεκατομμύρια μακρινούς γαλαξίες, το συγκεκριμένο τηλεσκόπιο, που εκτοξεύθηκε τον Ιούλιο του 2023 και ξεκίνησε τις τακτικές επιστημονικές παρατηρήσεις του στις 14 Φεβρουαρίου 2024, διαθέτει κάμερα ορατού φωτός αρκετά ευαίσθητη ώστε να διακρίνει μεμονωμένα άστρα ακόμη και στο εξαιρετικά πυκνοκατοικημένο κέντρο του Γαλαξία, χωρίς να «τυφλώνεται» από τη φωτεινότητά του.

Τη φωτογραφία κατέγραψε η αποστολή Euclid στις 23 Μαρτίου 2025 μέσα σε μόλις 26 ώρες. Είναι ένα μωσαϊκό εννιά σημείων, κάθε ένα από τα οποία καλύπτει μια περιοχή του ουρανού μεγαλύτερη από την πανσέληνο. Συνολικά έχουν καταγραφεί περισσότερα από 60 εκατομμύρια αστέρια σε αυτή τη φωτογραφία, μαζί με νεφελώματα και αστρικά σμήνη.

Κάθε λήψη του Euclid καλύπτει έκταση 270 φορές μεγαλύτερη από το οπτικό πεδίο του Hubble και χρειάζεται μόλις λίγες ώρες για να ολοκληρωθεί. Επιπλέον, μπορεί να ανιχνεύσει πολύ πιο αμυδρά άστρα, τα οποία είναι αδύνατο να καταγραφούν από επίγεια τηλεσκόπια. Οι επιστήμονες θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν την εικόνα ως σημείο αναφοράς για να υπολογίζουν τη μάζα πλανητών που έχουν ήδη ανακαλυφθεί, αλλά και όσων θα εντοπιστούν στο μέλλον.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου

Πρόκειται για το πρόγραμμα «Space Green», μια μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία, που συνδέει τη διαστημική δραστηριότητα με την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση στις τοπικές κοινωνίες. Στο πλαίσιο του προγράμματος, ευρωπαϊκοί δήμοι σε επιλεγμένες χώρες, όπου το πρόγραμμα είναι ανοιχτό, καλούνται να στείλουν σπόρους δέντρων μέσω μιας κοινής διαστημικής αποστολής. Όταν επιστρέψουν στη Γη, οι σπόροι θα φυτεύονται σε δημόσιους χώρους δημιουργώντας μόνιμα «Space Green Points», δηλαδή πράσινα σημεία αναφοράς για την πόλη με μακροπρόθεσμα περιβαλλοντικά και εκπαιδευτικά οφέλη.

Πίσω από το εγχείρημα βρίσκεται ο ερευνητικός οργανισμός «Genoplant Research Institute», που με έδρα τη Σλοβενία επικεντρώνεται στην εφαρμοσμένη βιολογία, τις περιβαλλοντικές επιστήμες και την έρευνα με τη χρήση διαστημικών τεχνολογιών, σε συνεργασία με την «Genesis Space Flight Laboratories», που εδρεύει στην Κροατία, κατασκευάζει επαναχρησιμοποιήσιμα διαστημικά σκάφη επανεισόδου και είναι επικεφαλής της συγκεκριμένης αποστολής.

«Αυτά τα πάρκα, όπου θα φυτευτούν οι σπόροι, θα αποτελέσουν σημαντικό αξιοθέατο για τους τουρίστες, αλλά και για τους ντόπιους και θα συνδέσουν διαφορετικούς ανθρώπους και κοινότητες, ενώ η ιστορία τους θα πηγαίνει από γενιά σε γενιά», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Πέτρα Κνάους, ιδρύτρια του «Genoplant Research Institute» και επικεφαλής του συγκεκριμένου προγράμματος.

Το πρόγραμμα προβλέπει τη συμμετοχή των δήμων σε μια κοινή διαστημική αποστολή, που προγραμματίζεται για το 2027. Οι σπόροι που θα επιλέξει κάθε δήμος, θα μεταφερθούν στο Διάστημα με ειδική κάψουλα επανεισόδου της Genesis και θα παραμείνουν σε τροχιά για περίπου εννιά μήνες πριν επιστρέψουν στη Γη. Μετά την επιστροφή τους, οι σπόροι θα υποβληθούν στους απαραίτητους ελέγχους και θα πιστοποιηθεί η συμμετοχή τους στη διαστημική αποστολή. Στη συνέχεια, θα φυτευτούν σε δημοτικά πάρκα, πλατείες ή άλλους δημόσιους χώρους, δημιουργώντας μόνιμα σημεία αναφοράς που θα συνδέουν την επιστήμη, το περιβάλλον και την τοπική κουλτούρα.

«Με την πρωτοβουλία αυτή μπορούμε να συνδέσουμε περισσότερο τους πολίτες με το Διάστημα. Οι Ευρωπαίοι δεν είναι πολύ εξοικειωμένοι με τη διαστημική βιομηχανία, καθώς δεν είναι μέρος της ζωής μας, όπως συμβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, όπου οι εκτοξεύσεις γίνονται σχεδόν καθημερινά», τονίζει η κ. Κνάους.

Ο Έλληνας υπεύθυνος εμπορικής ανάπτυξης της «Genesis Space Flight Laboratories», Φώτιος Κοτζακιουλάφης συμπληρώνει ότι «το πρόγραμμα αυτό δεν στοχεύει μόνο στη διαστημική βιομηχανία και την ενημέρωση των ανθρώπων γι’ αυτήν, αλλά και στη δημιουργία μιας διαστημικής κληρονομιάς, η οποία συνδέεται επίσης με την αειφορία στους δήμους».

Στο επίκεντρο η βιωσιμότητα

Κάθε δήμος που θα συμμετάσχει προτείνεται να επιλέξει σπόρους από δέντρα μεγάλης τοπικής σημασίας. Την αρχή έχουν κάνει δήμοι στη Σλοβενία, οι οποίοι έχουν επιλέξει σπόρους καστανιάς, τουλίπες, μαργαρίτες και σπόρους κολοκύθας, φυτά που αντιπροσωπεύουν την τοπική χλωρίδα, για να ταξιδέψουν συνοδευόμενοι από το έμβλημα των δήμων. Η πρωτοβουλία ετοιμάζεται να επεκταθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με δήμους στην Ελλάδα και έπειτα στην Κροατία και την Ουγγαρία. «Προτείνουμε στους ελληνικούς δήμους με τους οποίους είμαστε σε επαφή να στείλουν σπόρους ελιάς, ένα δέντρο χαρακτηριστικό σύμβολο για τη χώρα», παρατηρεί ο κ. Κοτζακιουλάφης, υπεύθυνος του προγράμματος στην Ελλάδα.

Μέρος των εσόδων από το πρόγραμμα θα κατευθυνθούν σε εκπαιδευτικούς και φιλανθρωπικούς σκοπούς σε συνεργασία με τον εκάστοτε δήμο.

Το «Genoplant Research Institute» αναπτύσσει και διαχειρίζεται ερευνητικά συστήματα που συνδέουν τις διαστημικές αποστολές με πρακτικές εφαρμογές στη Γη. Μεταξύ άλλων, έχει αναπτύξει φορητά εργαστηριακά συστήματα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για βιολογικές, περιβαλλοντικές και υλικοτεχνικές αναλύσεις σε συνθήκες πεδίου. Τα συστήματα αυτά επιτρέπουν την ανάλυση δειγμάτων που έχουν μεταφερθεί στο Διάστημα εκτός των παραδοσιακών εργαστηριακών χώρων.

Οι ερευνητές της «Genesis Space Flight Laboratories» μελετούν πώς η έκθεση στις διαστημικές συνθήκες, τη μικροβαρύτητα, την ακτινοβολία και τις ακραίες θερμοκρασίες επηρεάζει το βιολογικό υλικό. «Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε ποια φυτά είναι στην πραγματικότητα αρκετά ανθεκτικά, ώστε να επιβιώσουν από το διαστημικό ταξίδι και να διερευνήσουμε εάν υπάρχουν συνέπειες από το ταξίδι στα δείγματα αυτά», επισημαίνει η Πέτρα Κνάους και υπενθυμίζει ότι «το ολοένα και πιο θερμό κλίμα στη Γη θα έχει ως συνέπεια όλα τα είδη να προσαρμοστούν και το Διάστημα μπορεί να συντελέσει στο να γίνουν κάποια είδη πιο ανθεκτικά».

Στην πρόσφατη διαστημική αποστολή GEN-1P (https://gencapsule.space/genesis-space-flight-laboratories-gen-1p-capsule-completes-9-experiments-in-space-including-fruit-fly-studies-and-returns-samples-to-earth/), που εκτοξεύθηκε από το Esrange Space Center της Σουηδίας, μεταφέρθηκαν σε διαστημική κάψουλα, την οποία ανέπτυξε το «Genesis Space Flight Laboratories», σπόροι φυτών, όπως μουστάρδας, πιπεριάς, τομάτας, πατάτας και καλαμποκιού, μύκητες, φύκια, αλλά και έντομα. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, το διαστημικό όχημα, που πέταξε σε υψόμετρο 260 χιλιομέτρων, παρείχε περισσότερα από έξι λεπτά πραγματικής μικροβαρύτητας επιτρέποντας τη διεξαγωγή επιστημονικών πειραμάτων σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας. Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής, το όχημα επανήλθε επιτυχώς στην ατμόσφαιρα και ανακτήθηκε λίγες ώρες αργότερα, ενώ όλα τα ερευνητικά δείγματα παραλήφθηκαν για περαιτέρω ανάλυση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε πείραμα με μύγες του είδους Drosophila melanogaster (φρουτόμυγες), προκειμένου να μελετηθεί ο τρόπος με τον οποίο διαφορετικά περιβάλλοντα επηρεάζουν τις βιολογικές αποκρίσεις και τη συμπεριφορά των εντόμων αυτών κατά τη διάρκεια της διαστημικής πτήσης.

Μαρία Κουζινοπούλου
Credit φωτογραφιών: Genesis Space Flight Laboratories
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η ανακάλυψη, λένε οι ερευνητές, επιβεβαιώνει μια θεμελιώδη πρόβλεψη της θεωρητικής φυσικής και της κατανόησής μας για την εξέλιξη των γαλαξιών: καθώς οι μαύρες τρύπες καταναλώνουν ύλη, αναμένεται να παράγουν ισχυρούς ανέμους ή πίδακες σωματιδίων. Ακόμη και μικρές ποσότητες αερίου που πέφτουν σε μια μαύρη τρύπα θα πρέπει να απελευθερώνουν αρκετή ενέργεια ώστε να εκτοξεύουν την ύλη προς τα έξω. Ωστόσο, μέχρι σήμερα κανείς δεν είχε καταφέρει να ανιχνεύσει αυτό το φαινόμενο στον Τοξότη A* και σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η μαύρη τρύπα βρίσκεται σήμερα σε μια σχετικά ήρεμη φάση της ζωής της και επιπλέον είναι εξαιρετικά δύσκολο να παρατηρηθεί μέσα από τα πυκνά νέφη αερίου και σκόνης του Γαλαξία.

Η μελέτη, που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό «The Astrophysical Journal Letters», προσφέρει την πιο λεπτομερή εικόνα μέχρι σήμερα για τον τρόπο με τον οποίο ο Τοξότης Α* αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του.

Χρησιμοποιώντας πέντε χρόνια εξαιρετικά εκτεταμένων παρατηρήσεων από τα ραδιοτηλεσκόπια ALMA στη Χιλή, οι ερευνητές δημιούργησαν την πιο λεπτομερή εικόνα που έχει ληφθεί ποτέ για το ψυχρό μοριακό αέριο γύρω από τον Τοξότη A*. Η περιοχή που απεικονίστηκε ήταν πολύ κοντά στον Τοξότη Α*, σε απόσταση μόλις ενός παρσέκ (περίπου τριών ετών φωτός) από τη μαύρη τρύπα. Στη συνέχεια, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ειδική τεχνική βαθμονόμησης για να αφαιρέσουν τα φωτεινά ραδιοσήματα της ίδιας της μαύρης τρύπας.

Το αποτέλεσμα ήταν μια εικόνα 100 φορές πιο λεπτομερής και 80 φορές πιο ευκρινής από προηγούμενες χαρτογραφήσεις της περιοχής. Με αυτό το επίπεδο λεπτομέρειας αποκαλύφθηκαν δομές που ήταν εντελώς αόρατες σε προηγούμενες παρατηρήσεις.

Συγκεκριμένα, η ανάλυση αποκάλυψε μια τεράστια κωνική κοιλότητα, μήκους σχεδόν ενός παρσέκ και γωνιακού ανοίγματος περίπου 45 μοιρών, που δεν είχε παρατηρηθεί στο παρελθόν και στερούνταν ψυχρού μοριακού αερίου. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μόνο ο καυτός ενεργητικός άνεμος που φυσάει από τη μαύρη τρύπα θα μπορούσε να έχει δημιουργήσει αυτή την κοίλη περιοχή. Επιπλέον, η κωνική δομή δείχνει ακριβώς προς την μαύρη τρύπα.

Ενώ και τα αστέρια δημιουργούν ανέμους, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι αστρικοί άνεμοι δεν είναι αρκετά ισχυροί για να χαράξουν μια περιοχή αυτού του μεγέθους. Ακόμα και η συνδυασμένη ισχύς όλων των κοντινών αστεριών είναι ανεπαρκής.

Για να επιβεβαιώσουν τα ευρήματά τους, οι επιστήμονες συνέκριναν τα δεδομένα τους με παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου ακτίνων Χ Chandra της NASA. Οι φωτεινές εκπομπές ακτίνων Χ ταυτίζονταν ακριβώς με την περιοχή όπου έλειπε το ψυχρό αέριο.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο άνεμος είναι ενεργός για τουλάχιστον 20.000 χρόνια.

Σ.Σ. Επισυνάπτεται μια φωτογραφία με σύνδεση δεδομένων. Η λευκή κουκκίδα στο κέντρο υποδεικνύει τον Τοξότη Α*. Με πορτοκαλί εμφανίζονται τα δεδομένα από τα ραδιοτηλεσκόπια του ALMA που χαρτογραφούν τη θέση του ψυχριού αερίου. Με μπλε χρώμα εμφανίζονται τα δεδομένα ακτίνων Χ από το Παρατηρητήριο Chandra της NASA.

CREDIT: X-ray: NASA/CXC/Northwestern Univ./M. Gorski; Radio: ESO/NAOJ/NRAO/ALMA; Image processing: NASA/CXC/SAO/K. Arcand and P. Edmonds

ΑΠΕ-ΜΠΕ