Διάστημα – Έμβολος https://emvolos.gr Καθημερινή ενημέρωση από Ημαθία, την Ελλάδα και όλο τον κόσμο Wed, 11 Nov 2026 15:03:37 +0000 el hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.4 Διάστημα: Voyager-Το πρώτο ανθρώπινο δημιούργημα σε απόσταση μιας ημέρας φωτός από τη Γη https://emvolos.gr/diastima-voyager-to-proto-anthropino-dimioyrgima-se-apostasi-mias-imeras-fotos-apo-ti-gi/ Wed, 11 Nov 2026 22:28:56 +0000 https://emvolos.gr/?p=789040 «Είναι το μήνυμά μας προς τον Γαλαξία», λέει ο καθηγητής Στ. Κριμιζής!

Στις 18 Νοεμβρίου 2026, στις 05:16:07 το πρωί (ώρα EST), το διαστημικό σκάφος «Voyager 1» της NASA θα βρεθεί σε απόσταση περίπου 26 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη και ένα σήμα του θα χρειάζεται ακριβώς 24 ώρες ή μία ημέρα φωτός για να φτάσει στον πλανήτη μας. Θα είναι το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα, το οποίο θα φτάσει τόσο μακριά από τη Γη, προσθέτοντας ένα ακόμα ιστορικό επίτευγμα στη μακρά λίστα με τις πρωτιές της αποστολής, λίγο πριν συμπληρωθούν 50 χρόνια από την εκτόξευσή της.

Οι δύο αποστολές «Voyager» («Voyager 1» και «Voyager 2»), με επικεφαλής την NASA εκτοξεύθηκαν το 1977, με διαφορά λίγων εβδομάδων μεταξύ τους, και βρίσκονται πλέον στο Διάστημα 49 χρόνια. Αφού εξερεύνησαν τους γιγάντιους πλανήτες του Ηλιακού μας Συστήματος στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και κατά τη δεκαετία του 1980, συνέχισαν το ταξίδι τους στον διαπλανητικό χώρο. Το «Voyager 1» πέρασε στον διαστρικό χώρο το 2012 και το «Voyager 2» το 2018 και έκτοτε εξερευνούν περιοχές του Διαστήματος, στις οποίες δεν έχει φτάσει μέχρι σήμερα καμία άλλη αποστολή και δεν αναμένεται να βρεθεί καμία άλλη για τις επόμενες δεκαετίες.

«To “Voyager” είναι το πιο μακρινό αντικείμενο της ανθρωπότητας και το μήνυμά μας προς τον Γαλαξία. Μεταφέρει και τον χρυσό δίσκο, με πληροφορίες για το τι είναι η ανθρωπότητα και από πού προήλθε», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο σπουδαίος Έλληνας επιστήμονας και πρωτεργάτης της αποστολής «Voyager», Σταμάτης Κριμιζής.

«Για μένα, η σημαντικότερη κατάκτηση των αποστολών “Voyager” είναι ότι περάσαμε από το Ηλιακό μας σύστημα στον Γαλαξία για πρώτη φορά και αυτό δεν πρόκειται να ξαναγίνει για πολλά χρόνια», υπογραμμίζει.

Ο κ. Κριμιζής ήταν ο νεότερος σε ηλικία επιστήμονας που στελέχωσε το 1971 την επιστημονική ομάδα του «Voyager». Τότε, το πρόγραμμα ήταν γνωστό ως «Mariner Jupiter Saturn 1977» και λίγο πριν από την εκτόξευση των δύο διαστημικών σκαφών μετονομάστηκε σε «Voyager». «Το να είσαι μέλος εκείνης της ομάδας είναι συγκινητικό», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Κριμιζής, ο οποίος σήμερα είναι ο μοναδικός εν ζωή από την αρχική ομάδα.

Ο ίδιος θυμάται ότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε διάρκεια αποστολής μόλις τεσσάρων ετών. «Δεν φανταζόμασταν ότι θα διαρκέσει τόσο πολύ», λέει και συμπληρώνει ότι «δώσαμε φοβερές μάχες» αναφέροντας μεταξύ άλλων την εξασφάλιση χρηματοδότησης του προγράμματος, για να ταξιδέψει στους εξωτερικούς πλανήτες του Ηλιακού συστήματος και στη συνέχεια για να περάσει στον διαστρικό χώρο.

Γεγονότα και ανακαλύψεις που άλλαξαν την ιστορία της αποστολής

Το Κέντρο Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας της Ακαδημίας Αθηνών (ΚΕΔΕΤ), μέσω του οποίου η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στην αποστολή «Voyager», και ο Σταμάτης Κριμιζής, πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, διοργάνωσαν χθες ημερίδα στο κτίριο της Ακαδημίας για να τιμήσουν τη «Μια ημέρα φωτός των αποστολών Voyager», με τη συμμετοχή διακεκριμένων επιστημόνων από τη NASA, που έχουν συνδέσει την πορεία τους με τη συγκεκριμένη αποστολή.

Ο Λέναρντ Φισκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και πρώην αναπληρωτής διοικητής για την Επιστήμη και τις Εφαρμογές του Διαστήματος στη NASA, αναφέρθηκε σε «ορισμένα τυχαία, μη προγραμματισμένα γεγονότα που αποδείχθηκαν ευεργετικά» για τη συνέχιση της αποστολής «Voyager». Μεταξύ άλλων περιέγραψε ότι το 1989, όταν το «Voyager 2» ολοκλήρωσε την περιήγησή του στους τέσσερις γιγάντιους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος με την άφιξή του στον Ποσειδώνα, «το πρόγραμμα Voyager δεν είχε πλέον λόγο ύπαρξης στο πλαίσιο του Τμήματος Πλανητικής Επιστήμης και για να συνεχιστεί έπρεπε να μεταφερθεί σε ένα άλλο καταλληλότερο τμήμα». Καθώς ο ίδιος ήταν υπεύθυνος για τον σχεδιασμό όλων των προγραμμάτων της NASA που αφορούσαν στην επιστήμη του Διαστήματος, μετέφερε τη διοικητική ευθύνη και τη χρηματοδότηση του προγράμματος στο Τμήμα Ηλιακής και Διαστημικής Φυσικής, το οποίο επανασύστησε.

Συνοψίζοντας τα επιτεύγματα των διαστημοπλοίων «Voyager», ο Ραλφ ΜακΝατ, επικεφαλής των Επιστημών του Διαστήματος στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και για πολλά χρόνια μέλος της επιστημονικής ομάδας της συγκεκριμένης αποστολής, τόνισε ότι μεταξύ άλλων πραγματοποίησαν τη μοναδική κοντινή εξερεύνηση των συστημάτων του Ουρανού και του Ποσειδώνα, εντόπισαν δακτυλίους γύρω από τον Δία, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα, ακτίνες στους δακτυλίους του Κρόνου, θείο και ηφαίστεια στον δορυφόρο του Δία, Ιώ, θερμοπίδακες πάγου και ηφαιστειακή δραστηριότητα στον δορυφόρο του Ποσειδώνα, Τρίτωνα, μαγνητικό πεδίο, μαγνητόσφαιρα, ζώνες ακτινοβολίας στον Ουρανό και τον Ποσειδώνα. «Και τέλος, είδαμε τα όρια της ηλιόσφαιρας», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.

Το ότι τα διαστημικά σκάφη «Voyager» διέσχισαν την ηλιόπαυση, το εξωτερικό όριο της ηλιόσφαιρας, και βρέθηκαν στον διαστρικό χώρο είναι για τον Κωνσταντίνο Διαλυνά, διευθυντή του Κέντρου Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας της Ακαδημίας Αθηνών, ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα της αποστολής. Το συγκεκριμένο ζήτημα για το πού βρίσκεται το όριο της ηλιόπαυσης αποτελεί ακόμα αντικείμενο συζήτησης και διαφωνίας μεταξύ των επιστημόνων, με ορισμένους, μεταξύ των οποίων ο Λέναρντ Φισκ, να πιστεύουν ότι τα δύο διαστημικά σκάφη δεν έχουν περάσει το συγκεκριμένο όριο. «Ακόμα δεν έχουμε επιλύσει αυτή τη διαφωνία και υπάρχουν θέματα για να συζητήσουμε. Αυτό είναι επιστήμη, θέτουμε ερωτήματα, τα συζητάμε και διαφωνούμε», πρόσθεσε ο κ. Διαλυνάς.

Συνοψίζοντας με παραστατικό τρόπο τις ανακαλύψεις των «Voyager», ο κ. Διαλυνάς παρουσίασε μια θολή, σκοτεινή εικόνα της ηλιόσφαιρας για την οποία θέτουμε ερωτήσεις αλλά δεν γνωρίζουμε τις απαντήσεις. Αυτό που έκαναν οι αποστολές «Voyager» ήταν να καθαρίσουν αυτή την εικόνα.

Η ενέργεια των «Voyager» εξαντλείται

Σε διαδικτυακή σύνδεση, η Νίκι Φοξ, αναπληρώτρια διοικήτρια στη Διεύθυνση Επιστημονικών Αποστολών της NASA, χαρακτήρισε «θαύμα» το ότι μια τεχνολογία  παλαιότερης γενιάς αντέχει σε τέτοια περιβάλλοντα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. «Η αποστολή σχεδιάστηκε πριν από περίπου 60 χρόνια και του χρόνου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τότε που τα διαστημικά σκάφη βρέθηκαν στο Διάστημα. Κι όμως και τα δύο αυτά διαστημικά σκάφη εξακολουθούν να λειτουργούν στον διαστρικό χώρο. Είναι παλιά τεχνολογία αλλά σκεφτείτε την ποιότητά της, αφού λειτουργεί ακόμα και σήμερα», περιέγραψε.

Η ίδια εξήρε και τη δημιουργικότητα της ομάδας του «Voyager». «Θυμάστε εκείνο που αποκαλούσαν Big Bang, τη στιγμή που έκαναν μια επανεκκίνηση στα συστήματα βρίσκοντας τρόπο να παρατείνουν τη λειτουργία τους για ακόμα περισσότερο καιρό; Είναι πραγματικά εκπληκτικό, εμπνέει θαυμασμό» ανέφερε.

Ωστόσο, πλέον τα ενεργειακά αποθέματα των δύο διαστημοπλοίων εξαντλούνται και η λειτουργία τους δεν αναμένεται να συνεχιστεί για πολύ καιρό. Η κ. Φοξ τόνισε ότι η αποστολή «Voyager» «ουσιαστικά προετοιμάζει το έδαφος για τα ερωτήματα και τον σχεδιασμό του “Interstellar Probe”, της επόμενης αποστολής που θέλουμε να στείλουμε στον διαστρικό χώρο».

Για το πόσο γρήγορα μπορεί η επόμενη αποστολή να σταλεί στον διαστρικό χώρο η ίδια ανέφερε ότι «νομίζω πως το πιο γρήγορο σενάριο αφορά ένα ταξίδι περίπου 30-35 ετών μέχρι να φτάσει εκεί. Το “Voyager 1” πέρασε στον διαστρικό χώρο το 2012, το “Voyager 2” το 2018, οπότε χρειάστηκαν πάνω από 30 χρόνια για να βρεθούν εκεί. Διαθέτουμε νέα τεχνολογία και σίγουρα μπορούμε να επιταχύνουμε, αλλά η απόσταση μέχρι να βγούμε στον διαστρικό χώρο είναι τεράστια».

Ο καθηγητής στο ETH της Ζυρίχης, Τόμας Ζουρμπούχεν, ο οποίος ήταν ο προκάτοχος της Νίκι Φοξ και μακροβιότερος στη θέση και επέβλεψε σημαντικές αποστολές, μεταξύ των οποίων και το διαστημικό τηλεσκόπιο «James Webb», σχολίασε χαρακτηριστικά ότι «η  συντριπτική πλειονότητα των αποστολών δεν αποτελεί πρωτοποριακό εγχείρημα επιπέδου του “Voyager”. Σχεδόν τα πάντα στο “Voyager” ήταν καινούρια, η διάρκειά του, το είδος των τεχνολογιών που αξιοποιήθηκαν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Ήταν κάτι νέο, πραγματικά πρωτοποριακό. Σε όλα όσα εστιάζουμε αυτή τη στιγμή ξεκινούν από το “Voyager”».

* Επισυνάπτεται καλλιτεχνική απεικόνιση των διαστημικών σκαφών «Voyager» της NASA. Credit: NASA/JPL-Caltech

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μαρία Κουζινοπούλου
]]>
Επιστήμη – Διάστημα: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει την εξερεύνηση του Σύμπαντος – Μιλούν Έλληνες ερευνητές https://emvolos.gr/epistimi-diastima-pos-i-techniti-noimosyni-allazei-tin-exereynisi-toy-sympantos-miloyn-ellines-ereynites/ Sun, 01 Nov 2026 22:26:42 +0000 https://emvolos.gr/?p=786066 Από τους χάρτες του πρώιμου Σύμπαντος έως τις εικόνες εκατομμυρίων γαλαξιών, η σύγχρονη Αστρονομία βασίζεται στην επεξεργασία τεράστιων όγκων παρατηρησιακών δεδομένων.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί σύμμαχο των επιστημόνων στον εντοπισμό μοτίβων, στη σύγκριση των παρατηρήσεων με τις θεωρητικές προβλέψεις και στην κατανόηση της σκοτεινής ύλης, της σκοτεινής ενέργειας και της εξέλιξης του Σύμπαντος. Δύο Έλληνες επιστήμονες στον χώρο της Αστρονομίας που αξιοποιούν τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης στην έρευνά τους, η Ευαγγελία Δρακοπούλου και ο Μάνος Σαριδάκης, μιλούν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τα οφέλη και τις προκλήσεις από τη χρήση της στην προσπάθεια κατανόησης του Σύμπαντος, αλλά και για τον ρόλο που θα κληθεί να διαδραματίσει στο μέλλον με επίκεντρο την παραγωγή νέας γνώσης.
Το 2021, μια ομάδα ερευνητών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, με επικεφαλής τον δρ Μάνο Σαριδάκη, διευθυντή Ερευνών στο Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης, δημοσίευσε στο «International Journal of Modern Physics» μελέτη, που διερευνούσε μια διαφορετική δυνατότητα αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης: όχι απλώς την ανάλυση αστρονομικών δεδομένων, αλλά και τη διατύπωση νέων φυσικών θεωριών.
Συνδυάζοντας νευρωνικά δίκτυα και γενετικούς αλγόριθμους, οι ερευνητές κατάφεραν να εκπαιδεύσουν ένα σύστημα που να δημιουργεί νέες μαθηματικές μορφές φυσικών θεωριών, χωρίς να χρειάζεται να πραγματοποιεί τους πολύπλοκους και πολύμηνους μαθηματικούς υπολογισμούς που χρειάζεται να κάνουν οι άνθρωποι. Έκαναν δηλαδή ένα βήμα από την επεξεργασία δεδομένων προς την παραγωγή νέας γνώσης.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο μελετούμε το Σύμπαν. Τα σύγχρονα τηλεσκόπια παράγουν τεράστιες ποσότητες πληροφοριών και οι αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης μπορούν να εντοπίζουν εξωπλανήτες, να αναγνωρίζουν μακρινούς γαλαξίες, να αναλύουν σήματα βαρυτικών κυμάτων ή να αποκαλύπτουν λεπτές δομές στα δεδομένα που δύσκολα θα διέκρινε ο άνθρωπος. Μπορούν επίσης να βοηθούν στον εντοπισμό σπάνιων αστρικών εκρήξεων και στην αναζήτηση απρόσμενων φαινομένων μέσα σε εκατομμύρια παρατηρήσεις. Ωστόσο, αυτά αποτελούν κυρίως εφαρμογές επεξεργασίας και ερμηνείας παρατηρήσεων. Το επόμενο, πολύ πιο φιλόδοξο βήμα, είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη να συμμετέχει στην ίδια τη δημιουργία νέας επιστημονικής γνώσης», τονίζει ο κ. Σαριδάκης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Ο μακροπρόθεσμος στόχος της ερευνητικής ομάδας, όπως εξηγεί ο κ. Σαριδάκης, είναι «η εκπαίδευση της Τεχνητής Νοημοσύνης ώστε να αναζητά από μόνη της νέες υποψήφιες θεωρίες βαρύτητας και στη συνέχεια να τις ελέγχουμε απέναντι στα αστρονομικά δεδομένα. Δεν έχουμε φτάσει ακόμη εκεί. Έχουμε απλά μια πρώτη απόδειξη της ιδέας, όχι ακόμα έναν “αυτόματο Αϊνστάιν”. Είναι όμως ένα πραγματικά νέο πεδίο έρευνας».
Η προοπτική αυτή συνοδεύεται όμως και από σημαντικές προκλήσεις, όπως το ζήτημα της αξιοπιστίας και της κατανόησης των αποτελεσμάτων της Τεχνητής Νοημοσύνης. «Ο ερευνητής πρέπει να μπορεί να καταλάβει γιατί μια μηχανή προτείνει μια συγκεκριμένη θεωρία και να επαληθεύσει ανεξάρτητα τα συμπεράσματά της. Γι’ αυτό δεν βλέπω την Τεχνητή Νοημοσύνη ως αντικαταστάτη του επιστήμονα, αλλά ως έναν νέο συνεργάτη, ένα εργαλείο ικανό να εξερευνά θεωρητικές δυνατότητες που μέχρι σήμερα ήταν πρακτικά απρόσιτες», αναφέρει.
Επιπλέον, η ανάπτυξη τέτοιων συστημάτων δημιουργεί κατά τον ίδιο ένα βαθύτερο ερώτημα: «Ποιος θα είναι ο ρόλος του ανθρώπου στην επιστημονική ανακάλυψη, όταν οι μηχανές θα μπορούν όχι μόνο να αναλύουν δεδομένα, αλλά και να διατυπώνουν νέες θεωρίες; Η ιστορία της Φυσικής είναι γεμάτη από επαναστατικές ιδέες που γεννήθηκαν όταν κάποιος αμφισβήτησε όσα θεωρούνταν αυτονόητα. Θα μπορεί άραγε μια μηχανή να πραγματοποιήσει τέτοια εννοιολογικά άλματα ή θα περιορίζεται σε συνδυασμούς όσων έχει ήδη μάθει;».
Ο κ. Σαριδάκης προειδοποιεί και για τον κίνδυνο η υπερβολική εξάρτηση από την Τεχνητή Νοημοσύνη «να περιορίσει σταδιακά την ανθρώπινη φαντασία και την πρωτότυπη, ριζοσπαστική σκέψη». «Αν οι νέοι επιστήμονες συνηθίσουν να αναζητούν έτοιμες απαντήσεις από τις μηχανές, μπορεί να αποδυναμωθεί η ικανότητά τους να θέτουν τα πραγματικά καινούργια ερωτήματα. Προσωπικά πιστεύω ότι η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι να κατασκευάσουμε μηχανές που θα σκέφτονται όπως οι επιστήμονες – αυτό θα γίνει πολύ σύντομα – αλλά να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητές τους, ώστε οι ίδιοι οι επιστήμονες να μπορούν να σκέφτονται πιο ελεύθερα, πιο δημιουργικά και, κυρίως, πιο τολμηρά», καταλήγει.
—
Αναζητώντας σπάνια σήματα από τα βάθη του Σύμπαντος και των ωκεανών
—
Μπορεί όταν σκεφτόμαστε το Σύμπαν να έρχονται στο μυαλό μας εικόνες από αστέρια, γαλαξίες και αχανείς περιοχές σκοταδιού, ωστόσο μέσα σε αυτή την κοσμική απεραντοσύνη κρύβονται αόρατοι αγγελιοφόροι, τα νετρίνα. Πρόκειται για μικροσκοπικά υποατομικά σωματίδια, με εξαιρετικά μικρή μάζα και χωρίς ηλεκτρικό φορτίο, που μπορούν να ταξιδέψουν ανεμπόδιστα από τα πιο απομακρυσμένα σημεία του Σύμπαντος. Παρόλο που είναι το δεύτερο μεγαλύτερο σε αφθονία σωματίδιο στο Σύμπαν μετά τα φωτόνια, τα σωματίδια αυτά αλληλεπιδρούν ελάχιστα με την ύλη, οπότε η ανίχνευσή τους αποτελεί μεγάλη πρόκληση.
Για τον εντοπισμό νετρίνων υψηλής ενέργειας, οι επιστήμονες κατασκευάζουν μεγάλα παρατηρητήρια που βρίσκονται βαθιά κάτω από το νερό ή μέσα στον πάγο. Ένα τέτοιο παρατηρητήριο είναι το τηλεσκόπιο KM3NeT που κατασκευάζεται σε βάθος 2.500-3.500 μέτρων στη Μεσόγειο. Τα τηλεσκόπια αυτά καταγράφουν πολύ μεγάλο όγκο δεδομένων. «Τα γεγονότα που αναζητούμε είναι σπάνια και “κρύβονται” μέσα σε εκατομμύρια γεγονότα που αποτελούν υπόβαθρο και δεν μας ενδιαφέρουν», περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η δρ Ευαγγελία Δρακοπούλου, ερευνήτρια Αστροσωματιδιακής Φυσικής στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος».
Για τον λόγο αυτό, η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί σημαντικό εργαλείο. Οι τεχνικές μηχανικής μάθησης, αναφέρει η κ. Δρακοπούλου, βοηθούν τους επιστήμονες σε τρία βασικά σημεία: «στον διαχωρισμό του σπάνιου σήματος από τα υπόλοιπα γεγονότα υποβάθρου, στον προσδιορισμό των χαρακτηριστικών των νετρίνων, όπως της ενέργειάς τους, της κατεύθυνσης και του τύπου του σωματιδίου που φτάνει στον ανιχνευτή, καθώς και στην επιτάχυνση της ανάλυσης δεδομένων και των προσομοιώσεων των αλληλεπιδράσεων των νετρίνων με την ύλη».
Η ερευνητική ομάδα της κ. Δρακοπούλου στο Ινστιτούτο Πυρηνικής και Σωματιδιακής Φυσικής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» αναπτύσσει μεθόδους μηχανικής μάθησης για την ανακατασκευή γεγονότων σε πειράματα νετρίνων, όπως για την εκτίμηση της ενέργειας των νετρίνων στο τηλεσκόπιο KM3NeT/ARCA. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει η κ. Δρακοπούλου, «η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τη Φυσική ή την ανάλυση των δεδομένων. Είναι ένα εργαλείο που μάς επιτρέπει να αξιοποιούμε πληρέστερα την πληροφορία που ήδη υπάρχει στα δεδομένα μας».
Αντίστοιχες τεχνικές, τονίζει η ίδια, εφαρμόζονται σε πολλά άλλα πεδία: στη Χημεία για τη μελέτη μορίων και υλικών, στη Γεωφυσική, στην Ωκεανογραφία και στα δίκτυα αισθητήρων, ακόμα και στην πρόβλεψη της κυκλοφορίας στο οδικό δίκτυο. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αξιοπιστία των προβλέψεων. Όπως εξηγεί η κ. Δρακοπούλου, «στην Αστροσωματιδιακή Φυσική, όπως και στη Φυσική υψηλών ενεργειών, οι επιστήμονες επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους όχι μόνο στην εκτίμηση μιας παραμέτρου αλλά και στον υπολογισμό της αβεβαιότητας που έχει αυτή η εκτίμηση. Οι μέθοδοι για την ποσοτικοποίηση της αβεβαιότητας στις προβλέψεις των αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης είναι κρίσιμες σε κάθε τομέα όπου μια πρόβλεψη πρέπει να συνοδεύεται από μια αξιόπιστη εκτίμηση του πόσο μπορούμε να την εμπιστευτούμε, για παράδειγμα σε ιατρικές ή αναλυτικές εφαρμογές. Η Φυσική λειτουργεί εδώ ως ένα απαιτητικό πεδίο δοκιμών, όπου γνωρίζουμε τους νόμους που διέπουν τα δεδομένα και μπορούμε να ελέγξουμε αυστηρά αν ένα μοντέλο λειτουργεί σωστά».
Η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στην Αστροσωματιδιακή Φυσική έχει, όμως, και σημαντικές προκλήσεις, τις οποίες αναδεικνύει η ερευνήτρια του «Δημόκριτου» στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: Τα μοντέλα εκπαιδεύονται κυρίως σε προσομοιωμένα δεδομένα, που βασίζονται σε όσα ήδη γνωρίζουμε. Η φύση, όμως, μπορεί να μας δώσει γεγονότα που δεν έχουμε προβλέψει και τότε οι προβλέψεις των αλγόριθμων μπορεί να αποκλίνουν χωρίς να γίνει αμέσως αντιληπτό. Γι’ αυτό, συμπληρώνει, ο προσεκτικός έλεγχος με πραγματικά δεδομένα είναι απαραίτητος. «Ένα τέτοιο παράδειγμα αποτελεί η ανίχνευση του KM3-230213A, του νετρίνου με τη μεγαλύτερη ενέργεια που έχει ανακαλυφθεί, του οποίου η ενέργεια ξεπερνούσε το εύρος των τότε προσομοιώσεων». Στην ίδια κατεύθυνση, η κ. Δρακοπούλου επισημαίνει ότι τα σπάνια φαινόμενα, εκεί όπου μπορεί να κρύβεται μια νέα ανακάλυψη, υποεκπροσωπούνται στα δεδομένα εκπαίδευσης των αλγορίθμων.
«Η ερευνητική μας ομάδα στο Ινστιτούτο Πυρηνικής και Σωματιδιακής Φυσικής», καταλήγει η ίδια, «επενδύει σημαντικά τα τελευταία χρόνια στη διαμόρφωση νέων επιστημόνων ικανών να αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη με αξιοπιστία, διαφάνεια και κριτική σκέψη».
*Η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης από διαφορετικά πεδία στην Αστρονομία θα παρουσιαστεί σε εκδήλωση που διοργανώνει η «Science For You – SciFY» αυτή την Πέμπτη, 5 Νοεμβρίου 2026, στις 7 μ.μ., στο Impact Hub Athens (Καραϊσκάκη 28, Αθήνα). Στην εκδήλωση θα μιλήσουν ο Μάνος Σαριδάκης, η Ευαγγελία Δρακοπούλου, καθώς και η αστροφυσικός στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Φιόρη- Αναστασία Μεταλληνού, η οποία θα περιγράψει την ηχοποίηση των δεδομένων του Διαστήματος με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, και η αστροφυσικός και υπεύθυνη του Γραφείου Εκπαίδευσης του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», Αιμιλία Σμυρλή, η οποία θα αναφερθεί στο πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη βοηθά τους επιστήμονες να μελετούν την ηλιακή δραστηριότητα και να κατανοούν καλύτερα τον διαστημικό καιρό.

Σ.Σ. Επισυνάπτεται καλλιτεχνική απεικόνιση της αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη δημιουργία νέων φυσικών θεωριών που θα μπορούσαν να περιγράψουν το Σύμπαν. Η εικόνα δημιουργήθηκε από τον Μάνο Σαριδάκη με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (OpenAI/ChatGPT) και παραχωρήθηκε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για χρήση

Μαρία Κουζινοπούλου /ΑΠΕ-ΜΠΕ
]]>
Επιστήμη – Διάστημα: Οι συγκρούσεις άστρων ενδέχεται να ήταν συχνές στο νεαρό Σύμπαν https://emvolos.gr/epistimi-diastima-oi-sygkroyseis-astron-endechetai-na-itan-sychnes-sto-nearo-sympan/ Tue, 27 Oct 2026 22:26:45 +0000 https://emvolos.gr/?p=784966 Στο Ηλιακό μας Σύστημα, αλλά και στο μεγαλύτερο μέρος του σημερινού Σύμπαντος, οι συγκρούσεις άστρων είναι σπάνιες. Είναι λογικό, καθώς το Διάστημα είναι απέραντο και τα άστρα έχουν άφθονο χώρο για να κινούνται. Δεν φαίνεται όμως να ήταν έτσι και στο πρώιμο Σύμπαν. Ερευνητική ομάδα μελέτησε παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb και διαπίστωσε ότι λίγο μετά το Bing Bang τα αστρικά συστήματα ήταν εξαιρετικά πυκνά, με αποτέλεσμα τα άστρα να συγκρούονται συχνά μεταξύ τους.

Το πρώιμο Σύμπαν διέφερε σημαντικά από το σημερινό. Δεν υπήρχαν μεγάλοι σπειροειδείς γαλαξίες όπως ο δικός μας, αλλά περιοχές με πυκνά σμήνη σχηματισμού άστρων. Μέσα σε αυτά τα σμήνη, τα άστρα συγκρούονταν και σχημάτιζαν μαύρες τρύπες, γύρω από τις οποίες θα σχηματίζονταν αργότερα γαλαξίες. Με την πάροδο του χρόνου, το Σύμπαν διαστάλθηκε, οι ακραίες συνθήκες υποχώρησαν και το κοσμικό περιβάλλον εξελίχθηκε προς τη σημερινή του κατάσταση. Η προέλευση των υπερμεγεθών μαύρων τρυπών αποτελεί εδώ και χρόνια μυστήριο. Οι αστρονόμοι θεωρούσαν ότι θα αναπτύσσονταν σταδιακά, ωστόσο το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb έχει εντοπίσει μαύρες τρύπες που φαίνεται να σχηματίστηκαν και να αναπτύχθηκαν πολύ γρήγορα μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

Η μελέτη, με επικεφαλής αστροφυσικούς του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Λος ‘Αντζελες (UCLA), που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Astrophysical Journal», εντόπισε ότι οι συγκρούσεις των άστρων μπορούσαν να συμβαίνουν είτε με πολύ μεγάλες ταχύτητες, καταστρέφοντας τα άστρα, είτε με μικρότερες, οπότε τα άστρα συγχωνεύονταν σε ένα. Οι επαναλαμβανόμενες συγχωνεύσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη δημιουργία ενός ασυνήθιστα μεγάλης μάζας άστρου, το οποίο ενδεχομένως θα κατέρρεε τελικά υπό το ίδιο του το βάρος και θα μετατρεπόταν σε μαύρη τρύπα. Πράγματι, ορισμένα από αυτά τα γιγάντια άστρα κατέληξαν να γίνουν μαύρες τρύπες. Το εύρημα θα μπορούσε να συμβάλει στην εξήγηση του πώς σχηματίστηκαν αρκετά νωρίς οι αρχικές μαύρες τρύπες, που εξελίχθηκαν στις τεράστιες μαύρες τρύπες που υπήρχαν ήδη στο νεαρό Σύμπαν.

Η νέα έρευνα δεν είναι η πρώτη που προτείνει τις αστρικές συγκρούσεις ως μηχανισμό σχηματισμού των μαύρων τρυπών. Το νέο μοντέλο, ωστόσο, συνδέει παρατηρήσεις, όπως οι μυστηριώδεις «Μικρές Κόκκινες Κουκκίδες» (LRDs), με θεωρητικά μοντέλα, προτείνοντας συγκεκριμένες διαδικασίες που οδηγούν σε συγκρούσεις άστρων μέσα σε πυκνά σμήνη και τελικά στον σχηματισμό υπερμεγεθών μαύρων τρυπών. Τα LRDs είναι εξαιρετικά συμπαγή αντικείμενα του πρώιμου Σύμπαντος, τα οποία εμφανίζονται ως μικρές κόκκινες κουκκίδες στις παρατηρήσεις. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στο κέντρο τους υπάρχει μια μαύρη τρύπα που αναπτύσσεται ταχύτατα. Σύμφωνα με τις νέες προσομοιώσεις, τα αντικείμενα αυτά ενδέχεται να είναι πυκνά αστρικά σμήνη, στα οποία οι συνεχείς συγκρούσεις άστρων οδηγούν στον σχηματισμό ενός πολύ μεγάλου άστρου, το οποίο μπορεί τελικά να μετατραπεί σε μαύρη τρύπα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
]]>
Επιστήμη – Διάστημα: Ο δορυφόρος Sentinel-3C στέλνει τις πρώτες του εικόνες https://emvolos.gr/epistimi-diastima-o-doryforos-sentinel-3c-stelnei-tis-protes-toy-eikones/ Fri, 09 Oct 2026 21:28:48 +0000 https://emvolos.gr/?p=780570 Μόλις δύο εβδομάδες μετά την εκτόξευσή του, ο δορυφόρος Copernicus Sentinel-3C έστειλε τις πρώτες εικόνες και μετρήσεις από δύο βασικά του όργανα και αυτό, όπως υπογραμμίζει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), επιβεβαιώνει ότι ο δορυφόρος λειτουργεί άψογα για την παρακολούθηση της κατάστασης των ωκεανών, της ξηράς και της ατμόσφαιρας της Γης.

Οι πρώτες λήψεις περιλαμβάνουν εικόνες της Ιταλίας, της Αρκτικής και της Καραϊβικής, καθώς μετρήσεις του ύψους του στρώματος πάγου της Γροιλανδίας και της επιφάνειας της θάλασσας.

Ο συγκεκριμένος δορυφόρος είναι ο τρίτος της σειράς παρατήρησης της Γης Sentinel-3 και θα συνεχίσει να στέλνει περιβαλλοντικά δεδομένα, τα οποία είναι απαραίτητα για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών. Οι παρατηρήσεις του είναι πολύτιμες για την πρόγνωση του καιρού και την παρακολούθηση μακροπρόθεσμων μεταβολών που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή.

Πάνω από την ξηρά παρακολουθεί την ξηρασία και τις δασικές πυρκαγιές, χαρτογραφεί τις χρήσεις γης, ελέγχει την υγεία της βλάστησης και μετρά τη στάθμη ποταμών, λιμνών και πολικών στρωμάτων πάγου. Πάνω από τους ωκεανούς μετρά τη θερμοκρασία, το χρώμα και το ύψος της επιφάνειας της θάλασσας, καθώς και το πάχος του θαλάσσιου πάγου.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος βρίσκεται ακόμα στη διαδικασία προετοιμασίας του δορυφόρου για την πλήρη έναρξη της λειτουργίας του – μια σύνθετη διαδικασία που θα διαρκέσει άλλους πέντε μήνες.

* Επισυνάπτεται εικόνα που έχει ληφθεί στις 30 Σεπτεμβρίου και προσφέρει μια εντυπωσιακή απεικόνιση της Ιταλίας με τη νότια Γερμανία και τις χιονισμένες ‘Αλπεις να διακρίνονται στον βορρά και τη Βαλκανική Χερσόνησο στα ανατολικά. Credit: ESA

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
]]>
OPEN COSMOS: 192 δορυφόροι θα αποτελέσουν τον βασικό πυρήνα του σμήνους ConnectedCosmos https://emvolos.gr/open-cosmos-192-doryforoi-tha-apotelesoyn-ton-vasiko-pyrina-toy-sminoys-connectedcosmos/ Mon, 05 Oct 2026 12:03:24 +0000 https://emvolos.gr/?p=779494 Έως το τέλος του 2028, θα βρίσκονται σε τροχιά περισσότεροι από 96 δορυφόροι, ενώ η επόμενη εκτόξευση θα πραγματοποιηθεί μέσα στο 2026.

Αυτό το δορυφορικό σμήνος χαμηλής τροχιάς θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης και αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ευρωπαϊκή και βρετανική διαστημική βιομηχανία, παρέχοντας σε κράτη και εταίρους αξιοποιήσιμα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και ασφαλή συνδεσιμότητα μέσω διαστήματος. Το ConnectedCosmos θα διασυνδέει τις δυνατότητες Γεωεπισκόπησης και IoT της Open Cosmos, μετατρέποντας τα πρωτογενή δεδομένα σε άμεσα αξιοποιήσιμη πληροφορία στο πλαίσιο ενός ενιαίου και ασφαλούς κύκλου.

18 08 26 9063 1

Η Open Cosmos, η ευρωπαϊκή εταιρεία που κατασκευάζει δορυφόρους με στόχο την καλύτερη κατανόηση και διασύνδεση του κόσμου, ανακοινώνει σήμερα ότι 192 δορυφόροι θα αποτελέσουν τον βασικό πυρήνα της υποδομής συνδεσιμότητας ConnectedCosmos, ενός δορυφορικού σμήνους χαμηλής τροχιάς.

Η εταιρεία προχωρά με στόχο να διαθέτει περισσότερους από 96 δορυφόρους σε τροχιά έως το τέλος του 2028, θέτοντας τις βάσεις για πλήρη παγκόσμια κάλυψη έως το 2030. Η επόμενη εκτόξευση δορυφόρων του ConnectedCosmos θα πραγματοποιηθεί πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους.

Image

Το δορυφορικό σμήνος έχει σχεδιαστεί εξαρχής με στόχο να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κυβερνητικών, θεσμικών και εμπορικών πελατών που χρειάζονται ασφαλή και ανθεκτική συνδεσιμότητα, καθώς και ξεκάθαρο έλεγχο των κρίσιμων δεδομένων τους, προσφέροντάς τους μια αξιόπιστη ευρωπαϊκή πρόταση έναντι των υφιστάμενων σήμερα εναλλακτικών.

Η αρχιτεκτονική του ConnectedCosmos επικεντρώνεται στην παροχή δυνατοτήτων και κάλυψης δικτύου υπό εθνική διακυβέρνηση, που απαιτούν αυτοί οι πελάτες για κρίσιμες εφαρμογές. Επιτρέπει τη μεταφορά μεγάλου όγκου δεδομένων —όπως πρωτογενών δορυφορικών εικόνων, video feeds, και μεγάλων αντιγράφων βάσεων δεδομένων— απευθείας μέσω του διαστήματος, παρέχοντας δυνατότητες λειτουργίας σε περιβάλλοντα όπου η πρόσβαση σε συστήματα GNSS παρεμποδίζεται ή αμφισβητείται, καθώς και παρακάμπτοντας ευάλωτους επίγειους σταθμούς και διεθνή υποθαλάσσια καλώδια. Για την Open Cosmos, το μέτρο της αξίας αυτού του σμήνους δεν είναι απλώς ο αριθμός των δορυφόρων που βρίσκονται σε τροχιά, αλλά κυρίως όσα μπορεί να καταστήσει δυνατά το δίκτυο με ασφαλή τρόπο.

18 08 26 9071 1

Η Open Cosmos δεν αντιμετωπίζει τις δυνατότητες της Γεωεπισκόπησης και των τηλεπικοινωνιών ως ξεχωριστά, απομονωμένα μεταξύ τους προγράμματα. Αντίθετα, χρησιμοποιεί τον ευρυζωνικό τηλεπικοινωνιακό και IoT αστερισμό χαμηλής τροχιάς του ConnectedCosmos ως την υποδομή μεταφοράς δεδομένων για τους δορυφόρους Γεωεπισκόπησης που έχει αναπτύξει για τους πελάτες της, είτε μέσω ολοκληρωμένων, ειδικά σχεδιασμένων δορυφορικών αποστολών, είτε μέσω δορυφόρων που εντάσσονται στο συνεργατικό σύστημα Γεωεπισκόπησης του OpenConstellation. Αυτή η ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική επιτρέπει στις κυβερνήσεις να φτάνουν από τα πρωτογενή δεδομένα στην άμεσα αξιοποιήσιμη πληροφορία μέσα στο πλαίσιο ενός ενιαίου και ασφαλούς κύκλου.

Σε ένα ολοένα και πιο σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, το ConnectedCosmos προσφέρει σε κράτη, θεσμούς και επιχειρήσεις έναν νέο τρόπο για να αναπτύξουν τη δική τους κυρίαρχη και ασφαλή δυνατότητα τηλεπικοινωνιών.

Μέσω οπτικών διαδορυφορικών ζεύξεων (Optical Inter-Satellite Links – ISL), το αυτόνομο διαστημικό point-to-point και gatewayless δίκτυο της Open Cosmos, δρομολογεί τα δεδομένα απευθείας από δορυφόρο σε δορυφόρο, παρακάμπτοντας υποθαλάσσια καλώδια που ενδέχεται να έχουν υποστεί βλάβη ή παραβίαση, καθώς και εχθρικές επίγειες υποδομές. Καθώς ο κίνδυνος παρεμβολών και κυβερνοεπιθέσεων ολοένα και εντείνεται, η εγγύηση ενός πραγματικά ασφαλούς δικτύου αποτελεί πλέον αναγκαία προϋπόθεση για τις σύγχρονες κρίσιμες επιχειρησιακές λειτουργίες.

Η Open Cosmos αναπτύσσει το ConnectedCosmos αξιοποιώντας τις δικές της ευρωπαϊκές παραγωγικές δυνατότητες που τις επιτρέπουν να κατασκευάζει έναν δορυφόρο την ημέρα. Παράλληλα, διερευνά ένα μοντέλο για την περαιτέρω επέκταση του δικτύου μέσω μιας ευρύτερης συνεργασίας των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων που θα επιτρέψει τη διαλειτουριγκότητα μεταξύ ανεξάρτητων δορυφορικών συστημάτων που ανήκουν και τελούν υπό τον έλεγχο διαφορετικών φορέων. Το μοντέλο αυτό θα προσφέρει ευελιξία και δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης, καθώς θα αξιοποιεί τις βελτιώσεις κάθε νέας τεχνολογικής γενιάς, ενώ ταυτόχρονα θα σέβεται τις εθνικές, εμπορικές και θεσμικές προτεραιότητες. Με αυτό τον τρόπο θα δημιουργηθεί ένα ισχυρότερο και πιο ανθεκτικό ευρωπαϊκό δίκτυο με πυρήνα του το ConnectedCosmos.

Σχολιάζοντας αυτές τις εξελίξεις, ο Rafel Jordà Siquier, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της Open Cosmos, δήλωσε:

«Έπειτα από μεγάλη προσμονή, μπορούμε επιτέλους να ανακοινώσουμε ότι 192 δορυφόροι θα αποτελέσουν το βασικό πυρήνα της υποδομής συνδεσιμότητας του δορυφορικού μας σμήνους ConnectedCosmos και να δώσουμε έτσι στους πελάτες και στις χώρες-εταίρους μας μια σαφή εικόνα του παγκόσμιου, ανθεκτικού δικτύου που δημιουργούμε. Συνδυάζοντας τις διαστημικές τηλεπικοινωνίες με αξιοποιήσιμα δεδομένα Γεωεπισκόπησης σε πραγματικό χρόνο, δημιουργούμε μια υπηρεσία που υπερβαίνει την απλή συνδεσιμότητα και προσφέρει ασφαλή και επιχειρησιακά αξιοποιήσιμη ανθεκτικότητα.

Οι 192 δορυφόροι αποτελούν τη βάση – δεν είναι το ανώτατο όριο. Όπως σε καθετί που κάνουμε, υπάρχει η δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης ώστε να ανταποκριθούμε στη ζήτηση καθώς αυτή αυξάνεται. Όταν οι πελάτες και οι χώρες-εταίροι μας χρειάζονται μεγαλύτερη χωρητικότητα, μπορούμε να την προσφέρουμε γρήγορα. Με τη δυνατότητα της πλήρους διαλειτουργικότητας, κάθε νέα δέσμευση και κάθε σύστημα που εντάσσεται στο δίκτυο μας, το καθιστούν ισχυρότερο και ανθεκτικότερο και ενισχύουν την αξία του για όλους τους χρήστες του».

Η ανακοίνωση αυτή έρχεται μετά τον πρόσφατο γύρο χρηματοδότησης της Open Cosmos ύψους 300 εκατ. ευρώ που θα επιτρέψει στην εταιρεία να διευρύνει περαιτέρω τις δυνατότητες της για μαζική παραγωγή δορυφόρων και να επιταχύνει την παροχή υπηρεσιών αξιοποιήσιμων δεδομένων και συνδεσιμότητας μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης του ConnectedCosmos, του OpenConstellation και της πλατφόρμας DataCosmos.

Καθώς το δορυφορικό σμήνος αναπτύσσεται, η Open Cosmos βρίσκεται σε προχωρημένες συζητήσεις με διάφορους παρόχους υπηρεσιών εκτόξευσης για επιπλέον αποστολές κατά το διάστημα από τα τέλη του 2026 έως τα μέσα του 2027.

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε μας στον σύνδεσμο Open-cosmos.com.

Σχετικά με την Open Cosmos

Η Open Cosmos είναι μια ευρωπαϊκή εταιρεία διαστημικών υποδομών που σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται ολοκληρωμένες δορυφορικές αποστολές. Μέσω των πλατφορμών OpenOrbit, ConnectedCosmos, OpenConstellation και DataCosmos, η εταιρία παρέχει σε κυβερνήσεις, θεσμικούς φορείς και επιχειρήσεις ασφαλείς τηλεπικοινωνίες, υπηρεσίες Γεωπαρατήρησης και αξιοποιήσιμα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο. Η Open Cosmos διαθέτει εγκαταστάσεις στην Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία και την Πορτογαλία που της επιτρέπουν να υποστηρίζει αποστολές για πελάτες σε ολόκληρη την Ευρώπη και τις διεθνείς αγορές.

]]>
Διάστημα Archives | Έμβολος nonadult
Υγεία και Διάστημα: Μελέτη συνδέει τις διαστημικές πτήσεις άνω των 90 ημερών με υψηλότερα ποσοστά καταγμάτων ισχίου στους αστροναύτες https://emvolos.gr/ygeia-kai-diastima-meleti-syndeei-tis-diastimikes-ptiseis-ano-ton-90-imeron-me-ypsilotera-pososta-katagmaton-ischioy-stoys-astronaytes/ Fri, 02 Oct 2026 21:28:50 +0000 https://emvolos.gr/?p=779128 Την ώρα που πολλαπλές διαστημικές αποστολές με διάρκεια άνω των έξι μηνών σχεδιάζονται από τη NASA, μια νέα έρευνα διαπιστώνει ότι ο αυξημένος χρόνος παραμονής των αστροναυτών στο Διάστημα μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη μακροπρόθεσμη σκελετική υγεία τους.

Η απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας λόγω του περιβάλλοντος μικροβαρύτητας στο Διάστημα αποτελεί συχνό φαινόμενο στους αστροναύτες και υποδηλώνει τον κίνδυνο αυξημένης ευθραυστότητας. Ωστόσο, οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται άμεσα τις επιπτώσεις της απώλειας οστικής μάζας και μετά την επιστροφή τους από το Διάστημα και την αποκατάσταση της φυσικής τους κατάστασης, ενδέχεται να επανέλθουν σε σωματικά απαιτητικές δραστηριότητες.

Ωστόσο, ερευνητές εντόπισαν ότι το ποσοστό καταγμάτων ισχίου στους αστροναύτες μετά την επιστροφή τους στη Γη ήταν υψηλότερο για όσους είχαν παραμείνει στο Διάστημα για περισσότερες από 90 ημέρες σε σύγκριση με εκείνους που είχαν πραγματοποιήσει μικρότερης διάρκειας πτήσεις και με τον γενικό πληθυσμό. Συγκεκριμένα, η αύξηση των καταγμάτων ισχίου παρατηρήθηκε σε μικρότερη ηλικία από εκείνη που θα αναμενόταν στον αντίστοιχο πληθυσμό στη Γη που δεν έχει ταξιδέψει στο Διάστημα. Παράλληλα, το ποσοστό καταγμάτων ισχίου ήταν υψηλότερο σε σχέση τόσο με το αντίστοιχο ποσοστό πριν από μια μακράς διάρκειας διαστημική αποστολή όσο και με εκείνο ανθρώπων χωρίς προηγούμενη έκθεση σε διαστημική πτήση.

Οι ερευνητές μελέτησαν, με χρηματοδότηση της NASA,  στοιχεία για αστροναύτες από τις ΗΠΑ καταγράφοντας όλα τα κατάγματα που αναφέρθηκαν κατά τη διάρκεια ετήσιων κλινικών εξετάσεων και ανέλυσαν τα δεδομένα χρησιμοποιώντας το πιθανοτικό μπεϋζιανό μοντέλο.

Τα ευρήματα της μελέτης, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Mayo Clinic Proceedings», υπογραμμίζουν την ανάγκη για εκτενέστερη αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης υγείας του σκελετού των αστροναυτών. Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη επέκτασης του τρέχοντος προγράμματος της NASA για την παρακολούθηση της υγείας των οστών, προκειμένου να αξιολογηθεί καλύτερα ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος κατάγματος για τους αστροναύτες. Η πληρέστερη αποτύπωση των μεταβολών στη σκελετική μάζα, την πυκνότητα, τη δομή και τη μικροαρχιτεκτονική, που προκαλούνται από τη διαστημική πτήση θα καθορίσει ποιες παρεμβάσεις (φάρμακα, άσκηση ή διατροφικές προσαρμογές) είναι οι πλέον ωφέλιμες για τη μακροπρόθεσμη σκελετική υγεία των αστροναυτών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
]]>
Open Cosmos – Νέος κύκλος χρηματοδότησης €300 εκατ https://emvolos.gr/open-cosmos-neos-kyklos-chrimatodotisis-e300-ekat/ Mon, 14 Sep 2026 13:21:17 +0000 https://emvolos.gr/?p=775715 Η OPEN COSMOS ΑΝΤΛΕΙ 300 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΙΤΑΧΥΝΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟ.

Η Open Cosmos ιδρύθηκε το 2015 και έχει εξελιχθεί σε έναν από τους κορυφαίους κατασκευαστές δορυφόρων στην Ευρώπη. Σήμερα σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται δορυφορικές αποστολές σε μεγάλη κλίμακα στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Hyperion and Posidonia satellites stacked for launch

Έχοντας τη δυνατότητα να κατασκευάζει έναν δορυφόρο την ημέρα στα τέσσερα εργοστάσια που διαθέτει στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και στην Παλλήνη, η εταιρεία έχει καταγράψει υψηλό ποσοστό επιτυχίας για όλους τους δορυφόρους που έχει εκτοξεύσει έως σήμερα, νέες συμβάσεις αξίας άνω των 370 εκατ. δολαρίων τα τελευταία τριάμισι χρόνια, και πέντε συνεχόμενα έτη κερδοφόρας ανάπτυξης.

Η χρηματοδότηση αυτή θα ενισχύσει τη δυνατότητα της Open Cosmos να παράγει μαζικά δορυφόρους και θα διευρύνει τη δορυφορική υποδομή της σε παγκόσμια κλίμακα για την παροχή επιχειρησιακών πληροφοριών και συνδεσιμότητας

Η Open Cosmos, η κορυφαία ευρωπαϊκή εταιρεία στην παροχή δορυφορικών υποδομών, συνδεσιμότητας και δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, εξασφάλισε χρηματοδότηση ύψους 300 εκατ. ευρώ, καθώς κυβερνήσεις και επιχειρήσεις επιταχύνουν τις επενδύσεις τους σε ασφαλή συστήματα που βασίζονται σε διαστημικές υποδομές. Επικεφαλής αυτού του γύρου υπήρξαν Ευρωπαίοι επενδυτές, με τη συμμετοχή των Lightrock, ETF Partners, Institut Català de Finances (ICF), Entrepreneurs First και δύο μεγάλων διεθνών συνταξιοδοτικών ταμείων. Συμμετέχουν επίσης μεταξύ άλλων τα ελληνικά επενδυτικά funds Sustainable Forward Capital (SFC) και Ireon Ventures.

Hyperion and Posidonia satellites

Η χρηματοδότηση θα ενισχύσει τη δυνατότητα της Open Cosmos να παράγει μαζικά δορυφόρους και θα επιταχύνει την παροχή δεδομένων και συνδεσιμότητας μέσω της επέκτασης των υπηρεσιών ConnectedCosmos, OpenConstellation και DataCosmos της εταιρίας.

Ενισχύοντας την ευρωπαϊκή αυτονομία στο διάστημα

Η Open Cosmos συγκαταλέγεται στους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κατασκευαστές δορυφόρων στην Ευρώπη, με πέντε συνεχόμενα έτη κερδοφόρας ανάπτυξης και υψηλό ποσοστό επιτυχίας αποστολών. Στους πελάτες της περιλαμβάνονται κυβερνήσεις ευρωπαϊκών χωρών, διαστημικοί οργανισμοί και μεγάλες εταιρείες ενέργειας και υποδομών. Με δυνατότητα κατασκευής ενός δορυφόρου την ημέρα στα τέσσερα εργοστάσια που διαθέτει σήμερα στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και στην Παλλήνη, η εταιρεία εκτόξευσε πρόσφατα τους δορυφόρους νέας γενιάς του OpenConstellation, του συνεργατικού δορυφορικού σμήνους που αναπτύσσει, στους οποίους συγκαταλέγεται και ο Hyperion GR-1 για το ελληνικό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στόχος είναι ο χρόνος παροχής αξιοποιήσιμων δεδομένων από την παρατήρηση της Γης να μειωθεί από έως και 48 ώρες, σε έως και μόλις 30 λεπτά. Παράλληλα, οι δορυφόροι αυτοί επιτρέπουν την επεξεργασία δεδομένων με τεχνητή νοημοσύνη επί του δορυφόρου και την επικοινωνία μεταξύ δορυφόρων για την παροχή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.

Ακόμη, η εταιρεία έχει αποδείξει την ικανότητά της να υλοποιεί έργα με εξαιρετική ταχύτητα. Μέσα σε μόλις δυόμισι μήνες από την εξασφάλιση των καταχωρίσεων για τη χρήση φάσματος στη ζώνη Ka, η Open Cosmos είχε ήδη σχεδιάσει, κατασκευάσει και εκτοξεύσει τους πρώτους δορυφόρους του ConnectedCosmos, στο πλαίσιο της αποστολής της να παράγει τη νέα γενιά διαστημικών υποδομών. Με συμβάσεις πελατών αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, η εταιρεία προσφέρει με ταχείς ρυθμούς διαλειτουργικότητα, ποικιλία δεδομένων και υψηλή αξιοπιστία στα κυρίαρχα, υπό εθνικό έλεγχο συστήματα που αναπτύσσονται στην Ευρώπη και σε χώρες που επιδιώκουν να αποκτήσουν τις δικές τους λύσεις.

Hyperion Posidonia Launch images2

Επεκτείνοντας την ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή διαστημική πλατφόρμα

Ολοένα και περισσότερο, το διάστημα αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα κυριαρχίας και στρατηγικής αυτονομίας τόσο για τις επιχειρήσεις, όσο και για τις κυβερνήσεις. Οι παγκόσμιες επενδύσεις κεφαλαίων venture capital στον διαστημικό τομέα έφτασαν το πρώτο εξάμηνο του 2026 τα 11,3 δισ. δολάρια, έναντι 10,1 δισ. δολαρίων για το σύνολο του 2025, αντανακλώντας τη σταθερή εμπιστοσύνη των επενδυτών στον κλάδο. Ειδικότερα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν τα διαστημικά συστήματα ως βασικές υποδομές, επενδύοντας σε δυνατότητες εθνικά κυρίαρχων τηλεπικοινωνιών και παρατήρησης της Γης, ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από μη ευρωπαϊκές υποδομές και να ενισχύσουν την εθνική και οικονομική τους ασφάλεια.

Οι κυβερνήσεις χρειάζονται ολοένα και περισσότερο ασφαλείς δορυφορικές τηλεπικοινωνίες, παρατήρηση της Γης και επιχειρησιακή πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο, χωρίς το κόστος και την πολυπλοκότητα που συνεπάγεται η δημιουργία ανεξάρτητων διαστημικών υποδομών. Την τελευταία δεκαετία, η Open Cosmos έχει αναπτύξει την τεχνολογία που απαιτείται για τη δημιουργία ενός δικτύου συλλογής και επεξεργασίας πληροφοριών από το διάστημα, στο πλαίσιο του οποίου οι δορυφόροι παρατηρούν, συνδέονται και “συνεργάζονται”, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση του κόσμου. Το σύστημα αυτό συνδυάζει το προϊόν OpenOrbit, που περιλαμβάνει τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία δορυφόρων στο διάστημα· το OpenConstellation, που επιτρέπει σε κυβερνήσεις και οργανισμούς να αξιοποιούν αμοιβαία δορυφορικές υποδομές· το ConnectedCosmos, που συνδέει με ασφάλεια τους δορυφόρους μεταξύ τους και με τη Γη μέσω κυρίαρχων ευρυζωνικών τηλεπικοινωνιών και ζεύξεων του Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT)· και το DataCosmos, που μετατρέπει εικόνες και δεδομένα αισθητήρων σε επιχειρησιακές πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο.

Για παράδειγμα, ένας δορυφόρος του OpenConstellation μπορεί να ανιχνεύσει μια ασυνήθιστη αύξηση της θερμοκρασίας σε μια δασική περιοχή και, χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη επί του δορυφόρου, να την αναγνωρίσει ως πιθανή πυρκαγιά. Στη συνέχεια, έχει τη δυνατότητα να διαβιβάσει αυτή την πληροφορία μέσω του ConnectedCosmos απευθείας στους αρμόδιους χρήστες, μεταξύ άλλων σε πυροσβέστες ή αεροσκάφη στην περιοχή, ακόμη και εκεί όπου δεν υπάρχει διαθέσιμη επίγεια πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Το σύστημα μπορεί να αναθέσει τη συλλογή πρόσθετων δεδομένων σε άλλους δορυφόρους και να αξιοποιήσει επίγειους αισθητήρες IoT, ώστε να παράσχει συμπληρωματικές πληροφορίες και να διασταυρώσει τι συμβαίνει στο έδαφος. Σε περίπτωση διακοπής των επίγειων τηλεπικοινωνιών, το ConnectedCosmos θα μπορούσε επίσης να προσφέρει ανθεκτική σε παρεμβολές συνδεσιμότητα 5G στις ομάδες που αντιμετωπίζουν την έκτακτη ανάγκη. Συνδυάζοντας σε ένα ενιαίο σύστημα την ανίχνευση, τη συνδεσιμότητα και την τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις μπορούν να παρακολουθούν και να κατανοούν όσα συμβαίνουν στη Γη και να ανταποκρίνονται σε αυτά σε δραστικά λιγότερο χρόνο.

Η νέα χρηματοδότηση θα επιταχύνει την ανάπτυξη και τη διάθεση αυτών των δυνατοτήτων, μέσω της επέκτασης του ConnectedCosmos, της ανάπτυξης των OpenConstellation και DataCosmos και της ενίσχυσης των ομάδων μηχανικών, παραγωγής και λογισμικού της Open Cosmos στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία, εγκαταστάσεις όπου η εταιρεία απασχολεί συνολικά σχεδόν 400 εργαζομένους.

Rocket launch for Hyperion and Posidonia satellite launch

Ο Rafel Jordà Siquier, ιδρυτής και CEO της Open Cosmos, δήλωσε: «Οι διαστημικές υποδομές αποκτούν πλέον εξίσου κρίσιμη σημασία με την ενέργεια, τα ψηφιακά δίκτυα και τις μεταφορές. Οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις χρειάζονται ολοένα και περισσότερο ασφαλείς επικοινωνίες και επιχειρησιακά δεδομένα που παρέχονται μέσω ανθεκτικών συστημάτων. Όμως οι υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν. Η πραγματική αξία βρίσκεται στην πληροφόρηση που αποτυπώνει όσα συμβαίνουν στη Γη σε πραγματικό χρόνο καθώς και στην παγκόσμια συνδεσιμότητα που επιτρέπει τη μετάδοσή της.

Συνδυάζοντας δορυφόρους, ασφαλείς επικοινωνίες και υπηρεσίες δεδομένων που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργούμε ένα σύστημα που μετατρέπει τις πληροφορίες από το διάστημα σε γνώση που κυβερνήσεις και επιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν για να αναλάβουν δράση. Η επένδυση αυτή μας επιτρέπει να υλοποιήσουμε ταχύτερα αυτό το όραμα, ανταποκρινόμενοι στις παραγγελίες κυβερνήσεων και μεγάλων εταιρειών για τους αξιόπιστους δορυφόρους υψηλών επιδόσεων που κατασκευάζουμε και παρέχοντας τις εθνικά κυρίαρχες υπηρεσίες που χρειάζεται ο κόσμος».

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε σχετικά: «Η νέα χρηματοδότηση ύψους 300 εκατ. ευρώ αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στις αναπτυξιακές προοπτικές της Open Cosmos, η οποία έχει ήδη σημαντική παρουσία στην Ελλάδα και συμμετέχει στην υλοποίηση μέρους του ελληνικού διαστημικού προγράμματος. Προσδοκούμε ότι η νέα αυτή επένδυση θα ενισχύσει περαιτέρω την παρουσία της εταιρείας στη χώρα μας, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και ενισχύοντας την κατασκευή κρίσιμων διαστημικών τεχνολογιών στην Ελλάδα».

Ο Ashish (Ash) Puri, Partner στη Lightrock, δήλωσε: «Η εμπορική διαστημική αγορά εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις χρειάζονται ολοένα και περισσότερο αξιόπιστους εταίρους για την παροχή κρίσιμων υποδομών. Η Open Cosmos έχει αναπτύξει μεθοδικά το τεχνικό βάθος, τις κατασκευαστικές δυνατότητες και την απόκτηση πελατών που απαιτούνται για να ηγηθεί αυτής της μετάβασης. Είμαστε ενθουσιασμένοι που στηρίζουμε την ομάδα σε αυτό το επόμενο στάδιο ανάπτυξης».

Ο Rob Genieser, Managing Partner στην ETF Partners, δήλωσε: «Οι συνθήκες για τη δημιουργία κορυφαίων διαστημικών εταιρειών παγκόσμιας κλάσης έχουν πλέον ωριμάσει στην Ευρώπη. Η ηγετική ομάδα της Open Cosmos έχει επιδείξει τη φιλοδοξία που απαιτείται για να μετατρέψει αυτή την τεχνογνωσία σε ουσιαστικά εμπορικά αποτελέσματα, με αξιοσημείωτη ταχύτητα. Είναι συναρπαστικό να βλέπουμε την Ευρώπη να ενισχύει την αυτονομία της στο διάστημα και την Ελλάδα να αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια καινοτομίας και εξερεύνησης. Η Open Cosmos είναι ήδη μια εξαιρετική επιχείρηση και πιστεύουμε ότι μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις εταιρείες υποδομών που θα καθορίσουν το μέλλον της Ευρώπης. Ο Πτολεμαίος θα ήταν υπερήφανος!»

Ο Δημήτριος Κονταρίνης, εταίρος και συνιδρυτής της Sustainable Forward Capital, δήλωσε: «Η εφευρετικότητα έχει αποτελέσει βασική κινητήρια δύναμη των ριζικών αλλαγών στον διαστημικό τομέα. Η επινοητικότητα της ομάδας της Open Cosmos, η σταδιακή καινοτομία σε πολλαπλά μέτωπα, η αριστεία στην υλοποίηση και η ικανότητά της να μετατρέπει τα δεδομένα παρατήρησης της Γης σε αξιοποιήσιμη πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο κέρδισαν την εμπιστοσύνη μας και μας οδήγησαν στην απόφαση να επενδύσουμε στην εταιρεία».

Ο Σπύρος Δημουλάς εταίρος της Ireon Ventures, δήλωσε: «Η αγορά εμπορικών διαστημικών δραστηριοτήτων εισέρχεται σε μια νέα φάση, στην οποία κυβερνήσεις και επιχειρήσεις χρειάζονται ολοένα και περισσότερο αξιόπιστους εταίρους για την παροχή κρίσιμων υποδομών. Η Open Cosmos έχει αναπτύξει αθόρυβα την τεχνογνωσία, την παραγωγική ικανότητα και την εμπιστοσύνη από τους πελάτες της που απαιτούνται για να ηγηθεί αυτής της αλλαγής. Είμαστε ενθουσιασμένοι που στηρίζουμε την ομάδα σε αυτό το επόμενο στάδιο ανάπτυξής της».

———

Ο πλήρης κατάλογος των επενδυτών περιλαμβάνει τους: Lightrock, ETF Partners, Entrepreneurs First, Institut Català de Finances (ICF), A&G Global Investors, Trill Impact, Phoenix Court (που περιλαμβάνει τις LocalGlobe και Latitude), National Security Strategic Investment Fund (NSSIF), Convex Group, Santander Alternative Investments, Sankara, Sustainable Forward Capital (SFC), Ireon Ventures, Endeavor Catalyst Fund, Iberis Capital, Shilling VC, Amena Ventures, Claret Capital Partners και δύο μεγάλα διεθνή συνταξιοδοτικά ταμεία.

Σχετικά με την Open Cosmos

Η Open Cosmos είναι μια ευρωπαϊκή εταιρεία διαστημικών υποδομών που αναλαμβάνει τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία δορυφορικών αποστολών, καλύπτοντας το σύνολο του κύκλου υλοποίησής τους. Μέσω των προϊόντων της – OpenOrbit, ConnectedCosmos, OpenConstellation και DataCosmos – παρέχει σε κυβερνήσεις, θεσμικούς φορείς και επιχειρήσεις υπηρεσίες ασφαλούς επικοινωνίας, παρατήρησης της Γης και παροχής επιχειρησιακών πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο. Η εταιρία διαθέτει εγκαταστάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα, την Ισπανία, και την Πορτογαλία από όπου υποστηρίζει αποστολές για πελάτες στην Ευρώπη και στις διεθνείς αγορές.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε το open-cosmos.com 

Σχετικά με τη Lightrock:

Η Lightrock είναι μια παγκόσμια επενδυτική πλατφόρμα που υποστηρίζει την ανάπτυξη εταιρειών που αξιοποιούν την τεχνολογία. Οι επενδυτικές της στρατηγικές επικεντρώνονται σε εισηγμένες και ιδιωτικές εταιρείες που προσφέρουν αποδεδειγμένες λύσεις σε κρίσιμες παγκόσμιες προκλήσεις, στους τομείς της Ανθρώπινης Δραστηριότητας, του Πλανήτη και της Παραγωγικότητας. Η Lightrock παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες για περιουσιακά στοιχεία ύψους 5,8 δισ. δολαρίων, απασχολεί 130 συνεργάτες σε τέσσερις ηπείρους και έχει την έδρα της στο Λονδίνο. Έχοντας μέχρι σήμερα υποστηρίξει 150 εταιρείες, η Lightrock καθοδηγείται από την πεποίθηση ότι ο θετικός αντίκτυπος και οι εξαιρετικές εμπορικές επιδόσεις μπορούν να ενισχύονται αμοιβαία, δημιουργώντας διαχρονική αξία για πελάτες, εταιρείες και κοινότητες.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε το http://www.lightrock.com/

Σχετικά με την ETF Partners:

Η ETF Partners, που ιδρύθηκε το 2005, αποτελεί πρωτοπόρο στον ευρωπαϊκό χώρο του venture capital funding, στηρίζοντας βιώσιμες τεχνολογίες υψηλού αντίκτυπου. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, το fund έχει υποστηρίξει καινοτομίες σχεδιασμένες ώστε να δημιουργούν μακροπρόθεσμη περιβαλλοντική αξία.

Η εταιρεία λειτουργεί με βασική αρχή ότι η τεχνολογική καινοτομία και οι οραματιστές ιδρυτές είναι απαραίτητα στοιχεία για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης. Μέσα από συνεργασίες με της από της πιο φιλόδοξους επιχειρηματίες της Ευρώπης, η ETF Partners βοηθά στην ανάπτυξη σε μεγάλη κλίμακα πρωτοποριακών εμπορικών λύσεων, όπου η οικονομική απόδοση συμβάλλει άμεσα στην επίτευξη στόχων βιώσιμης ανάπτυξης.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε το www.etfpartners.capital

]]>
Διάστημα: Ο Ερμής μπορεί να έχει συρρικνωθεί έως 30% περισσότερο από όσο πιστεύαμε https://emvolos.gr/diastima-o-ermis-mporei-na-echei-syrriknothei-eos-30-perissotero-apo-oso-pisteyame/ Thu, 10 Sep 2026 21:27:08 +0000 https://emvolos.gr/?p=774960 Ο Ερμής μπορεί να έχει συρρικνωθεί από 10% έως 30% περισσότερο από ό,τι είχε εκτιμηθεί μέχρι σήμερα και να έχει χάσει έως και 23 χιλιόμετρα συνολικής διαμέτρου από τότε που σχηματίστηκε. Τα παραπάνω διαπίστωσε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Αμερικανικής Ένωσης Γεωφυσικής (AGU) «Geophysical Research Letters». 

Όπως και οι άλλοι βραχώδεις πλανήτες στο Ηλιακό μας σύστημα, ο Ερμής σχηματίστηκε μέσα από μια σειρά βίαιων συγκρούσεων μεταξύ βράχων και αστεροειδών που περιστρέφονταν γύρω από τον Ήλιο πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Η ενέργεια από αυτές τις συγκρούσεις παρήγε τεράστιες ποσότητες θερμότητας, τις οποίες ο Ερμής χάνει έκτοτε.

Καθώς ψύχεται, το εσωτερικό του Ερμή συρρικνώνεται. Τα εξωτερικά βραχώδη στρώματα του πλανήτη προσαρμόστηκαν στη μεταβολή του μεγέθους του με ρηγματώσεις και σχηματισμούς τεκτονικών χαρακτηριστικών, όπως απόκρημνες πλαγιές και κορυφογραμμές. Η επιφάνεια του Ερμή είναι πλέον γεμάτη «ρυτίδες», απόδειξη του κάποτε μεγαλύτερου πλανήτη που έχει συρρικνωθεί με την πάροδο του χρόνου. Συντρίμμια από κρατήρες πρόσκρουσης κρύβουν τα σημάδια της συρρίκνωσής του.

Το πόσο έχει συρρικνωθεί ο Ερμής αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τους επιστήμονες, καθώς τους βοηθά να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με βασικά χαρακτηριστικά του εσωτερικού του και την εξέλιξή του.

«Μεγαλύτερη συρρίκνωση σημαίνει ότι ο Ερμής θα μπορούσε να διαθέτει μεγαλύτερο μεταλλικό πυρήνα, λιγότερα ελαφρά στοιχεία, όπως το πυρίτιο, αναμεμειγμένα στον μεταλλικό πυρήνα ή υψηλότερη αρχική θερμοκρασία», εξηγεί ο Γκάκου Νισιγιάμα, πλανητικός επιστήμονας στο Ινστιτούτο Διαστημικής Έρευνας του Γερμανικού Αεροδιαστημικού Κέντρου (DLR) και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

Οι ερευνητές συνδύασαν προηγούμενους χάρτες των γεωλογικών ενδείξεων συρρίκνωσης με νέους χάρτες της τραχύτητας της επιφάνειας για ολόκληρη την επιφάνεια του πλανήτη. Για πρώτη φορά, διαπίστωσαν ότι οι πιο τραχιές περιοχές του Ερμή παρουσιάζουν λιγότερες ορατές «ρυτίδες» συρρίκνωσης.

«Αυτό μας έκανε να σκεφτούμε ότι υπάρχει κάποια διαδικασία που κρύβει τις δομές συρρίκνωσης», τονίζει ο Νισιγιάμα. Εκτιμά ότι τα υλικά από τις προσκρούσεις στις τραχιές περιοχές μπορεί να έχουν καλύψει τις ρυτίδες της συρρίκνωσης.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον βαθμό συρρίκνωσης που απαιτείται για τον σχηματισμό των κορυφογραμμών και των απότομων πλαγιών σε περιοχές που έχουν υποστεί λιγότερες μεταβολές από προσκρούσεις, προκειμένου να εκτιμήσουν πόσο πιθανό είναι να έχει συρρικνωθεί συνολικά ο πλανήτης.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δομές που λείπουν από τις ανώμαλες περιοχές θα μπορούσαν να αντιστοιχούν σε 10% έως 30% μεγαλύτερη συρρίκνωση κατά τη διάρκεια της ιστορίας του Ερμή. Αυτό σημαίνει ότι η συνολική μείωση της διαμέτρου του μπορεί να φτάνει έως και τα 23 χιλιόμετρα, αντί για τα τέσσερα έως 16 χιλιόμετρα που εκτιμάται σήμερα.

Σύμφωνα με τον Nishiyama, ακόμη και οι νέες εκτιμήσεις μπορεί να υποτιμούν το πραγματικό μέγεθος της συρρίκνωσης. Σημειώνεται ότι τα διαθέσιμα δεδομένα από την αποστολή MESSENGER της NASA, η οποία ολοκληρώθηκε το 2015, μπορούν να χρησιμοποιηθούν με αξιοπιστία μόνο για τη μέτρηση γεωλογικών χαρακτηριστικών μεγαλύτερων από περίπου πέντε χιλιόμετρα.

Αυτό αναμένεται να αλλάξει με την αποστολή BepiColombo, την τρίτη μόλις αποστολή που έχει σταλεί ποτέ στον Ερμή. Από τον Νοέμβριο του 2026, το διαστημόπλοιο αναμένεται να αρχίσει να συλλέγει σαρώσεις υψηλότερης ανάλυσης της επιφάνειας του πλανήτη. Οι ερευνητές, μεταξύ των οποίων και ο Νισιγιάμα ο οποίος είναι μέλος της επιστημονικής ομάδας της αποστολής, ελπίζουν ότι τα νέα δεδομένα θα επιτρέψουν την καταγραφή των απότομων πλαγιών, των κορυφογραμμών και των κρατήρων πρόσκρουσης με μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ποτέ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
]]>
Διάστημα – ΗΠΑ: Η NASA εκτόξευσε το νέο διαστημικό της τηλεσκόπιο, το «Nancy Grace Roman» https://emvolos.gr/diastima-ipa-i-nasa-ektoxeyse-to-neo-diastimiko-tis-tileskopio-to-nancy-grace-roman/ Sun, 30 Aug 2026 21:26:41 +0000 https://emvolos.gr/?p=772666 H NASA εκτόξευσε το νέο εμβληματικό αστρονομικό παρατηρητήριο, σε μία αποστολή που έχει ως στόχο να διερευνήσει ορισμένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της αστροφυσικής και της κοσμολογίας, και να προσφέρει έναν «νέο άτλαντα του σύμπαντος».

Το διαστημικό τηλεσκόπιο «Nancy Grace Roman», ένα έργο κόστους περίπου 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, και ύψους άνω των 12 μέτρων εκτοξεύθηκε από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της NASA στη Φλόριντα με έναν πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX, στις 7:26 τοπική ώρα (14:26 ώρα Ελλάδας).

Το τηλεσκόπιο έχει σχεδιαστεί για να διερευνά κοσμικά αινίγματα όπως η σκοτεινή ενέργεια και η σκοτεινή ύλη, ενώ παράλληλα δοκιμάζει τη βαρύτητα σε τεράστιες κλίμακες και να αναζητά εξωπλανήτες, όπως ονομάζονται οι πλανήτες πέρα ​​από το ηλιακό μας σύστημα.

Παρά τις ανησυχίες που υπήρχαν σχετικά με τις καιρικές συνθήκες πριν από την εκτόξευση, ο πύραυλος εκτοξεύθηκε με επιτυχία και κατάφερε να μεταφέρει το τηλεσκόπιο στο διάστημα.

Το τηλεσκόπιο πήρε το όνομά του για να τιμήσει τη Νάνσι Γρκέις Ρόμαν, την πρώτη επικεφαλής αστρονόμο της NASA, η οποία θεωρείται «η μητέρα του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Hubble».

Το «Nancy Grace Roman» θα ταξιδέψει στο διάστημα προς μια τροχιακή θέση που ονομάζεται Σημείο Λαγκράνζ 2, η οποία βρίσκεται περίπου ένα 1,6 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη και στην οποία θα χρειαστεί περίπου 100 ημέρες για να φτάσει. Η αποστολή του έχει προγραμματιστεί να διαρκέσει πέντε χρόνια, αν και η NASA ανέφερε ότι το τηλεσκόπιο ενδέχεται να διαθέτει αρκετό καύσιμο για πέντε επιπλέον χρόνια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ
]]>
Διάστημα: Τα σχέδια για εκατομμύρια νέους δορυφόρους αποτελούν σοβαρή απειλή για τον νυχτερινό ουρανό, προειδοποιεί το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο https://emvolos.gr/diastima-ta-schedia-gia-ekatommyria-neoys-doryforoys-apoteloyn-sovari-apeili-gia-ton-nychterino-oyrano-proeidopoiei-to-eyropaiko-notio-asteroskopeio/ Wed, 01 Jul 2026 21:27:00 +0000 https://emvolos.gr/?p=762487 Τα τρέχοντα σχέδια για την εκτόξευση περισσότερων από 1,7 εκατομμυρίων νέων δορυφόρων, προκειμένου να τεθούν σε τροχιά γύρω από τη Γη, θα μπορούσαν να έχουν καταστροφικές συνέπειες για την Αστρονομία, όπως προειδοποιεί το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο (ESO).

Σε μελέτη που έχει γίνει δεκτή για δημοσίευση στο περιοδικό «Astronomy & Astrophysics», οι ερευνητές τονίζουν ότι για να διασφαλιστεί η ικανότητά μας να παρατηρούμε τον νυχτερινό ουρανό με σύγχρονα τηλεσκόπια, δεν θα πρέπει να υπάρχουν περισσότεροι από 100.000 δορυφόροι, τόσο αμυδροί, ώστε να μην είναι ορατοί με γυμνό μάτι.

Από το 2019, ο αριθμός των δορυφόρων σε τροχιά γύρω από τη Γη έχει αυξηθεί ραγδαία φτάνοντας σήμερα τους 14.000 (32.000 αν υπολογιστούν οι ανενεργοί δορυφόροι και τα διαστημικά κατάλοιπα), με τη μεγάλη πλειονότητα να ανήκει στους τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους Starlink της SpaceX.

Παρότι εταιρείες όπως η SpaceX, έχουν λάβει μέτρα για να μειώσουν τη φωτεινότητα των δορυφόρων τους, τα σχέδια για νέους δορυφόρους «ξεπερνούν πλέον τα όρια που μπορεί να αντέξει η αστρονομία», όπως σημειώνει ο αστρονόμος του ESO, Ολιβιέ Χέινοτ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

Η SpaceX σχεδιάζει να εκτοξεύσει ένα εκατομμύριο επιπλέον δορυφόρους για τη δημιουργία διαστημικών κέντρων δεδομένων (space-based data centres), γεγονός που θα άλλαζε ριζικά την εικόνα του ουρανού. Επιπλέον, άλλες σχεδιαζόμενες συστοιχίες δορυφόρων, όπως οι Cinnamon της E-Space και οι κινεζικοί CTC-1 και CTC-2, θα προσθέσουν εκατοντάδες χιλιάδες επιπλέον δορυφόρους σε τροχιά, επιδεινώνοντας το πρόβλημα.

Ιδιαίτερη ανησυχία, σύμφωνα με τη μελέτη, προκαλεί η αμερικανική νεοφυής εταιρεία Reflect Orbital, η οποία σχεδιάζει να τοποθετήσει σε τροχιά τεράστιους δορυφόρους με ανακλαστικούς καθρέφτες για να παρέχουν ηλιακό φως τη νύχτα. Η εταιρεία σκοπεύει να εκτοξεύσει τον πρώτο δορυφόρο μέσα στο έτος και έως το 2035 να αναπτύξει έναν στόλο 50.000 δορυφόρων. Οι δορυφόροι αυτοί θα είναι οι πιο φωτεινοί που έχουν ποτέ τοποθετηθεί σε τροχιά, με καταστροφικές συνέπειες για τον σκοτεινό ουρανό στη Γη. Σε πόλεις με έντονη φωτορύπανση, όπως το Μόναχο, οι εκατοντάδες αυτοί δορυφόροι θα είναι ουσιαστικά τα μοναδικά «αστέρια» που θα διακρίνονται στον ουρανό.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τέτοιες προτάσεις θα φωτίσουν δραματικά τον νυχτερινό ουρανό εμποδίζοντας την ικανότητα της ανθρωπότητας να παρατηρεί μακρινούς γαλαξίες, πλανήτες, αλλά και αστεροειδείς που είναι δυνητικά επικίνδυνοι για τη Γη.

Οι ερευνητές καταλήγουν ότι οι παραπάνω επιπτώσεις μπορούν να αποφευχθούν μόνο περιορίζοντας το σύνολο των υφιστάμενων και των μελλοντικών δορυφόρων σε περίπου 100.000 και αρκετά αμυδρούς ώστε να μην είναι ορατοί με γυμνό μάτι από μια σκοτεινή τοποθεσία.

Η SpaceX και η Reflect Orbital έχουν ήδη καταθέσει αιτήσεις στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) για την έγκριση των σχεδίων τους και αναμένονται απαντήσεις. Η νέα μελέτη αποτέλεσε τη βάση για κοινή παρέμβαση του ESO, της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας του Ηνωμένου Βασιλείου και της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης προς την FCC.

* Επισυνάπτεται φωτογραφία που απεικονίζει δορυφόρους να διασχίζουν τον νυχτερινό ουρανό πάνω από το βόρειο τμήμα της ερήμου Ατακάμα στη Χιλή σε διάστημα μόλις μίας ώρας στις 15 Οκτωβρίου 2025. Credit φωτογραφίας: F. Kamphues, ESO/M. Kornmesser

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
]]>